Nguyễn Quốc Chánh – Quyền lực, quyền lợi & quyền con người
08/12/2009 | 11:00 sáng | 20 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: Thơ đến từ đâu
Ở Việt Nam, quyền lực tuyệt đối không gì khác là Đảng Cộng sản (khỏi bàn); không những ở Việt Nam, quyền lợi tuyệt đối không gì khác là tiền và danh (có thể bàn). Một khi quyền lực và quyền lợi thống nhất, như Việt Nam, thì quyền con người trở nên bấn loạn. Trong sự bấn loạn của quyền con người, tôi chỉ có một cách vớt vát là thể hiện tối đa quyền từ chối.
Nhưng từ chối quyền lực và quyền lợi là một điều thách thức gần như quá sức con người. Do đó quyền con người lu loa nghe thì rất trơn nhưng áp dụng nó thường khiến người ta đâm ra bối rối. Bối rối thúi hoắc của tôi là không thể từ chối nổi những thứ tanh rình sau đây: 1) giấy chứng minh nhân dân; 2) sổ hộ khẩu; 3) giấy tờ liên quan đến xe, nhà, đất… Và khi tôi không thể từ chối những loại giấy tờ đó của nhà nước CHXHCN Việt Nam, thì cơ sở hạ tầng và thượng tầng pháp lý về quyền con người của tôi coi như là đã bị kẹt.
Giải pháp xả áp của sự kẹt là nói vung và viết loạn. Nói vung từ người thân đến kẻ lạ, và viết loạn thì gửi cho Tiền Vệ, talawas và những diễn đàn không thuộc về nhà nước CHXHCN. Hồi talawas bộ cũ, hầu như mỗi bài của tôi đều bị/được tổng Phạm Thị Hoài biên tập. Biên tập có khi làm văn bản rõ nghĩa hơn, hợp lý hơn, nhưng cũng có khi hàm chứa hành động kiểm duyệt. Trong những trường hợp biên tập giỏi thì bài viết khá và hay hơn, người biên tập xứng đáng nhận một lời cám ơn. Dĩ nhiên biên tập vẫn thường xuyên biến thành kiểm duyệt qua cơ sở ý thức hệ của người biên tập. Trong những trường hợp đó, người viết có thể cân nhắc, thương lượng và chọn lựa. Nhưng một khi ý thức hệ của người biên tập dính liền với cơ cấu quyền lực, quyền lợi và các công cụ đàn áp như công an, cảnh sát, quân đội, nhà tù thì vấn đề lập tức đổi mùi. Nếu trên đầu của người biên tập mà ngồi chình ình cả một ban gọi là Ban Tư tưởng được bảo kê bởi những công cụ đàn áp, thì người biên tập đó vừa phải thu lại chỉ để cho vừa với những lỗi chính tả, vừa phải phình lên cho ngang tầm chuyên chính của Ban Tư tưởng để thực hiện những động tác cắt cúp. Quá trình cắt cúp là biểu hiện sỗ sàng của chế độ kiểm duyệt.
Và một khi đã xuống tay cắt cúp, tác phẩm với những góc cạnh và độ nhám cá nhân gây sốn mắt chế độ sẽ lập tức biến mất. Tuy nhiên, người/ban biên tập trong hệ thống xuất bản ở Việt Nam, không phải lúc nào cũng trùng khít lập trường với Ban Tư tưởng nên mới thỉnh thoảng xảy ra hiện tượng sách bị thu hồi và người biên tập bị khiển trách. Năm 1990, tập thơ Đêm mặt trời mọc của tôi, sau một tháng in ra cũng bị thu hồi như vậy, và biên tập viên, nhà văn Đào Hiếu phải viết kiểm điểm. Thế nhưng, chế độ kiểm duyệt sẽ không bao giờ thực hiện rốt ráo chức năng chuyên chính của nó, nếu không thông qua những bàn tay cứng lập trường thô thiển của những cán bộ gọi là biên tập và sự thỏa hiệp bẽn lẽn của chính những tác giả. Tôi đã có hai lần bẽn lẽn như thế, và thề với giòi bọ là sẽ không bao giờ có lần thứ ba.
Do đó không thể tách người biên tập khỏi chế độ kiểm duyệt, cũng như không thể tách nhà văn khỏi ý thức hệ. Một khi ý thức hệ đóng dấu lên văn bản của ai thì người đó, nếu không vô hại thì cũng có lợi cho ý thức hệ của nó. Sống dưới chế độ của chứng minh nhân dân, của sổ hộ khẩu và sổ đỏ đã quá đủ là sống như một con tin của chế độ trong cái kiềng ba chân mà ở đó, quyền lực và quyền lợi đang thống nhất với nhau một cách chặt chẽ trong sự lãnh đạo toàn diện của Đảng và tham nhũng toàn phần từ trên xuống dưới, thử hỏi còn sức đâu để cam chịu sự bẽn lẽn của bị kiểm duyệt. Vì không thể bẽn lẽn thêm nữa nên tôi đã phải từ chối cái rẹt lời rủ rê cố đấm ăn xôi của ông Inrasara trong cuốn Thơ hậu hiện đại gì đó được hứa là sẽ xuất bản chính thức hoặc lời đề nghị phỏng vấn của ông Nguyễn Đức Tùng trong cuốn Thơ đến từ đâu.
Thơ đến từ đâu, còn lâu mới biết, nhưng thơ chui ra từ sự kiểm duyệt thì chắc chắn sẽ lòi ruột.
Trong bối cảnh của quyền lực và quyền lợi thống nhất lên ngôi, quyền con người chỉ còn có thể vớt vát bằng quyền từ chối.
© 2009 talawas blog
© 2009 Nguyễn Quốc Chánh
“Thơ đến từ đâu, còn lâu mới biết, nhưng thơ chui ra từ sự kiểm duyệt thì chắc chắn sẽ lòi ruột.” (NQC)
Đọc đến đoạn này, tự dưng tôi cũng “thót ruột”, nghĩ: lâu lâu rồi, không thấy nhà thơ Nguyễn Đức Tùng lên tiếng, không biết ông có “mệnh hệ” gì không? có phải đi bác sĩ không? chết, gay quá đi mất! Bác nào có tin tức gì về sức khỏe của nhà thơ thì cho tôi biết v…ớ…i!
Thưa ông/bà Khải Minh,
Ông/bà hỏi rằng:
Xin kết bằng hỏi ông Nguyên Khôi rằng bây giờ, năm 2009, ở hải ngoại, chúng ta có thể loại bỏ chữ kiểm duyệt trong tự điển (Anh, Pháp, Đức) được chưa?
Tôi xin phép trả lời cho câu hỏi trên là: chưa và sẽ không bao giờ loại bỏ chữ kiểm duyệt (censor, censurer, zensieren).
Trong tiếng Anh, chữ “censor” có nghĩa là “Forbid the public distribution of a movie, a book or a newspaper”. Trong khi đó, trong tiếng Việt (và dưới chế độ hiện thời ở VN), chữ “kiểm duyệt” có nghĩa là: “cấm xuất bản và phân phối bất cứ nơi đâu, dưới bất cứ hình thức nào hoặc cắt xén những từ ngữ và những phần nội dung không có lợi cho nhà cầm quyền về chính trị, tôn giáo và văn hoá mọi phim ảnh, sách báo, thông tin.”.
Nếu như ông/bà hiểu rõ mục đích và tinh thần của việc kiểm duyệt ở các nước tự do thì ông/bà sẽ hiểu câu trả lời ở trên của tôi sâu hơn. “Kiểm duyệt” ở các nước tự do không phải là cấm đoán hoặc cắt xén những thứ “không có lợi” cho chính phủ hoặc đảng cầm quyền. Kiểm duyệt là quy trình xem và xếp loại cụ thể, chính xác và rõ ràng để độc giả biết trước tác phẩm (phim ảnh, sách, trò chơi điện tử) thuộc dạng gì.
Xin nói thêm, ở Úc (nơi tôi đang định cư) có một tổ chức độc lập (và hoàn toàn phi chính trị) chuyên xếp loại và kiểm duyệt phim ảnh, trò chơi điện tử và các tác phẩm ấn loát. Nếu rảnh rỗi và thật sự quan tâm, ông/bà có thể vào địa chỉ sau để tham khảo chi tiết về cái gọi là “kiểm duyệt”:
http://www.oflc.gov.au/www/cob/classification.nsf/Page/ClassificationinAustralia_Whoweare_Whoweare
Từ khi tôi đặt chân đến Úc hơn hai mươi năm qua, tôi có thể đếm trên đầu ngón tay các phim bị banned (tẩy chay) ở Úc, phần lớn là do nội dung quá bạo động (máu me) nhưng chưa hề thấy có sách bị banned bao giờ. Xin hiểu rằng những phim ảnh bị “banned” ở Úc không có nghĩa là tuyệt đối cấm mà chúng chỉ được xếp loại cho thích hợp và chỉ được chiếu ở những nơi hạn chế với đầy đủ cảnh báo đến người xem.
Các tác phẩm văn học được editorial board của từng nhà xuất bản hiệu đính và đây là việc hoàn toàn độc lập, hoàn toàn không có liên quan gì đến chính phủ hay đảng phái nào cả. Tác giả của tác phẩm có trọn quyền chấp nhận được hiệu đính + xuất bản hay không.
Nói một cách khác, chữ “kiểm duyệt” ở VN dưới chế độ hiện thời có ý nghĩa hoàn toàn khác với chữ “censor” trong tiếng Anh, “censurer” trong tiếng Pháp hoặc “zensieren” trong tiếng Đức và đó là lý do chúng vẫn tiếp tục tồn tại.
@Trương Thái Du
“Tại anh, tại ả cả thôi. Còn nữa, cái tật háo danh nó mới đưa chân anh đến NXB, chứ có phải NXB gõ cửa nhà anh tiếp thị đâu.” (TTD)
Về cái câu này thì vế trên, nếu liên hệ nó vào trường hợp “Thơ đến…” quả là có hơi hơi bị đúng, họ Trương mỗi lần phát ngôn đều có hơi hướng nanh nọc “Bắc Xà” cả nhưng ở đây thì cũng nên crédit cho ông về cái “khám phá” ấy: nếu như đừng có những trống mõ quá đáng, lại thêm cái màn rất xốn mắt ngay cả dưới mắt những người bàng quan vô tư nhất là cái trò “đít cua” của ông Hoà, ông Bình nào đó thì cũng đâu có đến nỗi “đem thân cho thiên hạ mua cười” (Chu Mạnh Trinh, Bài tổng vịnh Truyện Kiều) ồn ào đến như thế, điều này thiết tưởng những kẻ “trí” mà thiếu “thức” rất nên lấy làm răn vậy.
Bài viết hay và rất rõ ràng. Trong thân phận con tin này, anh có thể muốn làm gì tôi thì làm, nhưng anh không thể biên tập con tim và trí óc tôi được. Quyền duy nhất của tôi là nói không! Kiểm duyệt là sự sỉ nhục! Các biên tập viên của chế độ toàn trị là những người gác cửa đầu tiên, bắt ta phải chụp X quang các suy nghĩ tư tưởng của ta cho họ xem, và sau khi bị “khử trùng”, nếu ta đồng ý, ta được bước đến cửa thứ hai cho một người chỉ huy của tư tưởng săm soi, mổ xẻ các tế bào chất xám và tình cảm của ta một lần nữa vì máy X-quang có thể không hẳn là hoàn hảo.
Cuối cùng, nếu ta đồng ý, ta đến cửa thứ ba: cửa của thời gian và lịch sử, nơi này không có ai gác, và không có ai nhận hội lộ, nhưng cực kỳ tàn nhẫn. Thời gian ta đi từ lúc vỡ oà tiếng khóc trên hình hài vừa mới lọt lòng, còn dính đầy máu của mẹ, đến cửa thứ nhất rồi đến cửa thứ hai đôi lúc mất cả nửa đời người. Tuổi thọ của ta sau khi bước qua cửa thứ ba có khi chỉ là vài ngày đến vài tháng. Nguyễn Du nếu đi qua hết các cửa này thì Truyện Kiều chẳng còn đến ngày nay. May cho Nguyễn Du, thời ông sống chưa có cửa thứ nhất và cửa thứ hai.
Ngày 23 tháng 11 ông Yang Xianyui, người dịch Hồng Lâu Mộng sang tiếng Anh qua đời. Tờ Time cho biết bản dịch của ông rất có giá trị và có mặt ở hầu hết các thư viện Mỹ. Nhưng trong thời đảo điên của Cách mạng Văn hoá ông ngồi tù đến 4 năm. Lý do ở tù không rõ, nhưng trước đó trong những năm 1950, ông đã rất can đảm từ chối dịch các tác phẩm của Mao, dù đối với nhiều người đây là một ân huệ rất lớn. Ngoài bộ Hồng Lâu Mộng, ông còn dịch Lỗ Tấn và Tư Mã Thiên. Ông cũng công khai phản đối vụ thảm sát Thiên An Môn.
Sáng hôm nay tôi đọc báo thấy một câu trích hay từ Tổng thống Mỹ F.D. Roosevelt: “Những người tin tưởng tự do sâu đậm như chúng ta thà chết đứng hơn sống quỳ.”
Yang Xianyui đã không sống quỳ để hưởng ơn mưa móc của chế độ. Nguyễn Quốc Chánh và biết bao người khác ở Việt Nam, dù trong thân phận con tin, vẫn không chấp nhận sống quỳ.
Khỏi mất công nói chuyện gì cho to tát. Khải Minh sống ở Canada bao nhiêu năm nay mà chưa biết phân biệt việc xếp loại phim (film classification) theo AO, M+, M, PG… với việc kiểm duyệt (censorship). Vậy thì tranh cãi chi cho mệt cái đầu… gối.
Nguyễn Quốc Chánh “ăn vạ” trước mặt công an ngay ở trong nước CHXHCNVN thì cũng chỉ sắp giống như Solzhenitsyn “ăn vạ” ở Liên Xô hồi xưa đó mà.
Giá như Khải Minh còn sống ở VN hôm nay thì có lẽ Khải Minh hoặc là ở nhà đóng cửa “ăn vạ” một mình cho chắc, hoặc là gặp thời, may mắn hơn, oai hơn, mặc đồng phục, mang còng số 8 tìm Nguyễn Quốc Chánh mà bắt nhốt đi cho đỡ chướng mắt nhỉ.
1. Ngay mở đầu, ông Chánh đã muốn “kiểm duyệt”: “Ở Việt Nam, quyền lực tuyệt đối không gì khác là Đảng Cộng sản (khỏi bàn)”.
Những kẻ độc đoán hoặc làm công tác kiểm duyệt thường quen miệng “Khỏi bàn!” như vậy đấy.
“Một khi quyền lực và quyền lợi thống nhất, như Việt Nam, thì quyền con người trở nên bấn loạn.”
Đây thực sự là một câu rất “bấn loạn”, và nó chỉ phản ánh cái bấn loạn của một mình ông Chánh mà thôi.
“Trong sự bấn loạn của quyền con người, tôi chỉ có một cách vớt vát là thể hiện tối đa quyền từ chối.”
Quyền từ chối cũng là một phần trong quyền con người. Mặt khác, ông Chánh vẫn còn tìm được “một cách vớt vát”, như vậy là ông chưa đến mức “bấn loạn” như ông bộc bạch lúc đầu.
Với tình trạng hỗn độn ý tưởng dẫn đến hỗn độn ngôn từ như vậy của ông Chánh thì người khác chỉ còn cách là vỗ vai, xoa đầu nhằm trấn an ông.
3. “Do đó quyền con người lu loa nghe thì rất trơn nhưng áp dụng nó thường khiến người ta đâm ra bối rối.”
Cái kiểu “lu loa” về “quyền con người” này đúng là món đặc sản của mấy nhà “hoạt động dân chủ”, “trí thức hải ngoại”, “khúc ruột (ruột thừa-gây đau bụng) ngàn dặm”,… Không những “nó thường khiến người ta đâm ra bối rối”, mà nó còn khiến ông Chánh bị bấn loạn.
Bấn loạn đến nỗi ông Chánh đổ thừa cho chính quyền: “Bối rối thúi hoắc của tôi là không thể từ chối nổi những thứ tanh rình sau đây: …của nhà nước CHXHCN Việt Nam”
Ô hay, “những thứ tanh rình” đó vừa là quyền, vừa là NGHĨA VỤ chứ đâu phải chỉ “lu loa” về “quyền con người”. Ông Chánh chỉ biết đòi hỏi quyền và né tránh nghĩa vụ nên ông giãy nảy lên. Đúng là ông đang “nói vung và viết loạn” để “xả áp của sự kẹt”. Ông kẹt vì ông cố moi móc chính quyền để đổ lỗi nhưng chẳng moi móc được gì, vậy nên ông cứ “khỏi bàn”.
3. Cả một đoạn dài ngoằng tiếp theo, ông Chánh mô tả cái gọi là “kiểm duyệt, cắt cúp” nhưng chẳng để làm gì. Vì chính quyền nào, biên tập viên nào cũng làm vậy – chỉ khác nhau theo quan điểm, mức độ.
Rốt cuộc, chỉ vì bất mãn cá nhân nên ông Chánh cứ la toáng lên.
4. “thỏa hiệp”, đó là quyền của ông mặc dù ông dùng quyền đó một cách “bẽn lẽn”. Ông “thề với giòi bọ” (giòi bọ có thể bảo đảm cho ông Chánh?) rằng sẽ không có lần bẽn lẽn thứ ba, tức là ông vẫn có thể thỏa hiệp nhưng sẽ không thỏa hiệp một cách bẽn lẽn. Vậy ông Chánh có thể thỏa hiệp một cách đàng hoàng, hiên ngang.
Đó là “nghệ thuật thề” của ông Chánh.
Kết luận:
1. “quyền từ chối” của ông Chánh thực ra là “quyền thỏa hiệp một cách đàng hoàng, hiên ngang chứ không bẽn lẽn”.
2. Toàn bộ bài viết này của ông Chánh có thể tóm tắt trong mấy câu từ của chính ông: “bấn loạn, bối rối, kẹt, lu loa, nói vung, viết loạn”.
Thưa ông Nguyên Khôi,
Tôi thấy Nguyễn Quốc Chánh (NQC) đang ăn vạ kiểu tâm lý Chí Phèo ông ạ. Kiểu mày có quyền này quyền kia thì tao cũng có quyền “từ chối”. Không những chẳng giải quyết được gì mà chỉ gây hại cho nhau mà thôi. Sài Gòn đấy, có bao nhiêu kẻ bỏ VNCH để vào bưng hay đứng thắng về phía bên kia theo tâm lý này. Nếu tôi bị các vị hải ngoại ở đây dạy dỗ quá đáng, tôi theo quan niệm của ông Nguyên Khôi (vì ông dùng chữ đồng minh) mà đứng hẳn về phe trong nước thì đúng là hề.
Bây giờ tôi mời ông suy nghĩ nhé:
1. Ai là người đã làm thay đổi hay làm sụp đổ cộng sản Nga? Có phải đó là những người có quyền lực mà NQC nhắc đến không?
2. Ai là người đã góp phần vào việc làm đổ bức tường Bá Linh và CS Ba Lan? Có phải là người có danh và có tiền như Regean Tổng thống Mỹ không?
3. Ai đang là Thủ tướng Đức hiện nay? Xuất thân và lý lịch của bả ở đâu?
Tôi đem ra những hiện tượng khổng lồ này để cho ông và những người nhìn thấy đại cuộc mà bớt ăn vạ đi. Nếu quí vị thấy nó quá lớn để sờ thì những thứ này có thể quí vị có kinh nghiệm:
1. Phim ảnh chiếu trên TV ở Mỹ, Canada mà quí vị coi hằng ngày…, ai là người kiểm duyệt để phân loại:
a. thiếu nhi
b. dưới 13 tuổi: (đánh đấm nhưng cấm có chuyện máu đổ thịt rơi)
c. từ 14 tuổi trở lên: máu đổ, sex siếc nhưng phải cảnh cáo trước và cảnh cáo liên tục mỗi mấy phút để người coi tự chuẩn bị tâm lý.
v.v…
Giả sử quí vị làm phim đi, nếu không được kiểm duyệt thì làm gì, có phải cắt đi cho hợp với quy định xã hội chung không. Hay là ăn vạ, bảo phim tôi có sex, có máu đổ thịt rơi đấy và tôi muốn chiếu cho mọi người coi, ông phải tôn trọng quyền tự do này nọ của tôi và mọi người chứ.
Rồi không chịu cắt, rồi đem chiếu lậu v.v… rồi sao nữa thì quí vị tự biết.
2. Nếu mà chuyện phim cũng quá lớn thì nói chuyện ăn uống vậy. Đồ ăn mà được kiểm duyệt thì quí vị vẫn thích hơn là ăn tầm bậy tầm bạ chứ.
3. Mới đây chính phủ Canada ra luật kiểm duyệt thông tin về phim ảnh đấy. Các nghệ sĩ phản đối quá trời trời còn các vị không viết văn làm thơ hay làm phim thì chẳng có ai lên tiếng như vụ TĐTĐ này.
= = = =
Bản thân tôi chỉ coi kiểm duyệt là một chữ trong tự điển thôi chứ không có dị ứng gì. Cứ kiểm duyệt đi, mình xấu mà họ kiểm duyệt cho tốt thì cám ơn, nếu ngược lại thì chính họ bị mang tiếng là kiểm duyệt không đúng. Tôi thấy quí vị cứ nghe đến cắt xén sửa đổi là hoảng lên rồi, sao mà tự hạ giá trị tác phẩm mình (hoặc là thùng rỗng kêu to) đến thế. Như Lê Đạt đấy, ai muốn cắt xén gì thì cắt xén, người đọc sẽ dư tài trí để nhìn ra vết loang lố kia.
Xin kết bằng hỏi ông Nguyên Khôi rằng bây giờ, năm 2009, ở hải ngoại, chúng ta có thể loại bỏ chữ kiểm duyệt trong tự điển (Anh, Pháp, Đức) được chưa?
Khải Minh
Ông Khải Minh mói có được một bài phỏng vấn trong cuốn “Thơ đến từ đâu” là đã thấy “biên tập” ở Việt Nam không phải là “kiểm duyệt” mặc dù trong cuốn đó có rất nhiều chỗ bị cắt cúp (chữ của thi sĩ Nguyễn Quốc Chánh). Lẽ nào ông Khải Minh thật tình thấy sự cắt cúp đó chỉ thuần túy là “biên tập” chứ không phải là “kiểm duyệt”? Hay ông nói chỉ vì “ăn cây nào rào cây nấy”?
Nhà văn Đào Hiếu đã bị kiểm điểm vì không chịu cắt cúp tập thơ “Đêm mặt trời mọc” của Nguyễn Quốc Chánh. Chắc chắn chính quyền không khiển trách ông ĐH đã để sót lỗi chính tả, lỗi văn phạm. Người biên tập bị kiểm điểm vì không triển khai chức năng cắt cúp của một cán bộ kiểm duyệt.
Khi ông Nguyễn Tôn Hiệt lên tiếng về vấn đề này thì ông Khải Minh và một vài người khác cho là ông NTH ở nước ngoài nên không rành chuyện trong nước, “có tật hay dí mũi vào những chỗ không đáng dí”. Bây giờ ông Nguyễn Quốc Chánh lên tiếng. Ông NQC lại là người ở trong nước và đã có kinh nghiệm bản thân về chuyện xuất bản. Xin mời ông Khải Minh và các đồng minh thử tranh cãi với ông NQC xem ông NQC đúng sai ra sao và “có tật hay dí mũi vào những chỗ không đáng dí” hay không.
Lại Trương Thái Du đây rồi. Lại cố nói lan man để làm nhẹ, làm lệch vấn đề nữa rồi. Chuyện của nhà văn An Nam đô hộ phủ, thì xin ông hãy để cho nhà văn An Nam đô hộ phủ lo. Mời ông về Bắc quốc mà thảnh thơi ngâm vịnh với các văn quan ở triều đình. Ở đại quốc đó thanh bình lắm, không có nhà văn phản kháng đâu.
Người hay tinh-tinh
Xin có một liên tưởng cho ‘cái hậu quả/kết quả’ lớn do ‘cái biên tập nhỏ’
Bộ gien (gene) của loài người và loài tinh-tinh (chimpanzee) rất giống nhau, trên 98% (http://www.nature.com/nature/focus/chimpgenome/). Một gien mang tên FOXP2 đã được chứng minh là có vai trò quan trọng trong việc hình thành tiếng nói của loài người. Pro-tê-in được tế bào sản xuất ra từ thông tin chứa trong gien này bao gồm 715 a-mi-nô a-xít, trong đó sự khác biệt giữa phiên bản ở người và ở tinh tinh chỉ xảy ra ở 2 a-mi-nô a-xít. Tháng trước, nhóm nghiên cứu của giáo sư Daniel H. Geschwind tại đại học UCLA công bố trên tạp chí Nature (http://www.nature.com/nature/journal/v462/n7270/full/nature08549.html) những kết quả nghiên cứu chứng minh chính sự khác biệt nhỏ này (có thể do biên tập của tạo hóa) là khởi điểm của sự khác biệt ‘vĩ đại’ giữa ‘nói tiếng người’ và ‘nói tiếng tinh tinh’.
Trân trọng lắm thay và cũng sợ lắm thay ‘cái biên tập’.
Hoan hô anh Chánh!
Bây giờ cũng đã khác hồi thập niên 1990s trở về trước, tác phẩm của các anh không cần thiết phải xuất bản bởi hệ thống của CSVN thì chúng tôi mới đọc được. Ngay cả 100 bản in của nhà xuất bản Giấy Vụn thì anh em chúng tôi vẫn cố gắng tìn cho ra để photocopy lại mà đọc, chưa nói tới trên mạng Tiền Vệ hay Talawas.
Vì vậy, những trò hề xuất bản “chính thống” của hệ thống cầm quyền CSVN với sự hợp tác – thỏa thuận có điều kiện của một số văn thi sĩ ở nước ngoài như Nguyễn Đức Tùng để làm nổi (mà luôn bắt chước kiểu lập luận của CSVN là “kết nối”, “hòa hợp”) làm tôi thấy tởm!
Chúng tôi (tôi và những người bạn thân) mong anh Chánh tiếp tục sáng tác đều đều nhé.
Trân trọng.
Mấy tháng trước, khi biên tập 1 bản thảo truyện ngắn của nhiều cây bút trước 1975, tôi nhận thấy rằng có những câu, những chữ trong vài truyện còn rất nhiều đau đớn và lung linh thù hận. Đành rằng cái gì chẳng có nguồn cơn, nhưng tôi vẫn tin có một thứ văn học nhân văn đứng trên mọi lẽ tầm thường.
Con người phản kháng chính thể và xã hội thì ở đâu cũng có, không tin bạn cứ đọc dăm quyển sách của Murakami sẽ thấy. Nhà văn ở những xứ tự do phản kháng để thanh tẩy, còn nhà văn An Nan thích phủ định và đạp đổ. Tại anh, tại ả cả thôi. Còn nữa, cái tật háo danh nó mới đưa chân anh đến NXB, chứ có phải NXB gõ cửa nhà anh tiếp thị đâu.
Cảm ơn nhà thơ Nguyễn Quốc Chánh đã viết rất chính xác:
“… Một khi ý thức hệ của người biên tập dính liền với cơ cấu quyền lực, quyền lợi và các công cụ đàn áp như công an, cảnh sát, quân đội, nhà tù thì vấn đề lập tức đổi mùi. Nếu trên đầu của người biên tập mà ngồi chình ình cả một ban gọi là Ban Tư tưởng được bảo kê bởi những công cụ đàn áp, thì người biên tập đó vừa phải thu lại chỉ để cho vừa với những lỗi chính tả, vừa phải phình lên cho ngang tầm chuyên chính của Ban Tư tưởng để thực hiện những động tác cắt cúp. Quá trình cắt cúp là biểu hiện sỗ sàng của chế độ kiểm duyệt.”
Tôi chân thành ngưỡng mộ anh vì anh đã thực hiện quyền từ chối của mình một cách dũng cảm và, hơn nữa, anh đã nói lên cái thông điệp vô cùng thẳng thắn, minh bạch của anh.
Cám ơn Nguyễn Quốc Chánh về những lời đanh thép. Đây cũng là câu trả lời đích đáng cho những kẻ “bẽn lẽn thoả hiệp” mà còn giả vờ phân biệt biên tập với kiểm duyệt.
Trường hợp bài cuả Nguyễn Tôn Hiệt về “Thơ Đến Từ Đâu” đang còn sôi động, hầu hết những phản hồi, góp ý nhắm vào người biên tập hay những người có bài được biên tập thì ít mà điểm chính là “đánh” vào chế độ kiểm duyệt của bọn “giòi bọ”.
Vì vụng về, thiếu cân nhắc, nên thay vì thuyết phục được “người trong cuộc” lại làm họ bị sốc mà phản ứng không thích đáng. (Trường hợp của tôi và ông Khải Minh là một thí dụ).
“Trong bối cảnh của quyền lực và quyền lợi thống nhất lên ngôi, quyền con người chỉ còn có thể vớt vát bằng quyền từ chối.” (trích NQC).
Câu nói rất chí lý: nhưng trong mỗi cá nhân, quyền từ chối thường bị quyền lực hăm dọa và quyền lợi ve vãn, thuyết phục quyền từ chối bỏ ý định hành động của mình,… “tam quyền” không chịu “phân lập” mà lại “thành kính phân ưu” một cách trơ tráo với quyền từ chối, và quyền từ chối cuối cùng… cũng bị rút phép thông công…