Phạm Việt Vinh
Ðầu tháng 3 vừa qua, Capilari – một sỹ quan tình báo Ý, đã bị lính Mỹ bắn chết khi thi hành công vụ. Nhiệm vụ của của Capilari là tháp tùng Sgrena- nữ ký giả của tờ báo cộng sản Ý “Il Manifesto”, trở về nước, khi Sgrena được thả tự do sau một thời gian bị quân khủng bố Iraq bắt làm con tin. Khi đoàn xe của Capilari và Sgrena tiến vào phi trường Baghdad, lính Mỹ đã xả súng bắn “vì nghi là xe của bọn khủng bố”. Trong làn lửa, Capilari đã phủ người che đạn cho Sgrena và bị trúng đạn tử thương. Khi biết tin, chính phủ Ý đã phản ứng một cách nhanh chóng và cương quyết: Chỉ vài giờ sau sự kiện trên, ngay trong đêm đó, thủ tướng Ý Berlusconi đã triệu đại sứ Mỹ đến gặp để trút lên đầu vị đại sứ sự giận dữ của mình. Hành động của Berlusconi được tất cả các đảng phái đối lập khen ngợi. Ngày đưa tang Capilari, hơn 100.000 người Ý đã đến dự và giương cao biểu ngữ: “Capilari! Anh hùng của chúng ta!”. Cả nước Ý tôn vinh một người con lấy thân mình ra bảo vệ mạng sống của một đồng bào. Mặc cho lời “xin lỗi về sự nhầm lẫn” của phía Mỹ có đáng tin đến đâu, chính phủ và nhân dân Ý đã biểu lộ cao độ sự phẫn nộ của mình. Gặp phải thái độ đó, cũng ngay lập tức, tổng thống Bush đã phải hứa là sẽ điều tra và làm sáng tỏ vụ này không khoan nhượng. Sgrena là một phóng viên cộng sản cứng tay. Ý là đồng minh thân cận của Mỹ. Nhưng chính phủ Ý đã coi rất trọng việc bảo vệ tính mạng công dân, bất chấp những khác biệt chính kiến!
Cách đây vài năm, một nữ công dân Canada gốc Việt bị chính quyền Hà Nội tuyên án tử hình vì tội buôn ma-túy. Ngay sau khi tuyên án, chính phủ Canada đã lập tức gửi các phái đoàn đàm phán với chính phủ Việt Nam xin giảm án cho người phụ nữ trên. Người này mới rời Việt Nam và nhập quốc tịch Canada được ít năm. Và, theo luật hai nước thì ngoài quốc tịch Canada, bà vẫn còn quốc tịch Việt Nam. Có nguồn tin cho hay chính phủ Canada đã hứa tăng viện trợ nếu phía Việt Nam không thực thi án tử hình với người bị tội. Ðề nghị của phía Canada không được chấp nhận, nhưng hành động này đã cho thấy rõ sự nỗ lực tối đa của chính phủ Canada trong việc bảo vệ mạng sống của người dân, bất kể vị trí xã hội của họ ra sao.
Ở bất kỳ thời đại nào, một trong những nhiệm vụ cơ bản nhất, thiêng liêng nhất của một nhà nước là phải bảo vệ sinh mạng của công dân. Không đủ sức để hoàn thành nó, đó là một nhà nước yếu kém. Không nỗ lực để thực hiện nó, đó là một nhà nước không lương thiện. Bất lực và bất tâm là hai căn bệnh nguy kịch nhất của một chính quyền. Hành xử của nhà nước Việt Nam trước sự kiện hải quân Trung Quốc tàn sát ngư dân Thanh Hóa vào ngày 8 tháng 1 vừa qua là dấu hiệu của những căn bệnh này.
Sau khi Trung Quốc một mặt đã dã man giết hại và bắt giữ trái phép dân lành Việt Nam, mặt khác lại trơ tráo vu cáo các nạn nhân là “hải tặc”, là “xâm phạm lãnh hải Trung Quốc trái phép”, thì chính quyền Việt Nam bày tỏ một thái độ khó có thể gọi là thích đáng; họ chỉ lên tiếng phản đối một cách chậm chạp, yếu ớt, và không hề đòi hỏi từ phía Trung Quốc bất kỳ một trách nhiệm bồi thường nào. Hơn nữa, vào đúng lúc tiếng khóc tang tóc của gia đình các ngư dân bị sát hại đang dậy lên ở Hậu Lộc, Thanh Hóa, thì họ lại hân hoan chào đón phái đoàn quốc hội Trung Quốc và ca ngợi “mối quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện giữa hai nước phát triển rất tốt đẹp”. Phản ứng ngoại giao ấy chứng tỏ nhà nước Việt Nam đã mất khả năng bảo vệ sinh mạng công dân trước ngoại bang. Trong thế cờ “toàn cầu hóa” hiện nay, không tỉnh táo, khôn ngoan để tạo ra một tư thế độc lập với Trung Quốc, chính quyền Hà Nội lại tỏ ra ngày càng phụ thuộc vào “Thiên triều Phương Bắc. Ở tư thế “Phiên triều tự nguyện” như vậy, rõ ràng là nhà nước cộng sản Việt Nam hoàn toàn không có sức lực đối kháng với bất kỳ một kế hoạch hiểm ác nào của nhà nước cũng cộng sản Trung Quốc.
Cuộc tiến công sang Campuchia bất chấp thế lực mờ ám ở Bắc Kinh, khí thế chiến đấu ngăn chặn quân Trung Quốc vào năm 1979 có thể đã xuất phát từ hào khí chiến thắng 1975 và lòng quả cảm của những chiến binh, tướng lãnh đã một thời chiến trận. Ngày nay, khí thế đó hầu như không còn. Trong các tướng lãnh, sĩ quan thiện chiến và dũng cảm ngày nào, một số người như Trần Ðộ, Phạm Quế Dương, Trần Dũng Tiến,… đã đứng dậy đòi xã hội phải đổi thay, còn hầu hết đã nghỉ hưu, hoặc để nhớ lại một thời vang bóng, hoặc để thở dài than trách một bộ máy lãnh đạo, một chế độ tham nhũng và bất công đang phản bội lại những lý tưởng ít nhiều ảo tưởng của họ. Nhà nước hiện nay – kể cả guồng máy quân đội, đã trở thành những hội kín đấu đá làm ăn, chia chác lợi quyền. Với nó, đất đai quốc gia và sinh mạng công dân có lẽ cũng chỉ là những vật phẩm kinh doanh. Nhiều phân tích đáng tin cậy cho hay rằng đã có sự thỏa thuận ngầm giữa Bắc Kinh và Hà Nội về vùng đánh cá chung, nơi các ngư dân Việt Nam bị sát hại. Tuy được gọi là vùng đánh cá chung, nhưng Bắc Kinh đã trả cho Hà Nội khoảng 10 tỷ Ðô la Mỹ để được độc quyền chiếm lĩnh nơi này với một tương lai khai thác khí đốt khổng lồ. Với thỏa thuận như vậy, tính mạng những ngư dân bị bịt tai, che mắt chỉ là những vật tế thần. Chính quyền Việt Nam khó có thể phủ nhận được rằng, do lợi ích của bộ máy lãnh đạo hiện hành, và trước hết là do quyền lợi cá nhân, họ đã phải tính trước và thậm chí chấp thuận cái chết của những người dân lương thiện. Một chính quyền như vậy không bao giờ là đại diện chân chính cho một quốc gia!
Tại đây, một câu hỏi lớn phải được đặt ra là tại sao Việt Nam – một dân tộc dân không ít, trí óc không tầm thường, lại phải chấp nhận, phải dung dưỡng một thực trạng quốc gia lép vế và một chính quyền mục ruỗng? Người Việt khắp nơi – kể cả trong nước và ngoài nước, khó có thể phủ nhận được câu giải đáp đau lòng là: dân tộc chúng ta đã và đang rệu rã. Chúng ta đã để cho ngoại bang ức hiếp, tàn sát mà không thể có những chống trả thích đáng. Trong khi cả khu vực và thế giới đang thăng tiến với một tốc độ chóng mặt về mọi mặt, thì chúng ta vẫn ỳ ạch vác trên vai một bộ máy nhà nước độc đảng, vừa bất lực vừa bất tâm. Quan chức của bộ máy đó đang cao ngạo về cuộc sống vương giả ở trong nước, về tài khoản kếch sù ở nước ngoài không thua kém bất kỳ một nhà tư bản thực thụ nào, và không hề ý thức được thân phận hèn kém của cả quốc gia. Trải qua bao cuộc chiến tương tàn, luôn bị sống trong một bầu văn hóa bị ô nhiễm, còi cọc, người Việt Nam đã bị hẫng hụt về tư tưởng và tư duy. Chỉ mạnh về ý thức gia đình, chòm xóm, nhưng rất yếu về ý thức quốc gia, chúng ta chỉ quẩn quanh và quay cuồng trong những giải pháp cá nhân, đánh mất hẳn khả năng nhìn xa, trông rộng. Chúng ta đã không thể, và không muốn có những bước đi thông minh cho dân tộc.
Nhiều người phân tích thời cuộc đã hết sức ngạc nhiên là những bê bối tày đình như vụ mất đất, mất biển cho Trung Quốc, vụ Tổng cục 2, và gần đây nhất là vụ ngư dân Thanh Hóa bị ngọai bang sát hại, đã không hề mang lại những biến động chính trị lẽ ra phải có tại Việt Nam. Việc ban lãnh đạo Ðảng cộng sản Việt Nam lấn quyền quốc hội, thỏa thuận mất hàng chục ngàn cây số vuông đất và biển cho Bắc Kinh, sau khi gây ra sự phẫn uất lẻ tẻ của một vài nhân vật cách mạng lão thành, trí thức ở trong nước và làn sóng phản đối của các tổ chức ly khai ở nước ngoài, đang dần dần rơi vào quên lãng. Không có bất kỳ một quan chức nào của chính quyền và Ðảng cộng sản phải đứng ra nhận lãnh trách nhiệm. Người dân thì yên trí chấp nhận việc đã rồi. Vụ Tổng cục 2 liên quan tới hầu như tất cả những nhân vật cao cấp nhất của chế độ: dựa trên những quyết định vi hiến và vô lý, đưa cơ quan tình báo quốc phòng lên cao hơn cả Bộ quốc phòng và Bộ công an, lập hồ sơ giả lừa dối nhà nước, dùng một mạng lưới mafia trấn áp và đe dọa toàn bộ xã hội, đã chỉ được coi như một màn đấu đá ngoạn mục trong nội bộ Ðảng cộng sản và quân đội. Ở một thế giới văn minh, một vụ án nguy hiểm và ăn sâu đến tận gốc rễ của chế độ như vậy chắc chắn đã dẫn đến sự sụp đổ nhanh chóng của chính quyền, thể chế. Ở Việt Nam thì không như vậy; có rất hiếm những đòi hỏi phải đưa vụ này ra pháp luật, còn đại đa số người dân thì coi đây là một đề tài giật gân cho thêm phần rôm rả quanh chén rượu, cốc trà. Chuyện nhà nước rối ren là của nhà nước rối ren. Trong vụ gần một chục đồng bào bị hải quân Trung Quốc sát hại vừa qua, và trước phản ứng quá mềm yếu của chính quyền, trừ một hai trường hợp cá biệt, ở Việt Nam đã không hề có một hành động phản đối tập thể của quần chúng. Chính quyền Hà Nội vẫn thành công khi giữ cho tiếng khóc tang oan uổng bị đóng kín trong gia đình những người bị nạn. Một đất nước đã từng được coi là bất khuất trước xâm lăng vẫn có thể nhũn hòa với một chính quyền làm ngơ trước tội ác ngoại bang. Nhiều người đã có lý khi lên tiếng báo động về nguy cơ “liệt kháng” của dân tộc Việt Nam.
Nhưng, ngay cả ở hải ngoại – nơi coi như không còn sự kiềm tỏa của guồng máy chuyên chính Hà Nội, sức đấu tranh của người Việt cũng rất mỏi mòn. Vụ mất đất, mất biển cho Trung Quốc có gây ra một làn sóng phẫn nộ trong cộng đồng hải ngoại. Nhiều cuộc hội thảo và tranh luận đã diễn ra, nhưng các phân tích thường rất chủ quan, thậm chí, một vài phương án đấu tranh “đòi đất tổ” đã dựa trên những tư duy hết sức giản đơn. Kết quả, vì vậy, hầu như là con số không tròn trĩnh. Vụ Tổng cục 2 đã được quá nhiều người coi là chuyện đấu đá nội bộ cung đình. Có quá ít suy tư để tìm phương án sử dụng vụ phanh phui, “lột truồng” tính phi lý tuyệt đối từ cội rễ đến thực tại để chuyển lay, thay thế một chính thể đã quá lỗi thời. Tại California, Paris hay Berlin, vụ Tổng cục 2 cũng chỉ là một món ăn thêm cho bữa ăn căm ghét chính quyền trong nước. Khi biết tin đồng bào trong nước bị sát hại, tại Moskva, Praha, Warszawa và ở cả California, Paris hay Berlin, đã không hề có một cuộc biểu tình bộc phát nào lập tức diễn ra, mặc dù chứng cớ về sự phi lý của Trung Quốc đã quá rõ ràng. Phải vài tuần sau đó, với những cố gắng hết mức, tại các nước Phương Tây, một vài hội đoàn – chủ yếu là các tổ chức “người Việt quốc gia” và các nhóm thân hữu mới tổ chức được những cuộc meeting phản đối nhà cầm quyền Trung Quốc. Và, như một lẽ tất nhiên, tại đây, chỉ có những lá cờ của thể chế Việt Nam Cộng hòa thuở trước.
Tại Berlin, khi hay tin có một cuộc biểu tình trước Ðại sứ quán Trung Quốc về việc đồng bào Thanh Hóa bị sát hại, một số người Việt có gốc gác “xã hội chủ nghĩa“ [1] đã thử tìm đến dự. Gần tới nơi, nhìn từ xa, khi thấy bóng cờ vàng ba sọc đỏ, họ đã vội vã tháo lui. Ở đất Berlin, đối với những người tổ chức biểu tình và cả những người tránh biểu tình vì cờ vàng ba sọc, uy thế và thái độ chính trị “đối nội” vẫn là điều không thể bỏ qua khi “đối ngọai”. Ðối với chúng ta, lợi ích và quan điểm của tổ chức, của cá nhân vẫn cao hơn uy tín quốc gia và sinh mạng đồng bào. Chúng ta chỉ sẵn sàng đứng chung đội ngũ với những người có cùng chính kiến, kể cả trong hành vi bảo vệ lợi quyền dân tộc. Ðó là nguyên do của thực trạng tổ quốc bị ngoại bang ức hiếp, và cũng là lý do cho việc chúng ta vẫn phải chịu đựng quá lâu một chính quyền tồi dở. Chắc rằng, tổ quốc Việt Nam sẽ khá hơn nhiều, nếu như trong cuộc biểu dương lực lượng và lòng phẫn nộ trước cơ quan đại diện chính quyền Trung Quốc, bên cạnh cờ vàng ba sọc, có những người cầm cờ đỏ sao vàng, và có cả những người không chấp nhận hai lá cờ trên. Thực tại, điều này là ảo tưởng khi hai lá cờ này vẫn quyết nắm độc quyền chân lý và phủ nhận những người đang cố gắng thiết kế một lá cờ nào khác. Với thực tế đó, dân tộc Việt Nam khó có thể hùng cường.
Dù sao, hy vọng vẫn có quyền tồn tại. Ngày 22 tháng 1, hai tuần sau khi xảy ra vụ thảm sát, hơn 20 sinh viên Hà Nội đã tự động tập trung trước Ðại sứ quán Trung Quốc phản đối hành động côn đồ của chính quyền Trung Quốc. Họ đã vượt qua được bức màn bịt bùng trong nước, tự giải thoát khỏi thông tin “nhồi sọ” về “người đồng chí lớn Phương Bắc”, tự giải phóng ra khỏi nỗi sợ bộ máy chuyên chính vô sản, tự tập hợp lại để bảo vệ uy tín và lợi ích dân tộc. Họ đã sẵn sàng chấp nhận nguy cơ bị đàn áp, bắt bớ. Mang thân mình ra để bênh vực sinh mạng đồng bào, cũng như Capilari của nước Ý, hơn 20 sinh viên đó là những anh hùng. Họ thuộc vào nguồn hy vọng cho tương lai tốt đẹp hơn của một dân tộc đang rệu rã. Ðất nước Việt Nam mang ơn họ, và sẽ ghi nhớ tên tuổi của họ. Ðất nước Việt Nam cũng sẽ mang ơn và và ghi nhớ những người con khác – ở trong nước cũng như ngoài nước, thực tâm và thực sự bỏ qua những khác biệt về “màu cờ, sắc áo”, thoát khỏi “bóng tối của chính mình”, nhận lại anh em để bắt tay cùng nhau xây dựng và bảo vệ non sông.
Berlin, 03.2005
© 2005 talawas
[1]Là những sinh viên hoặc công nhân được chính quyền Hà Nội cho đi học hoặc lao động tại nước ngoài.