Thận Nhiên – “Thơ đến từ đâu”: Biên tập hay kiểm duyệt?
13/12/2009 | 6:00 sáng | 40 Comments
Category: Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: Biên tập và kiểm duyệt > Thơ đến từ đâu
Những vấn đề xoay quanh việc xuất bản cuốn sách Thơ đến từ đâu được quan tâm và trao đổi trên diễn đàn talawas giữa nhiều người trong những ngày vừa qua.
Tôi là một người trước kia có tham gia vào một bài trong loạt bài phỏng vấn Thơ đến từ đâu trên talawas (5.7.2006). Sau đó, anh Nguyễn Đức Tùng đề nghị tôi cho anh in lại bài này trong một cuốn sách cùng nhan đề sẽ xuất bản trong nước, tôi đồng ý cho in lại, với điều kiện là phải giữ đúng y như nguyên bản trên talawas.
Sau một thời gian, anh Tùng gởi lại cho tôi, cũng như các nhà thơ khác có mặt trong sách, bản chính thức đã được biên tập từ nhà xuất bản. Trong bản này, họ (NXB) đã bôi đỏ (đề nghị cắt bỏ) một đoạn — nguyên là trọn bài thơ “Những đứa trẻ sau hồi chuông nửa đêm” của nhà thơ Nguyễn Tôn Hiệt — như sau:
Nguyễn Ðức Tùng: Xin cho nghe một bài thơ của một nhà thơ VN khác đương thời mà anh thích nhất hay nhớ nhất. Xin nói về bài thơ ấy.
Thận Nhiên: Tôi xin trích lại và giới thiệu một bài thơ trên website tienve.org {tên website này bị ban biên tập NXB viết tắt thành TV-TN, chẳng biết có nghĩa là gì?} mà mình thích theo yêu cầu của anh. Nhưng việc nói lên vì sao tôi thích nó thì rất dài dòng, xin để cho người đọc cảm nhận thì hay hơn. Nhưng tôi nghĩ nó “ngộ” hơn vô số những bài thơ khác mà bạn đã đọc.
Tôi không thể “nhớ” trọn một bài thơ nào của bất cứ ai khác. Vài câu thì còn nhớ được, nhưng cả bài thì không. Mà ngay cả thơ mình tôi cũng không thể nhớ cho đến nơi đến chốn. Tôi thường cảm phục những người có khả năng đọc thuộc làu những bài thơ của mình và của người khác. Tôi có cảm giác rằng một bài thơ mà bạn có thể dễ dàng thuộc làu là một bài thơ có thể hay vừa vừa nhưng không thể là một bài thơ kiệt xuất. Một bài thơ dễ được thuộc thường là một bài thơ ít có các yếu tố bất ngờ dành cho người đọc. Một người (nhà thơ) thuộc nhiều thơ có vẻ là người dễ tính trong cảm thụ.
{Và đây là hoàn toàn bị cắt:
“Sau đây là một bài thơ của Nguyễn Tôn Hiệt, trên diễn đàn Tiền Vệ.
Những đứa trẻ sau hồi chuông nửa đêm
Lũ trẻ con tập vở kịch sự tích Giê-su ra đời.
Cô giáo đọc cho chúng nghe Ma-thi-ơ 2:1-22.
Rồi đứa đẹp trai nhất làm Giô-sép,
đứa trắng trẻo nhất làm Ma-ri,
đứa nhỏ con nhất làm Chúa Giê-su hài đồng,
đứa thông minh nhất làm thiên sứ,
ba đứa da sậm màu làm ba vua từ Đông phương,
đứa cao lớn nhất làm vua Hê-rốt,
những đứa trịnh trọng thì làm những thầy tế lễ cả,
những đứa thích đánh nhau thì làm lính cho vua,
và tất cả những đứa còn lại thì làm trẻ con ở thành Bết-lê-hem.
Lũ trẻ con theo từng đoạn trong Ma-thi-ơ mà đóng kịch.
Kịch rất dễ đóng.
Hồi hộp nhất nhưng vui nhất là đoạn Giô-sép đem Ma-ri và hài nhi vượt biên sang Ai-cập.
Tất cả lũ trẻ con đều đòi cùng vượt biên nhưng không được phép.
Khó diễn nhất là đoạn lính của Hê-rốt lùng giết hết trẻ con ở thành Bết-lê-hem sau lúc nửa đêm.
Cô giáo không biết phải làm cảnh máu chảy như thế nào.
Tôi bảo cô giáo phát cho bọn lính những chiếc khăn quàng đỏ.
Khi chúng quàng vào cổ đứa trẻ nào thì đứa ấy ngã xuống chết như bị cắt cổ.
Đoạn ấy diễn ra thật rùng rợn. Từng đàn trẻ con cổ đỏ ối nằm ngổn ngang trên sân khấu.
Trong đêm văn nghệ Giáng Sinh, vở kịch diễn rất thành công.
Tất cả khán giả đều xúc động và vỗ tay ngợi khen nhiệt liệt.
Sau đêm diễn, lũ trẻ con cởi trả lại những khăn quàng đỏ.
Cô giáo bảo chúng cứ giữ lấy những khăn ấy để làm kỷ niệm.
Tôi bảo chúng đừng giữ làm gì, vì đó là máu của trẻ con bị lính của Hê-rốt cắt cổ.
Có những đứa cởi trả lại ngay, có những đứa nằng nặc giữ lấy.
Khi chuông nhà thờ rộn rã vang lên vào lúc nửa đêm, nước mắt tôi tuôn đầy trên má.
Tôi biết những đứa trẻ con giữ lấy khăn quàng đỏ sẽ bị lính của Hê-rốt lần lượt cắt cổ trong giấc chiêm bao.
Chắc không còn đứa nào thức dậy vào sáng hôm sau để mở những gói quà đầy đồ chơi và kẹo ngọt.
(Mùa Giáng Sinh 2004)”}
Tôi đọc sơ qua, thấy đề nghị cắt bỏ bài thơ cũng đáng tiếc, nhưng những ý quan trọng của mình trong bài phỏng vấn vẫn được giữ lại nên tôi đồng ý với bản đề nghị biên tập này. Tuy nhiên, vẫn chưa hoàn toàn tin tưởng lắm, tôi email cho anh Tùng:
“Hi Z.,
Neu bai phong van nay duoc in dung theo ban edited nay, nghia la TUYET DOI KHONG THE^M THA(‘T VA CA(‘T BO? – DU` CHI? MO^.T CHU+~ – thi toi dong y tham gia vao cuon sach ma ong dang lam, con neu khong dung nhu yeu cau nay, thi toi xin rut lui. Vay nghen. Cheers, TN”
Và anh Tùng trả lời:
“Hi Than Nhien,
Day la ban chinh thuc goi tu Nha Xuat ban. Vi vay neu chung ta cung dong y (tuc la NDT va TN) thi coi nhu xong ve phia chung ta.
Cam on TN nhieu nhe.
Chuc vui.”
Tôi mail thêm:
“Ong nen nhac lai voi ho ve dieu nay, nhu la yeu cau chinh dang cua nguoi tham gia vao cuon sach, bat ho cam doan dieu do thi rat tot. TN”[1]
Và cảm thấy khá yên tâm.
*
Hôm nay, cầm cuốn sách trên tay, đọc lại bài trả lời phỏng vấn của mình, tôi phát hiện rằng ngoài đoạn trích bài thơ “Những đứa trẻ sau hồi chuông nửa đêm” như đã dẫn ở trên đã bị cắt bỏ với sự đồng ý của tôi, thì còn có một câu trả lời bị cắt bỏ, và một câu bị sửa đổi làm nội dung hoàn toàn sai lệch và ngoài ý muốn của tôi. Những câu đó (tôi sẽ tô đậm cho độc giả dễ thấy) nằm trong đoạn được tôi dẫn ra sau đây đúng theo nguyên bản trên talawas và cũng đúng theo nguyên bản do nhà xuất bản gởi lại sau khi đã làm cái động thái được gọi là biên tập và tôi đồng ý, trước khi in:
“Nguyễn Ðức Tùng: Thơ cần thiết cho ai?
Thận Nhiên: Thơ cần thiết cho tất cả những ai cảm thấy nó cần thiết trong một khoảnh khắc nào đó. Thơ cần thiết cho bà bán xôi có giấy gói xôi. Thơ cần thiết cho anh thất tình muốn có chỗ trút bầu tâm sự – thử tưởng tượng sau khi đọc một đoạn thơ, có thể anh sẽ quyết định tiếp tục nằm trên đường ray chờ xe lửa cán qua người hoặc đứng dậy đi về nhà, cách gì thì thơ cũng cần thiết. Thơ cần thiết cho chính trị gia để mê hoặc số quần chúng cả tin. Thơ cần thiết cho nhà kinh doanh in thêm chức danh thi sĩ trên danh thiếp để thấy mình sang hơn. Thơ cần thiết cho ca sĩ mơ mộng chiều hôm. Thơ cần thiết cho gái điếm muốn thấy mình trong sạch, tinh khiết hơn để tiếp tục làm điếm. Thơ cần thiết cho anh phỏng vấn tôi và tôi trả lời phỏng vấn anh cho qua một buổi chiều. Tóm lại, thơ cũng như bóng đá, nó có thể cần thiết cho toàn thể nhân loại và cũng có thể không cần thiết cho một ai cả…”
*
Nguyên bản là như vậy, nhưng trong cuốn sách Thơ đến từ đâu, ở trang 304, dòng 22 và 23, thì câu sau đây bị cắt bỏ hoàn toàn: “Thơ cần thiết cho gái điếm muốn thấy mình trong sạch, tinh khiết hơn để tiếp tục làm điếm.”
Và ở dòng 20, câu “Thơ cần thiết cho chính trị gia để mê hoặc số quần chúng cả tin“ bị sửa thành “Thơ cần thiết cho chính trị gia giúp quần chúng thêm tin tưởng“.
Nghĩa là ban biên tập đã sửa cho câu văn hoàn toàn ngược lại ý tưởng của tôi.
*
Thiết nghĩ, sự cắt bỏ và sửa đổi làm cho sai lệch và què quặt về nội dung của hai câu trên cũng đủ để nói lên đây là sự “biên tập” hay là sự kiểm duyệt.
Tôi không muốn bàn thêm về chúng, cũng như về “tài năng”, “lương tâm”… và những mỹ từ mà anh Nguyễn Đức Tùng đã ưu ái dành cho những người làm cuốn sách này.
Tôi thất vọng về sự xuất hiện của bài phỏng vấn mình trong cuốn sách, và sự cả tin và hào hứng nhất thời của mình. Và nhất là sự thất hứa tồi tệ khi nhà xuất bản không giữ đúng với bản đã biên tập, lại tự động cắt bỏ và sửa đổi nội dung văn bản lần thứ hai mà không có sự đồng ý của tôi.
Tôi cũng thấy rằng qua cuộc chơi chung này, sự sai biệt giữa nội dung cuốn sách và nội dung các bài phỏng vấn đã tiết lộ rất nhiều vấn đề quan trọng trong sinh hoạt văn học Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Sự xuất hiện của cuốn sách cùng với những vấn đề đi theo nó không dưng trở nên là cái cớ ngẫu nhiên, nhưng cần thiết, để chúng ta mổ xẻ xem xét chúng thấu đáo. Tôi sẽ trở lại với những vấn đề này trong một bài viết khác.
Sài Gòn, 10/12/2009
© 2009 Thận Nhiên
© 2009 talawas blog
[1]Vì sự sáng tỏ vô cùng cần thiết của vấn đề đưa ra nên tôi buộc lòng phải công bố các e-mail riêng giữa mình và anh Nguyễn Đức Tùng.
Bình luận
40 Comments (bài “Thận Nhiên – “Thơ đến từ đâu”: Biên tập hay kiểm duyệt?”)
« Trang trước 1 2 3 Trang sau »
@taolaowa:
Chỉ qua bài viết này, người đọc không biết bản bị sửa ngoài ý muốn của Thận Nhiên bởi nhà xuất bản có được thông qua bởi Nguyễn Đức Tùng hay không. Nguyễn Đức Tùng cũng có thể đã bị NXB qua mặt ở vị trí đồng tác giả với Thận Nhiên vậy.
Bảo Nguyễn Đức Tùng a dua làm bậy trong trường hợp của Thận Nhiên e là kết luận hơi sớm.
KM công khai danh tính đi. Cách Khải Minh nói chuyện, đi ngược lại với chủ trương của diễn đàn “văn nghệ vì văn nghệ” rồi, (loại văn nghệ đích thực). Bất cứ ai đọc comment của KM cũng đều nhận ra tính cách của KM rồi. chuyện kiếm hiệp dùng để giải trí còn có câu hơi bị đúng “tiểu nhân còn hơn ngụy quân tử”.
Anh Thận Nhiên chỉ phản ảnh, anh ấy bị người ta chơi qua mặt, người ấy lại đang hoạt động trong giới văn nghệ, làm một cái gọi là “tác phẩm”, mà phần lớn nội dung có giá trị trong ấy lại là tư tưởng lớn của anh em văn nghệ sĩ đích thực, tản giả chả có công gì, ngoài chuyện a dua làm bậy, chấp nhận bị cắt xén, sẵn sàng phản bội giá trị tinh thần của nó để được in, được danh.
Ở đây, mọi người nói chuyện rất đứng đắn thể hiện lý tưởng của văn đàn chính thống. Cuộc sống không cho phép ai sống ký sinh cả, ai cũng phải lao động vất vả cả, nhất là làm văn nghệ (đích thực, thuần túy, chân chính). văn nghệ ở đây lý tưởng ở chỗ nó thể hiện tài năng văn chương được đóng góp, cống hiến cho đời sống văn nghệ, ngoài ra duy trì và nâng cao trình độ dân trí của toàn thể dân Việt, chứ không phải vì mục đích để có danh có tiếng. đó là đối với những văn nghệ sĩ có tài năng đích thực.
Trong khi chúng ta kêu gọi việc làm văn nghệ được bình đẳng, công khai. Vậy thì cớ gì mà có người sống cuộc sống làm văn nghệ “kiểu lạ” bám trên những văn nghệ sĩ đích thực để trục lợi và lấy danh.
Mục đích của KM ở đây là làm gì khác nữa? (ngoài chuyện gây rối, ăn nói lấc cất khoa trương, đánh lạc hướng, nói chuyện vớ vẩn không đầu không đuôi, bốp chát, văn nghệ sĩ gì mà kỳ vậy, có phải KM là văn nghệ sĩ không?) KM định quậy tưng lên, làm cho anh em văn nghệ sĩ bị người ngoài đánh giá là “ôi văn nghệ sĩ cũng chỉ là cá mè một lứa với đám lộn xộn hả?
Anh em văn nghệ sĩ nên cẩn thẩn.
Mỗi lần bị dồn vào thế bí, Khải Minh lại vẽ mặt làm hề:
http://www.talawas.org/?p=15134&cpage=2#comment-9566
Cười ra nước bọt.
Ông ở hải ngoại
ngoa ngôn lộng ngữ
nói năng vung vít
đến Hà Nội ngồi im thin thít
Ở hải ngoại
ông đi Tây đi đông
đi trên đôi chân
đến Hà Nội
đi bằng đầu gối
biện chứng ruột già trứng gà hoá cuốc
câu thơ thái giám bám cái danh
Cám ơn Công Tử Bạc Liêu đã không phản phản phản…
Đừng lo nhiều quá, hãy đùa một xíu cho vui:
Có nhiều người thắc mắc tại sao ban duyệt gì đó lại đi cắt cái câu ỡm ờ “Thơ cần thiết cho gái điếm muốn thấy mình trong sạch, tinh khiết hơn để tiếp tục làm điếm.”
KM cũng ngạc nhiên nên dò hỏi. Thì ra có anh chàng nào đó lấy câu đó ban đêm ra đường cò kè giá cả như sau:
– Em có muốn thấy mình trong sạch không?
Bốp!, một cái tát rồi nghe tiếng cô ấy:
– Mày định sỉ vả cả điếm hả. Bà chỉ cần sòng phẳng thôi. Phắn!
Thế là 1 câu văn của một nhà thơ bị bạn bè tốt bụng cắt trước khi in.
Khi in TĐTĐ ra, chuyện lại tiếp diễn. Ngày đầu Thận Nhiên lên tiếng tại sao lại cắt cái câu “Thơ cần thiết cho gái điếm muốn thấy mình trong sạch, tinh khiết hơn để tiếp tục làm điếm.” của tôi.
Cả một đám nhao nhao lên ừ tại sao, tại sao…
rồi không nghe Khải Minh cảnh cáo lại thi nhau mang ra đường cò kè, lần này không phải là “trong sạch” nhưng là:
– Em có muốn tinh khiết không?
Không biết các cô đã trả lời ra sao nhưng bữa không thấy ai nhắc đến câu đó nữa.
Nhưng điếm vẫn tiếp tục làm điếm nên KM đang lo cho Công Tử Bạc Liêu đấy.
Chúc nhau vui vẻ.
Khải Minh
Lời góp ý của ông Hoàng Vũ Thuật xuất phát từ cảm tính vị kỷ nên sinh ra nhiều lệch lạc.
http://www.talawas.org/?p=15134&cpage=1#comment-9488
Tôi đã có góp ý về những điểm sai lầm chính:
http://www.talawas.org/?p=15134&cpage=2#comment-9496
Đọc lại lần nữa tôi lại thấy thêm vài điểm khác cũng cần phải góp ý.
Hoàng Vũ Thuật viết: “Hãy để khách quan lên tiếng. Tôi thấy không loại trừ đố kị, thiếu tôn trọng lẫn nhau trong giới chúng ta. Đó là điều đáng buồn nhất.”
Câu này có nghĩa là con mắt bên ngoài nhìn vào sự việc sẽ thấy có sự đố kị, thiếu tôn trọng lẫn nhau trong giới nhà thơ. Thú thật tôi ở bên ngoài nhìn vào không thấy có sự đố kị nào cả. Có phải ông Hoàng Vũ Thuật nói nhà thơ Thận Nhiên vì đố kỵ mà tố giác những việc làm sai trái của ban biên tập và ông Nguyễn Đức Tùng? Hay những người khác vì đố kị mà lên tiếng phản đối sự kiểm duyệt? Bên ngoài nhìn vào, người ta chỉ thấy sự thiếu tôn trọng từ phía ban biên tập và ông Nguyễn Đức Tùng. Nói rõ ra, ban biên tập không tôn trọng tác giả và tác phẩm, thẳng tay cắt bỏ và sửa ngược ý tác giả vì nhu cầu chính trị. Ông Nguyễn Đức Tùng không tôn trọng các bạn thơ, thẳng tay gạt bỏ Lý Đợi mà không thông báo, và giao cuốn sách cho ban biên tập mặc tình cắt cúp. Đó đúng là điều đáng buồn.
Hoàng Vũ Thuật viết: “Thay vì anh báng bổ người làm sách, đáng lẽ ra anh động viên họ. Anh cứ việc nêu ra nguyên bản của tôi thế này, họ xóa đi, thêm vào thế này, thật lỗi đâu tại họ, đó là thời thế. Đau lòng cho tất thẩy chúng ta.”
Câu này có hai phần. Một là, nhà thơ Thận Nhiên đừng căm giận, mà phải động viên ban biên tập cứ thẳng tay cắt sửa văn và ý của mình. Nhà thơ Thận Nhiên cứ nêu ra các câu bị cắt, bị thêm, rồi đỗ lỗi cho thời thế là xong. Hai là, chỉ vì thời thế cho nên ban biên tập xóa chỗ này, thêm chỗ kia, vậy họ không có lỗi. Họ chỉ làm việc như những con rối bị thời thế giật dây. Mà nếu vậy thì tại sao ông Nguyễn Đức Tùng lại khen nức nở là ban biên tập làm việc với “tài năng” và “tinh thần trách nhiệm” cao nhất? “Tài năng” và “tinh thần trách nhiệm” của những con rối bị thời thế giật dây ư?
Hoàng Vũ Thuật viết: “Sự tâm huyết của Nguyễn Đức Tùng dành cho chúng tôi, cho văn học Việt Nam, cho sự bao dung, ai cũng biết.”
“Tâm huyết” ở đây thuộc kiểu gì mà lạ thế? Ai cũng biết, là ai biết? Hay chỉ một số người cùng một bụng là “biết” với nhau? “Chúng tôi” ở đây là ai? “Văn học Việt Nam” ở đây là văn học của ai mà lời và ý của các nhà thơ Việt Nam bị cắt sửa vì đường lối chính trị độc tài? Nếu chấp nhận gạt bỏ nhà thơ, cắt sửa lời và ý của các tác giả thì “sự bao dung” này dành cho ai? Dành cho chế độ độc tài?
Cũng không có ý định nói gì thêm về vụ “Thơ đến từ đâu” và “Triết gia hụ còi” vì hình như mọi người đã nói hết những ý chính. Tuy nhiên cũng không thể không có lời cảm phục chị Phạm Thị Hoài trong hai bài phỏng vấn với Lý Đợi và Nguyễn Hữu Liêm. Chị đã giúp cho người đọc nhìn sâu vào bản chất của sự việc hơn. Một lần nữa xin cám ơn chị. Cũng không dằn được với “Thơ đến từ đâu”. Cá nhân tôi vốn có nhiều cảm tình với Nguyễn Đức Tùng, nhưng bấy lây nay không thấy anh nói gì mà chỉ có Khải Minh ra mặt, nên hơi lo cho anh. Cứ cái kiểu này đến một lúc nào đó người ta lại nhầm Khải Minh là phát ngôn viên cho anh thì nguy to.
@Hoàng Vũ Thuật:
Tôi thấy Thận Nhiên chẳng báng bổ nhà biên tập nào cả. Bài viết của ông phê phán một não trạng kiểm duyệt thì đúng hơn. Tôi nghĩ chính từ não trạng kiểm duyệt này mới nảy ra những hành vi sửa đổi một cách tùy tiện không thông qua tác giả.
Làm việc như vậy thì ít nhất cũng nên bị phê bình là không nghiêm túc hoặc không chuyên nghiệp. Do đó, Thận Nhiên có quyền bày tỏ thái độ bất mãn với những “mỹ từ” mà Nguyễn Đức Tùng đã dành cho các nhà biên tập.
Nhưng mà biết đâu chỉ tại cậu đánh máy, cậu sắp chữ, nhỉ? Hì hì.
Câu “Thơ cần thiết cho chính trị gia để mê hoặc số quần chúng cả tin“ bị ban biên tập sửa thành “Thơ cần thiết cho chính trị gia giúp quần chúng thêm tin tưởng“.
Ông Nay Cui gọi chỗ này một cách xác đáng là thái độ vô liêm sỉ.
Khải Minh thì khăng khăng nói sửa như vậy không phải là xuyên tạc. Lại còn đòi nhà thơ Thận Nhiên phải cảm ơn ban biên tập!
Thái độ của Khải Minh, nếu không phải là một dạng bệnh lý (còn có cơ may chữa được bằng thuốc), thì rõ ràng là một dạng tư cách (hết thuốc chữa).
Comment của bác Trà Đoá thật xác đáng. Thật vậy, cái cỗ máy chém nó nằm chình ình ra đó từ bao đời nay rồi, ông tự nguyện đưa đầu vào cho nó chém đó thôi. Nguyên nhân nào đưa ông vào chỗ chết chém thì đã được bình luận rất nhiều rồi, không cần nói thêm.
Điều nầy cũng trả lời hai ông Trương Thái Du và Nguyễn Hữu Liêm rằng cỗ máy chém đã vượt thời gian và không thay đổi gì cả.
Cám ơn bác Trà Đóa (một big fan của bác bên TV).
Càng đọc bác Khải Minh càng lo lắng cho bác Nguyễn Đức Tùng, vì thương nhau như thế không bằng hại nhau. Càng đọc bác Khải Minh càng lo lắng cho chất lượng của cuốn sách “Thơ đến từ đâu”, vì bác Khải Minh góp mặt trong cuốn sách này. Gay quá các bác ạ!
(Chắc bác Khải Minh sẽ phản hồi cái phản hồi này của tôi như cách bác ấy vẫn phản phản hồi. Tôi sẽ không phản phản phản hồi lại bác ấy, chỉ thêm lo thôi!)
Vì thói quen đọc lướt, đến khi đọc ý kiến của anh Vũ Quang Khải: Xin quí ông/bà này đọc kỹ các câu dưới đây và tiếp tục múa chữ cho đẹp mắt nhé. Thi sĩ Thận Nhiên viết:
Và ở dòng 20, câu “Thơ cần thiết cho chính trị gia để mê hoặc số quần chúng cả tin“ bị sửa thành “Thơ cần thiết cho chính trị gia giúp quần chúng thêm tin tưởng“.
Thì cười nắc nẻ, và chợt ngộ ra đảng CSVN làm triệu người đau khổ, cũng làm một người vui như tôi nay vì thái độ vô liêm sỉ của họ.
Thưa ông Tôn Thất Thái Dương
Thứ nhất, tôi nói với NTNhiên như nói với một người quen biết và sinh họat chung với nhau từ mười mấy năm qua.
Thứ hai, tôi muốn khen sự tận tụy của cả ban biên tập lẫn kiểm duyệt trong vụ này. Nhưng vì tôi nghĩ ai cũng thấy nên thôi, vả lại không muốn gây thêm những lời ra tiếng vào đối với những chuyệt vặt vảnh nữa. Nhưng vì ông còn chưa thỏa mãn nên tôi phải nói thêm rằng với con mắt đọc vô tư của tôi thì:
a. Biên tập đã bỏ bài của Nguyễn Tôn Hiệt thì tôi thấy rất chính đáng và cám ơn Thượng Đế. Tại sao?: Tại vì chúng ta không nên sử dụng Thượng Đế để làm chuyện này chuyện kia. Bài của NTHiệt đã xuyên tạc hình ảnh Giáng Sinh quá đáng. Và nhất là hoàn toàn đi ngược lại với tinh thần “Đất với trời xe chữ Đồng” của Đêm Thánh Vô Cùng. Còn nếu nói đó là chính trị thì tôi thấy nó ngỗ nghịch với Kinh Thánh và rẻ tiền với cách so sánh với các em nhỏ quàng khăn đỏ.
b. Vì kinh nghiệm sửa bài cho chính tôi và cho nhiều người, Tôi cũng nghĩ tốt cho ban biên tập hay ban kiểm duyệt trong TĐTĐ vì họ đã tận tâm xem xét sửa thêm bài vở đến phút cuối. Những chỗ Thận Nhiên cho là xuyên tạc thì tôi đã phân tích là không phải. Nếu ông không vừa lòng thì xin ông phân tích để mọi người cùng nghe chứ không nên phán lung tung và ngòai lề thôi.
Tôi thấy tại sao trong lịch sử in ấn đã có bao nhiêu người cám ơn được sửa… nay xin thêm Nguyễn Bính (người đã cám ơn ban biên tập đã sửa thơ ông) vào danh sách mà NTTạo đã đưa trong bài của ông mà chúng ta còn trách cứ họ vì chuyện nhỏ này.
c. Trong một phản hồi tôi đã nói: nếu ban biên tập hay kiểm duyệt đúng thì mình cám ơn họ. Nếu họ sai thì mình lên tiếng. TĐTĐ đâu phải hay chưa phải tận thế mà sao các ông lại tự chết cho ra vẻ vậy.
e. Ông nói bây giờ ông mới biết tôi chống đỡ cho Nguyễn Đức Tùng… Thưa ông, nếu “chống đỡ” thì ông hơi cả tin (ngây thơ) đấy. Ông thấy tôi lên talawas được mấy lần hay chỉ vụ này lần này là lần đầu tiên hơn nữa không ít những phản hồi tôi viết là trả lời cho những câu hỏi trực tiếp từ những người không có bài trong TĐTĐ gửi cho Nguyễn Đức Tùng. Trong kịch bản Tháu Cáy ___ TĐTĐ dù đã đặt giả thuyết là chúng tôi có thể thua lớn… nhưng tới giờ này chúng tôi thấy “vũ khí” mình còn dư thừa rất nhiều, và không vì thế mà gây khói lửa hay bắn bậy nhau.
d. Chuyện các ông coi là ghê gớm lắm thì tôi thấy các nhà xuất bản từ trước đến nay họ đã gặp hằng ngày và các ông nếu biết đọc sách thì cũng đã thấy rất nhiều.
Ông muốn NXB Lao Động đính chính ra sao?
Tôi đề nghị họ in thêm mảnh giấy nhỏ đại khái với nội dung như sau:
Vì tác giả nghĩ chúng tôi là biên tập hay kiểm duyệt ngược lại hoàn toàn ý của bản gốc nên xin trích lại đây bản chính và bản sửa. …
trang, dòng.v.v..
Đương nhiên NXB nào cũng có kinh nghiệm về chuyện này, gợi ý rườm rà của tôi chỉ có ý chia sẽ cách giải quyết vấn đề “thường ngày ở huyện” với ông mà thôi.
Kính chào ông và mong ông trao đổi những điều lớn lao hơn.
Khải Minh
Theo dõi vụ „Thơ đến từ đâu?” và vụ „triết gia hú còi Nguyễn Hữu Liêm”, tôi thấy thế này các bác ạ:
Loạt bài phỏng vấn „Thơ đến từ đâu?” đang đẹp đẽ, thơm tho như thế, đang yên đang lành „ngự” trên talawas như thế, thế mà không biết cái gì xui khiến, Nguyễn Đức Tùng đã làm „nát bươm” nó ra ở Việt Nam, biến nó thành „trò không khá”, làm cho nó „đôi khi đến từ ruồi”. Thật đau lòng lắm thay!
Triết gia Nguyễn Hữu Liêm đang yên đang lành ở bên kia bờ Thái Bình Dương, cũng không biết cái gì xui khiến, mà „thực sự trở về” Việt Nam, với mong muốn có được „nỗi bình an”. Nhưng kết quả ông thu được, khác hẳn (nếu chưa muốn nói là tồi tệ!), là ông trở thành „triết gia hú còi”. Cũng đau (bụng vì buồn cười) lắm thay!
Vậy tại sao lại xảy ra hai cái „vụ” chẳng lấy gì làm vui vẻ này?
Theo thiển ý của tôi, nguyên nhân sâu xa chính là Đảng Cộng sản Việt Nam. Vậy thì tại sao chúng ta không cùng nhau „giải quyết vấn đề” đi? Tôi nghĩ, thiết thực nhất là phải biết „ĐCSVN đến từ đâu?” cái đã, sau đó mới đến những công việc khác, như là „biên tập”, „kiểm duyệt”, „hòa điệu”, „thiến”, „fuck” v.v…
Tôi xin xung phong làm người được phỏng vấn đầu tiên:
Phóng viên: ĐCSVN cần thiết cho ai?
Trương Đức: ĐCSVN cần thiết cho tất cả những ai cảm thấy nó cần thiết trong một khoảnh khắc nào đó. ĐCSVN cần thiết cho ông bán nước có công hàm „thừa nhận lãnh hải của Trung Quốc” hẳn hoi. ĐCSVN cần thiết cho chính trị gia để mê hoặc số quần chúng Việt Nam cả tin. ĐCSVN cần thiết cho nhà kinh doanh in thêm chức danh đảng viên trên danh thiếp để thấy mình quyền lực đầy mình hơn. ĐCSVN cần thiết cho Tố Hữu mơ mộng chiều hôm. ĐCSVN cần thiết cho Triết gia muốn thấy mình trong sạch, chính nghĩa sáng ngời hơn để tiếp tục làm “triết”. Tóm lại, ĐCSVN cũng như „bóng đè”, nó có thể cần thiết cho toàn thể nhân loại và cũng có thể không cần thiết cho một ai cả…”
(Còn tiếp)
Hoàng Vũ Thuật nói: “Ở nước ngoài thì tự do thật, mà xét đúng nghĩa bởi vì anh tự do nói chuyện đất nước anh, không ai làm khó dễ đối với anh. Giả sử anh nói đến thâm cung bí sử của quốc gia mà anh nhập tịch, chắc cũng không dễ dàng gì. Còn trong nước còn bao nhiêu thứ ràng buộc khác. Mình nghĩ được như yêu cầu 100% thì ai chẳng muốn, nhưng 70, 80, 90 cũng là tốt, từ đó mới thức tỉnh cuộc đời này, khơi dậy con người làm cái gì đó tốt lên. Vô lẽ không được 100% thì ngồi im sao?”
Bài viết này có ghi “Sài Gòn, 10/12/2009” vậy thì nhà thơ Thận Nhiên ở trong nước chứ không ở nước ngoài.
Nói về tự do, thì có lẽ Hoàng Vũ Thuật chưa từng ở xứ tự do nên chưa biết đấy thôi. Ở xứ tự do người ta có thể nói đến thâm cung bí sử gì cũng được cả. Trừ khi bịa đặt vu khống, kể cả vu khống cho một đứa trẻ, cũng phải bị đưa ra tòa.
Những câu văn trong bài của nhà thơ Thận Nhiên lại không hề nói đến thâm cung bí sử gì cả thì có gì mà phải cắt sửa ghê gớm vậy.
Vấn đề ở đây không phải là được 70, 80, 90 phần trăm. Khách quan mà nói nếu ban biên tập cắt hẳn đi những câu không vừa lòng chế độ, thì còn khá hơn là lén sửa câu nói của nhà thơ Thận Nhiên thành lộn ngược.
Hoàng Vũ Thuật nói: “những đoạn về Thơ cần thiết cho chính trị gia, gái điếm, kể ra NXB để nguyên cũng không sao.”
Để nguyên cũng không sao thì tại sao họ lại cắt đi, rồi sau đó lại lén sửa cho ngược ý tác giả?
Một ban biên tập đàng hoàng lương thiện thì cứ thẳng thắn đề nghị cắt sửa với tác giả. Nếu tác giả đồng ý, thì in. Không đồng ý, thì thôi. Mà đã đồng ý rồi, thì ban biên tập không thể len lén sửa thêm để xúc phạm đến danh dự của tác giả. Câu văn phê phán bị sửa thành câu văn nói nịnh, thì ai mà không căm phẫn?
Khách quan mà nói thì nhà thơ Thận Nhiên hành xử rất chân thực, đúng mực. Nhà thơ có quyền tức giận vì bị xúc phạm đến danh dự.
Hoàng Vũ Thuật vừa trách móc một nhà thơ đàng hoàng chân thực, mà lại vừa cố bênh vực cho những hành vi bất tín của ban biên tập. Đạo đức nhà văn mà như vậy sao?