Phạm Toàn – Một nhà thơ không đến được Vườn Thơ IDS
15/09/2009 | 5:45 chiều | 76 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: Viện IDS
Không biết sao, trong câu chuyện, tôi lại giới thiệu với giáo sư André Nayer, một giáo sư người Bỉ dạy tại Université Libre de Bruxelles, rằng Viện IDS là nơi người ta am hiểu thơ, thích thơ và rất yêu thơ.
Có lẽ vì vị giáo sư kém tôi gần hai chục tuổi này, tuy chuyên ngành luật và kinh tế, nhưng lại hay làm thơ, và làm thơ rất hay! Chính vì cái duyên đó mà hai chúng tôi thành bạn: anh đã nhờ tôi dịch thơ anh sang tiếng Việt. Lần gần đây nhất, tháng 5 năm 2008, tôi dịch cho anh hẳn bốn năm bài và cho đăng trên tạp chí Văn học Nước ngoài của Hội Nhà văn Việt Nam. Anh đề tặng số báo cho tôi thế này, “Cảm ơn Toàn, cậu đã dùng lời để dịch thịt da mình”.
Thứ Sáu, ngày 18 tháng 9 năm 2009, lẽ ra ở Viện IDS có cuộc nói chuyện của André Nayer, về một đề tài rất hay liên quan đến “độc lập, tự do, hạnh phúc” của người Việt Nam chúng mình.
Khi nhận được tiếng anh gọi từ đầu dây phía đằng kia từ một khách sạn tại Hà Nội, báo tin về cuộc nói chuyện ngày 18 tháng 9 và rủ tôi tới tham dự, ý nghĩ đầu tiên của tôi không phải là về kinh tế hoặc về luật, mà tôi liền nghĩ ngay rằng, khi tới cái phòng họp ấm áp ở số nhà 53 phố mang tên nhà thơ Nguyễn Du đó, việc đầu tiên phải là giới thiệu chàng giáo sư đa tình này với mấy người chắc hẳn cũng cùng hội cùng thuyền với anh: nhà chính trị mơ mộng Trần Việt Phương, và có thể cả giáo sư toán-lý tên là Phan Đình Diệu người thuộc thơ Tagore vanh vách. Và anh Nguyễn Trung, một nhà chính trị của nước nhà, nhưng lại là người từng làm luận án về thơ Schiller…
Tiếc thay, cuộc gặp gỡ trong mơ đó đã không thành. Vì ba ngày trước ngày 18 tháng 9, tức là đúng ngày 15 tháng 9 định mệnh, cái ngày ấn định chấm dứt các phản biện, mà chỉ còn “thư góp ý” gửi đến để các loại đương sự thản nhiên cất vào ngăn kéo… Đúng ngày đó, Viện IDS đã tuyên bố tự giải thể. Nó tự giải thể, nó phải tự giải thể, chắc hẳn vì nó thấy mình không thể còn có tác dụng gì nữa. Nó không muốn tồn tại chỉ để tạo ra những ảo tưởng dân chủ cộng hòa độc lập tự do hạnh phúc cho mọi người.
Giáo sư Nayer gặp tôi hôm nay, 15 tháng 9, ngày trang Bauxite Việt Nam nghỉ một kỳ để làm thành tấm băng tang tiễn đưa một tổ chức thông thái, chân chính, chân thành, trách nhiệm. Anh hỏi tôi biết gì về Viện IDS. Tôi nói với anh nguyên văn như sau: “Tôi biết ít về Viện IDS nhưng tôi biết chắc một điều: tất cả những thành viên của Viện này đều là rường cột của đất nước Việt Nam”. Tôi đã dùng chữ pilier để chỉ định cho những “cây cột chống” tinh thần và trí tuệ đó của đất nước mình. Tôi thấy mình được thơm lây khi kể cho giáo sư André Nayer về anh Hoàng Tụy, và sau khi trịnh trọng kể về cụ Hoàng Diệu, người đã tuẫn tiết vì cảm thấy như thể đã thiếu trách nhiệm không giữ được thủ đô – cũng là một hành động “tự giải tán” đó – tôi đã nói với anh rằng, “Lạ thật đấy, mấy anh em trong gia tộc nhà ông họ Hoàng này, cớ sao toàn là những người giỏi, thế là thế nào?”
Tôi đã tường thuật cho anh giáo sư người Bỉ kia nghe về một vài buổi thuyết trình mình từng tham dự. Lẽ dĩ nhiên, là người yêu thơ, làm sao tôi bỏ qua cuộc thuyết trình đẫm chất thơ của anh Tương Lai? Giáo sư xã hội học Tương Lai báo cáo về những điều tai nghe mắt thấy ở nông thôn, những cuộc “điều tra” hoàn toàn không khô khan số liệu, mà ngùn ngụt cảm tình và dạt dào cảm xúc. Báo cáo của một nhà khoa học mà như của một nhà thơ lã chã nước mắt trước nỗi đau của người dân quê hiện đại. Nó gợi cho ta vạt áo đẫm lệ của quan Tư mã áo xanh nào đó trên đất Giang Châu trong bài thơ “Tì bà hành”.
“Tiếc quá!”
“Đúng thế, tiếc quá… một nhà thơ không đến được Vườn Thơ ở số 53 con phố đầy cây xanh mang tên một nhà thơ… Tiếc thật!”
Tiễn chân anh, tôi chỉ còn biết tự an ủi qui vivra verra [1]… Không ai nghiến răng ken két cả đêm và tay nắm đấm được đến mãi sáng hôm sau đâu! Đấy rồi mà coi! Và sẽ thấy rằng thơ rất mềm song lại rất mạnh. Tôi không dọa dẫm ai đâu.
Hà Nội, 15-9-2009
[1] Khắc sống khắc biết – (Chú thích của biên tập)
Bình luận
76 Comments (bài “Phạm Toàn – Một nhà thơ không đến được Vườn Thơ IDS”)
« Trang trước 1 2 3 4 5 6 Trang sau »
Trần Hữu Dũng chê trách những người bị bức xúc vì mất dân chủ ở VN như sau: “tối ngày ngồi than Việt Nam thiếu dân chủ, nhưng có nhiều vấn đề ích lợi học thuật sao không làm.”
Về lời chê trách này, ông Dương Danh Huy bình: “Cũng có thể là lời chê trách đó là thái độ chính trị của một người rất quan tâm tới dân chủ và muốn nâng dân trí để đi tới dân chủ.”
Nếu có ai phàn nàn về cách lý sự gượng gạo của ông Huy, thì ông Huy sẽ đáp: “Tôi nói CÓ THỂ thôi mà. Bác có hiểu chữ CÓ THỂ hay không?”
Kiểu sử dụng chữ CÓ THỂ của ông Huy thật là tài. Đổi trắng thay đen dễ như trở bàn tay.
Xin kiếu vậy.
Ai chẳng biết tôi viết “Của sự XYZ” còn anh Huy thì không. Còn vô số những khác biệt khác giữa phản biện của anh Huy đối với tôi và phản biện của tôi đối với THD, ngoài những gì anh Huy đã liệt kê. Anh Huy có thể bổ sung thêm rằng đối tượng của anh mang tên “Trịnh Hữu Tuệ” còn đối tượng của tôi mang tên “Trần Hữu Dũng”. Đấy cũng là một khác biệt đấy!
Liệt kê một loạt những khác biệt, sau đó tuyên bố rằng chúng “quan trọng”, là một việc ai cũng làm được. Giá trị lập luận của nó, rất tiếc, là một con số không tròn trĩnh.
Xin nhắc lại, tôi lên tiếng vì tôi thấy sự im lặng của những người như ông THD về một số vấn đề là không tốt. Tôi đã nói rõ tại sao. Tôi chưa thấy anh Huy đưa ra được lý do nào thuyết phục rằng phản biện của tôi không chính đáng.
Còn về câu trích của anh Huy. Anh Huy nói rằng anh trích câu của ông hiệu trưởng vì nó dựa trên quan niệm… Tôi nghĩ rằng anh cũng dựa trên cùng một quan niệm với câu anh trích. Nếu vậy, tôi chỉ sai ở chỗ thay vì viết “anh Huy dựa trên quan niệm…”, tôi lại viết “anh Huy nói anh dựa trên quan niệm…” Thú thật, tôi thấy sự khác nhau này – trong bối cảnh quan yếu – không đáng để tâm. Nhưng có lẽ anh Huy nghĩ khác.
Bác Vũ Quang Khải,
Nếu bác hiểu từ “có thể” có nghĩa gì, không có nghĩa gì, và tại sao lại “có thể”, và nếu bác không còn lẫn lộn kiểu
Nói kiểu ông Huy thì các chủ nhiệm của những báo cờ đỏ chính hiệu đó cũng nhờ vậy mà chứng tỏ là không hèn nhát, không thiếu lương tâm, không phản bội đồng bào, không đồng lõa với nhà cầm quyền… hay sao?
là đủ rồi đối với tôi.
Ông Huy CÓ THỂ dùng chữ CÓ THỂ để đặt ra một giả thuyết nhằm bênh vực cho Trần Hữu Dũng, thì người khác cũng CÓ THỂ dùng chữ CÓ THỂ để nói ngược lại thế này:
Ông Trần Hữu Dũng chê trách những ai than van về tình trạng thiếu dân chủ ở Việt Nam, và ông Trần Hữu Dũng im lặng trước những hành vi bạo ngược của Đảng đối với nhân dân. Thái độ của ông Trần Hữu Dũng CÓ THỂ là thái độ của một kẻ muốn hèn nhát, thiếu lương tâm, phản bội nhân dân, đồng lõa với bạo quyền.
Tôi nghĩ đoạn in đậm sai với fact. Còn nếu có ai nói THD có thể thế này thế no, thì nói như thế cũNg còn khá hơn nhiều điều đã được nói về THD trên Talawas.
Nếu ông Trần Hữu Dũng chỉ quan tâm đến học thuật, không muốn đụng chạm đến chính trị, thì đó là sự chọn lưa của ông ta. Sự chọn lựa này cần được tôn trọng. Nhưng ông Trần Hữu Dũng lại chê trách những người than van về tình trạng thiếu dân chủ ở Việt Nam(1). Việt Nam thiếu dân chủ. Đó là một sự thật. Ông Trần Hữu Dũng không muốn lên tiếng về sự thật đó, thì tùy ông ta. Nhưng ông ta lại lên tiếng chê trách những người nói sự thật đó (2). Lời chê trách này rõ ràng là một thái độ chính trị của một người đứng về phía nhà cầm quyền, muốn gạt bỏ sự thật, bất cần đến nỗi khổ của đồng bào (3).
Tôi muốn được nghe lời biện hộ của ông Dương Danh Huy.
Đoạn (1) & (2) có chính xác không? THD chê trách những người than van về tình trạng thiếu dân chủ ở Việt Nam? Hay chê trách một số người than van về tình trạng thiếu dân chủ ở Việt Nam? Hay chê trách một số phong cách than van nào đó? Hay chê trách nhừng người than van mà không làm gì?
Kết luận (3) có đủ cơ sở không? Lỡ có người nào chê trách ông ấy, ông ấy bực, chê trách lại bằng lời bác THT trích thì sao? Mà nếu xét câu bác THT trích
“tối ngày ngồi than Việt Nam thiếu dân chủ, nhưng có nhiều vấn đề ích lợi học thuật sao không làm.”
thì tôi thấy sự chê trách nhắm tới “có nhiều vấn đề ích lợi học thuật sao không làm” chứ không nhắm tới “tối ngày ngồi than Việt Nam thiếu dân chủ”, và chắc chắn không nhắm tới “than Việt Nam thiếu dân chủ”.
Thí dụ như một người tối ngày ngồi than VN thiếu dân chủ nhưng làm những điều ích lợi cho học thuật sẽ không nằm dưới lời chê trách đó. Hay một người thỉnh thoảng than VN thiếu dân chủ nhưng làm những điều ích lợi cho học thuật cũng sẽ không nằm dưới lời chê trách đó.
Như vậy tôi thấy lời chê trách đó không nhất thiết là một thái độ chính trị của một người đứng về phía nhà cầm quyền, muốn gạt bỏ sự thật, bất cần đến nỗi khổ của đồng bào.
Cũng có thể là lời chê trách đó là thái độ chính trị của một người rất quan tâm tới dân chủ và muốn nâng dân trí để đi tới dân chủ.
Phải nói là tôi rất ngạc nhiên là bác cho rằng:
Nếu ta muốn nói rằng con đường cải lương (reformist approach) của X là sai lầm, tôi không thấy có cách nào khác ngoài nói rằng con đường cải lương của X là sai lầm.
bác nói “không có cách nào khác”, tôi nói,
Tôi không phải dân ngôn ngữ học nhưng tôi thấy hình như có cách khác. Thí dụ như dịch “reformist approach” thành “con đường cải cách” xong rồi nói rằng “con đường cải cách của X là sai lầm”.
Bác lại biến nó thành tôi “đòi”
Như đã nói, từ “cải lương” có hai nghĩa. Anh Huy đòi thay “cải lương” bằng “cải cách” vì một lý do: anh để màu sắc của nghĩa thứ nhất ám vào nội dung của nghĩa thứ hai. Điều này dễ hiểu: từ trước đến giờ anh chỉ biết nghĩa thứ nhất mà thôi.
Khônng có v/d tôi “đòi” ở đây. V/d ở đây cũng không phải từ “cải lương” có bao nhiêu nghĩa. V/d ở đây là có cách khác để nói “con đường cải lương (reformist approach) của X là sai lầm” hay không.
Bác Trịnh Hữu Tuệ,
Tôi cho rằng những gì chúng ta làm rất khác nhau:
1. Chúng ta làm thế nào: Nếu tôi phản biện bác như bác phản biện THD tôi đã làm như vài thí dụ sau:
1.1 Viết 1 bài trên Minh Biện với tựa “Của sự XYZ” trong đó viết “ông Tuệ thế này, thế nọ”.
1.2 Viết thêm một bài nữa nói dùng những từ như “nô lệ”, “treo cổ”, để nói về trí thức XYZ.
1.3 Trong bài “Một nhà hoạ sĩ không đến được với IDS” trên Minh Biện, ngay từ lời bình đầu tiên, lôi tên bác ra để nói là bác sai và mỉa mai bác.
2. Chúng ta làm gì: Bác phản biện THD vì THD không làm điều gì đó (không “lên tiêng”). Tôi phản biện bác vì bác làm điều gì đó (phê phán THD) và bác làm nó thế nào.
Có lẽ bác cho rằng 2 sự khác biệt trên không quan trọng cho nên những gì tôi làm cũng như những gì bác làm. Còn tôi thì cho rằng 2 sự khác biệt trên quan trọng và làm cho nhừng gì tôi làm khác với những gì bác làm.
Anh Huy có thể không đồng ý với ý kiến của tôi, nhưng anh không thể phản đối việc tôi lên tiếng được.
Tôi phản biện bác chứ tôi không phản đối việc bác lên tiếng.
Nhất là khi anh làm việc này bằng cách tuyên bố rằng phản biện của anh đối với tôi là một thứ intolerance chấp nhận được, còn phản biện của tôi đối với THD là một thứ intolerance không chấp nhận được. Đó là một thứ double standard hết sức lố bịch.
Tôi nói phản biện của bác là một thứ intolerance không chấp nhận được hồi nào?
BTW, bác Tuệ, tôi nói
Tôi đưa ra câu đó [ie của ông hiệu trưởng] là vì câu đó [ie của ông hiệu trưởng] dựa trên quan niệm không phải sự intolerance nào cũng như nhau, và vì không phải việc bác THT phản biện THD và việc tôi phản biện bác THT cũng như nhau.
mà bác cắt đoạn đuôi dán lên đầu,
Anh Huy nói “việc bác THT phản biện THD và việc tôi phản biện bác THT [không] như nhau”, và nói anh “dựa trên quan niệm không phải sự intolerance nào cũng như nhau”.
lại còn nói rằng tôi nói tôi “dựa trên”, trong khi tôi nói “câu đó [ie của ông hiệu trưởng] dựa trên”. Bác đã trích và nói không chính xác tôi nói gì.
Nếu tôi nói đọc Talawas vui vì thấy có người thì cho (cái tôi cho là) lý luận chuối là logic, còn bác thì cho lý luận của bác (mà tôi cho là logic) không phải là dùng logic, thì đó không phải là mỉa mai Talawas.
Xin trả lời ông Phạm Quang Tuấn.
Anh Huy nói “việc bác THT phản biện THD và việc tôi phản biện bác THT [không] như nhau”, và nói anh “dựa trên quan niệm không phải sự intolerance nào cũng như nhau”. Tôi nói anh Huy nghĩ intolerance của anh không giống intolerance của tôi. Ông Tuấn bảo tôi nói sai! Vào thời điểm này, tôi cũng không ngạc nhiên lắm nữa. Tôi xin không bình luận thêm.
Anh Huy nói tôi “phản biện THD”, ông Tuấn nghĩ dùng từ “phản biện” là không đúng, vì ông THD là người “ngoài diễn đàn”. Tôi không có gì để nói về định nghĩa “phản biện” của ông Tuấn, vì nó là định nghĩa. Tôi chỉ xin ông Tuấn đừng lái vấn đề chính sang một câu hỏi vô bổ. Vấn đề chính không phải liệu ta có nên gọi X là “phản biện” không. Vấn đề chính là cái mà anh Huy gọi là “phản biện” đó – whatever it is – có chính đáng hay không.
Bài của Phạm Toàn được viết trong bối cảnh, và trong mối liên quan trực tiếp, đến việc IDS tự giải thể. Trong phản hồi đầu tiên, tôi trích một câu của THD trong đó học thuật và đấu tranh dân chủ được nhắc tới. Ông THD là một người – như anh Huy đã nói và tôi cũng đồng ý – đã từng cộng tác với những thành viên IDS và “có nhiều điểm chung” với viện này. Ông Tuấn không nhìn được ra cái connection quá hiển nhiên trong ý kiến của tôi. Ông khuyên tôi như sau:
“Đề nghị ông THT nên ra làm trang web của mình để cạnh tranh với THD. Nếu đáp ứng được với đòi hỏi, biết đâu sẽ nổi tiếng hơn và nhiều người đọc hơn. Tôi thấy THD cũng có gì giỏi giang ghê gớm lắm đâu, làm trang như ổng ai mà chẳng làm được nếu thích và chịu khó.”
Tôi chỉ có thể nói: pó tay.
Trích phỏng vấn Đào Hiếu trên BBC: http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2009/09/090918_daohieu_opinion.shtml
BBC: Phải chăng, theo ông, não trạng phi chính trị hóa hiện nay rất khó thay đổi?
DH: Đó là thảm họa. Nhiều nhà văn, trí thức nổi tiếng, lãnh giải thưởng này nọ, tác phẩm dịch ra nhiều thứ tiếng, quay thành phim. Có vẻ họ như ‘ngư ông đắc lợi’. Sự chọn lựa của họ là đứng bên lề.
Sleep well, babies! 🙂
Các bác sang nhà ông Toàn lập quán nước hồi nào thế, thôi, xin các bác về chỗ cũ, quán “Một Mét” ấy gần chỗ tôi để tôi còn tham gia với, thêm nữa để tập trung, thống nhất ý kiến “giông giống nhau” về một nơi cho dễ, chứ cứ sang chỗ khác thế này tôi thấy dàn trải quá. Xin các bác tha cho ông THD, tôi chẳng quen biết gì ông ấy nhưng cứ để ông ấy hắt xì hơi mãi thì khổ cho người ta lắm các bác ợ.
THT nói:” Nhất là khi anh làm việc này bằng cách tuyên bố rằng phản biện của anh đối với tôi là một thứ intolerance chấp nhận được, còn phản biện của tôi đối với THD là một thứ intolerance không chấp nhận được. Đó là một thứ double standard hết sức lố bịch.”
1. Thế nào là double standard hết sức lố bịch, double standard lố bịch vừa phải, double standard không lố bịch?
2. DDH bảo rằng “phản biện của [DDH] đối với [THT] là một thứ intolerance” hồi nào đâu?
3. THT không “phản biện” THD. Chỉ có thể phản biện một người nếu người đó nói gì. THT lôi THD vô đây để đả kích, cái đó khác phản biện.
4. Lôi một người ngoài diễn đàn vào đả kích, và phản biện một người khác trong diễn đàn, hoàn toàn khác nhau.
5. Đả kích một người vì một lời nói hay hành động của người đó, và đả kích một người vì họ không nói cái gì đó mà mình mong muốn, là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
6. Việc THT tự dưng kéo THD vô đây đã một lần nữa đã làm chia trí diễn đàn, không còn tập trung vào cái Nghị Quyết 97 ngu xuẩn. Buổi sáng dậy đọc cái list các phản hồi, chỉ còn thấy qua lại về THD, không còn biết ai đã phản hồi chuyện gì khác.
Đề nghị ông THT nên ra làm trang web của mình để cạnh tranh với THD. Nếu đáp ứng được với đòi hỏi, biết đâu sẽ nổi tiếng hơn và nhiều người đọc hơn. Tôi thấy THD cũng có gì giỏi giang ghê gớm lắm đâu, làm trang như ổng ai mà chẳng làm được nếu thích và chịu khó. Còn cứ ám ảnh với THD và lôi ra ông ta ra thường xuyên như vậy chỉ tổ quảng cáo không công. Trước kia rất ít đọc vietstudies, từ khi đọc bài của THT tôi đã vào thường xuyên hơn, gần như mỗi ngày! Không biết có ai biết làm thống kê để đếm số độc giả của vietstudies trước và sau mấy bài của THT hay không?
Trong một xã hội đa nguyên và tolerant, phản ứng của mọi người về bất cứ vấn đề nào cũng sẽ trải dàn một spectrum. Sự lựa chọn của quần chúng sẽ đưa đến việc spectrum đó di chuyển, những gì không còn hợp thời thì phải thay đổi hay biến mất và bị thay thế. Đừng bắt buộc người ta phải nói giống mình vì đó là lối suy nghĩ từ chế độ toàn trị.
Cũng xin nói là tôi không hề quen biết THD, trên mạng cũng như trong đời thường.
Tôi có một cách hiểu logic hơi khác trong đầu khi nói rằng tôi không dùng logic. Nhưng đây là một đề tài khác. Tôi sẽ công nhận anh Huy đúng ở điểm này.
Còn về những điểm khác, tôi chỉ có thể nhắc lại những gì mà tôi đã nói rồi. Tôi không phủ nhận quyền lựa chọn cách tiếp cận của THD. Tôi chỉ nhận xét về hệ quả của nó. Tôi nghĩ tôi có quyền lên tiếng khi tôi thấy cách tiếp cận X của cá nhân Y có hệ quả tiêu cực Z. Tôi đã trình bày ý kiến của mình một cách rõ ràng. Anh Huy có thể không đồng ý với ý kiến của tôi, nhưng anh không thể phản đối việc tôi lên tiếng được. Nhất là khi anh làm việc này bằng cách tuyên bố rằng phản biện của anh đối với tôi là một thứ intolerance chấp nhận được, còn phản biện của tôi đối với THD là một thứ intolerance không chấp nhận được. Đó là một thứ double standard hết sức lố bịch.
Tôi sẽ không bình luận những mỉa mai anh Huy dành cho diễn đàn talawas. Như tôi đã nói, đi đôi với giá trị của tự do ngôn luận là cái giá của nó.
Cảm ơn bác Sagiang về những ý nghĩ tốt đẹp của bác.
Cho phép tôi đính chính điều sau:
Nhưng xin các bác đừng có ném đá các bác đang chỉ trích về cái lề bên phải đó. Vì suy cho cùng, chính sự chỉ trích của họ mà các bác mới có cái lề phải không đến nỗi quá chật hẹp để mà đi!
Những tranh cãi gần đây của tôi không phải là chỉ trích việc chỉ trích về cái lề phải mà là chỉ trích việc lên án những người không công khai chỉ trích cái lề phải.
Đọc Talawas có khi cũng vui. Có khi có lý luận tôi thấy chuối nhưng tác giả lại cho là logic. Lần này thì bác Trịnh Hữu Tuệ lý luận như sau
Câu trích của anh Huy câu hỏi liệu ta có nên tolerate intolerance không? Nếu câu trả lời là có, ta phủ nhận lời ông hiệu trưởng. Nếu câu trả lời là không, ta làm đúng cái việc mà ông hiệu trưởng nói ta không nên tolerate.
Tôi thấy bác THT dùng logic nhưng lại bác THT cho là không dùng logic.
Tôi đưa ra câu đó là vì câu đó dựa trên quan niệm không phải sự intolerance nào cũng như nhau, và vì không phải việc bác THT phản biện THD và việc tôi phản biện bác THT cũng như nhau.
Việc give assistance thì tôi nghĩ cũng không phức tạp lắm như anh Huy nghĩ đâu. Một chữ ký, một bài phỏng vấn, một lá đơn kiến nghị, một bài báo… đều là những thứ nằm trong tầm tay của một trí thức. Nhưng có thể tôi ấu trĩ…
Tôi thì nghĩ việc “give assistance” trong trường hợp của 1 nước như Việt Nam vừa đa dạng vừa phức tạp.
Thứ nhất, một người có thể làm chuyện khác thay vì những điều bác liệt kê mà vẫn là give assistance.
Thứ nhì, không nhất thiết là trí thức nào cũng phải làm tất cả những gì trong tầm tay của mình thì mới là tối ưu. Thậm chí, chưa chắc như thế là tối ưu. Tôi tin vào sự đa dạng.
Còn về ẩn dụ đứa trẻ và con chó dại, tôi thấy rằng nó không chỉ áp dụng được cho ông Dũng mà còn cho nhiều, rất nhiều người khác trong số chúng ta nữa. Hy vọng anh Huy không nghĩ là tôi đang ngụy biện.
Thật ra tôi nghĩ câu đó không chỉ áp dụng cho THD hay nhiều người hay rất nhiều người, mà nó áp dụng cho tất cả mọi người.
Nhưng trong trường hợp “give assistance” cho một nước như Việt Nam thì tôi nghĩ người trí thức có quyền lựa chọn mình “give assistance” thế nào. Và tôi nghĩ không nên cho là người khác phải lựa chọn như mình thì mới là “give assistance”.
Thí dụ như nếu đem bác và THD ra so sánh, biết đâu THD “give assitance” tốt hơn bác trong lãnh vực A, bác “give assitance” tốt hơn THD trong lãnh vực B.
Tôi không dùng logic, mà chỉ muốn chỉ ra sự vô bổ của những khẩu hiệu mỹ miều như vậy trong bối cảnh cuộc tranh luận này.
Việc give assistance thì tôi nghĩ cũng không phức tạp lắm như anh Huy nghĩ đâu. Một chữ ký, một bài phỏng vấn, một lá đơn kiến nghị, một bài báo… đều là những thứ nằm trong tầm tay của một trí thức. Nhưng có thể tôi ấu trĩ…
Còn về ẩn dụ đứa trẻ và con chó dại, tôi thấy rằng nó không chỉ áp dụng được cho ông Dũng mà còn cho nhiều, rất nhiều người khác trong số chúng ta nữa. Hy vọng anh Huy không nghĩ là tôi đang ngụy biện.
Bác Huy,
Trước hết, tôi cảm ơn bác đã làm rõ hơn về thông tin QNCBD, Minh Biện, những chia sẻ khác của bác. Tôi không đồng ý một vài nhận định của bác nhưng tôi hoàn toàn tôn trọng những nhận định đó và không có ý phản biện.
Tôi cũng ghi nhận nỗ lực và công lao của QNCBĐ trong vấn đề BĐ, HS, TS đối với nhân dân trong nước khi mà thông tin HS, TS và biển Đông cực kỳ bị hạn chế Tôi thấy QNCBĐ, TS Nguyễn Nhã, và một vài vị khác đã làm được rất nhiều việc ý nghĩa. Tôi mong là CPVN sẽ không đóng sầm cánh cửa lại đối với QNCBD trong thời gian gần. Nhưng vài năm nữa, khi mà các nhà lãnh đạo VN-TQ thỏa thuận xong về biển Đông và TS, thì tôi nghĩ là QNCBD sẽ không còn được welcomed nữa.
IDS là một hình thức lặp lại khác của Nhân Văn-Giai Phẩm. Sau vụ IDS này thì giới học thuật VN cũng sẽ chỉ còn biết lặng lẽ đi sát lề bên phải mà thôi. Yếu tố chính để IDS giải thể là để tránh cái vòng kim cô NQ 97 đổ sụp lên đầu, yếu tố phản đối cũng có nhưng là phụ mà thôi. Cá nhân tôi sẽ chẳng trông đợi gì nhiều sau khi IDS giải thể.
Nếu không còn QNCBD thì dù bác Huy có muốn làm gì khác đi nữa, thì cũng phải tránh xa cái vòng kim cô NQ 97 ác nghiệt đó thì mới mong mà giữ được mình. Nói như thế để cho thấy cho dù các bác có tranh luận gì gì đi nữa thì việc đóng góp cho nền học thuật nước nhà không phải dễ dàng! Khi lòng yêu nước mà còn phải xin phép thì những đóng góp khác liệu có được tự do đóng góp không? Hay là các đóng góp đó cũng phải đi đúng lề bên phải? Và liệu các bác có chịu được cái lề bên phải như vậy không? Nếu ai chịu được thì cứ việc đóng góp, còn nếu ai không chịu được thì cứ chỉ trích. Nhưng xin các bác đừng có ném đá các bác đang chỉ trích về cái lề bên phải đó. Vì suy cho cùng, chính sự chỉ trích của họ mà các bác mới có cái lề phải không đến nỗi quá chật hẹp để mà đi!
Bác Trịnh Hữu Tuệ,
Câu “it is the responsibility of a decent human being to give assistance to a child who is being attacked by a rabid dog” dĩ nhiên là đúng. Tôi không thấy nó không đẹp bằng câu kia, nhưng cũng không thấy nó decent hơn câu kia.
Tuy nhiên, việc “give assistance” trong trường hợp một nước trong hoàn cảnh như Việt Nam phức tạp hơn việc “give assistance” trong tường hợp một trẻ em bị chó dại tấn công.
Tôi nghĩ bác chưa đưa ra đủ cơ sở để nói là những gì THD làm không phải là “give assistance” và phải làm như bác đòi hỏi mới là “give assistance”, cho nên tôi nghĩ câu “it is the responsibility of a decent human being to give assistance to a child who is being attacked by a rabid dog” không có nghĩa gì về THD.
Chính vì VN có 1001 vấn đề và việc “give assistance” đa dạng và phức tạp chon nên tôi không thích suy nghĩ kiểu “phải làm X mới là give assistance, khồng làm X thì là này nọ”.
Tôi không dám chắc thiếu nữ kia nói câu “ai làm việc của người nấy” với nghĩa gì, nhưng tôi dùng nó (có thể sai) với ý: bác cho “lên tiếng” là điều cần thiết thì bác cứ làm đi, còn nếu ông THD cho điều ông ấy làm là cần thiết thì cứ để ông ấy làm, bác không nên đòi hỏi là ông ấy phải làm điều bác làm, ông ấy không nên đòi hỏi bác phải làm điều ông ấy làm.
Câu trích của anh Huy dẫn đến câu hỏi liệu ta có nên tolerate intolerance không? Nếu câu trả lời là có, ta phủ nhận lời ông hiệu trưởng. Nếu câu trả lời là không, ta làm đúng cái việc mà ông hiệu trưởng nói ta không nên tolerate.
Trên đời có những thứ không tuyệt đốt hay không thể đánh giá bằng logịc yes-no. Có khi đời tương đối và có nghịch lý. Tolerant nhưng không tolerate intolerant là một trong những trường hợp đó. Hay đề cao tự do nhưng không cho tự do cướp đoạt tư do của người khác…