Slobodan Lekic – Hoa Kì muốn áp dụng kinh nghiệm Việt Nam vào chiến cuộc Afghanistan
09/08/2009 | 1:11 sáng | Chức năng bình luận bị tắt ở Slobodan Lekic – Hoa Kì muốn áp dụng kinh nghiệm Việt Nam vào chiến cuộc Afghanistan
Category: Chiến tranh Việt Nam, Lịch sử, Thế giới
Thẻ: Chiến cuộc Afghanistan > chiến tranh Việt Nam > Hamid Karzai > Ngô Đình Diệm > Stanley Karnow
Trần Ngọc Cư dịch
Lời người dịch: Theo bản tin này, sử gia Stanley Karnow vừa được hai viên chức cấp cao của Hoa Kì tham khảo ý kiến về kinh nghiệm chiến tranh Việt Nam. Karnow từng bị nhiều người Việt tị nạn lên tiếng phản đối sau khi PBS cho chiếu tài liệu “Vietnam: a TV History” (Việt Nam: thiên lịch sử truyền hình), một tài liệu dựa trên một cuốn sách ông viết về lịch sử chiến tranh Việt Nam, xuất bản năm 1983. Dù trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài có nhiều người qui kết Karnow là một sử gia “thiên Cộng” chăng nữa, cuốn “Vietnam: A History” vẫn là một sử liệu có ảnh hưởng lớn trong giới nghiên cứu và cả trong giới làm chính sách của Hoa Kì tại Afghanistan.
_______________
Brussels – Các quan chức cấp cao Hoa Kì vừa tiếp xúc một học giả hàng đầu về chiến tranh Việt Nam để thảo luận những tương đồng giữa cuộc chiến cách đây 40 năm [tại Việt Nam] và sự can thiệp của Mĩ hiện nay tại Afghanistan, nơi mà Hoa Kì đang tìm phương cách để cô lập một lực lượng du kích tránh chiến đấu trực diện và để chinh phục cảm tình của một khối quần chúng địa phương đầy hoài nghi.
Các quan chức vừa mới tham khảo sử gia Stanley Karnow, một người từng được Giải Pulitzer và cũng là người chống chiến tranh Afghanistan, vào lúc Hoa Kì đang duyệt xét lại chiến lược của mình ở đó.
Tổng thống Obama đã tăng quân số gấp đôi nhằm ngăn chặn quân nổi dậy Taliban và tiếp sức cho chính phủ Afghanistan. Ông vừa ủy nhiệm tướng Stanley McChrystal, viên Tư lệnh cao nhất của Hoa Kì tại Afghanistan, xúc tiến việc duyệt lại chiến lược chống du kích Taliban và soạn thảo một đề xuất chi tiết nhằm đạt được chiến thắng tại đó.
McChrystal và Richard Holbrooke, đặc sứ Hoa Kì tại Afghanistan, đã gọi điện thoại cho Karnow hôm 27-7 trong một nỗ lực hiển nhiên nhằm áp dụng những bài học từ Việt Nam vào chiến tranh Afghanistan, một cuộc chiến khởi sự năm 2001 khi các lực lượng do Hoa Kì lãnh đạo lật đổ chế độ Taliban tiếp theo sau cuộc tấn công của quân khủng bố ngày 11-9 năm đó.
Một trong những lo ngại mà các sử gia thường nêu ra là uy tín của chính phủ do Tổng thống Hamid Karzai lãnh đạo, một chính phủ mà nhiều người cho là thối nát và tham nhũng. Các sử gia nhận thấy có những tương đồng giữa cuộc bầu cử tổng thống ngày 20-8 tại Afghanistan và một nỗ lực đã thất bại tại Việt Nam nhằm hợp thức hoá một chế độ quân sự không được đa số dân chúng ủng hộ xuyên qua một cuộc bầu cử tổng thống có tính áp đặt vào năm 1967.
“Từ Kabul, Holbrooke đã gọi tôi rồi đưa điện thoại cho ông tướng”. Đó là lời của Karnow, tác giả của cuốn sách có nhiều ảnh hưởng, “Việt Nam: Một lịch sử”, xuất bản năm 1983.
Holbrooke xác nhận với hãng thông tấn Associated Press rằng ba người đã thảo luận những điểm tương đồng của hai cuộc chiến. “Chúng tôi đã bàn bạc về tình hình của hai cuộc xung đột và về những điều cần thực hiện [tại Afghanistan]”. Holbrooke đã nói như thế trong lúc đến thăm tổng hành dinh của NATO tại Brussels tuần trước.
Trả lời phỏng vấn hôm thứ Năm với AP, Karnow nói rằng đây là lần đầu tiên ông được các tư lệnh Mĩ tham khảo ý kiến về cuộc chiến Afghanistan. Ông không đi vào những chi tiết của cuộc thảo luận này.
Khi được hỏi người Mĩ có thể rút ra được điều gì về kinh nghiệm Việt Nam, Karnow trả lời: “Chúng ta học được gì từ Việt Nam ư? Chúng ta đã học được rằng lẽ ra chúng không nên dẫn thân đến đó từ đầu. Dù Obama và mọi người khác có vẻ muốn đưa quân vào Afghanistan, nhưng tôi thì không”.
“Ở thời điểm này khả năng Hoa Kì thất trận (tại Afghanistan) gần như là điều không ai nghĩ đến, nhưng đây cũng là điều mà các chuyên gia trước đây không hề nghĩ tới trong chiến tranh Việt Nam vào năm 1967.” Karnow đã nói như thế tại nhà riêng của ông ở bang Maryland. “Có thể rằng cuộc chiến sẽ không có hồi kết thúc thực sự; nó sẽ kéo dài lê thê một thời gian cho đến khi nào công chúng Hoa Kì đâm ra mệt mỏi, chán nản.”
Một viên chức chính quyền nói rằng việc tham khảo giới hàn lâm và các chuyên gia ngoài hành lang quyền lực là một nguyên tắc của chính quyền Obama, đặc biệt về những biến cố và quyết định được nhiều người quan tâm.
Theo viên chức nói trên, một người phát biểu với điều kiện ẩn danh, hình thức xin ý kiến của nhiều chuyên gia khác nhau cũng là phong cách làm việc của [đặc sứ] Holbrooke, và với một quá trình công tác tại Việt Nam, ông đã đặc biệt chú tâm vào cuộc chiến tại đó và cố rút ra nhiều bài học nghĩa lí cho cuộc chiến hiện nay.
Holbrooke và Karnow quen biết nhau từ khi cả hai còn làm việc ở Việt Nam vào đầu thập niên 1960. Lúc đó, Holbrooke còn là một viên chức ngoại giao cấp thấp của Hoa Kì và Karnow là thông tín viên của Life-Time.
Holbrooke đã vắn tắt bình luận về những tương phản giữa hai cuộc chiến, đưa ra nhận xét rằng chế độ quân nhân tại Sài Gòn là tham nhũng và không được lòng dân, nhưng hiện nay thì cả một cộng đồng quốc tế đang ra sức dựng xây một thể chế dân chủ tại Afghanistan.
Chiến tranh Việt Nam lại là một cuộc xung đột có tầm mức rộng lớn hơn nhiều. Gần 550 ngàn binh sĩ Hoa Kì được đưa vào chiến cuộc ở thời cao điểm, còn hiện nay chỉ có 102 ngàn binh sĩ quốc tế hiện đóng tại Afghanistan – trong số đó có 63 ngàn lính Mĩ.
James McAllister, một giáo sư khoa chính trị tại Williams College, bang Massachusetts, người đã viết khá nhiều về Việt Nam, cho rằng chính quyền Mĩ có thể học được nhiều điều về chiến tranh Việt Nam.
Theo ông, “Các nhà làm chính sách Mĩ thấy rõ những tương đồng giữa hai cuộc chiến. Họ biết rằng những sai lầm nào mà chúng ta đã phạm phải ở Việt Nam thì nhất định chúng ta cần phải tránh ở Afghanistan”.
McAllister nêu ra những tương đồng sau đây giữa hai cuộc chiến:
– Trong cả hai cuộc chiến, các lực lượng an ninh [của đồng minh và chính phủ] có một lợi thế hoả lực đầy khả năng khống chế, còn quân du kích thì trang bị nhẹ nhưng có tính cơ động cao.
– Quân nổi dậy trong cả hai trường hợp đều có thể sử dụng khu an toàn trên lãnh thổ các nước láng giềng để tập kết và trang bị lại.
– McAllister ghi nhận sự kiện tướng McChrystal đã phải ra lệnh hạn chế các cuộc không kích và ngăn ngừa những thương vong cho thường dân, so sánh hành vi mới mẻ này với việc sử dụng không lực quá đáng tại Việt Nam, một hành động đã gây thương vong to lớn cho thường dân.
McAllister đưa thêm một điểm tương đồng trong một sách lược chính trị khác đã thất bại tại Việt Nam – bầu cử tổng thống.
McAllister cho rằng “cuộc bầu cử tổng thống năm 1967 chỉ đảm bảo rằng những nỗ lực của Hoa Kì sẽ tiếp tục bị phá hoại bởi chính sự hậu thuẫn của Mĩ dành cho một chế độ Sài Gòn tham nhũng và mất lòng dân”.
Rufus Phillips, cấp trên của Holbrooke tại Việt Nam và là tác giả cuốn Why Vietnam Matters (Tại sao Việt Nam vẫn còn quan trọng), cũng lặp lại cảnh báo đó.
“Cuộc bầu cử gian lận tại Nam Việt Nam tỏ ra là yếu tố tai hại nhất và gây bất ổn nhất trong mọi yếu tố”. Phillips đã nói như vậy và hiện giờ ông đang có mặt tại Kabul, góp sức theo dõi vụ bầu cử sắp tới.
David Kilcullen, một chuyên viên chống nổi dậy, người không bao lâu nữa sẽ đảm nhận vai trò cố vấn cho tướng McChrystal, đã so sánh Karzai với Tổng thống Ngô Đình Diệm của Nam Việt Nam.
“Về phương diện cá nhân, ông ta [Karzai] có tiếng khá trong sạch nhưng bị coi là kém hiệu năng; còn người thân của ông thì tham nhũng; ông không được lòng một bộ phận dân chúng rất đáng kể”, đó là phát biểu của Kilcullen vào hôm thứ Năm tại Viện Nghiên cứu và Phục vụ Hoà bình của Hoa Kỳ (the U.S. Institute of Peace), [một tổ chức do Quốc hội Hoa Kì thành lập và tài trợ].
Kilcullen nhận xét: “Ông ta [Karzai] tỏ ra đa nghi, hoang tưởng và xa rời thực tế. Đó cũng là những điều người ta đã nói về tổng thống Diệm vào năm 1963”.
__________
Tác giả: Slovodan Bokic
Thông tín viên AP Anne Gearan và Jennifer Loven từ Washington, D.C., đã đóng góp cho bài này.
Nguồn: http://www.chron.com/disp/story.mpl/ap/world/6563457.html (06/8/2009)
Bình luận
Không có bình luận (bài “Slobodan Lekic – Hoa Kì muốn áp dụng kinh nghiệm Việt Nam vào chiến cuộc Afghanistan”)