Joyce Anne Nguyen – Họ đang bảo vệ cái gì?
13/10/2010 | 1:02 sáng | 22 Comments
Category: Chính trị - Xã hội
Thẻ: chế độ cộng sản > Chủ nghĩa tư bản > chủ nghĩa xã hội > Nghìn năm Thăng Long
Viết tặng bạn HM, dù có thể là, như mọi khi, bạn HM sẽ không đọc.
Hôm qua tôi chat với 1 thằng bạn ở Việt Nam trước đây khá thân. Nói 1 hồi, khi tôi hỏi, nó bảo nó nghĩ tôi là thứ phản quốc. Thực ra điều đó chẳng đau, tôi đã mất rất nhiều bạn (hoặc tưởng lầm là bạn) khi bắt đầu viết về chính trị. Điều khiến tôi muốn đập đầu vào tường là nó, mặc dù là học sinh trường chuyên Lê Hồng Phong, cùng trường với tôi, không biết tư bản là gì và chủ nghĩa xã hội là gì, và nghĩ là hiện nay có Ấn Độ và các nước Đông Âu theo chế độ cộng sản. Về ý thứ 2 tôi tin là chẳng mấy người nghĩ thế, nhưng về ý thứ nhất tôi không ngạc nhiên.
Chủ nghĩa xã hội là gì? Năm lớp 10 tôi có học qua chủ nghĩa Marx trong giờ Giáo dục Công dân, rất cao siêu, mơ hồ và khó nuốt, những duy vật, duy vật biện chứng… Học sinh không hứng thú, và chỉ nghe được tư bản thối nát, chủ nghĩa xã hội đẹp đẽ, chứ mấy chủ nghĩa đó như thế nào và đẹp đẽ hoặc thối nát ra sao thì chẳng biết. Tôi vẫn còn nhớ giáo viên của tôi đã từng nói trước lớp, các nước tư bản nhìn bên ngoài giàu mạnh thế thôi chứ bên trong mục ruỗng cả rồi, chỉ có chúng ta đang đi đúng đường, các nước tư bản sẽ từ từ tiến lên thành nước cộng sản đúng theo thuyết Marx, và các nước cộng sản trước đây cũng sẽ quay về. Đó là ý kiến, là quan điểm. Không phải kiến thức. Hiện tại trong chương trình IB tôi đang học ở đây, có môn Theory of Knowlege nói về kiến thức, các vấn đề của kiến thức, dạy cách đặt nghi vấn, nghi ngờ những điều giáo viên hoặc sách vở nói, lật lại vấn đề, nhìn các khía cạnh khác, phản bác, tìm bằng chứng, phê phán… 1 điều mà giáo dục Việt Nam không có (và không dám có). Khi tôi viết những dòng này hiển nhiên sẽ có nhiều người muốn phản bác, bảo tôi phản động và suốt ngày bơi móc chê bai nước nhà, nhưng chuyện ấy gác lại nói sau.
Tôi muốn nói chút ít về chủ nghĩa xã hội. Có rất nhiều người ủng hộ con đường tiến lên xã hội chủ nghĩa của Đảng, nhưng họ nói thế chỉ đơn giản do Đảng nói thế, nhà nước nói thế, thầy cô nói thế, mọi người xung quanh nói thế. Những người chống đối, chà đạp lên chủ nghĩa xã hội mang định kiến kiểu khác, do nhà nước đàn áp tự do dân chủ và nhân quyền. Thực tế, bản thân cái chủ nghĩa chẳng có gì sai. Nó là 1 chủ nghĩa, 1 hệ tư tưởng, thế thôi. Karl Marx khi nghĩ ra cái chủ nghĩa đó, ông hình dung tới 1 xã hội đại đồng, bình đẳng, không phân biệt giai cấp. Chỉ thiếu sót khi quên nghĩ đến những mặt hạn chế của nó, chẳng hạn, nỗ lực tạo bình đẳng gây ra sự cào bằng làm giảm tính cạnh tranh và trì kéo sự phát triển của nền kinh tế, chỉ khi thực hiện các nước Đông Âu mới thấy, theo nghĩa nào đó, đấy là 1 chủ nghĩa không tưởng, nên chế độ cộng sản sụp đổ ở 1 loạt các nước này và cả ở Liên Xô, nơi khai sinh ra nó. Nhưng thực ra việc lựa chọn chế độ hay mô hình xã hội không thể có 1 lý tưởng chung nhất sử dụng ở tất cả mọi nơi, mà phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố của các nước. Chẳng hạn, Na Uy là 1 nước theo mô hình xã hội chủ nghĩa. Dân số thấp 4.8 triệu người, có sẵn dầu, không cần cạnh tranh (mà nếu mọi người đều đua nhau kiếm các nghề bác sỹ, luật sư, kỹ sư… thì không đủ người làm việc khác như thợ sơn, thợ điện…), nhà nước có thể chu cấp tất cả bình đẳng, với giáo dục và y tế miễn phí, tiền trợ cấp cho trẻ em tới khi 18 tuổi, cho người thất nghiệp, tàn tật, nghỉ bệnh, người già…, xã hội không phân biệt giai cấp, khoảng cách giàu nghèo rất thấp, người có lương cao phải đóng thuế cao. Khi học trong giờ Sử nghe giáo viên nói các lãnh đạo của Na Uy đang có ý định tiến lên chủ nghĩa cộng sản, ban đầu tôi thấy ngứa ngáy, nhưng năm nay tôi có học kinh tế, phân biệt giữa planned economy và free-market economy, nên bây giờ tôi thay đổi suy nghĩ, có thể Na Uy làm được. Điều quan trọng là Na Uy là 1 nước dân chủ, đa đảng, bầu cử tự do, năm ngoái tôi có nghe ông Peter Gitmark, dân biểu của Đảng Bảo thủ ở Na Uy, nói chuyện trong 1 buổi họp mặt với cộng đồng người Việt, nhưng cuối cùng Đảng thắng cử là Đảng Lao động. Mỗi quốc gia chọn mô hình phù hợp với nước mình, chỉ có thế mới có thể phát triển được.
Câu hỏi đặt ra ở đây là: còn Việt Nam? Nếu tìm hiểu 1 cách đầy đủ và nghiêm túc, ai cũng có thể thấy được nền kinh tế của nước ta hoàn toàn không theo chủ nghĩa xã hội. Có tư hữu, khoảng cách lớn giữa giàu và nghèo, không có trợ cấp, không chịu sự ảnh hưởng của nhà nước nhiều trong kinh tế… Những người được/bị gọi là Việt Cộng hiện giờ chẳng phải là cộng sản.
Những người bênh vực Đảng và không ngừng lặp lại rằng nước ta đang công nghiệp hóa, hiện đại hóa định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng ta ưu việt, họ đang bảo vệ cái gì?
Và cả trong nhiều tình huống khác như dạo gần đây trên mạng mọi người thường bàn chuyện Đại lễ 1000 năm Thăng Long. Nhiều người Hà Nội cứ nghe Hà Nội bị đả kích là đả kích lại ngay. À, tất nhiên tôi biết năm nào miền trung cũng có lũ lụt. À, tất nhiên tôi cũng biết chẳng mấy khi có cái lễ để ăn mừng. À, tất nhiên tôi biết người Hà Nội có quyền tự hào về 1000 năm. Nhưng nếu bạn nói, cùng là đồng bào với nhau sao lại đả kích dân Hà Nội, sao lại nói bên chết cứ chết bên chơi cứ chơi, nói như thế là xúc phạm lòng tự hào dân tộc, thế thì tôi hỏi lại, cùng là đồng bào với nhau sao cái đại lễ của dân Hà Nội được trút 1/10 GDP thế, nước ta có giàu có gì cho cam. Trung Quốc rình rang Olympic đã bị lên án và tẩy chay, nhưng thử hỏi ban lãnh đạo Trung Quốc có dám đốt 1/10 GDP cho lễ lạc linh đình thế không. Lòng tự hào dân tộc, đúng, chúng ta nên tự hào là người Việt Nam, nhưng nếu không có 1 chút xấu hổ nào khi dân nước ngoài hỏi ôi các bác nước nhỏ mà vung tiền kinh thế, tôi sẽ nghi ngờ cái lòng tự hào đó. Bảo vệ cái gì? Nói thế chắc chắn không phải bảo vệ cái đúng, cũng không phải bảo vệ người dân 1 nước, và càng không phải bảo vệ lòng tự hào dân tộc. Vậy là bảo vệ cái gì? Cả những bài hát dịch sang tiếng Anh, 1 thứ tiếng Anh phát âm rùng rợn và dịch khiếp khủng ai cũng thấy, tôi cũng thấy nhiều người vào bênh vực, nói ít ra được ý tốt. Tôi không cần biết ý tưởng ra sao. Tỷ như chuyện viết sách, cùng 1 ý tưởng 1 nhà văn tầm cỡ được đánh giá cao và 1 người viết kiểu văn chương 3 xu bán đầy ngoài chợ dĩ nhiên ra 2 sản phẩm khác nhau, vụ dịch này cũng vậy, khi khả năng không có thì đừng làm hoặc đưa người khác làm, việc gì phải cố làm rồi đưa lên báo giới thiệu hoành tráng và đem đi phổ biến khắp nơi với ý định giới thiệu âm nhạc và văn hóa Việt Nam ra với thế giới nhân dịp đại lễ 1000 năm và đồng thời hun đúc thêm lòng tự hào dân tộc, mà rút cuộc mớ kết quả đó nếu đưa cho người nước ngoài xem được có lẽ người Việt Nam nhục nhã không ngóc đầu nổi (xin nhớ là những đoạn clips đó được đưa lên youtube, trang web chia sẻ videos lớn nhất hiện nay và nếu không được rút xuống thì có thể đi khắp thế giới- chú thích thêm: tất cả vẫn còn nằm ngay đó). Vậy những người bênh vực đang bênh vực cái gì? Tôi chẳng rõ.
Ngay cả những người đấu tranh dân chủ cũng có khuynh hướng chống cái- gì- đó- mà- tôi- chẳng- biết- là- cái- gì. Với phe đối lập. Chẳng hạn chuyện ông Lý Tống xịt hơi cay vào mặt ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng. Tôi không cần biết Đàm Vĩnh Hưng phát biểu gì và làm gì, tôi cũng không quan tâm ông Lý Tống yêu dân chủ như thế nào, việc xịt hơi cay không đem lại ích lợi cho phong trào đấu tranh dân chủ, chẳng thay đổi được thực trạng nhân quyền, mặt khác lại tự hạ thấp chính mình. Nếu tôi không thích người nào đó, tôi không chơi bẩn hay đại loại, việc gì phải tấn công đối phương để đối phương có cái quyền trở thành nạn nhân và lu loa về mình? Hoặc, tấn công cả những người có cùng quan điểm chính trị, nhưng có thể khác phương pháp, hoặc có mâu thuẫn, hoặc cũng có thể chẳng có nguyên nhân nào cụ thể cả. Bên Trung Quốc khi giải Nobel Hòa bình được trao cho Lưu Hiểu Ba, không chỉ ban lãnh đạo và những người dân Trung Quốc ủng hộ nhà nước Trung Quốc nổi giận và phản đối, cả 1 số người bất đồng chính kiến cũng biểu tình bảo không xứng đáng. Giải Nobel trên thực tế được trao cho Lưu Hiểu Ba nhưng xét rộng ra không chỉ cho 1 cá nhân ông Lưu Hiểu Ba mà còn được tặng chung cho những người đấu tranh nhân quyền ở Trung Quốc, như 1 sự cổ vũ và ghi nhận nỗ lực của những người đấu tranh và 1 lời nhắc nhở về thực trạng nhân quyền ở Trung Quốc. Đọc tin đó trên The New York Times tôi không ngạc nhiên, vì dựa trên sự không đoàn kết lâu nay tôi thấy, nếu giải Nobel được trao cho 1 người bất đồng chính kiến ở Việt Nam, tình hình cũng sẽ tương tự. Những người đó thực ra đấu tranh cho cái gì và chống cái gì? 1 người thực sự muốn thay đổi, có dân chủ, và khắc phục tình trạng nhân quyền, chống lại Đảng độc tài bưng bít thông tin, không cần danh vọng hay giải thưởng cho việc mình làm. Mỗi khi thấy người đấu tranh dân chủ đả kích nhau, nói xấu nhau, tôi lại muốn hỏi, họ đang chống cái gì. Và khi đấu tranh, như họ tự nhận, đó có phải là thực sự đấu tranh cho nhân quyền và dân chủ hay chỉ vì tiếng tăm lợi ích cá nhân?
Tôi xin phép vòng lại ý lúc nãy đang nói dở. 1 cách tự nhiên và đầy bản năng, sẽ có người muốn đập lại những luận điểm của tôi bằng luận điệu quen thuộc. Yêu nước là làm đất nước phát triển chứ không phải ngồi đó moi móc chửi bới nước nhà. Xã hội nào cũng có vấn đề. Nước ta đang phát triển rất tốt đẹp. Có những điểm nhất định nào đó nhưng ta cần có niềm tin vào Đảng. Nước ta có dân chủ, nhưng các quốc gia có chế độ khác nhau nên màu sắc của dân chủ cũng khác nhau. Nhân quyền của nước ta khác. Blah blah blah. Tôi nghe nhiều rồi, và cũng trả lời nhiều rồi, chẳng muốn lặp lại nữa, chỉ muốn hỏi lại: Bạn đang bảo vệ cái gì và chống lại cái gì? Và vì sao?
Tái bút: tôi cũng biết có những đả kích nhằm vào tôi, nói tôi làm như thể mình hiểu biết hơn người khác, hoặc đặt nghi vấn tuổi tác của tôi, chẳng thành vấn đề, đối với tôi, việc học không giới hạn trong chương trình phổ thông. 1 người, dù có học ở Phần Lan- nền giáo dục được đánh giá là tốt nhất thế giới, mà chỉ học những gì có trong trường lớp và sách giáo khoa cũng là không biết gì. Nhưng kiểu đả kích tầm phào ấy, là chống lại tôi hay thực ra đang chống lại chính người đả kích? Và họ đả kích tôi vì có vẻ như tôi chống lại cái họ đang bênh vực, nhưng họ đang bênh vực cái gì?
12/10/2010
© 2010 Joyce Anne Nguyen
© 2010 talawas
1. Anne viết: “Tưởng xong rồi, mà bạn vẫn nói tiếp, đúng hơn là nói lại, thì tôi cũng nói lại vậy.”
Do thấy comment trước của Anne có chút lấn cấn (cái lấn cấn đó sẽ được nói đến dưới đây), nên tôi đã phản hồi như vừa rồi.
Mỗi phản hồi của tôi đều có những ý đáp lại ý tương ứng trong phản hồi của Anne. Các phản hồi của tôi không hoàn toàn lặp lại, mà có những khác biệt.
Chúng ta thử cùng xem lại một số hồi đáp giữa Anne và tôi. Từ đó, tôi sẽ nói đôi chút về logic trong lập luận.
(A1) Anne viết: Khi viết “tôi thay đổi suy nghĩ, có thể Na Uy làm được”, nếu bạn chú ý 1 chút, sẽ thấy trước ý “Na Uy làm được” tôi có viết từ “có thể”, “có thể Na Uy làm được” hiển nhiên khác với “Na Uy có thể làm được”, nói cụ thể hơn, tôi không khẳng định.
(B1) Tôi đáp: Có lẽ Anne cho là tôi đã không để ý từ “có thể” đó? Nếu Anne nghĩ vậy thì không phải. Tôi để ý từng câu chữ mà bạn dùng. Vấn đề ở đây là ý kiến cho rằng một điều gì đó là có thể phải có căn cứ đủ vững cho khả năng “có thể” đó, nếu không, ý kiến sẽ dễ bị bẻ gãy bằng lập luận phản bác rằng điều đó là không thể.
(A2) Anne viết: Khi đưa vào bài này, trọng tâm của tôi không nằm ở ý Na Uy có thể trở thành 1 nước cộng sản hay không (không thực sự quan tâm), mà Na Uy đang được xem là có mô hình xã hội chủ nghĩa, để từ đó nói về cái gọi là chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. 2 chuyện khác nhau.
(B2) Tôi đáp: Tất nhiên trọng tâm của bài không phải ở chỗ Na Uy có thể trở thành một nước cộng sản hay không, và tôi cũng không cho rằng trọng tâm của bài cần hay nên nhằm vào đó. Theo tôi, bất kể một ý kiến nào (dù là trọng tâm hay không trọng tâm), một khi được đưa ra trong bài viết, cần có những căn cứ đủ vững mà tác giả đã xem xét đến. Những căn cứ này không nhất thiết phải được trình bày ra trong bài, mà có thể được trình bày ra khi tác giả gặp sự phản bác nhằm vào ý kiến đó.
Trong A1, Anne đã mặc nhiên cho rằng người phản biện (ở đây là tôi) không để ý từ “có thể” mà bạn dùng. Một suy luận như thế trong tranh luận là không ổn, vì nó chủ quan. Để tránh điều này, cần đặt nghi vấn trước rồi mới tiếp tục giải thích (cho trường hợp nghi vấn, chẳng hạn, là đúng).
Trong A2, Anne phản hồi như vậy để làm gì, một khi tôi không hề có ý nào cho rằng trọng tâm của bài ở chỗ (hoặc nên hay phải ở chỗ) Na Uy? Một phản hồi như thế dễ khiến cho người đọc nghĩ rằng: vì người phản biện có ý kiến ngược với A2, nên Anne giải thích bằng A2. Nói chung, khi đưa vào những ý kiến thừa như vậy trong phản hồi, nó dễ khiến người đọc bị misleading. Để tránh điều này, cần tách biệt ý nào nhằm phản hồi riêng người phản biện và ý nào nhằm mở rộng điều mình muốn nói qua bài viết với người đọc nói chung.
—
2. Anne viết và bây giờ cái tôi đang nhìn thấy là nước ta chẳng hề theo cái mô hình gì như thế cả (ý trọng tâm bạn cố tình (?) bỏ sót).
Tôi không phản biện ý trọng tâm của bạn, nên không có chuyện vô tình hay cố tình ở đây.
—
3. Anne viết: Nếu có nhu cầu, bạn có thể thử đến sống ở Na Uy.
=> Chẳng ăn nhập gì với tranh luận cả!
—
4. Để rõ hơn về logic trong lập luận, Anne nên đọc bài viết sau. Có thể sau khi đọc xong, Anne sẽ nhận thấy mình mắc nhiều lỗi trong tranh luận như thế nào!
VĂN HÓA TRANH LUẬN VÀ VẤN ĐỀ NGỤY BIỆN:
http://l0ng3ta.wordpress.com/2007/11/19/vanhoatranhluan/
—
5. Ngoài lề một chút, Anne là một người trẻ đầy nhiệt huyết. Những thể hiện quan điểm của Anne về chính trị, xã hội nói chung là rất đáng khích lệ.
Và, tôi là một trong nhiều người ủng hộ bạn.
Đi-Ở, Mất-Còn
Joyce Anne Nguyễn thân mến,
Tôi viết trong ý kiến ngắn trước rằng đó là phản hồi đầu tiên về bài viết của bạn; Ý kiến này coi như cái gạch-nối-ngắt-quãng cho các ý kiến kế sau.
Bạn đã đến được nơi có điều kiện tốt để học hỏi và nhìn nhận; Nhưng bạn vẫn hướng suy tư về nơi đất nước thân thương và những người mình luôn yêu quý trong lòng. – Đó là tình cảm quý giá vô cùng! Nhưng hình như đối lại tấm lòng chân thật thì bạn đã gặp phải những soi xét và đố kỵ và hình như bạn cũng mang chút phiền lòng? Tôi hy vọng điều đó chỉ thoáng qua vì bạn là người có năng lực và đang đi trên con đường tư duy đúng đắn. Từ “tự giác” đến “giác tha” là con đường dài và lắm gian nan. (Tôi không đi sâu vì như thế, ý kiến sẽ dài).
*
Tại sao gian nan?
Cái đưa con người tiến lên là tư duy mà cái trói buộc con người cũng là tư tưởng (Tư duy đã định hình thành nếp). Tôi đã đọc và học khá nhiều, nhưng có những chuyện giản đơn của cuộc sống thì không có sách vở nào giúp mình sang tỏ. Một buổi kia, khi đến thăm và ngồi uống trà cùng người bạn, tôi nghe tiếng trẻ khóc trong nhà và tiếng cháu đòi gì đó. Người mẹ, trẻ thôi, đang nói chuyện thì ngoái mặt vào trong nhà và nói (quát) to: “Hư đấy nhá! Không được đòi, không được khóc; Mẹ đánh cho bây giờ”. Tôi nói với người mẹ: “Thì cô vào xem cháu muốn gì nào; Sao đã mắng cháu?” “Phải trị ngay từ đầu, bác ạ – Người mẹ nói – Không thì loạn hết!”…
Tôi ngộ ra một điều chua chat: Cái chất phong kiến, cái chất gia trưởng, cái chất “toàn trị” (Cũng lại viết thế này … cho ngắn) nó là thứ cha truyền con nối thấm vào máu huyết “từ trong trứng”. Bạn Anna để ý sẽ thấy việc đối sử dân chủ và bình đẳng trong xã hội tiên tiến bắt đầu hàng ngày, ngay trong hành xử của người lớn đối với trẻ em và con cái.
Dạy đa nguyên từ thuở còn thơ,
Học dân chủ thì phải đi qua xứ người (nơi có dân chủ).
Giản đơn là như vậy.
*
Cho nên không ngạc nhiên là ngay trên diễn đàn văn hóa này ta vẫn còn gặp những lời rao giảng “phải thế này”, “phải thế nọ” mới gọi là “nghĩ đúng”, “viết đúng”. Ta vẫn gặp những phản hồi cộc lốc, không chú ý học hỏi, trao đổi mà chỉ chăm chăm soi mói tiểu tiết một cách vô duyên, vô cớ, vô lý lẽ.
Cây khô, nhấn nước cũng khô,
Lý cùn, luận đến khi mô cũng vẫn cùn.
Thật nhiều thân ái!
Muốn làm tùy năng lực và hưởng theo mong muốn mà không phải tranh giữ ghế để tham nhũng hay lừa đảo thì chỉ có trong điều kiện là sản phẩm tiêu dùng có lượng và chất luôn luôn bằng và vượt quá cái lượng và chất con người đòi hỏi. Loài người đã có một lần như thế, là khi còn săn bắt và hái lượm với số người ít ỏi và rừng hoang, thú dã còn nhiều. Để trở lại được cái đó (Bao giờ cho đến ngày xưa!), con người cần sản xuất cho tốt (như Marx nói) để khỏi tranh nhau cái đã; rồi bảo nhau đi săn bắt và hái lượm nơi mặt trăng, sao thổ, sao kim, … Điều này không phải nói cho vui mà thực sự là con người đang mơ ước và thí nghiệm. Nhận thức một điều như vậy cũng thấy vui (ít ra cũng nói là „an ủi“), nhưng cũng toát mồ hôi để thấy rằng ta chỉ chó thể … tiệm tiến đến ước mơ.
Cái tiền đề vật chất mà Marx nói thực ra đã có rồi. Khả năng sản xuất của con người bây giờ là thừa ăn uống cho tất cả mọi người, mặc dù diện tích đất để tạo ra lương thực thực phẩm không cần mở quá rộng.
Nhưng một bộ phận sống trong thừa thãi còn một bộ phận vẫn chịu đói khát, và đó là sự phân chia giai cấp.
1. Đề nghị Joyce Anne Nguyen (JAN) đưa ra bằng chứng để chứng minh rằng quả thực giáo viên Việt Nam đã dạy những điều như JAN kể.
Chỉ “kể lại” mà không có bằng chứng thì không thuyết phục?
2. mọi tài sản đều thuộc về nhân dân, NHÀ NƯỚC lo cho nhân dân từ A đến Z
Nhưng xã hội Cộng Sản (xhCS) thì không còn NHÀ NƯỚC như hiện nay nữa, chứ không phải “NHÀ NƯỚC lo cho nhân dân từ A đến Z”
3. tôi đang nhìn thấy là nước ta chẳng hề theo cái mô hình gì như thế cả
Điều này là hiển nhiên, vì đang trong quá trình XÂY DỰNG chứ đã đến ĐÍCH đâu. Người ta đang làm MÓNG NHÀ, thì JAN lại phàn nàn rằng tôi chẳng thấy CÁI NHÀ (hoàn chỉnh) nào cả.
4. Na Uy mới chính là 1 nước xã hội chủ nghĩa…1 xã hội không có giai cấp
Không còn giai cấp tức là xhCS chứ không phải XHCN. Na Uy vẫn còn những “người làm thuê” và những “ông, bà chủ”. Nếu Na Uy mà không còn giai cấp thì tức là họ tới xhCS rồi, thế thì cần gì phải cân nhắc xem có tới xhCS hay không như JAN kể.
Như vậy, JAN còn những suy nghĩ không đúng về XHCN, xhCS. JAN tự mâu thuẫn khi mô tả xã hội Na Uy.
Xin Đính Chính!!!
Đọc lại, thấy … hãi quá!
Mặc dù đúng lý cũng có thể thấy là nhầm; Nhưng vẫn ghi ra để quý bác lượng tình cho đính chính lại một câu:
“Nhận thức một điều như vậy cũng thấy vui (ít ra cũng nói là „an ủi“), nhưng cũng toát mồ hôi để thấy rằng ta chỉ CÓ thể … tiệm tiến đến ước mơ.”
Kính.
Tưởng xong rồi, mà bạn vẫn nói tiếp, đúng hơn là nói lại, thì tôi cũng nói lại vậy.
Câu chuyện như sau: Khi tôi ở Việt Nam, tôi được dạy là chủ nghĩa tư bản ở các nước tư bản phương tây đang giẫy chết, rằng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa anh em là cả ngàn lần ưu việt hơn các nước tư bản, blah blah, tôi cũng được dạy là mô hình xã hội chủ nghĩa nước ta đang hướng tới là xã hội không có giai cấp, không có khoảng cách giàu nghèo, không có người bóc lột người, “làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu”, xóa bỏ tư hữu, mọi tài sản đều thuộc về nhân dân, nhà nước lo cho nhân dân từ A đến Z, blah blah, tới khi bị chất vấn về sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản ở các nước Đông Âu, giáo viên của tôi lại bảo là họ đang đi sai đường, và sau này chắc chắn sẽ quay lại, blah blah, và bây giờ cái tôi đang nhìn thấy là nước ta chẳng hề theo cái mô hình gì như thế cả (ý trọng tâm bạn cố tình (?) bỏ sót). Khi đến đây tôi mới thấy Na Uy mới chính là 1 nước xã hội chủ nghĩa mà Liên Xô, Đông Âu và Trung Quốc hay Việt Nam chẳng làm được, 1 xã hội không có giai cấp, mọi người đều bình đẳng, khoảng cách giàu nghèo không đáng kể, mọi thứ trong xã hội từ giáo dục, y tế đều của nhà nước (rất hiếm trường học tư, bệnh viện tư) và là miễn phí, nhà nước lo cho nhân dân rất đầy đủ, và khác với những nước tôi vừa kể, Na Uy là 1 nước tự do, dân chủ, đa đảng, một đất nước mà từ quyền tự do cho đến các quyền căn bản khác của con người hay phúc lợi xã hội đều đứng vào hàng top 5 của thế giới. Và chuyện có ý định trở thành nước cộng sản, đó là ý định của họ, và đó là điều họ nói, tôi không chịu trách nhiệm với những điều ấy, tôi chỉ nhắc lại, và như đã nói (và phải nói lại), tôi không khẳng định và cũng chẳng có ý định viết 1 bài lòng thòng về xã hội Na Uy. Nếu có nhu cầu, bạn có thể thử đến sống ở Na Uy.
Những ý về mô hình xã hội chủ nghĩa ở Na Uy, tôi đã nói xong. Bạn cứ nhìn vào cái xã hội chủ nghĩa ở Na Uy, và cái xã hội chủ nghĩa của Việt Nam, và tự so sánh.
Nếu cứ quăng hết mớ luận điểm đi mà nhai nhai 1 tiểu tiết thì có gì vui nhỉ.
Hải Học Vô Nhai
[Học để nhận thức không có con đường định sẵn (cho mọi người)]
Bạn Joyce Anne Nguyễn thân mến,
Bạn đã viết một bài rất hay vì sự chân thật và mới mẻ; Xin được chúc mừng bạn và có đôi điều bàn thêm ra trong phản hồi đầu tiên này: Tôi tin Na-uy xây dựng được chủ nghĩa xã hội với nền kinh tế kế hoạch hóa; Nhưng chủ nghĩa cộng sản theo bức tranh của Marx thì loài người chỉ có thể tiệm cận như trong đời thực ta cần có một ước mơ để đi tới.
*
Bức tranh của Marx về chủ nghĩa cộng sản chẳng khác gì hoài niệm về thời Nghiêu, Thuấn của văn hóa Trung Hoa, như Niết-bàn của người theo Phật giáo, …; Nó lấy cảm hứng cơ sở từ „đời sống cộng sản nguyên thủy“ để nêu lên 2 điều cốt lõi của „giấc mơ cộng sản“: „Làm tùy năng lực“ và „Hưởng thụ theo nhu cầu“. Marx là nhà khoa học nhưng cũng là người trần như chúng ta nên từ điều kiện lịch sử của mình, giải pháp đấu tranh giai cấp để tiêu diệt chủ nghĩa tư bản đã bị lịch sử bác bỏ; Tuy nhiên cái cố lõi ông đề ra cho những chế độ sau khi chế độ tư bản thời ông đã được khắc phục thì còn nguyên giá trị: Trật tự xã hội mới phải tạo ra năng suất lao động hơn hẳn trật tự xã hội cũ và phân chia sản phẩm một cách công bình. Đấy là Marx; Và lấy đó làm tiêu chí xem xét thì sẽ phơi bày ra ngay ai là người hiểu biết Marx và ai là „người (theo đuổi ước mơ) cộng sản (của Marx)“. Kế hoạch hóa để có năng suất cao hơn là tri thức của cộng đồng người; Kế hoạch hóa trong điều kiện ngày nay để bền vững, lâu dài và bảo đảm môi trường càng là vấn đề của trí thức. Từ việc coi tri thức cộng đồng là nền tảng của phát triển, ta dễ dàng nhìn ra yêu cầu „dân chủ hóa“ cộng đồng là bước đầu tiên (để phát huy và tập hợp tri thức) và duy ý chí, độc tài với những kế hoạch kinh tế kỹ thuật phiêu lưu không hề dính dáng tí gì với những điều Marx đề ra…
*
Nhưng sinh hoạt cộng sản thời nguyên thủy và sinh hoạt cộng sản theo bức tranh của Marx còn có gì giống và khác nhau?
Muốn làm tùy năng lực và hưởng theo mong muốn mà không phải tranh giữ ghế để tham nhũng hay lừa đảo thì chỉ có trong điều kiện là sản phẩm tiêu dùng có lượng và chất luôn luôn bằng và vượt quá cái lượng và chất con người đòi hỏi. Loài người đã có một lần như thế, là khi còn săn bắt và hái lượm với số người ít ỏi và rừng hoang, thú dã còn nhiều. Để trở lại được cái đó (Bao giờ cho đến ngày xưa!), con người cần sản xuất cho tốt (như Marx nói) để khỏi tranh nhau cái đã; rồi bảo nhau đi săn bắt và hái lượm nơi mặt trăng, sao thổ, sao kim, … Điều này không phải nói cho vui mà thực sự là con người đang mơ ước và thí nghiệm. Nhận thức một điều như vậy cũng thấy vui (ít ra cũng nói là „an ủi“), nhưng cũng toát mồ hôi để thấy rằng ta chỉ chó thể … tiệm tiến đến ước mơ.
Na-uy có nguồn tài nguyên trời phú và dân số lý tưởng chắc sẽ đạt tới ước mơ trước những người nơi khác; Đó là niềm tin của tôi từ những điều bạn khơi gợi và những số liệu bạn cung cấp trong bài viết.
Thân mến.