1.



Cụ bảo người anh em của chúng ta trong thời chiến tranh lạnh được nuôi bằng thức ăn chế biến sẵn, bây giờ quan hệ đông tây tan băng, người anh em không được nuôi bằng thức ăn chế biến sẵn nữa, cũng giống như con bò, được nuôi trong chuồng ăn đồ hộp, bây giờ thả ra đồng, không biết cách gặm cỏ.

2.



Tôi có một người quen. Năm 1977, ông từ thành phố về nông thôn tìm đất đưa gia đình đi sản xuất theo chủ trương của nhà nước. Khi về Tân Uyên, ông lớ ngớ thế nào để du kích bắt. Qui cho tội gián điệp, ông bị biệt giam. Hai năm sau ông được thả, nhưng không nói được nữa vì thanh quản lâu ngày không sử dụng đã liệt. Tiếng ông phát ra thì thào chỉ có hơi gió. Cũng phải mất hai năm, giọng nói ông mới trở lại bình thường.

3.



Từ ngày tôi có sách in ở Mỹ, ai gặp cũng hỏi: Công an có làm gì ông không? Tôi bảo chẳng ai làm gì tôi cả. Thỉnh thoảng tôi có làm cho BBC, tường thuật những chuyện vớ vẩn, thu gom bạc cắc sinh họat “cải thiện” (tôi phải nói rõ như thế vì biết đâu lại chẳng có người bảo nó phải là cái gì mới làm cho BBC được, cũng như phải thế nào mới làm tới chức trưởng ban văn nghệ báo Thanh Niên), gặp tôi người ta cũng hỏi: Công an có làm gì ông không? Và họ ngạc nhiên là tôi chẳng làm sao.

Tại sao người ta lại ngạc nhiên?

Và tại sao người ta hỏi tôi như thế?

4.



Năm 2001, tạp chí Hợp Lưu đăng một tiểu thuyết của tôi. Ngay sau đó tôi được báo Thanh Niên cho nghỉ việc, nhưng chẳng ai ngạc nhiên.

5.



Tôi tin rằng nhà văn nào cũng có tự do sáng tạo, bởi tự do là cái nội tại chứ không phải cái được ban phát. Thế nhưng con bò vẫn chết vì đói trên đồng cỏ non.

6.6.2004

© 2004 talawas