Lúc Tân Hình Thức mới ra đời, một nhà thơ được mời ẵm em và cho xem thằng bé đã phát biểu “Thơ này hồi 10 tuổi tôi đã có làm rồi”, may mà chưa đưa đến tay bạn này chứ không bạn đã ném nó bịch xuống đất, biết đâu cả đời mang (thêm) tật (ngoài những tật bẩm sinh). Bạn Vương Văn Quang trên talawas vừa rồi, chưa thôi giật mình vì trò nhát ma của trẻ Trần Mạnh Hảo, đã vội quy “Mùa hoa đỏ lè” của Bùi Chát vào hàng 8, 9 tuổi lớp 3.

Tuy kẻ ưa người ghét, nhưng đối với “Mùa hoa đỏ lè” tôi và Vương Văn Quang chí ít cũng có được điểm tương đồng. Đó là tính cách “xuyên tạc” rất trẻ con đại chúng (đâu phải ai cũng là thần đồng) nhưng tôi và anh lại đối nghịch về mặt cảm nhận và thẩm định chính cái điểm ấy. Việc này, thôi thì cứ tạm cho là khác gu, khác kênh hay là đối tuyến trong tinh thần dân chủ, tức là tinh thần “huề tiền” đấy anh ạ, chứ chẳng nên đằng đằng ăn thua trình chứng minh thư đã đến tuổi thành niên kiểu người bạn chung của chúng ta đã nhắc đến ở trên. Trớ trêu là nạn nhân ở đây lại trở thành C.A., ông Hảo “bắt” anh Quang thì anh Quang lại đi “bắt” cu Đợi, chứ tôi thấy cu Đợi nào có bắt ai chuyện gì ngoại trừ cái “bắt công nhận” là một việc đúng ra đã phải lẽ đương nhiên. Nhưng khổ thế, cái hiện hữu suông mà vẫn còn phải tranh đấu! Nếu mọi người chấp nhận một cách bình đẳng người thiểu số, da màu, đồng tính, lao động, nhược tiểu v.v. và những nhà thơ trẻ thì đã khoẻ biết mấy, việc gì mà phải tự xác định đến tụt cả khố, văng cả tục. Đéo mẹ, đời khốn nạn vậy, xâm phạm thì chỉ có chuyện xâm phạm bề trên.

Trong thập niên 70 ở Pháp, tôi có được xem 2 bộ phim rất hay ở dạng “xuyên tạc,” hay nói cách khác là dạng hijack, cướp tàu. Một bộ là phim võ hiệp Hồng kông, bộ kia là phim kích dâm Nhật bản, cả hai đều được chiếu tại rạp với thoại nguyên âm tiếng Nhật tiếng Quảng. Tất nhiên là ở Pháp, người hiểu hai thứ tiếng này không có mấy nên các nhà làm phim “cướp tàu” hoàn toàn tự do mà đặt phụ đề bằng tiếng Pháp bên dưới, lái 2 bộ phim này vào chuyện tranh luận giữa các chủ nghĩa thời thượng lúc đó ở châu Âu. Đại khái, nếu câu thoại tiếng Quảng ý là “Phái Nga mi chúng mày sẽ phải đền tội” thì phụ đề tiếng Pháp lại trích dẫn Barthes, khi cô nữ sinh xổ áo tình địch “Tao xé xác mày” bằng tiếng Nhật thì phụ đề lại điềm nhiên “l’anatomie, c’est le destin” (giải phẫu là định mệnh) của Baudrillard trích Freud. Đó cũng vui thôi, hà cớ gì mà Vương Văn Quang lại phải khó chịu với những collage và pastiche.

Tuổi thơ của tôi cũng đầy những đong đưa thú vị, đồng dao sửa đổi ngoài ngõ thường khi vượt trội cả những nguyên tác được đưa vào, thí dụ “Khi nhìn trăng lên, thím xẩm tuột quần” (Sơn nữ ca) hay “Sáng ăn cơm sườn, chiều ăn nước tương” hoặc “Sớm đi cua đào, lỗ đít chảy máu” so với “Sớm mai tươi hồng, một ngày tươi đẹp” (Beautiful Sunday, ca từ Việt của Phạm Duy). Hẳn còn nhiều nữa, “Vượt bao hải lý, nghe chưa vừa ý, lắc lư 2 hòn bi” (Hoa biển, nguyên tác ca từ là “lắc lư con tàu đi”), từ Bà Huyện Thanh Quan đến quốc ca của miền Nam (Tiếng gọi Thanh niên của Lưu Hữu Phước), chẳng chừa ai.

Cái bồn tiểu của Duchamp đứa bé 8, 9 nào cũng đái vào được nếu cu nó với tới. Lúc chưa ở Mỹ, chưa vào siêu thị Hoa kỳ, tôi chỉ biết được lon súp Campbell nhờ Warhol. Tôi gặp Thanh Tùng có một bận, lúc đó tôi chưa biết đến “Thời hoa đỏ”. Nếu gặp lại, tôi sẽ nói là nhờ Bùi Chát tôi mới được biết và còn biết đến cả “Thời hoa đỏ lè”. Từ đỏ đến đỏ lè, mặc những Vương Văn Quang và Trần Mạnh Hảo, cũng phải mất một thế hệ.

© 2004 talawas