trang chủ talaCu ▼ 2005 – 2008 2009 – 2010 Ý kiến ngắn spectrum sách mới tòa soạn hỗ trợ talawas
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đinh Bá Anh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Minh Ngọc
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Lưu Linh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Diễm Chi (2822)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Nguyễn Đăng Thường
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đào Nguyên (3097)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Hoàng Ngọc Hiến
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Thơ và Thơ Trẻ
2.11.2008
Hoàng Hưng
Giáo dục
2.11.2008
Nam Đan
Lịch sử
2.11.2008
Jorn Rusen
talawas chủ nhật
2.11.2008
Walter Skrobanek
Tủ sách talawas
1.11.2008
Nguyễn Mộng Giác
Tôn giáo
1.11.2008
Walter Russel Mead
22.10.2002
Nguyễn Du
Thư gửi Nguyễn Quốc Chánh
 

Suối vàng, ngày 11.11.2002

Tôi viết thư này nhờ Từ Hải chuyển đến tay ông. Ông hãy cho phép tôi không phải dùng đến những tiểu xảo của món xã giao mà tôi phải chịu đựng suốt cuộc đời chỉ vì mưu sinh để nói với ông vài lời thẳng thắn như giữa hai thằng đàn ông cùng giống nhau ở một điểm si tình.

Bài viết của ông trên Talawas đích thực là một áng văn nồng nàn mối tình si khổng lồ mà đối tượng của nó là Nàng Thơ Tự Do. Qua sự miêu tả của ông nàng mới rực rỡ, mãnh liệt, cháy bỏng làm sao, Dương Qúy Phi của Lý Bạch xưa so với nàng chỉ như một hoa hậu xinh xinh trên tờ lịch Tết của công ty Dệt Tám Tháng Ba. Nhưng tình yêu khó mà không ích kỷ. Trong mọi thứ tình yêu thì tình yêu Thơ của người Việt chúng ta lại ích kỷ hơn cả, tôi biết rõ điều tôi đang nói. Bao nhiêu cuộc bể dâu rồi vô vàn kiếp người ta mà vẫn ích kỷ như thế, chẳng có gì thay đổi cả. Ai phải lòng một Nàng Thơ nào thì chỉ biết bắt thiên hạ quỳ hết dưới chân nàng đó, mọi Nàng Thơ khác đều phải trở nên hèn mọn, vô duyên, mặt rỗ như tổ đỉa, mà lại đoảng -nói theo từ thời nay là vô tích sự- không đảm đang quán xuyến được hết mọi phận sự đối với độc giả, cuộc đời, lịch sử v.v.

Có những phẩm chất mà Nàng Thơ Tự Do của ông không thể có -ai mà có hết được mọi tinh hoa của trời đất kia chứ-, ông lại cứ ấn vào cho nàng. Không sao cả. Chẳng ai có đủ tỉnh táo trong tình yêu, mà nhiệm vụ hàng đầu của các nhà thơ là phải thường xuyên mất trí. Nàng có những nhược điểm -ai mà hoàn hảo được- mà ông lại tự bịt mắt không muốn nhìn. Cũng không sao cả. Ðã yêu thì cái rắm cũng thơm, bọn nhà thơ chúng ta mũi to hơn người thường là như vậy. Nhưng chỉ vì để vươn tới nàng mà ông phải đạp lên những nàng khác thì mối tình si của ông khó tha thứ hơn rồi. Tôi lấy làm thương cho nàng Tân Hình Thức bị đẩy vào cái thế “một là ta-hai là địch” với nàng Thơ Tự Do của ông, bao nhiêu phần xấu xa bị ông bắt hứng hết, tự nhiên biến thành mụ nạ giòng dơ dáy từ trong ra ngoài. Nhưng thôi, nỗi khổ của nàng Tân Hình Thức thì tự nàng phải gánh, Tố Như này chỉ xin gánh bớt cái oan của nàng Lục Bát.

Thật lòng tôi không coi những lời ông phê phán Truyện Kiều là chỉ trích đối với cá nhân tôi và tác phẩm đó. Ông chủ yếu lên án cái nhịp điệu sáu-tám-sáu-tám, như thế thì người chạnh lòng hơn hết phải kể là cụ Ðồ Chiểu hàng ngày vẫn đánh cờ với tôi ở dưới này, vì toàn bộ tình yêu của cụ là ở đó, trong khi nàng Lục Bát với tôi tuy là một đam mê không tài nào dứt nổi từ tấm bé ở những phường hát vải, nhưng chính thất của tôi sau này trớ trêu thay lại là nàng Thơ Chữ Hán. Bi kịch ấy chắc ông không hiểu nổi, tôi chỉ xin nhắc để ông nhớ lại rằng ở cái thời của tôi và ở địa vị tôi, chọn nàng Lục Bát tức là chọn tiếng nói bị kìm nén của người dân, nói theo cách của ông thì đó là chọn một cái khung thẩm mỹ nằm ngoài vòng kiểm soát của quyền lực chính thống, là chọn tự do vậy! Chẳng riêng gì tôi, tất cả những ai thời ấy đâm đầu vào nàng Lục Bát là đều có ý vùng vẫy, đều là những kẻ tìm kiếm và lạc loài. Anh Cao Bá Quát cũng thế thôi. Hai câu thơ ngang tàng phá phách nổi tiếng nhất của anh ấy về chiếc mũi vô duyên chính là thơ sáu-tám. Anh Bút Tre thỉnh thoảng có tạt vào làm điếu thuốc lào, nghe nói nàng Lục Bát bị ông hành tội oan uổng như vậy chỉ cuời khẩy, buông ra bốn câu

Hoan hô ông Nguyễn Quốc Chành

Ðang làm thi sĩ chuyển thành cán bô

Bắt tự do phải tự do

Cho gieo vần mới đuợc bò ra gieo.

Tôi hiểu ra cái ý của anh Bút Tre. Ông ca ngợi tự do có vẻ từa tựa như tổng thống Busch ca ngợi thế giới tự do của nước Mỹ: ai không theo ta là chống ta, tức là tự do trên cơ sở một nếp nghĩ và nếp cảm chuyên quyền, tự do trên cơ sở trói buộc người khác.

Bây giờ nhiều nhà thơ Âu Mỹ vẫn đang đi học làm thơ haiku. Họ đã được tự do quá mà hoá rồ đâm đầu vào chốn tù ngục của mấy cái đập 5-7-5 chăng? Hay là ông cho rằng 5-7-5 là nhịp của số lẻ thì tự do và chuyên chở được nhiều tư tưởng, ý thức hơn cái nhịp 6-8 của số chẵn?

Một lần nữa tôi đảm bảo rằng tôi không coi những lời nặng nề của ông về Truyện Kiều là chỉ trích cá nhân tôi. Ðó chỉ là một cách nói. Bao giờ người ta cũng phải chọn cái đáng nói để so sánh. Như vậy cũng là một cách ông ngầm công nhận cái địa vị của Truyện Kiều rồi, dù nó có phản tiến bộ, phản tự do, phản kinh tế thị trường v.v.như thế nào. Xin đa tạ.

N.D.

© Talawas 2002

 
© talawas 2026