Natalia Kraevskaia viết về năm bức tranh được giải thưởng mỹ thuật châu Á của Philip Morris năm 2003 (Philip Morris có hại cho sức khoẻ của bạn). Bài viết nói nhiều về những cảm giác và sự sợ hãi của bà hơn là về những tác phẩm nghệ thuật, và ngườì ta khó có thể coi nó là một bài phê bình nghệ thuật nghiêm túc được. Dường như bà cho rằng “nghệ thuật” thì phải tạo ra những cảm xúc dễ chịu. Với bà, có lẽ quá nửa những gì được trưng bày trong các bảo tàng nổi tiếng nhất trên thế giới sẽ không được tính là “nghệ thuật”, mà chỉ là đồ vứt đi. Nhưng chẳng phải nghệ thuật phải khác với những đồ trang trí phòng khách của chúng ta hay sao? Chẳng phải một trong những bí hiểm của nghệ thuật là làm chúng ta cảm nhận, cho phép người nghệ sĩ chia sẻ những cảm xúc của mình với người xem, làm họ ngạc nhiên hay rối trí ư?

Natalia thừa nhận rằng những tác phẩm của năm nghệ sĩ Việt Nam đã gây cho bà những cảm xúc mạnh, nhưng thay vì nhìn ra khả năng gây cảm xúc của các nghệ sĩ trẻ, bà chỉ cho bíêt bà có cảm giác khó chịu. “Bức tranh đoạt giải nhất (“Sự im lặng của Thần chết” của Tuấn Anh) hiện lên trước mắt tôi”. Bà không nhớ được tên tranh (tên đúng là “Cuộc xâm lăng của Thần chết”), nhưng bà có thể hình dung lại nó rất tốt. Đấy không phải là một điều đáng chú ý hay sao? Có bao nhiêu phòng tranh ở Hà Nội đang phục vụ cái gu rẻ tiền của khách “du lịch nghệ thuật”, bán đầy những tranh vẽ các cô gái mặc áo dài, đội nón, tay cầm chim, cầm hoa, những phố cổ Hà Nội xinh xắn lãng mạn khác xa với thực tế. Đấy là chưa nói đến những cảnh đồng quê gây cho người xem ấn tượng nông dân Việt Nam chắc hẳn đang sống trên thiên đường. Những bức tranh này giống nhau và nhiều vô kể, người ta không thể nhớ chúng được.

Còn ở đây, Natalia Kraevskaia không những nhớ tới những bức tranh của cuộc triển lãm Philip Morris, chúng còn “hiện lên trước mắt” bà. Đã từ lâu, khi đi thăm các phòng tranh Việt Nam, chẳng có bức tranh nào thực sự thu hút được sự chú ý của tôi và làm cho tôi muốn chia sẻ với người khác. Tôi muốn nói với năm nghệ sĩ trẻ: “Các bạn hãy tiếp tục có những sáng tác hay!”.

© 2004 talawas