Mai Thái Lĩnh – Bị chặn lại ở sân bay
11/07/2009 | 2:37 sáng | 22 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Pháp luật
Thẻ: Không được xuất cảnh
Cách đây không lâu, nhà nghiên cứu và phê bình văn học Nguyễn Hưng Quốc hiện sống tại Úc tuy đã được cấp visa để tham dự Hội nghị “Vai trò của ngôn ngữ và giáo dục đa văn hoá trong việc giáo dục các cộng đồng địa phương trong nền kinh tế toàn cầu” do Đại học Monash ở Úc và Đại học Mở ở Việt Nam đồng tổ chức tại Hà Nội, nhưng ngày 05/4/2009, tại sân bay Nội Bài, ông đã không được nhập cảnh Việt Nam với lí do “nhà nước Việt Nam không hoan nghênh việc nhập cảnh của anh”.
Hôm qua, 10/7/2009, nhà báo và nhà nghiên cứu độc lập Mai Thái Lĩnh tuy đã được cấp hộ chiếu Việt Nam và visa nhập cảnh Hoa Kỳ và Canada để thăm thân nhân, nhưng ra đến sân bay Tân Sơn Nhất thì bị tịch thu hộ chiếu và không được phép rời khỏi Việt Nam, với lí do “là người chưa được phép xuất cảnh”.
Cả hai đều bị chặn lại ở sân bay, người thì không được vào, người thì không được ra. Mời độc giả đọc bài viết của tác giả Mai Thái Lĩnh sau đây, để tự mình có được nhận định về chính sách quản lí xuất nhập cảnh của nhà nước Việt Nam.
talawas
____________
Ngày 10.7.2009 là thời điểm tôi bắt đầu chuyến du hành đi Hoa Kỳ và Canada để thăm thân nhân. Đây là chuyến đi đầu tiên của tôi đến các nước phương Tây và là một chuyến đi có ý nghĩa đặc biệt vì cách đây gần bốn mươi năm, tôi đã từng từ chối một học bổng cao học tại Hoa Kỳ để ở lại tham gia đấu tranh “chống Mỹ”. Chuyến du hành này lại càng có ý nghĩa nhiều hơn sau hơn hai thập niên tôi bị xếp vào hàng ngũ những người bất đồng chính kiến, kể từ khi có vụ “tạp chí Lang Bian bị đình bản sau 3 số”. Rất nhiều người Việt trong và ngoài nước coi đây là một dấu hiệu cởi mở, một điểm mốc mở ra niềm hy vọng.
Vì chuyến bay số BR 392 của hãng hàng không EVA Air của Đài Loan cất cánh vào lúc 12 giờ 55, theo lời khuyên của nhiều người, tôi phải lên đường ra sân bay Tân Sơn Nhất ngay từ 9 giờ sáng. Anh tài xế taxi luôn mồm than phiền về chuyện đường sá và trật tự giao thông, ngày càng trở thành nỗi cơ cực thường ngày của người dân thành phố. Nhiều con đường lớn trong thành phố lúc này đầy rẫy các lô-cốt. Nghe nói đường Cách Mạng Tháng Tám gần như tắc nghẽn vì các lô-cốt, sau khi lô-cốt đã mọc đầy trên các con đường lớn như Võ Thị Sáu và Hai Bà Trưng.
Anh tài xế quyết định tìm lối rẽ vào đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa để ra sân bay. May thay, đường này đã thông thoáng so với trước đây độ mươi ngày, vì được “tạm thời giải phóng” nhân mùa thi vào đại học và cao đẳng để tránh nạn kẹt xe. Điều làm tôi ngạc nhiên là con đường nhỏ chạy vào phi trường cũng bắt đầu bị che chắn bởi bức tường làm bằng tôn kẽm màu xanh lục.
Dù sao thì tôi cũng đến nhà ga quốc tế kịp trước giờ hẹn. Lúc này còn khá sớm nên tôi phải ngồi chờ làm thủ tục. Vào hồi 10 giờ sáng, quầy của hãng EVA bắt đầu làm thủ tục check-in và cân hành lý. Thủ tục rất nhanh chóng, chỉ mất có độ hơn 10 phút. Sau khi cân và gửi hành lý, tôi lấy vé lên máy bay, kể cả vé đi từ Taipei đến Los Angeles. Vì không có ai đưa tiễn nên tôi không lang thang ở vòng ngoài nữa và quyết định bước vào vòng trong.
Kiểm tra xong hành lý xách tay, tôi bước sang cửa kiểm tra hộ chiếu của công an cửa khẩu Tân Sơn Nhất. Sau khi kiểm tra tên tôi trên máy tính, anh công an bịt khẩu trang (chắc là để ngừa cúm?) mời tôi sang phòng của cơ quan công an cửa khẩu để “làm việc”. Cuộc “làm việc” này diễn ra chậm chạp, lề mề theo đúng tác phong cố hữu của ngành công an, và sau đó ông Phó Trưởng đồn cho biết tôi không được phép xuất cảnh.
Khi tôi cho biết ý định sẽ “kiện” lên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, công an cửa khẩu thay biên bản ban đầu bằng một biên bản khác, có chữ ký của người quyết định là ông Lê Văn Lữu, Phó trưởng đồn Công an Cửa khẩu Tân Sơn Nhất, ông Tuấn Nguyên Anh, cán bộ tham mưu (người lập biên bản) và bà Vũ Dương Khánh Nhi (đại diện của hãng hàng không EVA, người chứng kiến). Nội dung chủ yếu là:
- Lập biên bản tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Mai Thái Lĩnh,
- Tạm giữ hộ chiếu Việt Nam số B3037780 mang tên Mai Thái Lĩnh, chuyển Cục Quản lý Xuất Nhập cảnh (số 254 Nguyễn Trãi, Q.1, TP. HCM) và yêu cầu đương sự liên hệ để giải quyết.
Như vậy là họ không cho tôi xuất cảnh với lý do “ông Mai Thái Lĩnh là người chưa được phép xuất cảnh” căn cứ vào “khoản 6, điều 21, Chương IV Nghị định số 136/2007/NĐ-CP ngày 17/08/2007 của Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam”. Không những thế, họ tịch thu luôn hộ chiếu (passport) của tôi – trong đó có thị thực nhập cảnh (visa) của hai nước Hoa Kỳ và Canada.
Mãi đến 12 giờ trưa tôi mới lên taxi về nhà một người bạn. Khí hậu Sài Gòn lúc này rất nóng nực, oi bức. Vừa mệt vừa buồn, buồn vì biết chắc những người thân đang mong đợi sẽ kém vui, và càng buồn hơn cho tình hình chung của cả đất nước!
Buổi chiều, tôi xem lại các bản sao giấy tờ và thấy hộ chiếu của tôi do Cục Quản lý Xuất Nhập cảnh ký vào ngày 1.4.2009, ba ngày trước khi vợ chồng anh Bảo Cự lên đường “Mỹ du”, và nếu tôi nhớ không nhầm thì thời điểm tôi nhận được hộ chiếu tại Đà Lạt cũng chỉ sau khi hai người bạn đặt chân đến đất Hoa Kỳ có vài ngày. Như vậy, “người chưa được phép xuất cảnh” lại được cơ quan công an cấp hộ chiếu và sau khi làm xong mọi thủ tục pháp lý lại bị chặn ở sân bay và tịch thu hộ chiếu.
Đúng là nhân quyền theo kiểu Việt Nam!
Tôi không biết nói sao để giải thích cho bạn bè và người thân hiểu, nhất là những người chưa từng trải nghiệm thực tế của nền luật pháp kiểu cao su, thường co giãn tùy ý và tùy hứng của các nhà lãnh đạo.
Đọc kỹ lại “Biên bản tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Mai Thái Lĩnh”, tôi thấy có nói đến căn cứ pháp lý: khoản 6, điều 21, Chương IV tại Nghị định số 136/2007/NĐ-CP ngày 17/08/2007 của Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam. Tôi tò mò tìm hiểu điều 21 của nghị định này và thấy nội dung như sau:
“Điều 21. Công dân Việt Nam ở trong nước chưa được xuất cảnh nếu thuộc một trong những trường hợp sau đây:
- 1. Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc có liên quan đến công tác điều tra tội phạm.
- 2. Đang có nghĩa vụ chấp hành bản án hình sự.
- 3. Đang có nghĩa vụ chấp hành bản án dân sự, kinh tế; đang chờ để giải quyết tranh chấp về dân sự, kinh tế.
- 4. Đang có nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, nghĩa vụ nộp thuế và những nghĩa vụ khác về tài chính trừ trường hợp có đặt tiền, đặt tài sản hoặc có biện pháp bảo đảm khác để thực hiện nghĩa vụ đó.
- 5. Vì lý do ngăn chặn dịch bệnh nguy hiểm lây lan.
- 6. Vì lý do bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.
- 7. Có hành vi vi phạm hành chính về xuất nhập cảnh theo quy định của Chính phủ.”
Như vậy, căn cứ vào khoản 6, có thể hiểu nguyên nhân khiến tôi không được xuất cảnh là “vì lý do bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội”. Xét về mặt trật tự an toàn xã hội, suốt đời tôi chỉ là một nhà giáo, một người nghiên cứu, một người cầm bút, sống mẫu mực, chẳng những không gây rối cho trật tự an tòan xã hội mà còn luôn quan tâm đến việc xây dựng một xã hội thật sự trật tự và an toàn (dĩ nhiên là trật tự, an toàn dành cho mọi người chứ không dành riêng cho một thiểu số tham nhũng, lạm quyền). Vậy chỉ còn lại lý do “bảo vệ an ninh quốc gia”.
Xem xét những việc gần đây, việc làm có ý nghĩa nhất của tôi là ký tên vào một số bản kiến nghị, trong đó có bản “Kiến nghị Bauxite” do giáo sư Nguyễn Huệ Chi, nhà văn Phạm Toàn và giáo sư-tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng chủ xướng. Không lẽ việc làm này lại có phương hại đến an ninh quốc gia?
Những kiến nghị mà tôi ký tên trong thời gian gần đây là sự thể hiện trách nhiệm của một người trí thức khi quyền lợi và an ninh của quốc gia, dân tộc bị đe dọa. Nếu những việc làm để bảo vệ quốc gia ấy được xem như “có phương hại đến an ninh của quốc gia” thì phải đặt câu hỏi: quốc gia ấy là “quốc gia” Việt Nam hay quốc gia nào khác?
Một số bạn bè hỏi tôi có kiện việc này không. Tôi nghĩ đến trường hợp của tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ, người đang kiện Thủ tướng về việc ký quy hoạch bauxite, người được mệnh danh là “con kiến mà kiện củ khoai”. Tôi cũng chợt nhớ đến trường hợp của một vị ni sư theo đuổi một vụ kiện về đất đai nổi tiếng là dai dẳng nhất ở Lâm Đồng và có thể cũng được xếp nhất nhì trong phạm vi cả nước. Giấy tờ thì được nhiều cấp thẩm quyền coi là đúng, nhưng rồi cũng không ai giải quyết, cố tình kéo dài ngày này sang tháng nọ, như muốn làm cho người đi kiện phải bỏ cuộc vì mệt mỏi.
Nếu muốn kiện, phải có luật pháp công minh và sự tôn trọng luật pháp. Luật pháp như thế, ở nước ta chưa có. Ngoài ra còn phải có cơ quan xử kiện có tính độc lập, có đủ quyền lực và được nhân dân tin tưởng là công bằng, khách quan. Cơ quan ấy hiện nay ở nước ta cũng chưa có.
Vì vậy, tôi đành dừng lại ở việc công bố câu chuyện này, để cho mọi người Việt trong và ngoài nước biết thêm về cái gọi là “quyền tự do đi lại” ở Việt Nam hiện nay.
Bao giờ thì quyền tự do đi lại – một quyền dân sự căn bản của người dân trong một quốc gia văn minh, được thật sự tôn trọng chứ không phải là một thứ ân huệ để ban phát cho người này và tùy tiện cắt bỏ đối với người khác?
Sài Gòn, 10.7.2009
© 2009 Mai Thái Lĩnh
© 2009 talawas blog
34 năm qua
sao vẫn còn cấm người ta
đi ra đi vào
34 năm sau
Có được đi ra đi vào?
chắc cũng chỉ đến nước Tàu
đúng là tào lao!
Nếu quí vị có rỗi thì giờ, tìm đọc quyển Biến động miền Trung để xem bản chất của các phong trào sinh viên xuống đường “Quyết tử cho tổ quốc quyết sinh” tại miền Nam và bản chất của các ông sư mang Phật xuống đường này là ai. Tác giả là ông Liên Thành, cháu gọi Kỳ Ngoại Hầu Cường Để là ông nội, thuộc gia đình Phật giáo thuận thành, chú ruột và anh trai là hoà thượng tại Huế hiện nay, ông bác của tác giả là vị Tăng Thống thứ nhất của Phật giáo Việt Nam Thống nhất, và cũng để coi bản chất của Nguyễn Đắc Xuân (chủ tịch phong trào Sinh viên Quyết tử) và vai trò hai anh em Hoàng Phủ trong vụ thảm sát tại Huế.
1) Ông TTHBách càng muốn chính xác trong sự phân loại, thì lại càng không chính xác. Liệu ông có phân loại đầy đủ nổi không? Trong mỗi loại lại chia thành các loại con nữa, etc. Chính việc phân loại con người đã là một sự quá hồ đồ, xúc phạm đến con người.
2) Ngay những người ông kể tên, cách thế không ai giống ai cả – và có phần nào xúc phạm họ, như đã nói trong (1) – khi ông kể chung vào một loại.
3) Lại mắc bệnh đồng nhất – phân loại: Đế quốc Mỹ= Bá quyền (Đồng chí chứ, sao lại Bá quyền) Trung Quốc. Chống hay thuận cũng có nhiều cách thế, ông TTH Bách ạ.
4) Gõ phản hồi cho phản hồi của ông, tôi lại thuộc loại “hèn nhát” theo tiêu chí phân loại của ông rồi.
@ Phạm Quang Tuấn: “từ người ‘phe kia’ tỉnh mộng và sau đó là những phản hồi ‘phe này’ đại ý ‘ai biểu, đáng đời’ và những lời lẽ hậm hực tương tự. Đọc mãi phát chán. Từ 1975 tới 2009 đã 34 năm rồi, sợ rằng 34 năm sau (2043) vẫn còn như vậy…”
Cái mối hận đó khó mà gột rửa được khỏi đầu họ. Nhưng thế hệ con cháu của họ sẽ không nghĩ vậy. Theo quy luật tự nhiên thì 34 năm sau, vấn đề sẽ khác đi nhiều chứ bác! Đối với phe kia cũng vậy thôi.
Đáng tiếc là đối với tôi, 1 năm cũng là quá dài!
Trích Trần Trọng Hoàng Bách:
2) Ít nhất những người cánh tả thuộc loại 1 mà trong đó tôi coi là có các ông như Mai Thái Lĩnh, Tiêu Dao Bảo Cự, Lữ Phương, Đào Hiếu… đã chứng tỏ bản lĩnh và sự dũng cảm của họ trong cả hai chế độ. Còn các vị đứng ngoài chỉ trích họ, các vị đã làm gì, đã mất gì, đã dám hy sinh điều gì trong cuộc đời của các vị như họ? Hay các vị chỉ dám hi sinh vài phút gõ phản hồi trên các diễn đàn trên mạng, có khi còn không dám dùng tên thật? Muốn nói gì thì nói, HÈN NHÁT hay DŨNG CẢM vẫn là những tính quan trọng cho thấy ai là ai.
Tôi sẽ không bình luận gì về phần 1 & 3 trong phản hồi của ông Trần Trọng Hoàng Bách. Chỉ muốn nói thêm về phần 2 của phản hồi này. Tôi có phần đồng ý với ông TTHB về sự dũng cảm của những nhân vật ông nêu tên trong phần này. Có điều, “dũng cảm” tự nó cũng có nhiều mức độ. Trường hợp Lữ Phương, nhà trí thức này trong khi có can đảm chỉ trích/chống đối sai trái của người khác nhưng lại không đủ can đảm thú nhận sai lầm của chính mình. Sai lầm này đã được phân tích cặn kẽ trong bài viết “Nỗi Loay Hoay của Lữ Phương” trước đây trên talawas liên quan đến sự bất khả tín của Cuộc xâm lăng về văn hoá và tư tưởng của đế quốc Mỹ tại miền Nam Việt Nam và những hậu quả vô cùng tiêu cực của nó trong hơn ba mươi năm qua và sẽ còn tiếp tục. Cho đến nay, tập nghiên cứu này vẫn tiếp tục được lưu hành trong nước, và bằng vào sự thản nhiên vô trách nhiệm của mình đối với “… những sai sót, những chi tiết thiếu kiểm tra, những cách diễn đạt quá lời là không tránh khỏi,… sự thiếu thận trọng do men say chiến thắng…" mà chính ông đã thú nhận, ông Lữ Phương đã đánh mất cái dũng khí cần thiết để sở hữu sự lương thiện của một trí thức. Dùng thang bậc từ 0 đến 10, mức độ dũng cảm của Lữ Phương nên nằm ở đâu?
Ngoài ra, liệu một vài phút gõ phản hồi trên các diễn đàn mạng từ một máy vi tính đặt ngoài biên giới Việt Nam như tôi đang làm có là một hành động “thiếu dũng cảm?”
Mến chào ông Trần Trọng Hoàng Bách,
Tôi đồng ý với ông Bách. Tuy nhiên cho phép tôi thêm vào bảng danh sách của ông, một loại “Việt kiều yêu nước trí thức hải ngoại hiện nay cam tâm làm tay sai cho chính quyền CSVN”. Loại này tôi đã nhận diện được qua tư cách lập lờ, lén lút trong lần về thăm quê hương năm 2007.
– Loại 1 (can đảm tiếp tục tranh đấu lộ diện): vì lý tưởng của họ là nhân dân đất nước VN chứ không phải là chế độ XHCN. Loại này không còn nhiều nhưng không bỏ rơi lý tưởng;
– Loại 2 (nhụt nhuệ khí, hèn nhát, vì hai chữ tư sản, có nhà lầu, xe hơi, có job yên ổn, lương cao, địa vị trong xã hội sở tại). Loại này chỉ biết họp hành ca hát Karaoke, đi chơi cuối tuần, cam chịu cảnh đơn côi vì con cái trưởng thành bỏ đi hết. Về VN chơi giống như người ngoại quốc đi du lịch. Loại này rất sợ nói chuyện về hiện tình đất nước, vị sợ bể nồi cơm, đa số là thế;
– Loại 3 (bỏ lý tưởng nhân dân đất nước, chạy theo lợi nhuận và địa vị trong chính quyền CSVN) loại này sẵn sàng bẻ cong ngòi bút ca tụng Đảng hết mình.
Tất cả mọi loại Việt kiều yêu nước này tôi đã tiếp xúc khá nhiều. Còn chuyện dân chủ, tại sao VN không có quyền tranh đấu đòi hỏi dân chủ đi trước TQ nhỉ? Tại sao phải chờ đợi người ta bật đèn xanh rồi mới làm theo? Đến bao giờ chúng ta mới chịu ngồi xuống nói chuyện với nhau mà không cần người ngoài “sai bảo”?
Tôi hoàn toàn đồng ý với ý 1) và ý 2) của ông Trần Trọng Hoàng Bách.
Nhưng ý 3) của ông Bách, “bá quyền Mỹ cũng nguy hiểm, cũng đe dọa dân tộc VN và các dân tộc khác như thế (như bá quyền đại Hán)”, tôi thấy không thuyết phục. Ngay cả Hồ Chí Minh cũng có ý rằng: “thà hít cứt của Tây một trăm năm còn hơn ăn cứt của Tàu”(*). Mà so với Tây, Mỹ đỡ tệ hơn nhiều lần. Điều này thì ai cũng biết.
(*) Không dám khẳng định độ chính xác của câu trích. Chỉ dùng để nói đến việc năm 1946 HCM chấp nhận Tây vào để có thể đuổi Tầu đi. Nếu ông Bách có ý rằng Tầu lúc đó là Tầu Tưởng, còn Tầu ngày nay là Tầu cộng sản thì phải trao đổi ý kiến theo cách khác.
@ Bác Tưởng Năng Tiến:
Vần “X vào X ra” này vốn thuộc dòng thơ Bút Tre và hậu duệ, khởi đầu bằng “đút vào rút ra” (“Xa xôi như ở Cuba, Fidel cũng phải rút ra đút vào”), hình như nảy sinh từ tình trạng dân Việt Nam thanh bạch quá, toàn “sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại” thôi, mà Bác Hồ thì tuyệt đối không có chuyện “đút vào rút ra”, vì chính thức thì Bác sống độc thân suốt đời và người cộng sản đạo đức sáng ngời thì chỉ được phép “đút vào rút ra” trong quan hệ vợ chồng chính đáng thôi.
Từ “đút vào rút ra” sinh ra các hình thái khác:
– “nhập vào, tách ra” để phản ứng trước tình trạng “tách tách nhập nhập” tràn lan trong quản lý hành chính tại VN (mà thủ đô Hà Nội hiện nay là ví dụ điển hình)
– “đi vào, đi ra” như bác Tiến đã dẫn
– “nốc vào, oẹ ra” để phản ứng trước tình trạng tham nhũng (một mặt phải “ăn”, “nốc”, mặt khác cũng phải nhả ra, “oẹ” ra cho “thằng” khác “ăn” cùng)
và chắc sẽ phát triển sang “nhốt vào, thả ra”, v.v.
Thơ Bút Tre muôn năm!
Tôi đề nghị các vị có truyền thống chỉ trích những người trí thức cánh tả hoạt động chống Mỹ trước 75 tại miền Nam nên xem lại truyền thống đáng ngờ của mình.
1) Những trí thức cánh tả này ít nhất cũng chia thành 3 loại. Loại 1: Sau 75, trở thành những người bất đồng chính kiến với chính quyền cộng sản và bị chính quyền này đàn áp không khác gì chính quyền miền Nam đã đàn áp họ trước 1975. Loại 2: Thất vọng với chính quyền cộng sản sau 75 nhưng im lặng không lên tiếng. Loại 3: Tiếp tục tham gia và cộng tác tích cực với chính quyền cộng sản sau 1975. Như vậy khi chỉ trích – đó là quyền tự do của các vị – các vị ít nhất cũng nên phân biệt rõ 3 loại này.
2) Ít nhất những người cánh tả thuộc loại 1 mà trong đó tôi coi là có các ông như Mai Thái Lĩnh, Tiêu Dao Bảo Cự, Lữ Phương, Đào Hiếu… đã chứng tỏ bản lĩnh và sự dũng cảm của họ trong cả hai chế độ. Còn các vị đứng ngoài chỉ trích họ, các vị đã làm gì, đã mất gì, đã dám hy sinh điều gì trong cuộc đời của các vị như họ? Hay các vị chỉ dám hi sinh vài phút gõ phản hồi trên các diễn đàn trên mạng, có khi còn không dám dùng tên thật? Muốn nói gì thì nói, HÈN NHÁT hay DŨNG CẢM vẫn là những tính quan trọng cho thấy ai là ai.
3) Vì sao các vị có thể đồng ý với nhau chống bá quyền Trung Quốc tại VN mà không đồng ý rằng bá quyền Mỹ cũng nguy hiểm, cũng đe doạ dân tộc VN và các dân tộc khác như thế? Vì Mỹ là một nước dân chủ ư? Trung Quốc cũng có thể trở thành một nước dân chủ trước VN, nhưng không vì thế mà kém đe dọa VN hơn!
Đồng ý với Cafedenda. Quá nhiều lần đọc bài từ người “phe kia” tỉnh mộng và sau đó là những phản hồi “phe này” đại ý “ai biểu, đáng đời” và những lời lẽ hậm hực tương tự. Đọc mãi phát chán. Từ 1975 tới 2009 đã 34 năm rồi, sợ rằng 34 năm sau (2043) vẫn còn như vậy.
TẶNG NHỮNG NGƯỜI TRONG DANH SÁCH CẤM BAY
*
Nguyễn Hưng Quốc bị cấm bay vào
Mai Thái Lĩnh bị cấm bay ra
Chim Hộc chim Hồng không dùng đến cánh
Có sao đâu,
như vịt
như gà!
HÀ SĨ PHU
Đọc những lời tâm sự của ông Mai Thái Lĩnh thấy mà đau, nhưng đọc ý kiến phản hồi của ông Trần Huy Bách thấy mà xót và cay đắng quá!
Hơn ba chục năm qua rồi, ông Lĩnh (và rất nhiều người như ông Lĩnh) đã nhận ra cái sai và điều đúng, còn ông Bách (và có rất nhiều người như ông Bách) thì vẫn khư khư ôm mối xót hận mà không thấy đắng hay sao?
Tôi có nhớ mang máng mấy câu đại loại như thế này, viết ra đây để tặng cho hai ông:
Ba mươi năm thị xã vẫn đèn dầu,
Nhà thêm nhà, người thêm người, thêm phố
Thêm những điều dang dở cho nhau…
Thôi, ông Bách và ông Lĩnh (nếu có) đừng nên xoáy vào nỗi đau -hận của nhau mà làm gì. Nên dành hơi và sức còn lại để cùng nhau xoáy vào một mục tiêu như ông Định, và anh Trung trẻ tuổi đang làm kìa. Những người này đang rất cần sự tiếp sức từ những người như ông Bách và ông Lĩnh đó!
“vì cách đây gần bốn mươi năm, tôi đã từng từ chối một học bổng cao học tại Hoa Kỳ để ở lại tham gia đấu tranh ‘chống Mỹ’“. Trước 75, học bổng USAID dành cho sinh viên mới xong đại học hay công chức có bằng đại học bốn năm đi Mỹ học MA hay MS không nhiều và tỷ lệ được tuyển chọn phải theo tỷ lệ mật ít ruồi nhiều. Tuy nhiên dù đã được mời (?) hay được chọn (?) sau khi ông đã nộp đơn xin và ông đã từ chối để bày tỏ một thái độ chống Mỹ quyết liệt. Thật là một phong cách chống Mỹ rất độc đáo vào lúc ấy.
Trăm năm trong cõi người ta
Ở đâu cũng được đi ra đi vào
Xa xôi như xứ Bồ Đào
Người ta cũng được đi vào đi ra
Đen đủi như An-Go-La
Người ta cũng được đi ra đi vào
Chậm tiến như ở nước Lào
Người ta cũng được đi vào đi ra
Chỉ riêng có ở nước ta
Người ta không được đi ra đi vào
Những câu “ca dao tân thời” vừa dẫn, tôi được nghe từ Lê Đình Điểu – khi ông ấy mới từ Việt Nam sang, và chúng tôi đang trên đường đi Sacramento (thủ phủ của tiểu bang California) để đưa ông Bình Nguyên Lộc đến nơi an nghỉ cuối cùng, vào năm 1987.
Thuở ấy, chúng tôi (Lê Đình Điểu, Nguyễn Mộng Giác, Nguyễn Bá Trạc, Vũ Huy Quang) đều còn rất trẻ nên đi đưa ma mà chả đứa nào buồn. Chết chóc là chuyện còn lâu (lắm)chúng tôi phải bận tâm. Cả lũ đều cười sằng sặc khi nghe hai câu cuối:
Chỉ riêng có ở nước ta
Người ta không được đi ra đi vào!
Và từ cái “thuở ấy” đến nay, thấm thoát, gần một phần tư thế kỷ đã trôi qua. Biết bao nhiêu là nước mắt, nước máy, nước mưa, nước sông, nước suối, nước rãnh… đã (ào ào) chẩy qua cầu và qua cống. Lê Đình Điểu đã ra người thiên cổ từ lâu. Nhưng những câu ca dao tân thời (thượng dẫn) thì vẫn còn nguyên giá trị:
Chỉ riêng có ở nước ta
Người ta không được đi ra đi vào!
Buồn!
Tiến
Thật tội nghiệp cho ông Mai Thái Lĩnh đã mất một cơ hội đến Mỹ. Và càng tội nghiệp hơn, giá mà cách đây gần bốn mươi năm, ông đừng từ chối một học bổng cao học tại Hoa Kỳ để ở lại tham gia đấu tranh “chống Mỹ”. Dù sao vẫn mong có một ngày ông được đặt chân lên các nước “đế quốc” để biết thế nào là quyền “tự do đi lại”.
Tội nghiệp thay cho đồng bào tôi, ai cũng thuộc lòng lời dạy của bác Hồ vĩ đại: “Không có gì quí hơn Độc Lập Tự Do!”