…Trên khoang rộng của chuyên cơ, người hướng dẫn viên phổ biến cho chúng tôi: ” Ði đâu thì đi cả đoàn, lạc nhau sẽ rất khó tìm, tiếng Anh ở đây nói rất khó nghe, đừng đổi tiền ở chỗ ngân hàng mà đổi ở chợ giá sẽ cao hơn, hiện đang có giá 1 đô ăn 4, 01 bạt…”.

Ðậu xuống sân bay Ðôn Mương khổng lồ chiếc chuyên cơ chỉ còn như một con chim sắt bé nhỏ. Bước ra khỏi hành lang di động nối dài, mỗi phút có hàng trăm người bước vào thế giới của kẹo cao su miễn phí ở cửa hải quan, của các dịch vụ công nghệ cao, các quầy đổi tiền của mọi kiểu ngân hàng. Vô cùng dễ dàng. Và 1 đô ăn 4,042 bạt chứ không phải như người hướng dẫn viên nói ban nãy. Qua hương bạc hà, khách được chủ mời đến với đất nước của hàng vạn ngôi chùa: Welcome please. Cẳm-pờ-lịt, tiếng Anh kiểu Thái khiến cho tôi càng tin rằng ngôn ngữ chỉ là cái vỏ của đời sống.

“Sạ vặt đi khrắp” tôi lắp ngay tiếng Thái vào để chào những người ra đón. Qua cửa kính chiếc xe buýt loại sang tôi nhìn những con đường 6 làn xe chạy, những dòng xe hơi, bóng những chiếc áo càsa và một đời sống sung mãn trên các con phố dẫn vào Băng-cốc. Phải chăng câu nói của Chặc-kri (Vua Rama I- 1782) lúc đăng quang: “Phật, Pháp, Tăng còn cao quý hơn cả mọi đạo luật, mọi nguyên tắc…” đã mở đầu cho công cuộc phát triển rực rỡ của đất nước “Triệu thửa ruộng” này?

Hầu hết các cửa khách sạn đều có biểu ngữ “Welcome”. Ðược biết tiện nghi khách sạn, mùi thơm và cách phục vụ đã làm GDP Thái tăng lên đến 9%/ năm. Sau bữa tối với tất cả món đều là của Thái, khẩu vị gần giống Sài Gòn, về một phòng VIP trong khách sạn 4 sao tôi mở tivi nghé mắt vào nền văn hoá nghe nhìn của người láng giềng rồi lên kế hoạch những ngày trên đất Thái.

Biển và Sex

10 giờ sáng các con phố trên bờ biển Pattaya vẫn còn chìm trong giấc nồng. Người dân Pattaya thức với mọi loại khách trong các cửa hàng lưu niệm, city mart, supermarket; sân khấu ngoài trời, sân khấu trong nhà, hàng bia ôm, quán rượu…Ðêm qua đoàn chúng tôi chỉ có phụ nữ là ngủ ở nhà, còn bọn đàn ông rủ nhau …đi dạo. Kể từ lúc qua khỏi sân bay đoàn chúng tôi có hướng dẫn viên (HDV) người Thái đón, cậu ta không nói được tiếng Anh chỉ dùng tiếng Thái và tiếng Hoa.

“Xem ca nhạc quốc tế được miễn phí theo vé đi tour; 700 bạt xem khí công; 800 bạt xem thoát y vũ Nga 16 tuổi; 800 bạt xem pêđê thoát y vũ và thực hành những ý tưởng “giá vô tư”…”, HDV đưa ra cái thông báo giá lúc chúng tôi ngồi trên xe về thành phố sau cuộc tắm và nhảy dù trên biển. Ðể người ta chú ý hơn đến lời mời, anh ta mô tả cho khách mỗi loại hình nghệ thuật một tiết mục. Dịch lại, nghe đến đâu con gái rú lên đến đó, những người đàn bà đi cùng thì lườm chồng còn cánh đàn ông thì không dấu nổi vẻ …bối rồi bồn chồn. Bọn trẻ con trong đoàn (đi theo bố mẹ) chẳng biết gì chỉ nghe các cô kêu thét chúng cười loạn xị. Một người có kinh nghiệm gàn: “Không nên xem khí công. Bẩn mắt mà giá lại đắt, muốn xem về Pặt-pông giá rẻ chỉ 1/10”. Anh chàng HDV coi như không hiểu tiếng Việt. Xe chạy càng về gần nơi có sân khấu anh ta càng giục, “nếu không ghi tên, liên hệ trước thì khó mua được vé. Mỗi vé được xem một giờ. Ai đến đây cũng xem cả 3 giờ đấy.” Ðàn ông té ra không vội vàng như đàn bà, cũng không nhiều hơn, số tên bằng nhau. 3 show, vị chi là 2.300 bạt (gần 60 đôla).

– Cẳm-pờ-lịt! Cô gái khí công từ sân khấu tranh tối tranh sáng nhảy xuống hàng ghế khán giả đưa một đầu giây len cho M, ngồi cạnh vợ, vợ M. ngồi cạnh tôi, chúng tôi ngồi hàng đầu, sát sân khấu. Do phản xạ tự nhiên M cầm lấy đầu giây, như người kéo lưới. Cô gái đi một vòng, cái giây len cứ dài ra mãi từ nơi… sâu thẳm của mình. Lúc này, quen với ánh sáng mờ chúng tôi bàng hoàng và chợt hiểu cái gì đang diễn ra trước mắt… Nghĩa là cô mời anh tham dự vào trò chơi “khí công” của cô rồi mỉm cười, chìa tay. M. ngượng quá chạy mất, vợ đành móc túi lấy tờ 50 bạt, cảm ơn hộ chồng.

Hơn một chục tiết mục liên quan đến cái chỗ “sâu thẳm” kia được trình diễn trên nền một loại nhạc rốc nặng. Sở dĩ gọi khí công vì họ hoàn toàn dùng cách vận khí để đẩy những vật được đặt ở chỗ tối nhất, sâu nhất và hình như nhỏ nhất trong cơ thể. Lúc thì từ đó bay ra một con chim sẻ, lúc thì một đôi cá vàng, lúc thì mở một nắp chai bia (nghe tiếng nút chai bật, bia chảy ra mà…ghê hết cả …răng), lúc thì một anh chàng khác được mời châm thuốc lá…Chỗ ấy gắn 3 điếu thuốc 3 số. Không ai nhận lời, có lẽ phần vì sợ mất tiền thưởng như chàng M, phần vì hầu hết là đi với vợ hoặc với nhân tình. Cuối cùng một diễn viên khác bèn ghé vào mồi lửa hộ. Cũng rít, cũng hút cho hết điếu, người xem có thể nhìn thấy… “môi hở răng lạnh”. Và cuối cùng là tiết mục duy nhất có đàn ông. Người này cùng với người đàn bà bên trong chiếc tủ kính trong suốt có sương khói trình bày tiết mục tự nhiên nhất của tự nhiên. Ðây là cái được kể lại nhiều nhất, rùng rợn và rỉ rả nhất sau các chuyến du lịch Thái. Song đó là ngồi xa cộng với tưởng tượng nhưng chúng tôi ngồi gần và bằng con mắt “quyết nhìn cho ra nhẽ” chúng tôi thấy không phải như người ta vẫn nói. Ðấy là động tác giả vờ.

Ra khỏi show thứ nhất, tôi nhận lại chiếc máy ảnh bị họ cầm từ lúc đầu bước vào. Không cho mang máy ảnh vào có thể vì có một tấm màn bí mật nghề nghiệp họ không muốn bị vén lên.

Show thứ hai chúng tôi cũng chạy nhanh đến hàng ghế đầu. Ở đây 100% là những cô gái da trắng tóc vàng, mặt mũi xinh đẹp, mắt châu Âu, chiều cao châu Á. Cũng như các cô gái khí công, các cô da trắng đều “nuy”100%. Tôi xót xa cho thịt da mơn mởn phải phơi bày trước hàng trăm con mắt lạ, nhưng xem ra các cô không có gì ngượng ngịu, cô nào cô nấy tươi cười tựa như muốn nói: “Mọi người có thấy chúng tôi đẹp không? Có thích không? Từ thích đến được thích là cả một khoảng cách đấy nhé…” Tôi nhớ đến câu trả lời của một cô trong bọn họ “…Xấu xa ư? Không, tuỳ ở cái nhìn, cái nghĩ của các ông, các bà thôi…Chúng tôi làm việc này đúng nơi đúng chỗ của nó đấy. Các ông các bà tò mò, chúng tôi bán cho sự cho tò mò ấy cái vé vào cửa, giá đâu có rẻ?” Khoảng 15 tiết mục, và đúng 1 giờ như bên khí công nhưng vô cùng thu hút bởi da trắng môi hồng và các vũ điệu khoe ra những chiều kích của vẻ đẹp cơ thể. Song, có một tiết mục cực kỳ ấn tượng. Vũ điệu của các con ma đàn ông mặc áo quần đen sì. Cái chết bao trùm nghĩa địa. Trời đất quay cuồng, điên đảo. Xuất hiện cảm giác thế giới không có sự sống vì cô đơn vì mất phương hướng. Bỗng các tiên nữ hiện ra trong trang phục Eva, họ đi đến đâu ánh sáng hiện dần lên đến đó, vẻ đẹp (không lời ) đã thổi sinh khí vào vũ trụ và sự sống lập tức hồi sinh…(Tôi đoán chừng show này phải có một đạo diễn có tầm triết học, chứ không phải loại văn học má mì). Và một tiết mục nữa cũng trong tủ kính nhưng không phải là sương khói mà là lẫn trong đám bọt xà phòng như tuyết xốp, một đôi trai gái cũng say mê biểu diễn quy luật tối hậu của tự nhiên. (Người đàn ông không phải là diễn viên mà là một trong số người khách ngồi hàng ghế thứ hai. Ðược cô diễn viên mời bất ngờ, giống như anh chàng cùng đoàn của chúng tôi được mời “kéo lưới”, anh chàng sợ quá. Nhưng khán giả reo hò nên anh ta đi theo vẻ miễn cưỡng. 5 phút cho việc đó lẫn trong đám bọt xà phòng…(song sau này anh ta nói lại, cũng chỉ là…vờ vẫn như thật mà thôi)

Show cuối cùng là “pêđê khoả thân”. Ngay tiết mục đầu tiên đã thấy các “chàng” không khoả thân 100% như các nàng. Cao to và vai rộng như đàn ông nhưng chân tay thon nhỏ, da thịt mơn mởn, hai bầu vú con gái, tóc con gái và mặt mũi xinh như mộng. Họ nhảy múa, hát giọng con gái…Ra khỏi show này cô em sinh đôi của tôi, nhà nghiên cứu “nhân chủng học” nói: ” Hát, múa, cơ thể đẹp, khả năng gợi dục…và thành tựu hoóc môn… tất cả chẳng có cái gì đáng cho mình xúc động hết. Chẳng qua bỏ tiền đi xem cả 3 show để không lơ mơ về sự vật, để biết trong cuộc sống thật có những gì, thế mà mất hai cái nồi cơm điện xịn vẫn không biết thực có cái gì, có đúng là như thế không”. Một người khác đùa: “Ðàn bà xem xong cũng tiếc thế mà cứ to mồm bảo bọn đàn ông chẳng ra gì.” Một người khác thêm: “Thì cũng biết được một số thứ đấy thôi. Trắng nõn là Âu, nâu nâu là Á, na ná là pêđê…pêđê thực thì ắt là không có gì…Không pêđê thực thì cũng không thể có được cái gì nếu trình ra trước bàn dân thiên hạ…Có được cái ấy, chuyện ấy đòi hỏi một năng lực. Không yêu, không thích không có được, không cố được…ra cái năng lực ấy”.

Nước Pattaya xanh trong nhìn rõ cả đáy biển trắng cát. Ban đêm không huyền ảo thơ mộng vì tiếng nhạc rốc, tiếng cười đùa. Cảm giác như ngửi thấy mùi sex lẩn quất đâu đó. Nếu nó không ám ảnh thì bãi biển Pattaya là một thiên đường. Rời nơi đó chúng tôi nhớ nhất cuộc nhảy dù trên biển 300 bạt. (Sau này chúng tôi mới biết đã bị anh chàng HDV ăn chặn mỗi vé, tất cả các loại vé một nửa tiền.) Khi người ta bay trên cao, dù chỉ trong một chiếc dù nối dây với thuyền máy dưới mặt nước, chiếc thuyền mở hết tốc lực kéo dù bay trên không trung mấy vòng, cũng có được cảm giác mọc cánh và siêu thoát.

Safari World và …nghệ thuật gìn giữ thế giới tự nhiên

Từ Pattaya về Bangkok chúng tôi rẽ vào thăm công viên, thế giới của muôn loài, tựa như rừng Quốc gia Cúc phương ở ta. Tuy không rộng bằng nhưng quy mô và cách thức nuôi, trồng, gìn giữ loài và vật ở đây đáng để người xem thán phục. Thú nuôi được thả tự do, đi lại trong khu rừng này, không có bất cứ một cái chuồng nào. Nếu có chỉ là mái che bằng lá và cột gỗ, không có tường bao. Ði qua khu vực có thú dữ chúng tôi được nhắc nhở nhất thiết không mở cửa xe. (Nghe nói nơi đây nhà nước giao cho tư nhân quản lý, nuôi dưỡng để thu lợi, thu lợi để tiếp tục nuôi dưỡng). Hầu như không thiếu một loại gì. Ðộng vật từ voi, hổ, gấu, báo, sư tử, đà điểu , ngựa vằn, hươu sao, tê giác, dê, gà, bò, khỉ đến rắn rết, chim, vịt, ba ba…Ðúng lúc xe chúng tôi đi qua thì công xoè cánh. Các cụ vẫn bảo thế là may lắm, nhưng:” May mắn ngày càng đến nhiều với tôi, song muộn mất rồi “…Sau Safari World là đến khu vui chơi xem văn nghệ dân gian. Xem cá voi làm xiếc trong bể lớn; xem voi chơi đá bóng, mát xa ngực cho các cô gái bằng chân, (ôi cái chân voi, biết có cái gì ở dưới hay không chứ?) chuyền bóng cho nhau và vẽ sơn dầu trên giá vẽ bằng vòi, bái quỳ mỗi khi người xem cho tiền và hí lên ư ử trước khi ăn cả nải nếu ai cho chuối…trên cát.

Buổi tối đi chợ. Chợ Pặtpông. Một chợ họp từ đêm đến sáng bán một ngàn lẻ một loại hoa thơm quả ngọt đặc trưng nước Thái, từ sáng đến đêm bán quần bò áo phông, đồ lưu niệm Thái, vừa đẹp vừa rẻ. Quần một hồi rồi sang chợ Pratunam. Chợ này bán tất cả những loại hàng của thế giới có mặt tại Thái Lan nhưng chủ yếu vẫn là hàng nội địa. Chợ tấp nập có lối đi ở giữa, nhìn sang bên phải gặp hàng hoá, nhìn sang bên trái gặp sexy. Một trăm loại sex. Và không cần mua vé, người đi bên ngoài có thể nhìn thấy con gái mỹ miều đang khiêu vũ một mình đợi khách, mỗi cô có đeo số trước ngực. Nếu ở sân khấu “Vẻ đẹp Nga” khách có nhu cầu thì sau giờ diễn cùng diễn viên lên “thiên giới” ở các phòng nho nhỏ trong rạp. Còn ở đây chỉ hỏi nửa câu lập tức có các chàng trai cổ cồn, nói tiếng Anh rất sõi ghi tên, bán vé và đưa dẫn đến nơi như ý. Vé có nhiều loại, uống và nhìn xuống, uống có khiêu vũ, và uống thoả mãn mọi nhu cầu…Hoạt động công khai. Có vé tức là hợp pháp…

Tất cả đàn ông ở đoàn chúng tôi chỉ vắng nhà… đi dạo hôm đầu còn từ đó cho đến hết chuyến du lịch Thái, các gia đình đều “khai báo” quân số đầy đủ. Như vậy sex không phải là điều quá hấp dẫn như người ta tưởng tượng từ xa.

Chùa chiền và nghệ thuật kiến trúc.

Những người luôn trăn trở sâu sắc trước câu hỏi: Mình là ai và loài người đã từng sống như thế nào? đã không ngừng tìm cách lý giải cho Thái Lan, cũng nghĩa là tìm cách lý giải những mâu thuẫn nội tại của mỗi người. Tại sao một đất nước có tới trên 90% dân số theo đạo Phật, lấy Phật giáo làm nền tảng cho củng cố cộng đồng: Con trai đến 17 tuổi dứt khoát phải đến chùa tu học từ 3 tháng đến 2 năm mới về đi học tiếp, đi làm và lấy vợ. Hơn 10 % thanh niên cạo đầu đi tu, tuân theo luật 227 chấp nhận một đời sống kỷ luật cao, tự nguyện sống nghèo khổ (không được ăn vào quá giờ Ngọ, không được xin nhưng phải chắp tay, chân đất đi khắp bốn phương nhận của bố thí). Vua Thái có người bỏ ngai sau nhiều năm trị vì đến chốn tu hành. Có vua vừa tụng kinh niệm Phật vừa nghiền ngẫm sách lược, học binh thư, tập cưỡi voi và nghiên cứu chủ nghĩa tư bản…(Vua Mông-kut- Rama IV- lên ngôi lúc 47 tuổi sau 27 năm đi tu).100% người Thái tham gia các buổi lễ đọc “Mahảxạt” noi theo gương Ðức Phật tu thân tích đức làm điều thiện…Một đất nước như vậy lại đồng thời chấp nhận thu thuế trên việc kinh doanh lạc thú thể xác?

Hôm đi thăm hoàng cung, đã được nhắc trước, chúng tôi mặc áo dài tay váy dài chạm gót. Tôi biết sẽ phạm quy, nhưng vì mải miết với chùa chiền, đến giờ tôi chỉ kịp buộc vội đôi quai giả vào đôi xăng đan dưới chân, thế là bị quân cấm vệ đưa ngược trở ra. Dân và quân Thái vô cùng kính yêu Ðức vua của họ. Tôi phải thuê giày ở cổng phía bên đường đối diện rồi mới được vào. Bước đi trong khu hoàng cung rộng lớn và nguy nga tráng lệ, nhớ lại vẻ hoàng tráng của hoàng cung Trung Hoa tôi thăm năm trước, bỗng nghĩ về Chùa Một Cột và cố cung Huế của mình…cảm giác tự hào và tự an ủi lẫn lộn. Xem đây rồi xem Bangkok – một thủ đô có diện tích trên 300 km vuông và dân số gần 6 triệu. Xem Bangkok để nhìn rõ Thái Lan và từ các giá trị đời sống đan xen ấy không mấy ai không phải luôn luôn ngạc nhiên tự hỏi. Hàng ngàn câu hỏi nhưng tựu chung lại một câu chính, triết lý nhân sinh nào làm nền tảng sống cho cộng đồng người Thái?

Không kể những ngôi chùa nổi tiếng như Vat Phra Keo (chùa Phật Ngọc, theo truyền thuyết có 9 hạt xá lị của đức Phật ở các vị trí đầu, trán, ngực, đôi vai, bụng, đầu gối, một thánh tích vô giá của Phật giáo toàn thế giới); Vat Phô (chùa Phật nằm), Vát A-run (chùa Bình Minh); Vat Bên-cha-ma-bô-pít (chùa đá hoa); Vát Trơ-ri-mít (chùa Phật vàng ), Vat Pô-man cu-ra-na (có tượng Phật cao 3m được đúc bằng hợp kim đồng vàng) Vát Xa-kệt (chùa trên một quả đồi vàng)…thì đền chùa ở Thái cứ cách mấy phố lại có một, có phố hai ba, cung điện cũng được kiến trúc theo kiểu đền chùa và hầu hết ngôi đền chùa nào cũng là một công trình kiến trúc (kết hợp nhuần nhuyễn giữa nghệ thuật kiến trúc cổ của các tôn giáo Phật giáo Ân độ, Bàlamôn giáo, Hồi giáo và là ngọ môn hài hoà của các nền văn minh Angkor, Khơme, Sri Lanca, Ấn độ; Trung hoa…). Người ta thống kê được ở Thái có hơn một vạn đền đài chùa chiền. Ðền chùa ở đây không chỉ có ý nghĩa như một bảo tàng của cộng đồng mà còn là nơi hội tụ trong những lễ hội, là nơi khai trí khai tâm, gởi gấm tâm linh, thẩm thấu kinh kệ, mở rộng lòng từ bi trong kiếp làm người…Chùa thì dát vàng, chùa thì nạm ngọc. Nhìn vào đền chùa Thái Lan người ta có thể hình dung mồ hôi nước mắt và cả máu chảy thành sông suối, đồng thời cũng hình dung về bàn tay khối óc tài hoa của nghệ nhân và tưởng tượng ra gương mặt các Vua chúa ngày xưa, những người có khả năng bao dung, chứa đựng những tài năng phi thường của người nghệ sĩ. Mỗi ngày đi chùa về tôi lại mải mê tìm cách lý giải: Phật ưa nghèo, mến đơn sơ trang nhã, người Thái mộ Phật sao lại dựng chùa thờ Phật nơi giàu sang đến thế? Không phải một người, không chỉ một triều đại, không phải một trăm năm mà 7 thế kỷ. Tiếp tiếp nối nối tiền nhân từ thế kỷ XIII dựng nước đến Rama I (1782) tiếp Rama IX ngày nay, không có vua nào không mộ Phật. Vua Thái thường đồng thời là nghệ sĩ, người am hiểu và yêu thích văn học nghệ thuật nói chung và kiến trúc nói riêng. Có yêu mới hiểu. Có hiểu mới mộ. Song vừa giàu lòng vị tha, chuộng việc bố thí, ưa khoan hoà noi gương Ðức Phật nhưng vua cũng đồng thời đông con nhiều vợ (Vua Rama II có 38 vợ, 73 con trong đó 35 gái và 38 trai). Một tâm thế Nhị phân chăng hay đời sống nội tâm hàm chứa tất cả mọi điều ấy và để tự cân bằng? Song nghĩ gì đi nữa thì trước các vẻ đẹp chùa chiền Thái Lan tôi cũng cúi mình kính phục tài tạo dựng và đức giữ gìn của họ. Không phải họ không trải qua chiến tranh, nghèo khó và lạc hậu song hầu như những gì đã dựng lên, đã có một giá trị văn hoá thì được từ Vua đến dân bảo vệ đến cùng. Cũng có thể nói nhờ có ý thức gìn giữ ấy mà nhiều cuộc chiến đã manh nha nhưng rồi tan biến nhường chỗ cho một nền hoà bình lâu dài và cho phép Thái Lan một nước nhỏ yếu phát triển rực rỡ như hôm nay.

Văn học và nghệ thuật tạo hình khác

Ở đâu thì văn học nghệ thuật cũng là thước đo trí tuệ, đạo đức, lòng dũng cảm và khả năng sáng tạo của con người. Hai lần tới Thái mà tôi chỉ mới chạm được một phần rất nhỏ của văn học Thái. Song thông qua những tiết mục nghệ thuật kịch, hát, âm nhạc được biểu diễn trên khấu tôi nhận ra Thái cũng có 3 dòng văn học chính (dân gian, tôn giáo và cung đình). Sách văn học Thái không nhiều so với lượng báo chí xuất bản hàng ngày. Vua RamaII ưa thích sáng tác và lập ra Hội sáng tác văn học của triều đình. Hội gồm các nhà thơ, quý tộc, nhà sư có khả năng sáng tác văn học. Người Thái biết làm báo từ lâu. Giữa thế kỷ XIX (1844-1877) đã có 7 tờ XB bằng tiếng Anh trên đất Thái và có tờ Công báo Hoàng gia do vua Rama IV bảo trợ. Cuối thế kỷ ấy ở Thái đã có trên 20 tờ báo, bản thân vua Rama VI là một cây bút tài năng. Trình độ “mi” ( thiết kế mỹ thuật) và in ấn của báo chí Thái thật đáng nể. Trong phòng ăn buffet buổi sáng của khách sạn, bên cạnh chén càfê thơm, những người giỏi tiếng Anh, hoặc tiếng Thái đều có sẵn nhiều tờ báo để đọc. Báo chí chứng tỏ một tổ chức đời sống ở thế mở. Mở với thế giới và mở trong đời sống cộng đồng, làm nên một sức mạnh tiềm tàng.

Mặc dù người Thái rất yêu thơ và thơ giúp cho họ cân bằng không khác những ngẫm suy về tôn giáo song có lẽ văn học Thái không rực rỡ như nghệ thuật điêu khắc và tạo hình Thái. Nói đến kiến trúc không thể tách rời nghệ thuật điêu khắc. Một phần vẻ đẹp của những đền đài lộng lẫy hoành tráng ở liền với mặt đất nhập vào đời sống trần thế là những tháp cao vươn tới chốn tôn nghiêm huyền ảo. Hoặc trên đỉnh tháp, hoặc ở bệ đền hoặc trong các khám thờ ở chùa đều có tượng Phật được tạc. Lẽ đương nhiên hình tướng Phật tự tâm mà thành nhưng có nhiều nơi đã không tạc nên được những tượng Phật làm cho triệu triệu cái đầu phải bất giác cúi xuống vì vẻ đẹp toàn bích vô song. Không chỉ tạc Phật đẹp như tâm thân mà con voi hay vũ nữ, hay ông thiện ông ác cũng là những tác phẩm nghệ thuật vừa độc đáo vừa có giá trị thẩm mỹ cao…được tạc nên và có mặt khắp nơi trên đất Thái.

Hàng hoá và đời sống

Năm 1902 người Thái mới đi chiếc ôtô đầu tiên, được người Âu tặng nhưng trước đó, từ thời Rama II (giữa TK XIX) và đặc biệt là từ thời vua Mông Kút cho đến các triều đại sau này và bây giờ, người Thái đã tiếp nhận tinh hoa văn hoá phương Tây và cả nền khoa học kỹ thuật của họ.

Sau những ngày thoả sức với văn hoá tinh thần giờ đây gần đến ngày về chúng tôi lại say sưa với văn minh vật chất. Dù là ở nhà và ở Việt Nam bây giờ cũng không thiếu hàng hoá và cũng rất rẻ so với nhiều năm trước đây nhưng chúng tôi vẫn mê mải với hàng hoá trong các siêu thị Thái ở Bangkok. Cách đây 10 năm tôi đã mua một xe Dream cao Thái giá 1.100 USD (và nộp thêm 1.050 USD thuế nhập khẩu VN) thì ngày nay giá Dream cao chỉ còn trên 800 USD. Tôi bê cái nồi nồi cơm điện loại xịn nhất đẹp nhất của Thái (ở ta giá khoảng 3,5 triệu đồng) chỉ với 1950 bạt (700 ngàn VNđ ). Mua cho thích mắt chứ chiếc nồi như thế đã dùng 10 năm nay chưa hỏng. Một cái máy xoa cơ để khỏi phiền tới khoa vật lý trị liệu nước nhà, giá tương đương. Những phụ nữ cùng đi ai nấy cũng “sắm cho thích chí vì rẻ chứ ở nhà có còn thiếu gì đâu”. Rồi mỹ phẩm, nước hoa, xà phòng, vải lanh, và muôn vàn đồ dùng, đồ chơi mỹ nghệ. Vào siêu thị nếu không định vị được lối ra, không nhớ số cửa, không biết tiếng Thái tiếng Anh thì chắc chắn là lạc. Ðã không ít người lạc nên nhân viên bảo vệ ở siêu thị dù nói tiếng Anh kiểu Thái vẫn phải biết nghe tiếng Anh mọi kiểu, biết lái xe và biết định vị chỗ đỗ của các kiểu người đến Thái để nhiệt tình đưa họ về với “bộ lạc” của họ, giúp cho họ ra sân bay về nước v.v.

“Good bye! See you again. The Thailan, cẳm- pờ -lịt …” Chào người anh em Thái và hẹn gặp lại. Một lần, hai lần chứ bao nhiêu lần đi nữa thì khách cũng chỉ là cưỡi ngựa xem hoa, bằng con mắt yêu thì cái gì mà không đẹp. Tôi yêu nước bạn và tôi chỉ thấy cái đẹp trên nước bạn. Hoạ Sodom có thể xảy ra bất cứ lúc nào, có người nói thế, và có thể như thế. Một vòng trên đất nước của các bạn mắt nhìn thấy những thân thể phơi ra trong tư thế…hàng hoá nhưng cũng hình như không hẳn thế. Và dẫu thế thì cũng chỉ có ở các khu vui chơi giải trí cho người nước ngoài, ở khu chợ búa với những sinh hoạt tầm thường, còn những khu khác không có chuyện ấy. Phải chăng kẻ bán có tinh thần mạnh hơn kẻ mua, các bạn chỉ bán có cái vỏ và người mua thì tưởng đã mua được cái ruột, cái cốt lõi? Hay người mua là kẻ yếu bởi có những thèm khát, còn bị thèm khát thôi thúc? Dù chỉ là phút tức thời…Hay phải chăng đây chỉ thuần là nhu cầu vệ sinh của tự nhiên? …Tình yêu là thứ quá hiếm và cũng là một nghệ thuật cao nhất trong mọi nghệ thuật, đâu có phải dễ mà có trong đời. Trong khi con người vẫn là một cái gì vô cùng phức tạp?

Trên máy bay, trẻ con thì ẵm đồ chơi, la liệt và hấp dẫn, phụ nữ thì nói chuyện hàng hoá, cô em sinh đôi với tôi ưa chuyện nhân chủng tham gia vào câu chuyện của cánh đàn ông: “Cuộc đấu tranh còn tiếp diễn giữa Phật với quỷ”.

Tôi nghĩ thầm: Các ông ơi, ông nào cũng bảo đàn bà là quỷ. Không có quỷ các ông sống với ai, và làm gì còn cuộc sống này. Hình như vấn đề chỉ đơn giản kiểu diễn viên nuy 100% kia đã nói, chỉ cần “đúng lúc đúng chỗ” là …đúng vấn đề.

11/02

© 2003 talawas