Phạm Thị Hoài – Tân Việt ngữ: “Tàu lạ”
24/07/2009 | 11:01 sáng | 20 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Ngôn ngữ - Dịch thuật
Thẻ: Newspeak > Tàu lạ
“Tàu lạ”, khái niệm vừa xuất hiện trong vài tuần trở lại đây và nhanh chóng hiện diện đến 145.000 lần trên Google, chỉ là một trong những từ khoá quan trọng của một thứ tiếng Việt mới. Viễn cảnh mà George Orwell đưa ra tròn 60 năm trước về một Newspeak vẫn chưa bao giờ hết tính thời sự.
Các hàng tin viết bằng Tân Việt ngữ trên báo chí Việt Nam sẽ chạy như sau:
Sữa lạ vẫn đang bán ở Việt Nam
Phong trào lấy chồng lạ của phụ nữ xã Tiền Phong
Phái đoàn trung ương Đảng và chính phủ lạ sang thăm và làm việc với Đảng và chính phủ ta
Gói du lịch nước lạ của Vietnam Airlines dịp 30 tháng Tư
Phim lạ thay đổi thị hiếu của khán giả Việt Nam
3000 công nhân lạ đến Lâm Đồng
Siết chặt hàng rào với hàng lạ chất lượng kém
Vì sao văn học lạ ăn khách?
Công ti lạ trúng gói thầu xây dựng nhà máy nhiệt điện Quảng Ninh
Thêm một đập thuỷ điện lạ tại thượng nguồn sông Mekong
Người Việt gốc lạ trong khối đại đoàn kết dân tộc Việt Nam
Kí kết Hiệp ước Việt – Nước lạ về Vịnh Bắc Bộ
Chủ nghĩa bành trướng lạ trong thế kỉ 21
…
Truyện Kiều sẽ được định nghĩa là 3254 câu thơ lục bát viết bằng chữ Nôm dựa theo tiểu thuyết lạ Kim Vân Kiều truyện.
Tác phẩm Bến lạ của Đặng Đình Hưng cần phải đổi tên, nếu không thì những câu kết ám ảnh của nó có nguy cơ bị dịch ngược về tiếng Việt cổ và dẫn chúng ta về một chốn lạ lùng:
Ồ gặp nhau rồi, sao vẫn cứ li
Một nắm hột khuya rắc vào Bến Trung Quốc
Đời jì
Sao cứ đi đi, những cái vali cứ về Bến Trung Quốc.
Đoạn văn nổi tiếng trong truyện ngắn “Vàng lửa” của Nguyễn Huy Thiệp cần viết lại trong Tân Việt ngữ như sau: “Đặc điểm lớn nhất của xứ sở này là nhược tiểu. Đây là một cô gái đồng trinh bị nền văn minh lạ cưỡng hiếp. Cô gái ấy vừa thích thú, vừa nhục nhã, vừa căm thù nó.”
Nhưng thao tác tránh tên huý chỉ có tác dụng nhất thời. Khi cái tên gọi trại đời thứ nhất đã lĩnh trọn nội dung của cái tên nguyên thuỷ, còn nội dung ấy vẫn tiếp tục là huý kị thì một tên gọi trại đời thứ hai phải xuất hiện thay thế. Chuỗi chạy tên[1] này có thể kéo rất dài.
Khả năng chạy xa nhất của “lạ” là gì?
Là chạy vọt sang “quen”.
Sự tránh né lẩm cẩm của sợ hãi và bất lực này không có chút gì đáng thương hay đáng thông cảm, vì quá lố bịch:
Sữa quen vẫn đang bán tại Việt Nam
Phong trào lấy chồng quen của phụ nữ xã Tiền Phong
Phái đoàn trung ương Đảng và chính phủ quen sang thăm và làm việc với Đảng và chính phủ ta
…
© 2009 Phạm Thị Hoài
© 2009 talawas blog
[1] “Chạy” khác “đi” như thế nào, tôi không giải thích được cho một người ngoại quốc học tiếng Việt. Tất nhiên “chạy chợ” khác “đi chợ”, “chạy ăn” khác “đi ăn”…, nhưng cái khác không nằm ở chỗ vốn khác, ở tốc độ của hành động di chuyển bằng chân. Càng ngày người Việt càng chạy phong phú hơn: chạy án, chạy dự án, chạy bằng, chạy ghế, chạy thuế, chạy Trung ương… Người Việt ở Đức còn có thêm những sáng tạo khác: chạy xã hội, chạy con Tây, chạy bảng lương, chạy ăn theo, chạy un, chạy bát…
Cảm ơn chị Hana,
Gợi ý của chị làm tôi nhớ lại, hình như mấy chữ “giao thiệp” này được ngành ngoại giao nước ta dùng trong quan hệ với nước lạ cũng được mấy tháng nay rồi.
Theo thời cuộc, ngôn ngữ cũng càng ngày càng phát triển như vũ bão, không cập nhật kịp, chắc bị lạc hậu sớm chị ạ
Đọc mấy câu thơ của Vũ Quần Phương trong bài „Đợi”, mà anh Nhỏ Thanh dẫn lại:
“Anh đứng trên cầu đợi em
Đứng một giờ đất lạ thành quen
Đứng một ngày đất quen thành lạ”
Tự nhiên lại nhớ đến mấy câu cũng có ý liên quan tới „đất” của Chế Lan Viên:
„Khi ta ở chỉ là nơi đất ở
Khi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn”
Chả ăn nhập gì, nhưng tự nhiên tôi lại nghĩ: đến một lúc nào đó mà dân mình quen với sự hiện diện của những „tàu lạ” này quá rồi, đến lúc họ đi hết, có khi mình lại đâm nhớ nhung, „hóa tâm hồn”?
1/ Sao mọi người có vẻ chê cười người ta gọi chệch TÀU TRUNG QUỐC thành TÀU LẠ nhỉ?
Tôi xin có ý kiến “phản biện” chị Hoài: Thế nhỡ bố đẻ người ta hay ông cố nội người ta tên là TRUNG QUỐC thật (trong gia phả, mà ta không biết) thì cũng phải để cho người ta gọi chệch đi, chứ bắt người ta khua tên bố đẻ người ta ra à?
2/ Tôn trọng việc báo chí kiêng tên huý, thằng cháu tôi đã xoá ngay chữ “TRUNG QUỐC” trên bức bản đồ thế giới ở phòng khách, chữa thành NƯỚC LẠ cho mọi người xem, mọi người khen “thằng này sáng tạo”.
3/ Có người đã nhanh nhảu gọi đùa ông DƯƠNG TRUNG QUỐC thành ông DƯƠNG LẠ mới tội nghiệp, nhà sử học cũng bị vạ lây!
4/ Vụ đẻ ra từ “LẠ” rất mới này không biết có là điềm gì liên quan đến vận nước An Nam mình không đây, mà đúng vào kỳ nhật thực, gấu ăn mặt trời?
Lạ!
Lạ lẫm chi đâu cái giống này
Làm sao lẫn được với người ngay
Toan đem cháo lú lừa con đỏ
Thêm rượu Mao đài nốc quá say
Những tưởng nhập nhằng vui xếnh xáng
Nào ngờ dân tớ chẳng ai ngây
Bà già chỉ mặt quân ăn cắp
Muốn sống rập đầu tạ tội đây!
Tàu nước ngoài, nhiều khi không ngoài nước Tàu.
Cho tới cách đây 6 tháng thì truyền thông Việt Nam còn kiêng kỵ tên của Nước Lạ hơn nhiều. Ngay cả những bài báo về lễ tưởng niệm những người lính Việt Nam bị Nước Lạ tàn sát cùng không nói đến tên “Trung Quốc”.
Trong hoàn cản đó, từ năm ngoái VNN đã đăng những bài của QNCBD viết tương đối trực diện về Trung Quốc:
http://www.tuanvietnam.net/vn/tulieusuyngam/5831/index.aspx
http://www.tuanvietnam.net/vn/tulieusuyngam/5522/index.aspx
Và, liên quan tới việc tàu ngư chính TQ tấn công tàu cá Việt Nam, trong khi nhiều báo Việt Nam vẫn còn đăng tin về tàu cá Việt Nam vẫn còn nói là “tàu nước ngoài”, “tàu lạ”, eg,
http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=319421&ChannelID=3
http://www.vietnamnet.vn/kinhte/2009/06/850893/
thì VNN đã đăng bài của QNCBĐ khẳng định và đưa ra bằng chứng đó là tàu ngư chính Trung Quốc.
http://www.tuanvietnam.net/vn/thongtindachieu/7160/index.aspx
Tôi nghĩ sự dụng cảm của VNN trong việc đăng bài về biển đảo và cách tiếp cận của QNCBĐ đã có đóng góp trong hoàn cảnh “tàu lạ”, “tàu nước ngoài” và “nước không dám nói tên”.
À, tôi có bài “Nước không dám nói tên” trên Minh Biện:
http://www.minhbien.org/?p=962
Tàu lạ, tàu quen cũng đều Tàu cả
Chị Hoài: Tiếng Việt mình còn có câu “Một cái lạ bằng tạ cái quen”, càng “lạ” càng quý 😀
Bác Huy: từ “giao thiệp” nữa bác ạ 😛
Bổ sung từ mới cho “Tân Việt Ngữ Từ Điển”:
——————————————
Xem bài:
“Ngư dân ra khơi cần ‘né’ luồng tàu lớn”
tại
http://www.cand.com.vn/vi-VN/thoisu/2009/7/116650.cand
“Đọc bài này tự nhiên lại nhớ mấy câu trong bài thơ “Đợi” của Vũ Quần Phương:
“Anh đứng trên cầu đợi em
Đứng một giờ đất lạ thành quen
Đứng một ngày đất quen thành lạ”
Có thể đến một ngày nào đó, những đất đai thân quen của mình lại có mang một cái tên lạ hoắc chăng? Cũng có thể đến một ngày nào đó, những cái tầu lạ hoắc của nó lại chợt trở thành quen thuộc của mình chăng?
“Đợi” đến ngày đó chăng?” (Trích ý kiến của Nhỏ Thanh)
Bao giờ đất lạ thành quen
Bao giờ nước lạ trở thành quê hương
Bao giờ tàu lạ thân thương
Không còn bắn giết ngư dân nước mình
Là ngày thế giới đại đồng
Giấc mơ của “Bác” hoàn thành vẻ vang
Nước ta lúc đó huy hoàng
Quay về mẫu quốc Trung Hoa ngàn đời
Trong lăng “Bác” mỉm miệng cười
Công lao kách mạng lưu truyền sử xanh.
Đọc bài này tự nhiên lại nhớ mấy câu trong bài thơ “Đợi” của Vũ Quần Phương:
“Anh đứng trên cầu đợi em
Đứng một giờ đất lạ thành quen
Đứng một ngày đất quen thành lạ”
Có thể đến một ngày nào đó, những đất đai thân quen của mình lại có mang một cái tên lạ hoắc chăng? Cũng có thể đến một ngày nào đó, những cái tầu lạ hoắc của nó lại chợt trở thành quen thuộc của mình chăng?
“Đợi” đến ngày đó chăng?
Tàu thì “Lạ” nhưng quyền không lạ.
Đoạt quyền rồi tất “Lạ” thành quen.
Hèn thì lạ nhưng sợ không lạ.
Hèn riết rồi sợ “Lạ” thành quen.
Còn con gái ở Việt Nam tuy có mười hai bến nước, nhưng bến nào cũng khổ cả, thôi thì lấy chồng “lạ” Đài Loan hay Hàn Quốc cho yên thân và may ra giúp gia đình phần nào, hay có khi bị sở khanh quen lừa bán cho bọn Lạ bên kia biên giới. Nghĩ dến thấy buồn:
Quê hương là bến nước lạ
Phận gái trôi dạt trời xa.
nhẹ dạ
hắn kêu trước lạ sau quen
thấy em yếu đuối hắn bèn tiến mau
ép về ăn ở với nhau
nhà em thành bếp nhà sau hắn rồi
bắc phong
Ha ha. Hay của nó. Lâu lắm rồi mới thấy chị Hoài “chơi chữ” trở lại.
Từ điển Việt Nam cũng phải ghi thêm nghĩa mới cho từ “hữu nghị” khi liên quan tới nước lạ.