Trịnh Hữu Tuệ – Cao hơn một mét
09/08/2009 | 11:29 sáng | 100 Comments
Category: Chính trị - Xã hội
Thẻ: Vai trò của trí thức
Trong bài mới đây của mình, Dương Danh Huy nói anh “không tin rằng tất cả các trí thức Việt Nam đều không cần nói về tự do.” Diễn đạt ngắn gọn hơn, ý của anh là một số trí thức Việt Nam cần nói về tự do. Tôi đồng ý với anh ở điểm này. “Tự do” là một khái niệm quen thuộc, nhưng không phải vì thế mà nó dễ hiểu. Bằng chứng là nhiều trí thức vẫn sống như nô lệ, mặc dù về mặt pháp lý, họ là những công dân tự do. Một nô lệ không bao giờ dám phê bình chủ mình một cách công khai, mặc dù hắn có thể chửi ông ta như hát hay khi ngồi cùng bạn bè. Hắn luôn để ý đến tâm trạng của chủ để biết lúc nào nên nói, lúc nào nên im. Hắn khoái chí khi “chọc khéo” được chủ bằng câu này, câu kia. Có những trí thức coi cách sống này là khôn ngoan, thức thời. Họ hùng hồn phê phán chính quyền trên bàn rượu nhưng câm như hến khi ra trước công luận. Họ luôn tính toán xem lúc nào nên nói gì, và phải nói thế nào để “có người nghe,” để “không bị tường lửa.” Họ thỏa mãn với những comments tủn mủn kiểu hàng nước, đặt bên cạnh những mẩu tin lấy từ CAND. Những trí thức này nhìn Martin Luther King bằng con mắt ái ngại và nhìn Condoleezza Rice bằng con mắt thèm thuồng. Họ mải mê cân nhắc các “điều kiện thực tế” mà quên đi nhiệm vụ căn bản nhất của mình: nói sự thật.
Có người nói tôi quá đề cao giới trí thức khi tôi bảo họ có nhiệm vụ nói sự thật. Tôi không nghĩ vậy. Tôi không nghĩ nhiệm vụ này làm ai cao quý hơn ai. Nó là nhiệm vụ của tất cả mọi người. Tôi nhấn mạnh tầng lớp trí thức chỉ vì tôi nghĩ quá trình đào tạo, môi trường làm việc và quan hệ xã hội của họ mang lại những thuận lợi rõ ràng khi họ muốn nói sự thật. Đối với những người lao động chân tay, có internet để đọc đã là cả một vấn đề, nói gì đến chuyện viết một bài báo. Nhân đây cũng xin lưu ý rằng khi những người lao động chân tay bị kết tội im lặng, chẳng trí thức nào đứng ra bảo vệ họ. Tôi vẫn nhớ vụ cô bé Nguyễn Thị Bình. Cô bé này phải làm không công cho một quán phở trong suốt 10 năm. Không những thế, Bình còn bị hai vợ chồng chủ quán thường xuyên đánh đập dã man. Những người sống xung quanh biết cả nhưng ai cũng làm ngơ, trừ một bà bán thịt bò. Lúc chuyện vỡ lở, hàng xóm của Bình bị công luận lên án kịch liệt. Họ bị gọi là “nhẫn tâm,” là “vô cảm,” mặc dù họ có nói là họ “sợ bị trả thù.” Lúc đó, chẳng giáo sư nào nhắc đến “quyền được im lặng về một số vấn đề” của họ. Chẳng phó giáo sư nào bảo họ “im lặng nhưng vẫn làm được những việc có ích.” Chúng ta khác gì những người hàng xóm kia khi chúng ta im lặng trước những hành vi mọi rợ không kém? Có bao nhiêu người trong số chúng ta dám hé răng nói nửa lời khi Điếu Cày không được phép dùng màn tránh muỗi, khi Trần Khải Thanh Thủy bị ném phân vào nhà etc? Có lẽ, chúng ta chỉ khác những người hàng xóm của em Bình ở khả năng biện minh cho sự im lặng của mình mà thôi. Phải, ta có thể tha hồ chửi rủa một bà bán quần áo hay một ông công an, nhưng khi ta động đến trí thức, ta sẽ được nhắc nhở rằng họ phải im lặng để “đạt được những mục đích cao hơn.” Ta sẽ bị coi là “simplistic, chưa có đủ cơ sở, và quá khắt khe,” sẽ bị gán cho một loạt những “fallacies” mà “người Việt hay mắc phải khi tranh luận.”
Một nô lệ vô học chỉ có thể hái bông. Một nô lệ biết đọc wiki có thể bắt nạt được một vài nô lệ khác. Một nô lệ có học như Condoleezza Rice có thể giết hại hàng trăm ngàn người. Nói đến đây, tôi lại nhớ đến một câu trong nhật ký của Victor Klemperer – một giáo sư gốc Do Thái sống trong nước Đức Quốc xã. Ông nói về các đồng nghiệp chấp nhận đi theo phục vụ chính quyền phát-xít như sau.[1]
“Nếu có ngày tình thế thay đổi và số phận những kẻ thua trận nằm trong tay tôi, tôi sẽ tha thứ đám dân thường. Thậm chí, tôi sẽ tha thứ một số lãnh đạo – họ có lẽ cũng chỉ là những kẻ thật lòng và không biết mình làm gì. Nhưng tôi sẽ treo cổ hết các trí thức, và tôi sẽ treo các giáo sư cao hơn những tên khác một mét; tôi sẽ để chúng trên cột đèn chừng nào vệ sinh còn cho phép.”
Sự phẫn nộ của Klemperer, theo tôi, là hoàn toàn chính đáng.
[1] Nguyên văn tiếng Đức là: “Wenn es einmal anders käme und das Schicksal der Besiegten läge in meiner Hand, so ließe ich das ganze Volk laufen und sogar etliche von den Führern, die es vielleicht doch ehrlich gemeint haben könnten und nicht wußten, was sie taten. Aber die Intellektuellen ließe ich alle aufhängen, und die Professoren einen Meter höher als die anderen; sie müßten an den Laternen hängen bleiben, solange es sich irgend mit der Hygiene vertrüge.” Tôi gặp câu này trong bài Resort to Fear của Noam Chomsky.
Trả lời Sacroyant Nguyễn:
=========================
Trường hợp 4’33” của John Cage, theo tôi có khác.
Cage cho rằng âm nhạc không phải là một cách để giao tiếp, cũng không phải là cách để tự biểu hiện. Sau khi tiếp xúc với triết học phương Đông, Cage đi tới kết luận rằng tư duy phải được giải phóng khỏi mọi thứ “thích” và “không thích”, để có thể hoàn toàn phóng khoáng, rộng mớ, thoải mái đón nhận mọi điều từ tự nhiên. Như vậy, các ảnh hưởng siêu phàm là các âm thanh và hiện tượng mà tất cả mọi người đều có thể tự do đón nhận, tức là những thứ từ Thiên Nhiên. Sau khi nghiên cứu đạo Phật, Cage đã đi đến kết luận rằng: “Ta cần trân trọng âm thanh hơn là nô dịch âm thanh. Mỗi vật trên thế gian – dù là có cảm giác hay vô cảm – đều là Đức Phật. Mỗi vật đều ở tại trung tâm của vũ trụ. Vì thế chức năng của âm nhạc không phải là để mua vui hay giao tiếp, mà là một quá trình khám phá, để nhận biết và hoà nhập được với các âm thanh của môi trường bao quanh, và để tự giải phóng khỏi mọi sở thích cá nhân, cũng như mọi mánh khoé của thao tác.”
4’33” không phải là sự im lặng, vì KHÔNG CÓ SỰ IM LẶNG NÀO LÀ TUYỆT ĐỐI. Trái lạí trong 4’33” người nghe tập trung lắng nghe không khí chuyển động trong phòng, tiếng gió rì rào từ khu rừng bên ngoài, nhịp đập của trái tim mình, v.v. tức là âm nhạc của thiên nhiên.
————-
Chi tiết xem trong essay dài (bằng tiếng Ahh) của Lary Salomon tại
http://solomonsmusic.net/4min33se.htm
Vài lời với ông Dương Danh Huy:
Với ông không có gì là đáng suy ngẫm, nhưng mà tranh luận, phản hồi chắc là để thắng thua, hơn thiệt nhau thì chắc là có? Phải không ông?
Ta ta, tôi tôi, chúng chúng, tụi tụi… ông nhai con chữ cho nát bấy ra thì mới thỏa chí cái sở học của mình và tự đắc ý với khả năng tranh luận của mình thì phải? Ông Hòa Nguyễn huýt còi, không lẽ tôi còn phải nắm tay dắt ông Huy đến tận nơi để chỉ ra “tôi nói là thế này, tôi không có nói cái từ kia”, hoặc “tôi nói vậy mà không phải vậy”… Nếu thế, thì đúng là tủn mủn, không đáng bận tâm, chứ đừng nói chi đến từ suy ngẫm cho nó sang trọng.
Ngoài ra, ở phần @All, ông nói: “Nếu gọi đó là suy ngẫm thì thảo nào ‘4000 năm văn hiến’ mà VN chỉ có thế.” Không biết cái phần trong ngoặc kép “4000 năm văn hiến” mà ông đưa ra là có mục đích gì? Nó thuộc thành phần và chức năng nào trong tranh luận vậy hả ông Huy?
Bác nào biết thì chỉ giùm, xin cám ơn trước, vì tôi lười lên wiki để hỏi quá!
Thêm nữa, cái vế kết “thảo nào ‘4000 năm văn hiến’ mà VN chỉ có thế” mà ông Huy nói trên, theo tôi hiểu là có hàm ý hơi hỗn và có thể chọc giận đối với nhiều người ở trên talawas này lắm đó!
Bác Hòa Nguyễn:
Trong tranh luận thì bên nào càng dùng nhiều fallacies, cảm tính và đả kích cá nhân (ad hominem), càng ít luận cứ vững chắc. Ai mà dùng toàn fallacies, cảm tính và đả kích cá nhân tức là không có luận cứ gì cả. Cám ơn bác đã cho biết “luận cứ” của bác trong message vừa rồi.
Thưa bác Trần Văn Tích,
Nếu đừng đọc lướt qua phản hồi của tôi thì sẽ rõ là tôi “nói zậy mà không phải zậy”, nhất là hai chữ của riêng, tôi đã để trong ngoặc kép( “…”).
Dầu sao cũng cám ơn bác đã giải nghĩa chữ tư liệu để ai chưa rõ nghĩa thì nhân đây biết luôn.
Ông Phạm Quang Tuấn quen dùng fallacies, và rất đau trong vụ “biện hộ cho ông Dũng là biện minh cho mình”, nên phản ứng thế nào cũng dễ hiểu. Nhưng chuyện đó tôi không nói quanh co, mà nói rõ điều mình nhận xét khi cần nói, và cho vừa đủ hiểu, với cách nói lịch sự có thể làm.
Bàn tay không thể che mặt trời, chuyện gì cũng lồ lộ ra đó. Hèn thì đã được nói nhiều về đám trí thức cúi mặt làm thinh và muối mặt tự biện hộ. Nhưng ông Dũng làm như thế có thể vì muốn nối nghiệp cha, hay không muốn đoạn tuyệt hẳn với con đường mà vào năm 1945 cha ông đã chọn. Con đường đó lúc đầu rất đẹp, rất cao quý, nằm trong sự nghiệp của toàn dân chống thực dân, giải phóng đất nước, tiến tới độc lập, xây dựng dân chủ, đồng hành với các nước khác ở Đông Nam Á lúc đó, như Phi, Indo, Miến, cả Mã; có điều họ đạt được mục đích trước VN, với cái giá xương máu phải trả ít hơn nhiều.
Bác Hoà trích câu này của THT
Họ thỏa mãn với những comments tủn mủn kiểu hàng nước, đặt bên cạnh những mẩu tin lấy từ CAND. (1)
và nói
Rõ đây là nói về trang mạng Viet-studies, và ông Huy khi mới góp ý đã nêu ngay tên ông Trần Hữu Dũng, và nhiều người trong đó có tôi cũng nhận thấy vậy.
trong bàn thảo về mệnh đề
Nhưng chủ ý của ông Tuệ là nói về trang mạng của ông Trần Hữu Dũng, cho nên đừng để vô tình lạc lối hay cố ý đánh trống lảng sang chuyện khác.
như là câu (1) là chứng cớ cho mệnh đề “chủ ý của ông Tuệ là nói về trang mạng của ông Trần Hữu Dũng”.
Tôi thấy cách suy nghĩ đó thiếu quân bằng.
Rõ ràng câu (1) nói về những người mà bác THT gọi “Họ”, và “Họ” đó là những người mà THT cho là những “trí thức vẫn sống như nô lệ”, “những trí thức coi cách sống này là khôn ngoan”.
Trong 3 bài viết của bác THT, bác Hoà chỉ trích ra được…một câu về viet-studies, mà câu đó cũng chỉ là một trong nhiều phương tiện để THT nói về “trí thức vẫn sống như nô lệ”, “những trí thức coi cách sống này là khôn ngoan”.
“Tự do” là một khái niệm quen thuộc, nhưng không phải vì thế mà nó dễ hiểu. Bằng chứng là nhiều trí thức vẫn sống như nô lệ, mặc dù về mặt pháp lý, họ là những công dân tự do. Một nô lệ không bao giờ dám phê bình chủ mình một cách công khai, mặc dù hắn có thể chửi ông ta như hát hay khi ngồi cùng bạn bè. Hắn luôn để ý đến tâm trạng của chủ để biết lúc nào nên nói, lúc nào nên im. Hắn khoái chí khi “chọc khéo” được chủ bằng câu này, câu kia. Có những trí thức coi cách sống này là khôn ngoan, thức thời. Họ hùng hồn phê phán chính quyền trên bàn rượu nhưng câm như hến khi ra trước công luận. Họ luôn tính toán xem lúc nào nên nói gì, và phải nói thế nào để “có người nghe,” để “không bị tường lửa.” Họ thỏa mãn với những comments tủn mủn kiểu hàng nước, đặt bên cạnh những mẩu tin lấy từ CAND. Những trí thức này nhìn Martin Luther King bằng con mắt ái ngại và nhìn Condoleezza Rice bằng con mắt thèm thuồng. Họ mải mê cân nhắc các “điều kiện thực tế” mà quên đi nhiệm vụ căn bản nhất của mình: nói sự thật.
Vin vào câu đó để ủng hộ mệnh đề
Nhưng chủ ý của ông Tuệ là nói về trang mạng của ông Trần Hữu Dũng, cho nên đừng để vô tình lạc lối hay cố ý đánh trống lảng sang chuyện khác.
là hơi thiếu quân bằng.
Ông/Bà Nam Phan cho rằng “Tư liệu có nghĩa là của riêng”.
Chữ “tư” trong “tư liệu” viết với bộ “bối”, chữ “tư” nghĩa là “riêng” viết với bộ “hoà”. Vì vậy, “tư liệu” không có nghĩa là “của riêng” mà có nghĩa là “tài liệu để làm việc (matériel)” (Đào Duy Anh) hoặc “tài liệu cung cấp cho việc sử dụng” (Trần Trọng San). Có người không biết điều này nên lên tiếng chê bai… Việt cộng dùng chữ sai! Thật oan cho Việt cộng.
Bác Arthur
Thật ra trong phản hồi http://www.talawas.org/?p=8790&cpage=6#comment-4684 tôi đã nói
Đúng là nói chặt chẽ thì câu đó chỉ nói về 3 nhóm mà bác đã liệt kê mà bác tạm gọi là fans của THD.
Tức là về câu ngày 13/8 của bác tôi đã thể hiện quan điểm: nói một cách chặt chẽ thì câu đó không nói rằng tất cả những người phản biện THT đều là fan của THD.
Có lẽ đó cũng là quan điểm của bác.
Bác Hoà,
Vậy mà tôi tưởng là 3 bài của bác THT là nói về THD vai trò của trí thức thay vì về trang web viet-studies hay về DDH.
Có lẽ đó không chỉ là quan điểm chủ quan của tôi mà nếu xem các phản hồi thì có thể thấy chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ, chắc cỡ 5% là cùng, nói về trang web viet-studies.
Vậy việc bác Hoà khẳng định
Nhưng chủ ý của ông Tuệ là nói về trang mạng của ông Trần Hữu Dũng, cho nên đừng để vô tình lạc lối hay cố ý đánh trống lảng sang chuyện khác.
có lẽ hơi chủ quan.
Và việc bác Hoà suy diễn từ các bài này khiến HN suy ngẫm về trang web viet-studies và về DDH tới các bài này khiến số đông phải suy ngẫm cũng hơi chủ quan.
Thêm nữa, việc HN suy ngẫm về DDH là do suy ngẫm về bài của THT hay về các phản hồi của DDH?
@All,
Đối với tôi, từ “suy ngẫm” có nghĩa suy nghĩ kỹ về những gì mới đối với mình, có thể với mục đích tìm ra những gì mới cho mình.
Đọc các lời bình tản mạn vụ Trần Hữu Dũng, trí thức hèn nhát, đồng loã, phản bội, treo cổ trí thức cao thấp, tôi không nhận thấy nhiều dấu hiệu của sự suy ngẫm.
Đại khái, theo dõi các lời bình, tôi thấy chẳng mấy ai vì các bài viết hay vì tranh luận mà đi đến nhận thức gì mới cho bản thân họ. Tôi có cả tưởng (có thể sai) là phần lớn những tư duy, nhận thức, quan điểm đó đã có trước và không có dấu hiệu thay đổi.
Tôi nói về cả 2 bên: ủng hộ và phản biện các bài viết của THT, VTL.
Nếu gọi đó là suy ngẫm thì thảo nào “4000 năm văn hiến” mà VN chỉ có thế.
Còn việc bác HN suy ngẫm kiểu “DDH biện minh XYZ” thì đối với tôi không đáng gọi là suy ngẫm.
Bác Anh Dũng nói đúng, trong bài chủ trước ông Trịnh Hữu Tuệ bắt đầu bằng phân tích một bài viết của ông Trần Hữu Dũng, đễ sau đó dẫn tới nhiều nhận xét xa hơn, mà mỗi người đọc nghĩ một cách. Riêng tôi cho là phê phán một trường hợp điển hình trong giới trí thức (ngoài này): ông Dũng có khả năng hay kiến thức (để viết), có phương tiện (lập trang mạng), không bị nguy hiểm trước mắt như người trong nước, nhưng đã chọn giữ im lặng trước những vấn đề “nhạy cảm”. Tuy nhiên, trong bài chúng ta đang góp ý ở đây, ông Tuệ viết hơi khác:
“Họ thỏa mãn với những comments tủn mủn kiểu hàng nước, đặt bên cạnh những mẩu tin lấy từ CAND.”
Rõ đây là nói về trang mạng Viet-studies, và ông Huy khi mới góp ý đã nêu ngay tên ông Trần Hữu Dũng, và nhiều người trong đó có tôi cũng nhận thấy vậy. Thêm nữa, trong các góp ý, tôi chỉ quan tâm đến phần nói về những trí thức ngoài này.
Hoà Nguyễn nói: “Do suy ngẫm mà tôi nhận ra ông Huy làm thế (dường như) do mặc cảm guilty, vì cũng thấy mình có thái độ im lặng giống như ông Dũng: biện hộ cho ông Dũng là biện minh cho mình”: Chắc ai cũng quen thuộc với loại appeal to motive fallacy này rồi. Nhưng lâu lâu có 1 cái đặc biệt hèn, nên coi cho biết.
“Tôi vẫn dè dặt trong nhận xét riêng, ngay về mục đích và ích lợi của trang mạng do ông Dũng lập, có thể cũng có một số lợi về gì đó. Nhưng vì ông Huy muốn tôi giơ tay lên cho biết có “suy ngẫm” gì hay không, thì cực chẳng đã phải làm vậy”: Lại còn cố biện hộ cho cái insinuation rất hèn của mình!