Sai lầm của ông Ngô Đức Thọ trong việc nghiên cứu “An Nam đồ”
23/03/2009 | 7:56 chiều | 18 Comments
Category: Khủng hoảng tài chính thế giới, Quan hệ Việt – Trung, Vấn đề Biển Đông
Thẻ: An Nam đồ chí > Hoàng Sa-Trường Sa > Lịch sử
Bài viết này bàn về những sai lầm của Phó Giáo sư -Tiến sĩ Ngô Đức Thọ (sẽ gọi tắt là ông Thọ) trong bài viết “Phát hiện mới tư liệu bản đồ cổ về hai quần đảo Hoàng Sa- Trường Sa của Việt Nam“(Đã đăng trên website ĐCS VN 28/2/2008)[1].
Sau khi đọc bài viết này chúng tôi thấy có nhiều sai lầm, xin nêu lần lượt như sau:
a. Lời phát đoan sai
Ông Thọ viết: “Nghiên cứu cuốn sách bản đồ này là cả một chuyện lớn, trong bài này tôi chỉ bàn đến duy nhất một địa danh là tên cửa biển Đại Trường Sa, tuyệt đối không thiệp cập đến bất cứ một vấn đề hay thông tin nào khác của cuốn sách”.
Đọc xong đoạn văn này, tôi liên tưởng đến một người tra bản index, giở đúng trang sách và chỉ đọc đúng dòng cần biết rồi tiến hành nghiên cứu vấn đề chỉ trên duy nhất một thông tin ấy. Lời phát đoan này thể hiện rõ một cung cách làm việc phiến diện, hơn nữa ông Thọ đã sai lời khi – ngoài địa danh cửa biển Đại Trường Sa – ông đã lấn sang đề cập nhiều địa danh khác như: Tư Nghĩa, Quảng Nam, Tư Dung, Thuận Hóa… Thậm chí còn bàn đến sự sai trật của Đặng Chung đối với tọa độ địa lý của một số địa danh.
b. Đọc sai chữ trên địa đồ
Ở phần I.b., tại vị trí mà ông Thọ đánh số 2 trên bức ảnh thứ 3 trong bài viết của ông Thọ, tức 5 chữ trong ô vuông phía góc dưới phải, được phối hợp đọc/đoán là Tiểu Nữ Bối hải khẩu. Thật ra, 5 chữ này đọc đúng là: Tiểu Trường Sa hải khẩu, 5 chữ này khá rõ không có gì phải đoán nhiều như ông Thọ diễn tả.
Đối với 5 chữ này ông Thọ đọc được 3 chữ, và trong 3 chữ đọc được lại đọc sai một chữ, tức chữ Trường hóa ra chữ Nữ. Tiếp theo ông Thọ lại dùng phép đoán rất lạ để đọc thành Tiểu Nữ Bối hải khẩu, và dùng phép dịch cũng rất lạ để chuyển nghĩa Tiểu Nữ Bối hải khẩu thành ra Cửa Eo. Nghĩ đơn giản thì eo là eo, lưng là lưng [Eo= yêu; Lưng = Bối]. Mỗi chữ đều có nghĩa chữ Hán riêng biệt, làm sao mà sờ soạng lẫn lộn vậy được.
Về cách đọc sai của ông Thọ, rất nhiều độc giả có thể kiểm chứng vì có văn bản đối chiếu nên không tranh luận lôi thôi. Chúng tôi chỉ gợi ý với ông Thọ rằng, về sau này, khi đoán địa danh lịch sử trên các địa đồ cổ, ông nên đọc rộng về sách lịch sử địa lý, nơi mà chắc hẳn sẽ có sự tương quan gần đối tượng hơn tục ngữ ca dao hoặc thành ngữ, dạng như “thắt đáy lưng eo” (đúng ra phải là “lưng ong”) mà ông Thọ đề xuất.
Đối với vấn đề đang xét, nhiều sách lịch sử và địa dư xưa của Việt Nam đã chép rõ về vị trí hai cửa Đại Trường Sa và Tiểu Trường Sa [mà chúng tôi đã trích lục một số trong phần chú thích ở bài viết về sai lầm của Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện, talawas, 22/03/09] về sự xuất hiện cùng lúc của cặp địa danh này sẽ hỗ trợ nhiều cho việc suy đoán đối với trường hợp chữ in/viết bị mờ hoặc mất nét.
Vì đọc sai địa danh Tiểu Trường Sa hải khẩu, ông Thọ thừa sai xông lên suy diễn nhiều điều và hẳn nhiên là chất chồng những sai lầm. Nhưng để tiết kiệm thời gian chúng tôi xin được phép không phân tích những điểm sai trong sai này.
c. Nhận định sai
Ông Thọ viết ở mục II.a.: “Trước Đặng Chung (1608), tên Cửa biển Đại Trường Sa chưa từng có trong các thư tịch cổ của Trung Quốc. An Nam đồ chí là thư tịch bản đồ đầu tiên của Trung Quốc ghi tên cửa biển Đại Trường Sa trong tờ bản đồ vẽ nước An Nam tức Việt Nam”.
Theo chỗ chúng tôi biết, trước Đặng Chung khoảng 40 năm, Trịnh Nhược Tăng (người huyện Khai Dương, Sơn Tây, nên còn gọi là Trịnh Khai Dương, là thuộc tướng của Hồ Tông Hiến) có soạn sách An Nam đồ thuyết (1562), trong quyển thủ sách An Nam đồ thuyết có bức An Nam Quốc đồ, bức địa đồ này có tiêu danh Đại Trường Sa. Sách An Nam đồ thuyết được Tứ khố toàn thư Tổng mục quyển 78, chép như sau: “An Nam đồ thuyết, một quyển, hiện lưu trữ tại Thiên Nhất các, nhà Phạm Mậu Trụ, tỉnh Chiết Giang. Sách do người đời Minh là Trịnh Nhược Tăng soạn, thể lệ giống như Triều Tiên Đồ thuyết…”; Và trong Tứ khố toàn thư giản minh mục lục quyển 7, sử bộ 11, địa lý loại, chép như sau: “Trịnh Khai Dương tạp trứ, 11 quyển, do người đời Minh là Trịnh Nhược Tăng soạn…”, An Nam đồ thuyết là quyển thứ 6 trong bộ này. Như vậy có thể tìm trong Tứ khố toàn thư, hoặc tìm bản in rời sách An Nam đồ thuyết do Bắc Bình Quốc học đồ thư quán xuất bản (bản in chụp) năm 1932.
An Nam Quốc đồ của Trịnh Nhược Tăng là địa đồ có niên đại sớm vẽ riêng về địa lý An Nam (Việt Nam) mà chúng tôi xác định được, tuy nhiên không rõ người Trung Quốc còn lục tìm được địa đồ nào sớm hơn nữa không nên không dám khẳng định đây là địa đồ “đầu tiên”.
d. Phương pháp nghiên cứu sai
Các suy diễn ở mục II không thể gọi là nghiên cứu khoa học bởi chúng đầy cảm tính kiểu như: “Do cả dãy cửa biển của An Nam từ Nam ra Bắc thiếu một cửa biển này không biết tên Việt gọi là gì. Vì lý do đó, Đặng Chung phải tìm biện pháp riêng của mình để ghi cho đủ hệ thống tên gọi các cửa biển của An Nam”, hoặc “Vì là nhà quân sự thạo việc họa đồ, ông (tức Đặng Chung, ng.v.) biết rõ từ chỗ cửa sông Thuận An nhìn hết tầm ra biển khơi thì tia rẽ quạt phía Nam đến tận quần đảo Đại Trường Sa của An Nam (ảnh 4), cho nên Phó tổng binh Đặng Chung cho rằng ghi tên Đại Trường Sa hải khẩu ở vị trí ấy là thích hợp nhất. Cửa biển là Đại Trường Sa hải khẩu, cả vùng biển có quần đảo Đại Trường Sa của An Nam là biển Đại Trường Sa (Đại Trường Sa hải)”.
Đọc những đoạn văn thế này tôi bỗng nhớ Trang Tử và không hiểu Đặng Chung là ông Thọ hay ông Thọ là Đặng Chung!
Do chỉ dựa trên mỗi một địa đồ mà làm việc, nên ông Thọ đã suy diễn rất nhiều, chúng tôi xin hỏi một điều cụ thể như sau.
Theo suy diễn của ông Thọ thì Đặng Chung đã đặt tên cửa biển Đại Trường Sa! Tôi nghĩ rằng việc này chỉ có thể xảy ra đối với những nơi hoang vu vô chủ hoặc rất đỗi hoang vu. Quan, binh, học giả, nhà hàng hải các loại thuộc dạng khách thể không thể tự tiện đặt tên đất cho một vùng đất có chủ, lại rất gần nơi đô hội như trường hợp cửa biển Đại Trường Sa.
Nếu có đọc sử sách Việt Nam, ông Thọ chắc hẳn biết rằng sách địa phương chí Ô Châu cận lục vấn thế năm 1553, tại sao ông Thọ không nghĩ một điều tích cực và có cơ sở khoa học hơn là, Đặng Chung tác giả An Nam Đồ 1608 đã đọc và theo mô tả của một người Việt – tức tác giả sách Ô Châu cận lục mà tiêu danh cửa biển Đại Trường Sa?
Có thể nêu ra khoảng 8 câu hỏi nữa tương tự như trên, tuy nhiên tôi e ngại việc bị cho là tạo sự “ly gián” giữa độc giả các giới đối với bài viết của ông Thọ, nên xin nhường việc tìm hiểu này cho độc giả.
Tóm lại, công trình nghiên cứu của ông Thọ có chỗ đúng là phát hiện ra việc Đặng Chung tiêu danh Tư Nghĩa sai vị trí địa lý; và Đặng Chung cũng đã nhầm đối với Đại Trường Sa và Tiểu Trường Sa, nếu hoán đổi vị trí thì sẽ đúng, tuy nhiên điểm này không phải là hạt nhân của vấn đề đang bàn.
Trên quan điểm bài viết đã đăng hôm 22/3/2009, vấn đề chúng tôi đặt ra là phải xem trọng việc gắn kết địa danh sao cho thích hợp với tọa độ địa lý. Điều quan trọng hơn là những kết quả nghiên cứu của nhiều người phải hợp lý khi kết tập thành một thể thống nhất. Những mâu thuẫn giữa kết quả nghiên cứu của ông Thọ với nhiều kết quả nghiên cứu của tác giả khác chúng tôi sẽ trình bày riêng, ở bài viết khác.
Bài viết này và những bài đồng dạng khác chỉ ở góc độ tham khảo góp ý vui vẻ, trong câu chữ nếu có điều quá đáng xin các tác giả được đề cập mở đại lượng mà thứ cho, thứ cho.
© 2009 Phạm Hoàng Quân
© 2009 talawas blog
[1]http://209.85.175.132/search?q=cache:ekYVKLs26SIJ:www.cpv.org.vn/print_preview.asp%3Fid%3DBT282084998+%22Ph%C3%A1t+hi%E1%BB%87n+m%E1%BB%9Bi+t%C6%B0+li%E1%BB%87u+b%E1%BA%A3n+%C4%91%E1%BB%93+c%E1%BB%95+v%E1%BB%81+hai+qu%E1%BA%A7n+%C4%91%E1%BA%A3o+H%C3%B2ang+Sa-+Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng+Sa+c%E1%BB%A7a+Vi%E1%BB%87t+Nam%22&cd=7&hl=vi&ct=clnk&gl=vn.
Thưa ông Nguyễn Tâm Bảo
Cuộc “tranh luận học thuật” mà những “sinh viên” (trong đó có ông) đang “chăm chú theo dõi” ấy cho tới nay (sau bài của ông Hòang Quốc Bão, kể cả những comment của người trong cuộc) đã chứng tỏ điều gì rồi chứ? Chao ôi! đem những cái “chuông” ấy mà đi “đấm nước người” (mà lại là một nước không lồ đầy âm mưu, tráo trở) thì sẽ ra sao nhỉ? Đúng như ông Phạm Hoàng Quân đã cảnh báo. Đến bài viết hai năm rõ mười của ông Hoàng Quốc Bão thì rõ là những cái gọi là “học thuật” kia của các vị GS chẳng còn gì để nói. Vậy mà vẫn xuất hiện một comment không biết ngượng là gì của ông NXD dưới bài viết đó nữa thì thật là… hết thuốc chữa.
Đó là lý do mà cái “gã” là tôi ấy phải nhảy vào “huyên thuyên rằng…” như ông đã dùng một ví dụ để kéo câu chuyện ra xa khỏi thực chất của vấn đề.
Khen hay chê cái “gã” đó là quyền ở mỗi người. Như ông thì ông chê. Đó là quyền của ông, tôi không hề phản đối cho dù có bị ông mắng là “vô văn hóa”. Chỉ có điều đề nghị ông đừng “vơ đũa cả nắm”. Thế thôi, xin hết, chào ông.
Ông Nguyễn Tâm Bảo nên hiểu rằng “bốc nhầm thuốc” rất khác với “bốc thuốc liều”, và đến giờ này thì ông Quân đã chỉ ra 4 cái sai, không phải lầm, của ông Thọ trong cuộc tranh luận này.
Vâng, đây là cuộc tranh luận giữa hai Phạm Ngô tiên sinh, những nhà văn hóa mà đã được ông NTB vơ đũa để góp ý đánh giá trước đây. Ông PLV trong trường hợp này cũng như ông và tôi, đã làm khán giả theo dõi và đã nhanh miệng góp ý. Ta có thể quý mến những nhà nghiên cứu Hán Nôm, cũng có thể khen chê những thành tựu của họ, và cũng có quyền đánh giá cá nhân qua thái độ của mỗi họ. Cá nhân thôi, personal attack cũng được, nhưng xin đừng “vơ đũa cả nắm”.
Thực ra cái huy-mua của ông Phạm Lưu Vũ không ảnh hưởng gì “nhớn” đến diễn tiến cuộc tranh luận rất gay go của ông Phạm Hoàng Quân và ông TS Ngô Đức Thọ, những biện luận mạnh hay yếu của hai bên không vì “nhời bình”(loạn) của ông Vũ mà thay đổi giá trị, có chăng là ông Nguyễn Tâm Bảo vì không “tiêu hóa” được cái u-mặc (keno) của ông Vũ nên đã hạ chầy “nâng quan điểm” ông Vũ. Mặt khác những “luận cứ” của ông Vũ xem ra cũng chẳng thuyết phục gì lắm, mặc dù ông đã tự nhận rằng đó chỉ là… đùa.
Tóm lại việc ai đăng đàn tranh luận cứ tiếp tục, đám đông xung quanh có hò la ý ới chút xíu càng vui, miễn sao đừng có những cuộc “tranh hùng” (thượng cẳng chân hạ cẳng tay) bên lề khán đài giữa các khán giả với nhau, bằng những chiêu… (hữu/vô) văn hóa.
Ví dụ của Phú Thư không thích hợp, lại có vẻ phóng đại vấn đề.
Nếu ông Ngô Đức Thọ có nhầm lẫn, thì đó là nhầm lẫn về mặt học thuật. Ai làm nghiên cứu cũng có lúc vấp phải sai lầm. Vì vậy mới cần có phản biện – peer review.
Sai lầm về học thuật không thể ví như sai lầm của gã lang băm bốc nhầm thuốc. Nhờ có sai lầm và có phản biện nên khoa học mới tiến bộ được.
Trong một cuộc tranh luận mà một người, thay vì phản biện lập luận của người kia, lại chọn cách tấn công cá nhân, thì đó là hành vi vô văn hóa.
Còn nếu chỉ là cuộc cãi cọ thông thường giữa hai người nhiều cảm tính, thì vấn đề “văn hóa” có lẽ không cần đặt ra.
Cá nhân tôi trân trọng tất cả những ai nghiên cứu về Hán Nôm. Ngành này không đem lại tưởng thưởng về vật chất, vì vậy đòi hỏi sự đam mê lớn. Chỉ riêng cái việc dụng công nghiên cứu nhằm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cũng đáng được trân trọng rồi, chứ sao lại dèm pha và chế diễu? Hơn nữa nếu là đồng nghiệp mà xúc phạm nhau thì người ngoài làm sao còn tôn trọng mình?
Đọc những lời phê phán ông Phạm Lưu Vũ của ông Nguyễn Tâm Bảo,tôi có cảm tưởng là ông Bảo hình như có sở trường về “nâng quan điểm”! Lời chế nhạo của ông Phạm Lưu Vũ xem ra không lấy gì làm quá đáng,thế mà ông Bảo tận lực phang bằng búa tạ “rất vô văn hóa” xuống ông Vũ.
Tôi không chia buồn với ông Phạm Lưu Vũ mà xin chia vui với ông trong trường hợp hiếm hoi này.
Trong chuyện u mặc của ông Phạm Lưu Vũ, tôi nghĩ:
– Ở nhà ông, ông Vũ có quyền đùa (dù là có duyên hay không, vô duyên thì bị vợ con chê cười, là cùng),
– Tuy nhiên, ở nơi công cộng, cho dù là “tự do” và “dân chủ”, nhưng nếu nhiều người tỏ ra không thích cái đùa ấy, thì cũng mong ông Vũ xem lại…
Có ông lang nọ chuyên bán thuốc gia truyền, cho là tốt lắm. Một hôm ông ta đang rao bán một loại thuốc mới, người đến xem rất đông, bỗng có một người ghé qua mách rằng ông ta là chính là tên lang băm hôm nào, đã dùng mù u dầm bã đậu để chữa bệnh đau bụng cho người ta trước đó.
Có anh bán thuốc dán dạo gần đó được dịp chưởi đổng rằng cả đám thầy thuốc toàn là lang băm, rồi lại mắng anh chàng kia là một gã vô lại.
Tôi nghĩ ông Nguyễn Tâm Bảo nên đọc lại ý kiến của mình cũng như ý kiến và phản hồi của ông Phạm Lưu Vũ, để có thể đưa ra những ý kiến có vẻ hợp lý và “văn hóa” hơn.
Tôi không thấy Phạm Lưu Vũ đã phạm sai lầm, chỉ đơn giản rằng ông đùa… hổng có duyên, hổng gây cười dầu ông nhận mình thuộc giống người thích đùa.
Ông Phạm Lưu Vũ đã phạm một sai lầm đúng y như ông giáo sư Thọ. Đó là đả kích cá nhân và không thừa nhận sai lầm của mình, không tiếp thu lời phê bình của người khác.
Gửi ông Phạm Lưu Vũ:
Có hai ông giáo sư A và B đang tranh luận với nhau về một vấn đề học thuật trên diễn đàn. Bọn sinh viên trong đó có tôi đang chăm chú theo dõi. Tự nhiên có một gã từ đâu bước vào chỉ tay vào ông A và nói: “A ha, có phải đây là ông giáo sư A không nhẩy … ” rồi huyên thuyên rằng ông giáo sư này dốt lắm không đáng nghe đâu.
Thế thì, theo ông, tôi nên phản ứng thế nào? Có nên khen ngợi gã đó là kẻ thích đùa không?
@ Nguyễn Tâm Bảo: talawas nay dùng mô hình blog, chắc là cũng để cho những ý kiến cá nhơn được tự do hơn. Với lại, trong một bài học thuật có nhiều người đọc, ai góp ý được về học thuật thì góp, ai chỉ có thể góp về tác giả thôi, thì cũng góp luôn. Bởi quan niệm về tự do ngôn luận là “Tôi có thể không đồng ý với điều anh nói, nhưng tôi sẽ đấu tranh tới cùng để anh được nói ra điều đó” kia mà.
Tất nhiên, nếu bài học thuật được toàn những comment học thuật, thì hay quá, ít ra cũng không có thêm cái comment của Nguyễn Tâm Bảo và tôi đây nữa.
Xin sửa lại phản hồi mới viết (chưa thấy post)
Cám ơn ông Nguyễn Tâm Bảo đã có nhời dạy rất “giáo khoa thư”.
Tiếc rằng thời buổi “sĩ khí rụt rè gà phải cáo” này, điều ông “nhận thấy” ấy nó nằm ở tận đẩu ở đâu ấy mà “kẻ vô văn hoá” này “soi đèn” tìm mãi vẫn không ra.
Riêng điều “nhận thấy” thứ 2 của ông: “Còn những người “làm văn hóa” khi bất đồng về học thuật thì lại rất hay có cách tấn công cá nhân rất vô văn hóa” thì đây lại là 1 kết luận hơi bị “xanh rờn” đấy. Nếu ông không xin lỗi những người “làm văn hoá” thì tôi sẽ xin lỗi họ vậy, bởi tại tôi mà họ bị ông vơ đũa cả nắm như thế. Xin các vị hiểu cho rằng ông Nguyễn Tâm Bảo nhân cái sự “personal attack” của tôi mà nhắc nhở tôi, chứ không phải ông “tranh luận” gì đâu. Nếu “tranh luận”, chắc chắn ông đã viết một cách rất có “văn hoá” rồi.
Tôi không có vinh dự đứng trong hàng ngũ những người “làm văn hoá”, chỉ là 1 kẻ “làm ruộng” và đóng thuế bình thường nên đôi khi mới “vô văn hoá” như ông đã chỉ rõ. Giống người như tôi thích đùa lắm, bậc “hữu văn hoá” như ông đừng chấp làm gì.
Tôi nhận thấy thế này: những người nghiên cứu khoa học tự nhiên đôi khi cũng bất đồng quan điểm và cãi nhau dữ dội, nhưng họ không xúc phạm và tấn công cá nhân người khác.
Còn những người “làm văn hóa” khi bất đồng về học thuật thì lại rất hay có cách tấn công cá nhân rất vô văn hóa.
Ý kiến của ông Phạm Lưu Vũ ở trên hoàn toàn không liên quan gì đến những vấn đề học thuật của cuộc tranh luận, mà chỉ nhằm duy nhất một mục đích là chế nhạo cá nhân ông Ngô Đức Thọ. Đó là personal attack.
GS Ngô Đức Thọ có phải là người đã đưa ra 1 định nghĩa b[r]ất hủ về “thư pháp” trong 1 cuộc ra mắt lớp dạy thư pháp của nhà thư pháp Trịnh Tuấn tại Trung tâm ngôn ngữ văn hoá Đông Tây cách đây chưa lâu, rằng: “Thư pháp là… phương pháp viết chữ(!)” không ý nhẩy???
PLV tôi hôm đó rất bái phục cú định nghĩa “xanh rờn” đó của GS và lập tức… chuồn thẳng cổ, không thèm mất công học thư pháp thư phiếc làm gì nữa cho phí, bởi cứ theo “định nghĩa” đó thì mình cũng đã từng học cái món “pháp phiếc” này từ những thuở… vỡ lòng rồi.
Nay lại đọc thêm bài “phản [trật] đòn” rất hùng hồn của GS đối với PHQ, PLV tôi lại thêm 1 lần bái, bái phục. Theo chỗ PLV tôi biết thì thời buổi “hậu hậu nho nhe” này, những bậc đạt đến trình độ TS Hám Nôn (ý chết Hán Nôm – xin lỗi) là cự kì quý hiếm. Vậy xin quý vị hãy cẩn thận.
Theo dõi bài viết của hai ông Quân, Thọ, tôi thấy thế này:
1. Việc nghiên cứu địa đồ của TQ để phục vụ việc chứng minh chủ quyền của VN đối với Hoàng Trường hai sa là lành mạnh lắm, nhưng nếu gặp tư liệu TQ nói Trường Sa là cửa biển chứ không phải đảo, mình cũng ồ lên cho là đúng, thì chẳng hóa ra mình cũng công nhận Trường Sa không phải là quần đảo đang tranh chấp ư?
2. Do vậy, người nghiên cứu nếu chỉ có vốn liếng Hán Nôm văn chương, mà kiến văn lịch sử, địa dư không thạo, thì tốt nhất là nên cẩn thận mỗi khi công bố những “phát hiện” của mình.
3. Nếu mai này học giới TQ dựa vào các bài viết [và tham luận] của ông Thọ để kêu lên rằng: Việt Nam cũng thừa nhận Trường Sa thực ra chỉ là tên cửa biển, chứ không phải tên quần đảo đâu, thì ông Thọ nghĩ thế nào?
4. Than ôi!!!