Bằng hữu: Tổng thống Nam Hàn Roh Moo-hyun (trái) và Thủ tướng Trung Quốc Wen Jiabao (phải) Ảnh: dpa

Người lính Giải phóng Quân Nhân dân Trung Hoa không giấu nổi nỗi ghê tởm. “Chị ta đã hỏi mượn lược và xin nước rửa ráy”, anh kể lại cho thân nhân ở Dandong, một thành phố cạnh biên giới Bắc Triều Tiên. “Chị ta muốn được tươm tất một chút trước khi chết”. Anh đã cho chị ta mấy thứ đó, rồi cùng đồng đội đưa người phụ nữ đã vượt biên sang Trung Quốc qua sông Yalu về lại Bắc Triều Tiên, trao trả cho đồng minh xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc. Luật là luật! Các chiến hữu Bắc Triều Tiên đã nhăn nhở nhận người phụ nữ 30 tuổi ấy trở về. Một gã xô chị té xuống đất và hành hạ chị bằng đầu dây kẽm. Hắn liên tục đâm đầu dây vào kẽ tay giữa ngón cái và ngón trỏ của chị.

Những mẩu chuyện tương tự được lưu truyền ngày càng nhiều trong bộ đội Tầu. Liên minh Trung Quốc – Bắc Triều Tiên xưa kia, từng kề vai chiến đấu chống “đế quốc Mỹ” trong chiến tranh Triều Tiên (1950-53), đã dần dà trở thành những kẻ xa lạ. Sau vụ thử bom nguyên tử ngày 9 tháng 10, hai bên đã “gần xem nhau như kẻ thù”, như cố vấn ngoại giao Trung Quốc Yan Xuetong thừa nhận. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc đồng ý với các thành viên trong Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc về các biện pháp tẩy chay. Nghị quyết của Hội đồng Bảo an được nhất trí thông qua ngày hôm qua chứa đựng các biện pháp trừng phạt về kinh tế. Nhưng không có dự kiến nào về sử dụng vũ lực quân sự. Cả Trung Quốc lẫn Nga đều không muốn tiến xa như thế. Kết quả kiểm nghiệm khí quyển của tình báo Mỹ cho thấy, có những dấu hiệu là Bắc Triều Tiên đã thực sự cho nổ bom hạt nhân.

Đối với Trung Quốc, sự nhất trí này đúng là một bước ngoặt vì chính quyền Bình Nhưỡng đã nhiều lần làm đại ca mất mặt: nào là bí mật chế tạo bom nguyên tử, nào là in Dollar giả rồi thử cả hoả tiễn. Trung Quốc đã luôn kiên nhẫn nhắm mắt làm ngơ. Nhưng với việc thử bom nguyên tử, Bình Nhưỡng đã vượt lằn ranh báo động. Các lý do tại sao Trung Quốc vẫn luôn để cho anh chàng hàng xóm bé tẹo giỡn mặt không chỉ nằm trong lãnh vực lịch sử. Việc này liên hệ đến tương lai, đúng thế, không còn Bắc Triều Tiên thì tương lai của vùng Đông Á sẽ mang hình thù gì? Trung Quốc cần cái quốc gia khốn cùng đó. Kể cả các thành viên của hội nghị 6 bên bàn về chương trình hạt nhân của Bắc Triều Tiên cũng muốn duy trì sự tồn tại của chính thể này, tối thiểu là về trung hạn. Bởi Bắc Hàn giúp Mỹ, Nga, Nhật và Nam Hàn đeo đuổi được những quyền lợi riêng của họ.

Nội chiến có khả năng xảy ra

Nếu không có bàn tay sắt của Kim Jong Il thì tình hình Bắc Hàn sẽ không kiểm soát được, một phân tích gia an ninh nặc danh người Trung Quốc, muốn giấu tên, đã tỏ ý quan ngại. Ông phát biểu, “Có thể sẽ nổ ra nội chiến. Phái thì theo Tầu, phái lại theo Mỹ và phái khác lại ngả sang Nam Hàn”. Nhật báo Chosun Ilbo của Nam Hàn đã tường thuật từ năm 2004 về những kế hoạch can thiệp bí mật của Trung Quốc trong trường hợp Bắc Triều Tiên sụp đổ.

Trên thực tế, có thể xẩy ra việc hàng triệu người Bắc Hàn sẽ tràn qua biên giới dài khoảng 1.400 cây số để sang Tầu, vào 3 tỉnh sát biên giới có cấu trúc thượng hạ tầng kém phát triển. Hiện đã có khoảng 2 triệu người gốc Triều Tiên đang sinh sống tại đây. Rồi vào lúc nào đó, họ lại có thể đòi được sáp nhập với một nước Triều Tiên thống nhất. Vì lý do đó, chuyên gia đối ngoại Trung Quốc là Peng Huaidong, qua một công trình nghiên cứu, đã đặt ngang hàng hai nguy cơ chính trị đối nội và đối ngoại. Ông viết: “Tình trạng hỗn loạn nơi biên giới sẽ gây tổn hại cho ổn định trong nước”. Mà mất ổn định thì không thể nào có tăng trưởng kinh tế!

Theo các chuyên gia nghiên cứu khủng hoảng quốc tế thuộc International Crisis Group thì Moskva cũng quan ngại những kịch bản tương tự. Nước Nga cũng muốn có ổn định trong khu vực này. Những biện pháp trừng phạt cứng rắn có thể là mầm mống của hỗn loạn. Giáo sư kinh tế Irwin Collier của Đại học Tự do Berlin (Freie Universität Berlin), người am tường về xung đột Triều Tiên, còn thấy một lý do khác nơi thái độ dè dặt của Moskva. Theo ông thì “Nước Nga không muốn tạo tiền đề cho Iran. Việc trừng phạt Bắc Hàn có thể gây hậu quả cho Iran là quốc gia mà Nga đang đeo đuổi những quyền lợi kinh tế”.

Không can thiệp vào nội bộ của các quốc gia khác

Cả Trung Quốc cũng ngại sẽ lãnh những hậu quả đau thương khi phải tranh chấp với Tehran. Iran cung cấp khí đốt và dầu hoả cho nền kinh tế Tầu đang bùng phát. Đến nay, trong cả hai vụ xung đột Trung Quốc vẫn nấp được sau học thuyết đối ngoại riêng là “không can thiệp vào nội bộ của các nước khác”, một nguyên tắc cho phép làm ăn với mọi kẻ ti tiện trên khắp hoàn cầu.

Trung Quốc, người bạn hàng vĩ đại của Bắc Triều Tiên, còn cần nước này làm lớp đệm với Nam Hàn, nơi có khoảng 30.000 lính Mỹ đang đóng bản doanh, Shi Yinhong của Đại học Nhân dân Bắc Kinh phát biểu thế. Khi mối quan hệ Trung-Nhật hoặc quan hệ với Mỹ, thế lực thiết lập trật tự thế giới, xấu đi chẳng hạn, thì Bắc Triều Tiên sẽ là “Hệ số an toàn”.

Đồng nghiệp Shen Dingli của ông ta ở Viện Quan hệ Quốc tế thuộc đại học Fudan Thượng Hải phỏng đoán rằng, vấn đề Bình Nhưỡng còn là một ván bài phé về địa chính trị: Đó là Đài Loan, một “địa phương phản loạn”. Một chuyên gia phát biểu, “Một Bắc Triều Tiên được trang bị vũ khí hạt nhân chỉ có lợi cho mục tiêu thống nhất đất nước của Trung Quốc” vì nó sẽ đánh lạc hướng chú ý của Hoa Kỳ. Ảnh hưởng của Tầu đối với Bình Nhưỡng có thể sẽ hỗ trợ cho việc thương lượng thống nhất trong tương lai.

Chúng tôi sẽ bị quá tải về kinh tế

Nam Hàn cũng muốn thống nhất với người anh em phương Bắc, nhưng không vào thời điểm này. “Sự thống nhất tức thời sẽ đưa chúng tôi đến quá tải về kinh tế”, nguyên bộ trưởng thống nhất đất nước Chung Dong-young tuyên bố. Ở Nam Hàn có thành ngữ sau: “Chúng tôi chẳng sợ bom nguyên tử của Kim, mà chỉ ngại bị cắt ngày nghỉ phép khi hàng triệu người Bắc Hàn đói lả tràn sang biên giới”. Thử nghiệm nguyên tử của Bắc Triều Tiên đã thúc đẩy lực lượng bảo thủ đòi hỏi Nam Hàn phải kết hợp quân sự với Hoa Kỳ chặt chẽ hơn nữa.

Lời thỉnh cầu tăng viện đến với Hoa Kỳ thật hợp lúc. “Xung đột với Bắc Hàn tạo thêm lý do cho Hoa Kỳ tiếp tục hiện diện tại khu vực này”, Kay Möller, chuyên gia Đông Á của Quỹ Tài trợ Khoa học và Chính trị (Stiftung Wissenschaft und Politik) phát biểu. Nếu Bắc Hàn bị loại thì chỉ còn trơ mỗi Đài Loan mà Hoa Thịnh Đốn đã cam kết bảo vệ. Đương nhiên lúc ấy Hoa Kỳ chỉ còn bám vào liên minh phòng thủ với Nhật vì vấn đề Trung Quốc – Đài Loan chứ không phải vì Bắc Hàn. Và Bắc Kinh có lẽ sẽ nổi tam bành hơn nữa, vì hiện nay Tầu đã thấy liên minh này đối chọi với mình.

Sau cùng, vũ khí nguyên tử của Bắc Hàn cũng đã cho chính quyền mới ở Tokio dưới quyền Shinzo Abe một cơ hội thuận lợi để gắn bó chặt chẽ với Mỹ hơn nữa, để tăng cường binh bị và để bắt đầu chương trình gây nhiều tranh cãi là sửa đổi những điều khoản phi quân sự của hiến pháp Nhật Bản. “Sự đe doạ từ Bắc Hàn đã tạo ảnh hưởng thuận lợi, đưa công luận nghiêng về phía hỗ trợ cho công cuộc cải tổ hiến pháp này”, ông Kimiya Tadashi, nhà chính trị học thuộc Đại học Tokio cho biết.

Bởi vậy, dường như Bắc Triều Tiên còn khá nhiều bạn bè ẩn mặt.

Bản tiếng Việt © 2006 talawas