1.



Bây giờ ở Mỹ đang ở vào mùa bầu cử. Hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ đang cố tung những chiêu rất ngoạn mục để cố lôi kéo, quyến rũ cử tri. Kẻ được thủ lợi có lẽ là những ngài CEO của các đài truyền hình hay tác giả có sách viết về loại thâm cung bí sử, những chuyện “không thể tin được” liên quan đến hai vị ứng viên tổng thống. Sách tung ra, thiên hạ nô nức. Các đài TV tha hồ phỏng vấn, bình luận, điều tra… xem đến mờ con mắt, nhức cả đầu…

Một trong những chiêu là dùng người của đảng này “chơi” đảng nọ trong đại hội đảng. Dân Chủ thì dùng cậu con trai của vợ chồng cố tổng thống Reagan. Cộng Hoà thì có hai khuôn mặt sáng giá của Dân Chủ là viên cựu tướng hồi hưu Frank – nguyên chỉ huy quân Mỹ trong trận đánh Iraq, và thượng nghị sĩ tiểu bang Georgia. Thiên hạ vỗ tay rầm rầm. Diễn giả tha hồ chỉ trích, ca ngợi thả dàn…

Ðể chỉ về hành động “phản” này, còn danh từ nào khác ngoài phản bội, phản đảng? Ðó là chưa nói đến phản nghịch, phản giáo, phản trắc, phản chủ… Có điều, sau đó, thấy mấy ông phản cùng không-phản dắt nhau lên TV, cãi lộn tùm lum, nào crossfire nào forum, rồi bắt tay nhau cười toe toét… (dù trong lòng chắc gì vui).

2.



Riêng về danh từ phản chiến, có lẽ trong mùa bầu cử này, thiên hạ đã dành để trút trên đầu ông Kerry. Nhất là trong cộng đồng người Việt hải ngoại. Các thư ngỏ đến những người Mỹ gốc Việt đều nhấn mạnh việc ông phản chiến, tiếp tay cho cộng sản Bắc Việt chiếm đoạt miền Nam. Tuy nhiên, về phía người Mỹ, việc chỉ trích không phải ở việc ông phản chiến mà ở việc ông lăng nhục hàng ngũ của ông ta như chuyện ông vất bỏ huy chương và chuyện vu cáo đồng đội chiến hữu của ông rằng họ đã phạm những tội ác dã man mọi rợ trong chiến tranh Việt Nam.

Có lẽ nhóm chống đối Kerry thuộc phe người Mỹ đã rút kinh nghiệm từ bài học Clinton. Vị cựu tổng thống này tự nhận mình là người phản chiến, trốn tránh nghĩa vụ quân dịch, từng tham dự cuộc biểu tình chống chiến tranh, thế nhưng đã ở ghế ngồi đến hai nhiệm kỳ.

3.



Xét cho cùng, cũng do từ triết lý của Phật và Chúa hết. Các giáo chủ dạy con người phải từ bi độ lượng bác ái nhân từ. Ði đánh giặc mà mang theo một con tim Bồ Tát thì phản chiến là phải. Tôi còn nhớ một bình luận gia của đài BBC đã cho rằng nguyên nhân sự thất bại của miền Nam là dân miền Nam bị ảnh hưởng nhiều đến tôn giáo.

Quả thật vậy không?

Trong cuộc chiến tranh vừa qua, không thể kết tội cho phản chiến là nguyên nhân cho sự sụp đổ của miền Nam. Phản chiến cũng chết mà không phản chiến cũng chết. Ðẩy ra ngoài chiến trường, người lính nào cũng phải hoà nhập vào tập thể. Nếu hắn phản kháng, là hắn bị đào thải. Người lính phản chiến chân vẫn bước, ngón tay vẫn hờm ở lảy cò. Trong khi lâm trận, thần kinh căng thẳng tột cùng. Bản chất thú thay thế. Không còn lương tâm. Không còn con tim Bồ Tát. Khi xung phong dàn hàng ngang thì phải rống phải gào cho đỡ sợ, cho địch khiếp vía. Chứ không khóc “giết người đi thì ta ở với ai” hay gào hùng dũng “Anh không chết đâu anh…” Ðêm canh kích, không thể vì ước mơ hoà bình, chán nản chiến tranh, hận đám lãnh tụ quan quyền bóc lột xương máu, ăn trên ngồi trốc, để mà không trừng mắt trong bóng tối. Ðó là chưa kể cái kỷ luật xách lựu đạn ra nằm tiền đồn một mình hay bị đè xức dầu Nhị Thiên Đường. Hoặc bị bắn què chân khi không dám chạy lúc có lệnh xung phong.

Chỉ sau khi tan trận, người lính mới trở lại chất con người. Ai lại không phải rơi nước mắt để thấy trong túi của người lính tử trận có hình đứa con hay người vợ. Ai lại không chửi rủa chiến tranh khi thằng bạn cùng ngồi một chiếu nhậu, mới cười nói, giờ đã ngủ yên. Người lính quì gối không muốn đứng dậy, muốn bước đi nữa. Muốn lấy súng bắn lên trời cho hả giận. Khi những cái chết thật quá phi lý và ghê rợn bởi sức đạn công phá. Bộ óc bị bể nát dưới cái mũ rừng. Không còn thấy mặt mũi để mà thân nhân có thể nhận diện.

Người lính cảm thấy sợ, hết hồn, khi nhận ra mình vừa thoát chết một cách thật mầu nhiệm. Hắn muốn bỏ ngũ. Hắn muốn kê nòng súng vào ngón tay để hủy hoại thân thể. Hắn ước ao có phép lạ là có thật nhiều tiền để lo lót về văn phòng hay ở hậu cứ. Nhưng cuối cùng hắn lại tiếp tục đi… tiếp tục lao vào cõi chết để giúp cho kẻ khác được sống.

Những nhân vật này chúng ta vẫn thường thấy trong các tác phẩm thuộc về chiến tranh của những tác giả miền Nam như Mùa hè đỏ lửa (Phan Nhật Nam), Tiền đồn (Thế Uyên), Mặc niệm chiến tranh (Trần Hoài Thư) hay miền Bắc như Nỗi buồn chiến tranh (Bảo Ninh) v.v.

4.



Thường thường, những người bị đau thì phải kêu đau. Những kẻ có thật sự nếm mùi tân khổ mới kêu khổ. Nếu ở văn phòng, hay hậu cứ, hay cổ cánh, hay ăn trên ngồi trốc thì kêu đau kêu khổ làm gì. Trong cuộc chiến vừa qua, ai thật sự đánh giặc (chứ không phải đánh bằng mồm) lại không từng trải những cái đau cái khổ này. Người lính chừng 40, 45 ký lô mà mang trên vai nào là thùng đạn đại liên, súng trường, mười ngày gạo, nón sắt, mìn, lựu đạn, đó là chưa kể cái đau của chính hắn. Nội một hạt cát lọt vào trong giày khi lội qua sông cũng làm thốn cả chân, làm sao mà không kêu đau cho được. Xa gái cả tháng trời sao không thèm, hay không bất mãn cho được. Đêm đêm ăn sương nằm đất, thì ở hậu phương tướng tá quan chức nhảy nhót gái trẻ đào thơm yến tiệc linh đình thì sao không hận, không chửi rủa cho được.

Có nghe được tiếng nổ mới hiểu được tiếng nổ. Có chứng kiến được những cảnh tượng đau thương mà súng đạn gây nên mới hiểu được giá trị của hoà bình. Có nếm mùi thật sự đánh đấm mới có quyền than thở, mới có quyền ước mơ. Như vậy, người lính phản chiến phải là người lính thật sự cầm súng, thật sự trực tiếp chiến đấu để bảo vệ hậu phương. Họ phải có quyền nói. Họ phải có quyền tỏ bày ý kiến cá nhân.

5.



Phản chiến là một sự thể hiện tất nhiên của lương tâm con người. Phản chiến chỉ có trong lòng, trong tim. Nó là ước mơ chân thật nhất. Và có lẽ nếu hai phe đều có cùng ước mơ chấm dứt chiến tranh, thì chắc chằn làm gì có chiến tranh xảy ra, triền miên suốt mấy mươi năm để hàng triệu thanh niên phải bị trận vong tức tưởi.

6.



Có lẽ chỉ tại chữ “phản” quái ác này chăng. Cứ nghe chữ “phản” là tự nhiên hết hồn hết vía. Nếu sửa lại chữ phản chiến bằng “mơ hòa bình” hay “không thích chiến tranh” thì đỡ khổ biết mấy.

Có điều, khi bị kết án là quân “chủ chiến”, “hiếu sát”, thì lại la hoảng. Hơn nữa, càng hô hào lại càng chạy làng trước…

© 2004 talawas