Cách trình bày sự thật, nghĩa là những con số cụ thể, trong bài viết của Trần Trung Đạo (Từ Iraq đến Sri Lanka, nhân loại vẫn cần có nhau) đã đủ lắt léo để khiến người đọc dù có thiện tâm cũng khó mà tán thành tư duy nhân đạo của tác giả tràn lan như sóng thủy triều ở khắp bài, chẳng chừa Iraq lẫn cả Sri Lanka như ngay trong tựa.

“Chính phủ Mỹ đóng góp 44 phần trăm trong tổng số viện trợ nhân đạo hàng năm của toàn thế giới mặc dù nước Mỹ tính theo lợi tức đầu người không phải là quốc gia giàu nhất.” Hoa Kỳ, nước Mỹ, chẳng ai cãi được, là quốc gia giàu nhất thế giới và là nước đóng góp nhiều nhất vào tổng số viện trợ nhân đạo. Người Mỹ theo lợi tức đầu người (chứ không phải theo tổng sản lượng của quốc gia) cũng không phải là người giàu nhất thế giới. Họ kém may mắn đứng đằng sau công dân của các nước như là Bermuda (siêu cường… vùng Đông Caríb, dân số 63 ngàn người), Luxembourg (437 ngàn dân), Na Uy (4,5 triệu) hay Thụy Sĩ (7,5 triệu). Theo tổ chức OECD (không hiểu có là 1 tổ chức đứng đắn hay là 1 lũ ăn hại và dèm pha như LHQ) thì trong số 22 quốc gia phát triển, đóng góp của Hoa Kỳ vào việc hợp tác và phát triển năm 2003 là 15.791 triệu USD, gấp 8 lần đóng góp của Na Uy (2.043 triệu) và 88 lần đóng góp của Luxembourg (180 triệu). Bermuda không thấy nói đến nhưng về viện trợ cũng phải kém Mỹ (chẳng hạn không thấy Bermuda gửi hàng không mẫu hạm sang Ấn Độ dương cứu nạn nhân tsunami nhưng hẳn là cũng có gửi… quần đùi). Tuy nhiên, vẫn theo OECD, nếu tính theo phần trăm của tổng sản lượng quốc gia thì nước Mỹ nghèo khó của Trần Trung Đạo vinh hạnh đứng hàng 22 trên 22 với 0.14% chứ chẳng vừa. Các quốc gia trong OECD đã “nguyện” đóng góp 0.7% trở lên của tổng sản lượng, nhưng lời hứa này (ngoài Lào, tức là Lèo, ra?) chỉ có Na Uy (0.92%, tức là gấp Mỹ 6,5 lần), Đan Mạch, Hà Lan, Luxembourg (0.8%) và Thụy Điển là giữ được.

Nhưng đó là chuyện chính quyền Mỹ, người Mỹ thì lại là 1 chuyện khác, và phần giúp đỡ nạn nhân sóng thần của tư nhân Mỹ đã lên ngang bằng con số 350 triệu của chính phủ Hoa Kỳ. “Trở lại với thảm họa Tsunami. Không phải tự nhiên mà chính phủ Mỹ mời hai cựu Tổng thống của hai đảng lớn đứng ra vận động gây quỹ yểm trợ nhân dân các nước Á Châu đang lâm nạn. Không phải tự nhiên mà Tổng thống Hoa Kỳ chỉ thị ngày thứ Bảy 8 tháng Giêng năm 2005 là ngày tưởng niệm nạn nhân Tsunami với quốc kỳ Mỹ khắp nước cũng như tại tất cả cơ quan trực thuộc chính phủ Hoa Kỳ trên thế giới rủ xuống nửa cột. Không phải tự nhiên mà Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell và em ruột của Tổng thống Mỹ đã có mặt tại chỗ và đích thân thăm viếng người dân bị nạn.” Trần Trung Đạo lại chính xác nữa. Chẳng có gì là tự nhiên hết, phải đợi ông Jan Egeland than phiền là các nước giàu “chúng ta” lại tỏ ra bủn xỉn và chữ “chúng ta” được cho là ám chỉ Hoa Kỳ (ông Egeland may mắn được là người Na Uy tức là giàu mà chịu chi), Tổng thống Bush mới chữa thẹn sau 3 ngày ăn Giáng Sinh lầm lì ở Crawford, Texas. Con số ông tuyên bố đầu tiên, 35 triệu cứu giúp, là con số làm người dân Mỹ phải xấu hổ và làm xao động dư luận Hoa Kỳ. Nạn nhân Indonesia thì không biết, chứ dư luận Hoa Kỳ thì ngay đến ông Bush cũng phải chút đỉnh quan tâm. So với cá nhân của, thí dụ, người Mỹ diễn viên Sandra Bullock (1 triệu) thì quả có bần tiện. Bần tiện lại gấp bội nếu so với hợp đồng 10,3 tỉ USD mà công ty Halliburton được hưởng để “tái thiết” Iraq hay giá tạm thời của chiến dịch “Tự do lâu dài” (!) đến nay sơ khởi là 200 tỉ USD.

Động đất có khác với động trời và nhất là có khác với động… quân. Tai ương 150.000 người chết bão ở biển lại được tác giả mang ra ví với âu yếm dành cho 100.000 người ăn bom trong sa mạc! Quả là được chính quyền Bush thương vừa vừa thôi chứ thương quá thì cũng khổ. Nhà thơ Đinh Linh có chống đối cũng không phải 1 mình, người Mỹ như anh và các bạn của anh là những người hàng đầu phản đối chính sách xâm lược của chính phủ Mỹ và đây là 1 điểm son đáng tự hào và đáng noi theo của dân tộc này (“noi theo” khác với “ăn theo”). Và nếu ngay việc trình bày vài con số ở Trần Trung Đạo đã không đơn giản như đã thấy thì chẳng có gì đơn giản hết ở đời. Cảnh thái bình thịnh trị mà ông vẽ ra ở Afghanistan đầy thơ mộng cũng không đơn giản đến như vậy, mà là 1 cái nhìn kiểu “cô hàng xóm của tôi có duyên”. Công lý Mỹ cũng rắc rối nữa, ba binh nhất, hạ sĩ hành hạ tù binh thì đi tù đích đáng, cố vấn Tòa Bạch Ốc thảo ra chính sách này thì sắp sửa đích đáng thụ phong Tổng trưởng Tư pháp hay biết đâu Thẩm phán Tối cao Pháp viện! Ông Saddam đơn giản là độc tài dã man, chẳng ai chối, trừ chính quyền Reagan đã che chở cho ông khi bom hơi ngạt ông dùng để đánh Iran. Trực thăng Mỹ trừ gian diệt bạo hiện nay ở Iraq cũng là trực thăng trước bán cho Saddam Hussein, cái ông mà Rumsfeld sang đến tận nơi ôm ở Baghdad cũng lại là cái ông ngày nay ngồi tù. Công ty Halliburton lúc ông Cheney làm Phó Tổng thống thì trúng thầu lớn, nhưng lúc ông Cheney làm Tổng giám đốc thì ở Iraq cũng trúng thầu nho nhỏ qua ngày dưới chế độ tàn khốc của Saddam, sao đơn giản được.

Muốn phức tạp thì có chuyện sau đây. Giờ thì tôi không rõ, nhưng lần đánh Fallujah đầu (tháng 4, 2004) chỉ có 1 đơn vị vệ binh của chính phủ Iraq hăng hái tham gia bên cạnh người Mỹ. Vào lúc đó, người hệ phái Shia tuy không ưa gì vùng tam giác Sunni cũng đã bất bình với Mỹ, ngay quân Kurd sợ phản ứng xấu ở những khu vực Bắc lẫn lộn còn chung sống với người Sunni cũng chỉ hành quân chung với Mỹ kiểu cầm chừng. Vệ binh gốc Sunni thì khỏi nói, họ bỏ ngũ từ cấp Tiểu đoàn trưởng trở xuống, không nhúng tay vào việc công hãm Fallujah. Hai đại đội còn lại sẵn sàng theo quân Mỹ vào thị trấn này ăn thua đủ với kháng chiến là thuộc thành phần… Đảng Cộng sản Iraq! Điều này đơn giản là vì trong các đảng phái bị Đảng Baath của Saddam đàn áp, Đảng Cộng sản là nạn nhân đầu. Cuộc đảo chánh của Đảng Baath năm 68 được CIA hỗ trợ là vì lúc đó Đảng Cộng sản có cơ may thao túng chính quyền. Ông Saddam chẳng phải là người xa lạ với Trung ương Tình báo Mỹ. Lúc trước khi trở về chấp chính, sống lưu vong ở Cairo ông vẫn nhận tiền uống càfé của Hoa Kỳ, quốc gia nhân đạo giờ đang cho ông uống nước lã.

Đơn giản hàng đầu và không kém phần nhân ái, phải là bài viết của Trần Trung Đạo. Nạn nhân của hồng thủy nhân dịp được Hoa Kỳ vớt mà tác giả lại đem ra để cạnh những nạn nhân ở Iraq đang được Bush không phải tự nhiên mà ban phát tình thương thì cũng lạ, xin chào kính. Chuyện ông có nhầm lẫn nhân dân Mỹ với lại chính quyền hiện nay của họ, bên cạnh hiện tượng gán ghép siêu đẳng này, chỉ là 1 thuật nhỏ.

© 2005 talawas