trang chủ talaCu ▼ 2005 – 2008 2009 – 2010 Ý kiến ngắn spectrum sách mới tòa soạn hỗ trợ talawas
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đinh Bá Anh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Minh Ngọc
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Lưu Linh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Diễm Chi (2822)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Nguyễn Đăng Thường
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đào Nguyên (3097)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Hoàng Ngọc Hiến
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Thơ và Thơ Trẻ
2.11.2008
Hoàng Hưng
Giáo dục
2.11.2008
Nam Đan
Lịch sử
2.11.2008
Jorn Rusen
talawas chủ nhật
2.11.2008
Walter Skrobanek
Tủ sách talawas
1.11.2008
Nguyễn Mộng Giác
Tôn giáo
1.11.2008
Walter Russel Mead
29.1.2003
Đỗ Kh.
Tự do và thời đại kinh hoàng?
 

Sau khi đọc bài “Ai là kẻ có tư cách nói về Cái Lớn của Con Người Tự Do” của Trần Tiễn Cao Ðăng (talawas, 31.12.2002) tôi có một đề nghị nhỏ để anh thực hiện như là một thử nghiệm.

Hẳn TTCÐ có một chiếc xe máy (cũ mới gì cũng được nhưng càng mới thì càng tốt.) Nếu không, anh có thể mượn gia đình, bạn bè, lối xóm, một chiếc (xấu xịn gì cũng được nhưng càng xịn thì thử nghiệm càng hay.) Ðược rồi, anh leo lên, phóng ra bến tàu giùm tôi. Ðến nơi, anh thắng gấp, nhảy khỏi và thả xe cho rơi xuống đất đánh bộp. Rồi chưa? Rồi. Vậy thì anh có thể dựng nó dậy, trở về nhà và đọc tiếp. Nếu ngại đi đâu thì anh cũng có thể ra chỗ dựng xe, đạp một cái cho nó đổ. Bằng cử chỉ nhỏ bắt đầu này, là anh có đủ chút tư cách để đối thoại với những người ở hải ngoại về tự do vay mượn, “thụ hưởng, ăn sẵn và dựa hơi.”

Tôi không đòi hỏi anh bỏ chiếc xe lại trên bến để nhảy lên cái tàu đầu tiên trực chỉ về một hướng vô định. Tôi không đòi hỏi anh bỏ lại cha mẹ, vợ con, bạn bè, gia đình, người thân. Ðẩy thử nghiệm này đi thêm chút xíu, anh có thể ghé nhà người yêu đúng 3 phút để chia tay: “Anh đi.” Ði đâu, không biết, nhưng chắc mình sẽ không bao giờ gặp lại. Ðây là chi tiết tôi lấy từ kinh nghiệm bản thân (có thêm đối thoại “Nhà em có vải đỏ không? Ðể làm gì? Ðể may cờ chứ sao!” nhưng đằng nào, chưa ra đến hải phận quốc tế tôi đã thấy một cô khác bắt mắt, và cô người yêu đã-vĩnh-viễn-giã-từ tôi sẽ còn gặp lại, nhưng ở New York và 10 năm sau.) Tôi không đòi hỏi anh phải bỏ lại toàn bộ tài sản, nhà cửa, sổ nợ ở hàng càfé đầu ngõ, xách mỗi một cái nải trong đó có một cây thuốc lá để ra đi, và lúc đó thì không biết đi đâu. Tôi không đòi hỏi anh ôm theo một cái cặp dầy, trong đó toàn là tiền VN loại giấy lớn nhất, để đến Hàn quốc từ trên từng lầu của trại tị nạn, ném qua cửa sổ (theo nghĩa đen) cho học sinh địa phương nhặt làm kỷ niệm. Tôi không đòi hỏi bởi vì đây là cái giá quá rẻ mà tôi đã phải trả để “ăn theo” tự do như 130.000 người di tản vào cuối tháng Tư, 27 năm về trước. Tôi đã chứng kiến chuyến bay hàng không chót từ Ðà Nẵng vào Sài gòn, một chiếc Boeing 727 hơn 100 chỗ ngồi nhưng chứa 600 mạng, thay vì chỉ mất hơn 1 tiếng đã mất 4 tiếng rưỡi, cửa không còn đóng được, khi bánh chạm phi đạo Tân Sơn Nhất lúc lắc, người bên trong rơi xuống lẹt đẹt như ruồi ở đường băng. Nhưng tôi kể chuyện này với anh làm gì, những đứa bé, người già bị đạp lên mà chết, ấn tượng “kinh hoàng” của anh là một câu thơ Nguyễn Hữu Hồng Minh (” Thời đại kinh hoàng được làm bởi những cái tên kinh hoàng”.)

Muốn ấn tượng hơn một chút nữa, TTCÐ có thể về nhà bảo vợ, em ẵm con lên, mau chung 10, 12 cây vàng, mình xuống lục tỉnh đi dã ngoại. Chen với 300 người, leo lên một cái ghe máy cọt kẹt 20 mét chạy ra biển, mù mờ Philipin, Mã Lai, Nam Dương hay Thái Lan gì cũng được, ngót ngét 1000 cây chứ có mấy, nếu cả nhà không chết thì đến gần đất liền em sẽ được hải tặc hãm hiếp!

Ðây là cái giá mà 1 triệu người vượt biên đã trả để “hù dọa và miệt thị cái bọn ít may mắn,” như anh tự nhận. Tôi chắc anh cũng chưa đọc những dòng chữ để lại trong hang đá ở Poulo Bidong ” Chúng tôi, ghe Kiên Giang XYZ , rời VN ngày…, đến Mã Lai ngày…, xin nhắn các ghe đồng hương đến sau: giấu đàn bà con gái ở trong rừng, đừng để cho đàn ông địa phương bắt gặp!”, để anh được thấy thuyền nhân Việt được các nước láng giềng đón tiếp ra sao [1]. Vẫn bản thân tôi, tôi có người anh họ vượt biên mất tích cả con tàu. Mười năm sau, vì anh là con trai độc nhất nên gia đình vẫn giấu bà mẹ. Khi tôi về nước, và đến thăm bác, bà đã mù và ngồi hỏi “Thế anh nó vẫn ở với bố cháu ở bên ấy?” Bà đã mù nên không thấy mặt tôi nhợt nhạt (tôi ngỡ ngàng vì không được báo trước chuyện giấu diếm), gượng trả lời “Dạ, anh… vẫn ở với bố cháu và …vẫn khỏe.” Có ai đi vượt biên 10 năm không 1 dòng về cho mẹ, và nếu không là cái lòng của người mẹ, thì chẳng ai có thể tin được như vậy. Tôi chẳng cần kể thêm chuyện bố mẹ vất xác con thơ xuống biển để người đồng hành trên tàu khỏi ăn thịt hay chuyện người thiếu nữ 17 tuổi trên đảo san hô. Mười bảy bẻ gãy sừng trâu, Trần Huệ Huệ [2] là người duy nhất trên cả 1 con tàu còn sống sót. Cô không có đọc Jack London nhưng sống sót nhờ biết giả chết, nằm im đợi hải âu đến móc mắt cái “xác” cô mà chụp cổ nó cắn để uống máu!

Nếu có dịp đi Phan Thiết, Vũng Tàu, xin TTCÐ ôm phao bơi ra cách bờ 30 mét thôi, anh sẽ thấy ngay Biển Ðông mênh mông ra sao. Nếu (lại) ngại đi đâu (nhất là đi biển) anh có thể (lại) thử nghiệm như Nguyễn thị Hoàng Bắc kể [3]. Chọn 1 đứa bé độ 1, 2 năm, nặng vừa đủ tay, ném nó đi khoảng mấy mét cho người ta… chụp. Vì đây chỉ là 1 trắc nghiệm nhỏ về tự do nên không cần (như trong trường hợp “dựa hơi” của Hoàng Bắc): a/ phải là con mình; b/ vào lúc nửa đêm không đèn; c/ đang ở ngoài khơi bập bềnh; d/ từ ghe bé ném lên sang ghe lớn (xin nhấn mạnh, không phải tôi muốn làm khó TTCÐ, nhưng hẳn phải là dễ chụp hụt hơn là từ ghe lớn ném xuống).

Còn như 50, 60 ngàn người sau này, sang Mỹ đàng hoàng bằng máy bay (chỉ bị ăn thức ăn hàng không để trên khay) [4], thì muốn được “may mắn” như họ, TTCÐ phải đi… tù trước đã, ít nhất là 3 năm (tiêu chuẩn để được nhận đi H.O.) Tôi cũng chắc là TTCÐ chưa đi tù ngày nào nên “Cái Lớn của Con Người Tự Do” nơi anh rất tư cách, anh chưa vừa lao động khổ sai vừa đói, tối về lại còn viết bản kiểm thảo, nên tư cách của anh vẫn đầy đủ còn nguyên vẹn. Tôi miễn anh những chuyện bẩm thưa cán bộ, chuyện “ngã núi khi đi vác nứa”, chuyện những người đàn bà ôm ba cân đường và một hộp thịt mặn tất tả từ Nam ra đến tận Lào Kay Yên Báy gì đó để thăm nuôi chồng, nuôi cha đi học tập giữa rừng thiêng [5].

Tôi cũng biết, ở bên kia tuyến có vợ liệt sĩ đã góa chồng lại thành mẹ liệt sĩ mất con, có 300.000 người đi B giờ thây vẫn chưa tìm thấy và tôi kính trọng nỗi đau của họ, niềm đau thắng trận, với những điện tín quân bưu đưa về nhà vỏn vẹn chữ “hy sinh.” Tôi không bao giờ dám gọi huân chương hay lương tử tuất của họ là “nhờ ngẫu nhiên may mắn của số phận.” Tôi có con và tôi rất dễ tưởng tượng là không có gì khủng khiếp hơn là mất con hết, một đứa cũng là đã quá thừa với định mệnh, chưa nói đến những bà mẹ liệt sĩ mất cả 5, 6 người con. Tôi cũng chẳng cãi với TTCÐ về cái “tự do nội tại xuất sinh từ một năng lượng tinh thần ghê gớm của ý chí hướng tới tự do, khát vọng tự do” ở nơi anh … ghê gớm đến mức nào. Rõ là thời đại tôi và thời đại anh,

những ghê gớm, có khác biệt nhau [6]. Tôi chỉ xin anh tỏ là cái tự do của người Việt nước ngoài không phải là cái “mặc nhiên” đâu. Không hiểu trong nội tại của họ nó có được phần năm phần mười của nội tại, nội tạng TTCÐ nhưng cái tự do đó họ đã phải đi tìm, đặt chân lên tàu, đặt chân xuống biển, và họ đều đã phải trả nó bằng một cái giá đẹp. Tôi không mong cho TTCÐ và cho bất cứ ai gặp phải cái số phận ấy, cái may mắn phải bỏ nhà bỏ cửa bỏ quê hương bỏ nước mà đi.

Tôi không có ý làm 1 sổ liệt kê những khốn nạn cột A và cột B cho 1 dân tộc Nam-Bắc hay Trong-Ngoài đã những hàng chi chít cộng trừ. Nhưng có lẽ TTCÐ không được chứng kiến cảnh di tản, chạy loạn, hay đã quên cảnh tịch biên tài sản, đánh tư sản, đổi tiền đợt 1, 2 với lại đưa vàng đăng ký vượt biên mà giờ chỉ thấy có Việt kiều về nước vung vẩy Ðô la xanh với lại Euro đỏ. Tôi không rõ, cô Trần Huệ Huệ đã nói, người đàn bà ngày nay 40 tuổi, có trong đám người trở về thăm quê hương (quê hương chứ không phải là thăm gia đình, cả nhà cô đã bỏ xác trên biển), rất có thể, nhưng nếu có tôi chắc là cô sẽ tránh những hàng ăn đặc sản kiểu máu rắn, máu dơi. Những người về thăm này, bia ôm hay hàng quán, là cái tiền họ mồ hôi nặng nhọc ở nước ngoài, chứ cũng chẳng phải là có ai cho họ ăn theo (nếu không tin tôi, cứ việc sang Mỹ mà… xin tiền xem có ai cho không.) Trước 75, tướng lãnh, nhà chính trị đảo chánh hụt thường được đi ra nước ngoài làm “Ðại sứ lưu động” (như trong câu “Ðược làm vua, thua làm Ðại sứ.”) Sau 75, con số “Ðại sứ lưu động” này ở Hoa kỳ rất nhiều, nhiều nhất là ở Hawaii, nơi có nhiều Ðại sứ người Việt lái taxi. TTCÐ không được thấy (cựu) Chủ tịch Tối cao Pháp viện, người đứng hàng thứ 3 ở miền Nam theo nghi lễ quốc gia, từ chối một chân… làm vườn ở Chicago và nói với anh cán sự xã hội (cũng người Việt): “Tôi là số 3 của Việt Nam Cộng Hòa, tôi không có cắt cỏ được, với lại ở đây lạnh lắm, tôi đi bang khác vậy.” Ông đi thì chẳng ai buồn giữ, nhưng ngay cả ông này, cái tự do cắt cỏ của ông cũng là cái ông phải đổi với lại con số 3, số bù, để tránh những năm tù, chẳng phải là cái ông thụ hưởng sẵn từ Tây [7]. “Tây phương vật chất và thừa mứa” là chuyện (hay) của họ, tốt thôi và không phải là xấu, nhưng chẳng hiểu sao những thừa mứa này lại khiến TTCÐ vấy ra trong bài viết nào là Harry Potter với lại Tolkien (!). Nào họ cũng khát khao lãng mạn, hay là Tây phương cũng chỉ mới lăm le siêu hình (trở lại) mà tôi đây (TTCÐ) thì đã đến mức… tàng hình!

Tôi thấy đây chẳng cần phải tranh luận. Ðiều nhỏ nhẹ mà tôi muốn nói với TTCÐ là anh khát khao tự do trong ngũ phủ (nội tại, xin lỗi), rồi, nhưng nếu anh muốn thụ hưởng cả cái tự do ở “bên ngoài” thì để bắt đầu (đây là tôi thách đó hay là tôi xúi), anh cứ ra chỗ anh dựng xe máy, đạp một cái để đổ chơi?


Chú thích

[1] “…Tháng sáu trên bãi biển nắng mưa tôi làm người ngoại quốc, tôi nói Anh ngữ với người bản xứ rất vui. Người ta hãm hiếp đàn bà của tôi, thử cho biết mùi trái cây lạ. Người ta nói chuyện với tôi về kinh tế chính trị của thế giới này của Á châu này của xứ sở này của dân tộc kia. Người ta không cấp phát lương thực để coi đói khát thế nào. Người ta đánh vào đầu để coi chảy máu thế nào. Người ta xô xuống biển để coi chới với thế nào. Người ta lùa xuống những ghe đánh cá phế thải kéo tôi bỏ vào hải phận quốc tế.

Làm con người của quốc tế này, thật là hoàn hảo.”

(“Lửa đốt ngoài giới hạn”).

Tôi xin lấy dịp này để chào Cao Ðông Khánh, “dân chơi thứ thiệt” đã quá cố, lúc cuối đời còn ngây thơ để vẫn không biết, đàn bà là không của ai hết.

[2] Peter Townsend, “The Girl in the White Ship, a story of the Vietnamese Boat People”, London, 1981.

[3] Trong tập “Ngày 30 tháng 4 của tôi”, nhiều tác giả, do tôi chủ trương và chưa thành hình, vì còn phải đợi sự đóng góp của các bạn viết vào ngày đó đang ở bên kia tuyến.

[4] Ðây có hơi khó hiểu, trừ khi đi máy bay nhiều và ở hạng economy.

[5] Vào thời điểm 1978, 1980… khi chưa sẵn hàng không Việt Nam với tiếp viên duyên dáng (và thức ăn giò chả trên khay).

[6] Thời đại xó bếp, được làm bởi những cái tên… bép nhép?

[7] Chuyện theo ngoại bang thì phận ăn mày là phần thưởng đích đáng, tôi dành cho sử học hay là 1 dịp khác, ở đây chỉ muốn nói là cái gì cũng có cái giá của nó hết, anh TTCÐ ạ.

© 2003 talawas

 
© talawas 2026