Sống ở California lâu, tôi đã nhiều lần cảm thấy đất rung với độ địa chấn 4.0 hoặc 5.0. Nhưng đáng sợ nhất là trận động đất chiều ngày 17 tháng 10 năm 1989, khi tôi đang đi bộ lại chỗ đậu xe bên đường ở thành phố Oakland. Cơn sóng đất đã đánh qụy tôi xuống. Nhà cửa rung rinh, cột đèn lắc mạnh, dây điện đứt vắt ngang đường, lửa xẹt. Cám ơn Thượng Ðế che chở, tôi đã không bị gì.

Ai cũng tưởng đó là “Big One” – tên đặt cho loại động đất lớn 8.0 trở lên mà các khoa học gia tiên đoán sẽ xảy ra ở California, như trận động đất năm 1906 đã san bằng thành phố San Francisco. Nhưng số đo Richter của cơn chấn động tháng Mười chỉ ở mức 6.9.

Sáng ngày 26 tháng 12 năm 2004 một trận động đất 9.0 xảy ra trên Ấn Ðộ Dương, gần đảo Sumatra, Indonesia. Thành phố Banda Aceh, khu dân cư cách tâm địa chấn 255 cây số đã biến mất trên mặt địa cầu sau cơn chấn động và sóng thần Tsunami nổi lên, ùa vào bờ cuốn hết ra biển. Gần một trăm ngàn dân Indonesia đã thiệt mạng cùng với nhiều chục ngàn người khác từ những quốc gia Ấn Ðộ, Tích Lan, Thái Lan, Malaysia, Miến Điện, Bangladesh, Somalia.

Thế giới đang hướng về những đất nước bên bờ Ấn Ðộ Dương. Hình ảnh tàn phá của thiên tai đã được truyền đi khắp nơi và những công tác cứu trợ cấp bách đang được thực hiện.

Cũng như tôi, nhiều người Việt ở bang California còn nhớ những kinh hoàng của trận động đất 6.9 ở miền Bắc California (Loma Prieta) và trận động đất 6.7 ở miền Nam (Northridge) vào tháng 1 năm 1994. Trận động đất 1989 làm sập một mảng của cây cầu Bay Bridge, cách tâm địa chấn hơn 100 cây số. Trận động đất 1994 với mức chấn động 6.7, được coi là tầm trung, nhưng đã gây thiệt hại lớn cho miền nam California. Nhiều nhà, công ốc sụp đổ, nhiều khúc của xa lộ 5 – huyết mạch lưu thông nam bắc – bị hư hại nặng vì trung tâm địa chấn nằm vào khu vực đông dân cư của vùng thung lũng San Fernando Valley. Trận động đất Northridge được coi là một trong những thiên tai gây thiệt hại tài chánh nhiều nhất ở Hoa Kỳ, 44 tỉ đô la. Tuy nhiên thiệt hại nhân mạng của hai trận động đất ở California tổng cộng là 119 người. Với tài nguyên và nhân lực của Hoa Kỳ, cuộc sống ở những vùng ảnh hưởng bởi động đất đã nhanh chóng phục hồi.

Về phương diện điạ chất học, hai trận động đất ở California chỉ tạo một đường nứt dài vài chục cây số trên mặt đất, mặt đất di chuyển chỉ đôi mét chiều dài (Loma Prieta) và nhiều lắm là nửa mét chiều cao (Northridge). Ðưa ra những số liệu khoa học để bạn đọc hiểu được sự kinh hoàng gấp bội đã đổ xuống một số quốc gia như Indonesia, Tích Lan, Thái Lan… trong trận động đất 9.0 vừa rồi, với mức chấn động lớn thứ tư từ một thế kỷ qua. Do sức nén trong lòng đất lên quá cao, hai tảng nham thạch chuyển động và tạo ra một đường nứt dài 1.200 cây số, bằng chiều dài của bang California và có chỗ đáy biển sụp xuống đến 15 mét, tạo ra sóng thần khủng khiếp. Ðộ rung và năng lượng do trận động đất này phát ra cao hơn gấp 200 lần so với động đất ở California những năm gần đây.

Các hệ thống truyền thông đều chiếu nhiều hình ảnh về hậu quả mà động đất và sóng thần để lại. Trên 150.000 người thiệt mạng tại nhiều quốc gia, đông nhất là Indonesia, chiếm hai phần ba tổng số tử vong của toàn khu vực. Nhìn Banda Aceh từ trên không, nhiều chỗ không còn dấu vết con người đã từng sinh sống, chỉ còn lại bùn cát và những tàn cây xanh. Nhiều triệu người bỗng dưng trở thành dân tị nạn, mất mát người thân, thất lạc gia đình, không nhà ở, quần áo, thiếu nước uống, lương thực, trẻ em thiếu trường học, điều kiện sinh sống bị đe dọa bởi những bệnh dịch.

Những nạn nhân thiên tai Nam Á đang cần tấm lòng quảng đại của cộng đồng nhân loại. Hãy cùng nhau đóng góp cho những chiến dịch cứu trợ đang được khởi xướng khắp nơi, gửi chút tình thương đến những nạn nhân, góp phần xoa dịu đau thương, trong lúc cấp bách cũng như những năm tháng sau này, để họ tìm được nguồn an ủi, lập lại cuộc đời với những gì còn lại, để những trẻ em mất gia đình có được một tương lai tươi sáng hơn.

© 2005 talawas