Đỗ Kh. – Shanxi, cô dâu và goá phụ
19/03/2010 | 11:31 sáng | 36 Comments
Category: Thế giới, Tổng hợp
Thẻ: "Tỉ phú toàn thế giới > Gini index > liên kết lại!" > Milton Friedman > tai nạn hầm mỏ
Cô dâu
Thiếu nữ trong ảnh này một lát nữa sẽ khóc.
Cô khóc không phải vì cô sẽ phải lấy chồng Trung Quốc chứ không được lấy chồng Việt Nam. Cô khóc không phải vì chồng cô mặt nghệt và để tóc xoã một bên trán. Cô cũng không khóc vì cho ngày cưới này gia đình cô đã phải tốn 3.000 USD cái phần làm móng tay, hay vì trong của hồi môn mang về nhà chồng có cả một chiếc xe con Lamborghini trinh nguyên màu trắng. Tôi chắc là cô khóc vì hạnh phúc trong một ngày được coi là vui nhất của cuộc đời, lên xe Ferrari hoa về nhà quí tử của một chủ mỏ than địa phương.
Gần đây trên mạng lao xao những tấm ảnh đám cưới ở xó xỉnh Shanxi, Trung Quốc được những người chuộng xe con đưa lên (trong thế giới muôn màu này, có người thích xe con, có người thích hoa hậu và có người thích nữ sinh đánh nhau). Một đám cưới khác, cũng ở tỉnh lẻ nhiều mỏ than này, vận dụng đến 4 xe Ferrari mở đường cho 4 Rolls Royce diễn hành, theo sau là 6 xe Mercedes, 6 Bentley và 20 Audi A8 được phò bằng 40 chiếc Porsche Cayenne, Range Rover, BMW X5 và Audi Q7 trong khi 6 xe Jeep lăng xăng chung quanh đoàn để quay phim chụp hình.
Thiếu phụ trong ảnh này thì đang khóc và lát nữa cô sẽ còn khóc tiếp.
Cô khóc vì cô cũng có chồng. Anh là công nhân cũng tại tỉnh Shanxi nhưng anh vừa thiệt mạng trong một tai nạn hầm mỏ. Ảnh ngày cưới của hai người, chẳng hiểu là dùng xe con gì để đưa dâu vì không thấy ai đưa lên mạng. Nhưng tai nạn hầm mỏ ở vùng này thì có rất nhiều. Danh sách sau đây không đầy đủ nhưng ba trang đầu kết quả Google đủ để cho ta một ý niệm.
5.2004: 24 người chết
8.2004: 10 người chết
8.2005: 120 người chết
9.2005: 17 người chết
5.2006: 56 người chết
7.2007: 9 người chết
12.2007: 105 người chết
9.2008: 270 người chết
10.2008: 5 người chết
2.2009: 74 người chết
9.2009: 11 người chết
Trở về xa hơn một chút, riêng trong tháng 10. 2001 tại tỉnh Shanxi đã xảy ra bốn tai nạn hầm mỏ chết người, 14 thiệt mạng tại Datong, 33 tại Podi, 11 tại Qingyu và 14 tại Jingchen. Có thể nói tháng này chẳng hiểu sao tai nạn sập hầm, nổ hầm nhiều gần bằng đám cưới nhưng “chẳng hiểu sao” là một cụm từ không chính xác. Tai nạn tại Shanxi xảy ra theo các cuộc điều tra của chính quyền là vì lao động tại các hầm mỏ không tuân thủ đầy đủ an toàn theo luật định, kiểm tra của cơ quan chức năng lơ là nhắm mắt bỏ qua vì tham nhũng và mỗi bận như vậy đều có biện pháp như cách chức Tỉnh ủy (9.2008) hay truy tố các chủ nhân mỏ than (8.2005) nhưng đâu vẫn vào đó. Ai cũng hiểu chứ chẳng phải là không, và lý do đầu tiên cũng như sau cùng là vì lợi nhuận.
Cô dâu và goá phụ trên đây, xe con đắt tiền và tai nạn lao động, là mặt phải và mặt trái nhưng chỉ là mặt nổi của một hiện tượng lớn hơn nhiều, sự hình thành tại Trung Quốc của một giai cấp mới. Năm 2010 Trung Quốc được tạp chí Forbes vinh danh là quốc gia có nhiều tỷ phú nhất thế giới (64 vị) sau Hoa Kỳ (với 403). Trong 64 tỉ phú này có 27 người lần đầu được phong thần, đạt hay vượt mức 1.000 triệu USD để đứng đầu giai cấp mới. Giai cấp này ở Trung Quốc được gọi là “tư sản đỏ” trong khi ở Hoa Kỳ thì chỉ được gọi là “tư sản” ngắn gọn mà thôi, theo câu nổi tiếng của họ Đặng là mèo màu gì thì cũng vậy.
Theo thiển ý, thì đây là một tin mừng và một niềm vui cho những tông đồ của chủ nghĩa tư bản chứ có gì mà phải hậm hực.
Chẳng những Trung Quốc đi theo con đường tư bản hoang dã của Tây phương vào thế kỷ 19 mà còn theo cả con đường của Tân Tự do chủ nghĩa đang thịnh hành (tuy có hơi lảo đảo hiện nay) tại Anh Quốc và Mỹ. 30 năm nay, từ ngày giáo chủ trường phái Chicago là ông Milton Friedman sang xầm xì vào tai các nhà lãnh đạo thì Trung Quốc đã có những thành tựu đáng kể về mặt này. Tất nhiên là hai chế độ, hai quốc gia có những cá biệt căn bản về mặt kinh tế, chưa nói đến chính trị và đây không có ý đồng hoá Trung Quốc với lại Hoa Kỳ mà chỉ mạn phép đồng hoá các nhà tiền tỉ của hai nơi. Tỉ phú ở nơi đâu thì cũng là tỉ phú cả và đoàn kết tự nhiên rất là chặt chẽ chẳng cần phải hô hào (“Tỉ phú toàn thế giới, liên kết lại!”)
Trong 30 năm, về công bằng kinh tế chẳng hạn, Trung Quốc đã đuổi kịp và qua cả mặt Hoa Kỳ. Dùng các chỉ số thông dụng (với những giới hạn của chúng) như tỉ số giữa 10% nghèo nhất và 10% giàu nhất (tỉ lệ càng cao thì càng có cách biệt) và Gini index (con số càng cao thì càng thiếu công bằng) thì thấy (thống kê của UNDP):
Hoa Kỳ, tỉ lệ 10% giàu/nghèo là 15,9. Gini là 40,8 (2007).
Trung Quốc, tỉ lệ 10% giàu/nghèo: 21,6. Gini là 46,9 (2004).
Các nước được coi là công bằng hơn, để thí dụ:
Nhật Bản, tỉ lệ 10% giàu/nghèo là 4,5. Gini là 24,9 (2004).
Phần Lan, tỉ lệ 10% giàu/nghèo là 5,6. Gini là 26,9 (2004).
Để tham khảo:
Việt Nam, tỉ lệ 10% giàu/nghèo là 6,9. Gini là 34,3 (2004).
Việt Nam đi sau trào lưu cuả Trung Quốc 15 năm, ta tin rằng rồi sẽ đuổi kịp (ở đây vẫn nói giới hạn thôi về mặt này). Cho đến giờ thì vẫn thường thường bậc trung, buông thả thì cũng cần phải có thời gian chứ, tuy có nhiều dấu hiệu để mà phê phán. Nhưng phê phán thì có nên bất nhất, chênh lệch giàu nghèo ở Việt Nam là tồi tệ (Google câu này còn hiện ra nhiều kết quả hơn là tai nạn hầm mỏ tại Shanxi); còn chênh lệch giàu nghèo ở Mỹ là “trời đất sinh ra” hay là đáng noi theo?
Khủng hoảng toàn cầu còn bóp cổ ai thì năm 2009 đã chừa các nhà tỉ phú, trong lãnh vực tài nguyên (Nga) cũng như là tài chánh (Mỹ). Thì Thần tài mà, nhưng 10.000 USD tỉ nhà nước Hoa Kỳ bỏ vào lãnh vực tài chánh chắc cũng ảnh hưởng ngang với ông râu dài này. Số tỉ phú từ 793 tăng lên 1011. Tài sản của họ tăng trưởng 50% trong năm qua. Một tin gây hãnh diện cho những người bỏ nước ra đi bôn ba hải ngoại là công dân Mexico gốc Lebanon thuộc thế hệ thứ nhì, ông Carlos Slim, vượt qua Bill Gates tí xíu thôi (500 triệu USD) để đứng đầu thế giới. Lao động Mexico kiếm 16,50 USD/ ngày ngẩng mặt với đời nhờ đồng hương này năm qua kiếm được mỗi ngày 27 triệu. Đến “lao nô xuất khẩu” Mexico ở Mỹ còn phải tự hào thì Việt kiều nghĩ sao?
Bài viết này cũng có thể minh hoạ bằng ảnh của hai cô gái Shanxi. Cô thứ nhất, con một chủ nhân hầm mỏ, đưa lên youtube căn nhà bố mẹ cô sắm cho tại Seattle, bang Washington.
Ái nữ
Em bé thứ nhì, thì mới mất cha trong một những vô số tai nạn hầm mỏ của tỉnh.
© 2010 Đỗ Kh.
© 2010 talawas
Ý kiến phản hồi vừa rồi của tôi không nhằm kết luận Việt Nam nên đi theo nền kinh tế nào mà chỉ muốn cho ĐK và độc giả thấy có thể có những cái nhìn khác để giải thích về sự chênh lệch giàu nghèo ở Trung Quốc và Việt Nam: nó do “crony capitalism” chứ không phải do tự thân nền kinh tế tư bản tự do như ĐK lập luận. Tương tự, ĐK cho là chỉ trích chênh lệch giàu nghèo ờ Việt Nam là bất nhất do ĐK căn cứ vào GINI, còn tôi cho là chỉ trích đó chưa hẳn là bất nhất nếu căn cứ vào tốc độ tăng trưởng của GINI. Tôi hoàn toàn đồng ý với ĐK là nền kinh tế của Philippines là “crony capitalism” và cũng đồng ý là Philippines có đủ tệ nạn xã hội như Việt Nam, và nhiều mặt có thể còn hơn cả Việt Nam. Và thí dụ về Philippines mà ĐK đưa ra càng củng cố luận điểm của tôi.
Còn Việt Nam nên đi theo nền kinh tế nào hoặc đi theo nền kinh tế tư bản tân tự do thì có được như Nam Hàn, thành Thái Lan, sẽ như Philippines hay chẳng giống ai là một đề tài to lớn cần những nghiên cứu nghiêm túc về lịch sử, xã hội, kinh tế, và chính trị, chứ tôi nghĩ không thể một bài viết vài trang và bằng vào những hình ảnh cảm tính, những con số thống kê sử dụng một cách chọn lọc cho phù hợp với quan điểm của mình, những thí dụ và phản thí dụ hở đâu bịt đấy không hệ thống, mà mong kết luận một cách thuyết phục là nên thế này hay không nên thế kia.
1) Chuyện bailout các ngân hàng Mỹ dù tốt-xấu như thế nào, hậu quả ra sao,… nhưng ít ra nó đã được tham mưu bởi các kinh tế gia Mỹ thứ thiệt (Mỹ chứ không phải Mít), đã được thảo luận, phân tích nghiêm túc, công khai (chứ không phải hóng hơi nồi chõ rồi tán nhảm)!
2) Cũng may là Philippines còn có tự do dân chủ nên 3 cha con nhà Andal Ampatuan bị đuổi khỏi đảng và hiện bị bắt giam. Thông tin vụ việc được công khai điều tra. Trong khi ở VN không biết bao nhiêu nạn nhân của thời cải cách ruộng đất (phe đối lập? vài ngàn, vài chục ngàn?) chết oan ức, hay bao nhiêu quân nhân miền Nam (cũng phe đối lập?) chết thảm trong các trại tập trung sau 1975?
3) GDP (USD) đầu người năm 1950/2009/tỉ lệ tăng trưởng):
Nhóm 1:
Japan: 1873/32817/1652%
Philippines: 1293/3536/173%
Đài Loan: 992/29829/2907%
Nam Triều Tiên: 876/27791/3072%
Thái Lan: 848/7998/843%
Trung bình tăng trưởng: 1729%
Nhóm 2:
Trung Quốc: 614/6546/966%
Bắc Triều Tiên: 876/1800/105% (tính bằng Nam Triều Tiên 1950)
Việt Nam: 614/2933/378% (tính bằng Thái Lan 1950)
Trung bình tăng trưởng: 794%
Nhận xét:
– Rõ ràng tỉ lệ tăng trưởng trung bình của nhóm nước dân chủ cao hơn hẳn nhóm nước độc tài.
– Ngay cả trường hợp đặc biệt tệ nhất là Philippines, GDP tuyệt đối năm 2009 vẫn cao hơn Việt Nam.
4) Tranh luận với Huyền Minh nhị lão Đỗ Kh. và Anh Dũng không biết đường nào mà lần! Đỗ Kh. thì cho rằng ừ, Việt Nam xấu, không dân chủ, nhưng mà các nước khác cũng xấu, vậy huề! Còn Anh Dũng thì khăng khăng Việt Nam tốt hơn, dân chủ hơn các nước dân chủ khác! Đề nghị nhị lão họp bàn thảo luận kỹ lưỡng đưa ra tiên đề đường lối đấu tranh trước khi đi phân hóa địch!
Phỏng vấn ông Nguyễn văn Lý, BBC ghi lại là:
“Bao nhiêu người có tâm huyết, muốn thay đổi, nhưng thay đổi thế nào? Nếu thay đổi mà mất ổn định, tình hình xấu hơn cả Thái Lan, Indonesia, Philippines, thì thà cứ để yên cho Đảng Cộng sản lãnh đạo.”
Đoạn ghi âm, theo tôi nghe được là:
“Nếu như thay đổi mà làm cho tình hình còn xấu hơn cả Thái Lan, cả Indonesia, Philippines, thì thôi để đảng Cộng sản người ta đang còn(?) giúp cho dân Việt Nam cũng có một vị trí trong cộng đồng Asean…”
Trách nhiệm biên tập phỏng vấn là của BBC, sau đó có sự chấp thuận của linh mục Lý hay không thì ta không biết nhưng theo thiển ý thì trung thực với nội dung của phát biểu này.
Nhà cầm quyền biệt miệng ông không để cho ông nói. Giờ ông nói điều gì ta không muốn nghe thì ta bịt tai ta lại chứ ta nỡ nào hành xử kiểu độc tài.
Nếu chúng ta cùng đọc một tường thuật và nghe cùng một ghi âm của một tổ chức truyền thông như BBC mà không đồng ý về chữ viết ra và tiếng ghi lại, thì thôi để cho báo Nhân Dân người ta suy diễn hộ nhé.
Phần tôi, không đồng ý với linh mục Lý và nghĩ là dân chủ chính trị cần thiết cho đất nước, đảng Cộng sản muốn tồn tại và đóng góp “giúp cho dân Việt Nam cũng có một vị trí trong cộng đồng Asean…” gì đó thì phải do cử tri bầu lên trong một cuộc bầu cử tự do. Tuy nhiên, tôi hiểu quan ngại của ông khi nhìn sang hiện trạng của các nước láng giềng, chưa hề một ngày ở dưới sự lãnh đạo của đảng CS.
Tỉnh ủy Đồng Tháp hạ sát 57 người gồm một đoàn đối lập có 30 nhà báo tháp tùng trong khi họ đang trên đường đến Cao Lãnh vào ngày 23.11.2009?
Đây là chuyện xảy ra tại Maguinado, ARMM (Khu vực Tự trị Hồi giáo Mindanao) theo lệnh của tỉnh trưởng Andal Ampatuan Sr, thuộc một phong trào từng liên kết với đảng cầm quyền của tổng thống Macapagal-Arroyo. Ông hiện đang bị điều tra và truy tố, chưa đến đâu hết. Nạn nhân là vợ và chị em của một ứng viên tỉnh trưởng đối lập, cũng biết thân biết phận nên khi ra tranh cử đã lánh mặt và nhờ phụ nữ trong gia đình đi nộp đơn hộ, với 30 nhà báo đi kèm, à, thế thì giết tất là khỏi tường thuật.
Đây hẳn là một thí dụ cực đoan nhưng nhẹ nhàng là sau chuyện tày trời này, ngày 18.2.2010, ông Erroll Sinsuat, ứng cử viên chức thị trưởng Cotabato City (cũng trong tỉnh) bị hạ sát và một cảnh sát bị thương.
Philippines là một thuộc địa cũ của Hoa Kỳ, từ ngày độc lập dù dưới chế độ quân phiệt hay dân chủ không rời xa đường lối (định hướng) của mẫu quốc cũ một nửa bước và “croony capitalism” (cám ơn Đỗ Trí) thì vô địch còn hơn là Manny Pacquiao. Tham nhũng thì Transparency International xếp hạng 139 (Việt Nam ngửng đầu với hạng 120). Có cô dâu Philippines ra nước ngoài lấy chồng, đi lao động, làm osin không? Trong nước có chênh lệch giàu nghèo, tội ác, văn hoá xuống cấp, nữ sinh đánh nhau không? Với những dè dặt dành cho các con số, năm 1950, GDP đầu người ở đây là 1.293 USD, so với Nhật Bản là 1.873 USD, Đài Loan là 922 USD, Nam Triều Tiên là 876 USD và Thái Lan 848 USD.
http://www.nationmaster.com/graph/eco_gdp_per_cap_in_195-economy-gdp-per-capita-1950
Có gương Hàn Quốc thì cũng có gương Indonesia, và kết luận có khác, nhưng tôi có thể chia sẻ quan ngại của linh mục Lý chứ không thể ở đó mà nói “tào lao” được (chữ của vietnguyen).
Nền kinh tế thị trường và định hướng XHCN tự nó không mâu thuẫn, bằng chứng là hầu hết các nước Bắc Âu thuộc nhóm quốc gia có các chỉ số HDI và DI cao nhất thế giới. Ngay cả độc tài cũng không mâu thuẫn với kinh tế thị trường: Những nước DI không được cao lắm như Singapore và Hongkong, mà Việt Nam đang mơ ước nhắm tới, có HDI rất cao ngang Đức và Anh. Vấn đề của Việt Nam và Trung Quốc không phải là độc tài, kinh tế tư bản tân tự do hay định hướng XHCN, mà là tư bản phe đảng (crony capitalism) với hậu quả là tham nhũng. Vị trí của Trung Quốc và Việt Nam trong bảng chỉ số tham nhũng biểu kiến (Corruption Perceptions Index) (xem
http://en.wikipedia.org/wiki/Corruption_Perceptions_Index) giải thích phần nào những quan ngại của ĐK đối với sự phát triển mô hình kinh tế tư bản ở hai quốc gia này, chứ không phải chỉ số chênh lệch giàu nghèo. Có thể vì mô hình tư bản phe đảng đó mà có người đã phân biệt “tư sản đỏ” và “tư sản” như ĐK thắc mắc.
vietnguyen đã lập luận và ĐK cũng đồng ý, chỉ số chênh lệch giàu nghèo Gini không phải là thuộc tính của nền kinh tế tư bản và tự nó không có ý nghĩa gì nhiều trong việc đáng giá các nền kinh tế. Vấn đề của Trung Quốc và Việt Nam không phải là chỉ số Gini, mà là tốc độ tăng trưởng của chỉ số này. Nếu hiểu theo nghĩa này thì google “Chênh lệch giàu nghèo ở VN” cho 178.000 kết quả và “Cách biệt giàu nghèo ở VN” cho 773.000 kết quả không hẳn là bất nhất. Cũng vậy, vị trí của Việt Nam trong bảng PCI có thể giải thích tại sao google “tham nhũng ở VN” cho 3.930.000 kết quả.
Thành thật xin lỗi ông Đỗ Kh vì sự bất cẩn của tôi, đã hiểu lầm lời của cha Lý(?) là của ông.
Tôi cũng như một vài quý vị ở đây rất ngạc nhiên với chuyện này. Để không bị bất cẩn thêm một lần nữa, tôi đã nghe đi nghe lại nhiều lần cuộc phỏng vấn bằng âm thanh. Có thể do kỹ thuật, BBC đã lược bỏ phần âm thanh mà đã được đăng khá dài bằng chữ ở phần đầu bài báo.
Quan trọng nhất họ đã lược bỏ câu “ tôi vừa mới trong hang ra” và “hiện nay đảng CS đang leader trên VN, họ có quan hệ với Asean….”trong bài báo chữ.
Đặc biệt nhất không có câu nào cha Lý nói rằng “ thà cứ để yên cho ĐCS lãnh đạo” như trong bài báo chữ.
Mong ông Phan Nhiên Hạo và những ai có băn khoăn về chuyện này hãy bỏ thì giờ nghe lại bằng chính âm thanh thì rõ hơn.
Cha Lý đã 3 lần xuất huyết, hiện nay là giai đoạn điều trị bệnh. Thiết nghĩ, chúng ta biết được bản lãnh của cha là tốt rồi, không nên tạo ra một cuộc cãi vả vô bổ có thể làm hại đến sức khỏe của người tù đang mang chứng bệnh nan y.
1.
Sau đọc xong bài viết của Đỗ Kh. (lúc nào cũng hấp dẫn) cũng như một lố những ý kiến (đọc vô nhiều khi muốn đấp vỡ màn hình computer!), tôi nghĩ có thể thu thập vài kết luận để ghi vô nhật ký – chả lẽ bỏ cả giờ chẳng được cái gì thì “phản” tư bản quá!
Chẳng hạn:
– có nhiều tỷ phú (đô-la) chưa chắc là chuyện hay, mà cũng không bắt buộc là dở;
– GDP cao hay thấp chưa chắc nói lên điều gì;
– Chỉ số “Gini” chỉ nên hiểu trong một giới hạn… cực kỳ… giới hạn v.v.
Những “giới hạn” vô cùng.. mông lung này, chắc chắn không do “lỗi” của tác giả hay các vị độc giả góp ý mà chủ yếu là do chính cái khoa học quái quỷ có tên là Kinh Tế Học.
Chẳng thế mà một TT Hoa Kỳ (R.Reagan?) có lần phải than nên rằng: Phải chi tôi có một vị cố vấn kinh tế chỉ có một tay! Ông hay bà cố vấn này sẽ không bao giờ nói: “On the other hand…” – còn về mặt kia (trong tiếng Anh là “tay” kia)…
2.
Tôi chỉ thấy một khác biệt quan trọng giữa sinh hoạt kinh tế – chính trị của Hoa Kỳ và Việt Nam bây giờ là: ở Hoa Kỳ người ta giàu có trước, rồi nhờ đó sẽ đẻ ra quyền hành; ở Việt Nam người ta đi tìm quyền tước để nhờ đó trở nên giàu có.
Một đường là “tự nhiên”, đã có từ thời nào rồi (“miệng kẻ sang có gang có thép”), kiểu kia cũng có từ xưa, nhưng thường được gọi là… tham nhũng.