Sai lầm của ông Ngô Đức Thọ trong việc nghiên cứu “An Nam đồ”
23/03/2009 | 7:56 chiều | 18 Comments
Category: Khủng hoảng tài chính thế giới, Quan hệ Việt – Trung, Vấn đề Biển Đông
Thẻ: An Nam đồ chí > Hoàng Sa-Trường Sa > Lịch sử
Bài viết này bàn về những sai lầm của Phó Giáo sư -Tiến sĩ Ngô Đức Thọ (sẽ gọi tắt là ông Thọ) trong bài viết “Phát hiện mới tư liệu bản đồ cổ về hai quần đảo Hoàng Sa- Trường Sa của Việt Nam“(Đã đăng trên website ĐCS VN 28/2/2008)[1].
Sau khi đọc bài viết này chúng tôi thấy có nhiều sai lầm, xin nêu lần lượt như sau:
a. Lời phát đoan sai
Ông Thọ viết: “Nghiên cứu cuốn sách bản đồ này là cả một chuyện lớn, trong bài này tôi chỉ bàn đến duy nhất một địa danh là tên cửa biển Đại Trường Sa, tuyệt đối không thiệp cập đến bất cứ một vấn đề hay thông tin nào khác của cuốn sách”.
Đọc xong đoạn văn này, tôi liên tưởng đến một người tra bản index, giở đúng trang sách và chỉ đọc đúng dòng cần biết rồi tiến hành nghiên cứu vấn đề chỉ trên duy nhất một thông tin ấy. Lời phát đoan này thể hiện rõ một cung cách làm việc phiến diện, hơn nữa ông Thọ đã sai lời khi – ngoài địa danh cửa biển Đại Trường Sa – ông đã lấn sang đề cập nhiều địa danh khác như: Tư Nghĩa, Quảng Nam, Tư Dung, Thuận Hóa… Thậm chí còn bàn đến sự sai trật của Đặng Chung đối với tọa độ địa lý của một số địa danh.
b. Đọc sai chữ trên địa đồ
Ở phần I.b., tại vị trí mà ông Thọ đánh số 2 trên bức ảnh thứ 3 trong bài viết của ông Thọ, tức 5 chữ trong ô vuông phía góc dưới phải, được phối hợp đọc/đoán là Tiểu Nữ Bối hải khẩu. Thật ra, 5 chữ này đọc đúng là: Tiểu Trường Sa hải khẩu, 5 chữ này khá rõ không có gì phải đoán nhiều như ông Thọ diễn tả.
Đối với 5 chữ này ông Thọ đọc được 3 chữ, và trong 3 chữ đọc được lại đọc sai một chữ, tức chữ Trường hóa ra chữ Nữ. Tiếp theo ông Thọ lại dùng phép đoán rất lạ để đọc thành Tiểu Nữ Bối hải khẩu, và dùng phép dịch cũng rất lạ để chuyển nghĩa Tiểu Nữ Bối hải khẩu thành ra Cửa Eo. Nghĩ đơn giản thì eo là eo, lưng là lưng [Eo= yêu; Lưng = Bối]. Mỗi chữ đều có nghĩa chữ Hán riêng biệt, làm sao mà sờ soạng lẫn lộn vậy được.
Về cách đọc sai của ông Thọ, rất nhiều độc giả có thể kiểm chứng vì có văn bản đối chiếu nên không tranh luận lôi thôi. Chúng tôi chỉ gợi ý với ông Thọ rằng, về sau này, khi đoán địa danh lịch sử trên các địa đồ cổ, ông nên đọc rộng về sách lịch sử địa lý, nơi mà chắc hẳn sẽ có sự tương quan gần đối tượng hơn tục ngữ ca dao hoặc thành ngữ, dạng như “thắt đáy lưng eo” (đúng ra phải là “lưng ong”) mà ông Thọ đề xuất.
Đối với vấn đề đang xét, nhiều sách lịch sử và địa dư xưa của Việt Nam đã chép rõ về vị trí hai cửa Đại Trường Sa và Tiểu Trường Sa [mà chúng tôi đã trích lục một số trong phần chú thích ở bài viết về sai lầm của Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện, talawas, 22/03/09] về sự xuất hiện cùng lúc của cặp địa danh này sẽ hỗ trợ nhiều cho việc suy đoán đối với trường hợp chữ in/viết bị mờ hoặc mất nét.
Vì đọc sai địa danh Tiểu Trường Sa hải khẩu, ông Thọ thừa sai xông lên suy diễn nhiều điều và hẳn nhiên là chất chồng những sai lầm. Nhưng để tiết kiệm thời gian chúng tôi xin được phép không phân tích những điểm sai trong sai này.
c. Nhận định sai
Ông Thọ viết ở mục II.a.: “Trước Đặng Chung (1608), tên Cửa biển Đại Trường Sa chưa từng có trong các thư tịch cổ của Trung Quốc. An Nam đồ chí là thư tịch bản đồ đầu tiên của Trung Quốc ghi tên cửa biển Đại Trường Sa trong tờ bản đồ vẽ nước An Nam tức Việt Nam”.
Theo chỗ chúng tôi biết, trước Đặng Chung khoảng 40 năm, Trịnh Nhược Tăng (người huyện Khai Dương, Sơn Tây, nên còn gọi là Trịnh Khai Dương, là thuộc tướng của Hồ Tông Hiến) có soạn sách An Nam đồ thuyết (1562), trong quyển thủ sách An Nam đồ thuyết có bức An Nam Quốc đồ, bức địa đồ này có tiêu danh Đại Trường Sa. Sách An Nam đồ thuyết được Tứ khố toàn thư Tổng mục quyển 78, chép như sau: “An Nam đồ thuyết, một quyển, hiện lưu trữ tại Thiên Nhất các, nhà Phạm Mậu Trụ, tỉnh Chiết Giang. Sách do người đời Minh là Trịnh Nhược Tăng soạn, thể lệ giống như Triều Tiên Đồ thuyết…”; Và trong Tứ khố toàn thư giản minh mục lục quyển 7, sử bộ 11, địa lý loại, chép như sau: “Trịnh Khai Dương tạp trứ, 11 quyển, do người đời Minh là Trịnh Nhược Tăng soạn…”, An Nam đồ thuyết là quyển thứ 6 trong bộ này. Như vậy có thể tìm trong Tứ khố toàn thư, hoặc tìm bản in rời sách An Nam đồ thuyết do Bắc Bình Quốc học đồ thư quán xuất bản (bản in chụp) năm 1932.
An Nam Quốc đồ của Trịnh Nhược Tăng là địa đồ có niên đại sớm vẽ riêng về địa lý An Nam (Việt Nam) mà chúng tôi xác định được, tuy nhiên không rõ người Trung Quốc còn lục tìm được địa đồ nào sớm hơn nữa không nên không dám khẳng định đây là địa đồ “đầu tiên”.
d. Phương pháp nghiên cứu sai
Các suy diễn ở mục II không thể gọi là nghiên cứu khoa học bởi chúng đầy cảm tính kiểu như: “Do cả dãy cửa biển của An Nam từ Nam ra Bắc thiếu một cửa biển này không biết tên Việt gọi là gì. Vì lý do đó, Đặng Chung phải tìm biện pháp riêng của mình để ghi cho đủ hệ thống tên gọi các cửa biển của An Nam”, hoặc “Vì là nhà quân sự thạo việc họa đồ, ông (tức Đặng Chung, ng.v.) biết rõ từ chỗ cửa sông Thuận An nhìn hết tầm ra biển khơi thì tia rẽ quạt phía Nam đến tận quần đảo Đại Trường Sa của An Nam (ảnh 4), cho nên Phó tổng binh Đặng Chung cho rằng ghi tên Đại Trường Sa hải khẩu ở vị trí ấy là thích hợp nhất. Cửa biển là Đại Trường Sa hải khẩu, cả vùng biển có quần đảo Đại Trường Sa của An Nam là biển Đại Trường Sa (Đại Trường Sa hải)”.
Đọc những đoạn văn thế này tôi bỗng nhớ Trang Tử và không hiểu Đặng Chung là ông Thọ hay ông Thọ là Đặng Chung!
Do chỉ dựa trên mỗi một địa đồ mà làm việc, nên ông Thọ đã suy diễn rất nhiều, chúng tôi xin hỏi một điều cụ thể như sau.
Theo suy diễn của ông Thọ thì Đặng Chung đã đặt tên cửa biển Đại Trường Sa! Tôi nghĩ rằng việc này chỉ có thể xảy ra đối với những nơi hoang vu vô chủ hoặc rất đỗi hoang vu. Quan, binh, học giả, nhà hàng hải các loại thuộc dạng khách thể không thể tự tiện đặt tên đất cho một vùng đất có chủ, lại rất gần nơi đô hội như trường hợp cửa biển Đại Trường Sa.
Nếu có đọc sử sách Việt Nam, ông Thọ chắc hẳn biết rằng sách địa phương chí Ô Châu cận lục vấn thế năm 1553, tại sao ông Thọ không nghĩ một điều tích cực và có cơ sở khoa học hơn là, Đặng Chung tác giả An Nam Đồ 1608 đã đọc và theo mô tả của một người Việt – tức tác giả sách Ô Châu cận lục mà tiêu danh cửa biển Đại Trường Sa?
Có thể nêu ra khoảng 8 câu hỏi nữa tương tự như trên, tuy nhiên tôi e ngại việc bị cho là tạo sự “ly gián” giữa độc giả các giới đối với bài viết của ông Thọ, nên xin nhường việc tìm hiểu này cho độc giả.
Tóm lại, công trình nghiên cứu của ông Thọ có chỗ đúng là phát hiện ra việc Đặng Chung tiêu danh Tư Nghĩa sai vị trí địa lý; và Đặng Chung cũng đã nhầm đối với Đại Trường Sa và Tiểu Trường Sa, nếu hoán đổi vị trí thì sẽ đúng, tuy nhiên điểm này không phải là hạt nhân của vấn đề đang bàn.
Trên quan điểm bài viết đã đăng hôm 22/3/2009, vấn đề chúng tôi đặt ra là phải xem trọng việc gắn kết địa danh sao cho thích hợp với tọa độ địa lý. Điều quan trọng hơn là những kết quả nghiên cứu của nhiều người phải hợp lý khi kết tập thành một thể thống nhất. Những mâu thuẫn giữa kết quả nghiên cứu của ông Thọ với nhiều kết quả nghiên cứu của tác giả khác chúng tôi sẽ trình bày riêng, ở bài viết khác.
Bài viết này và những bài đồng dạng khác chỉ ở góc độ tham khảo góp ý vui vẻ, trong câu chữ nếu có điều quá đáng xin các tác giả được đề cập mở đại lượng mà thứ cho, thứ cho.
© 2009 Phạm Hoàng Quân
© 2009 talawas blog
[1]http://209.85.175.132/search?q=cache:ekYVKLs26SIJ:www.cpv.org.vn/print_preview.asp%3Fid%3DBT282084998+%22Ph%C3%A1t+hi%E1%BB%87n+m%E1%BB%9Bi+t%C6%B0+li%E1%BB%87u+b%E1%BA%A3n+%C4%91%E1%BB%93+c%E1%BB%95+v%E1%BB%81+hai+qu%E1%BA%A7n+%C4%91%E1%BA%A3o+H%C3%B2ang+Sa-+Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng+Sa+c%E1%BB%A7a+Vi%E1%BB%87t+Nam%22&cd=7&hl=vi&ct=clnk&gl=vn.
@ Lâm Giáo Đầu: Tôi lại thấy vấn đề ở đây là:
1. Dân ta khi đến những nơi a./ (lẽ ra phải) nghiêm trang (như lễ hội, chùa chiền…), b./ học thuật (như nghe giao hưởng, coi Đặng Thái Sơn chơi đàn…), thì thường là để… ngắm nhau, chen chúc, gây tệ nạn (trường hợp a./), hoặc tán gẫu (“tám”), khoe chuông mobile, hoặc… ngủ gật (trường hợp b./). Nghĩa là, nội dung chính, nói chung ít được để tâm.
2. Nhất là trong vụ “đả lôi đài” này, kết cục có vẻ đã khá rõ ràng ngay từ đầu, nên cũng khó góp ý hay chia sẻ gì thật đáng kể. Cho nên, “mũi dùi” dễ bị chĩa vào “ngoại cảnh”, ví dụ các võ sĩ thượng đài, chứ ít nhằm vào những chiêu thức thượng thừa, vi diệu của họ.
3. Vấn đề chỉ là, gì cũng được, chớ phá rối quá đáng, gây nhiễu, rối loạn. Ở điểm này tôi đồng ý với Lâm Giáo Đầu…
Tôi cũng thấy đoạn viết của ông Phạm Lưu Vũ mang tính tấn công cá nhân. Xin ông suy nghĩ cẩn thận trước khi viết một phản hồi.
Một độc giả trẻ
Nên chăng các ý kiến comment bớt cái chuyện ngoài lề học thuật, mà tập trung chia sẻ những nội dung ông PHQ đã đề cập trong bài. Chứ nếu đương khi có hội võ đài mà chúng ta đem một đoàn lân đến dưới sân, rồi tự múa tự coi với nhau, e vị thủ đài cũng mất bình tĩnh lắm!!!