Tôi là người Việt Nam! (2)
03/07/2009 | 12:50 sáng | 2 Comments
Category: Đời sống
Thẻ: người Việt hải ngoại > Nguyễn Ngọc Ngạn
Cảm ơn các vị đã góp ý trong bài “Tôi là người Việt Nam“, tôi đoán trong các vị có cả người nước ngoài, song tiếng Việt sõi quá nên tôi không được biết ai ra ai, cũng xin các vị thể tất cho, chuyện người Việt chúng tôi nhiêu khê lắm. Vì có nhiều ý kiến nên tôi xin viết thêm một bài gọi là đáp tạ. Xin các vị hiểu cho, tôi không nêu cao ngọn cờ tự tôn dân tộc, cũng không có ý thuyết phục người khác lòng yêu nước, nhớ về cội nguồn, vì việc đó là quá tầm của tôi và thêm nữa nó là ở cái tâm của mỗi cá nhân. Ở đây tôi chỉ dám nói lên cái không hay có thể ảnh hưởng đến rất nhiều người.
Cái nực cười ẩn trong câu nói của ông Ngạn cho đến nay tôi thấy duy có một người bên X-café nhận thấy. Ông Ngạn nhân danh người Canada chúc mừng nước Mỹ có một Tổng thổng da đen, và “tin chắc rằng trong tương lai sẽ có một Tổng thống gốc Việt.” Ông đã là người Canada rồi, nước Canada cưu mang ông thì ông nên tin rằng có người..Canada sẽ là Tổng thống Mỹ chứ sao lại tự dưng tin rằng người Việt sẽ là Tổng thống. Nói như một vị thì ông Ngạn nếu nói “Tôi là người Canada gốc Việt” thì dài dòng thật, nhưng để chúc nước Mỹ có Tổng thống người Việt nghe rất nghịch nhĩ, người Canada chúc Mỹ có Tổng thống gốc Việt, chẳng lẽ không vị nào ngẫm ra chăng? Lẽ ra ông Ngạn nên dài dòng một chút thì đỡ hài hước hơn, Tôi là người Canada gốc Việt, tôi tin là nước Mỹ sẽ có một Tổng thống gốc Việt.
Trong một đại hý trường hàng ngàn người, ống kính máy quay đã quét toàn bộ đại hý trường, và tôi chỉ nhìn thấy toàn đầu đen, pha chút highlight, chứ có thấy tóc vàng hay bạch kim đâu, có nghĩa là phần lớn là người Việt Nam, hay nói chính xác hơn là toàn là người gốc Việt cả đấy chứ, chưa kể bao nhiêu khán thính giả người Việt trên khắp các châu lục (người nước ngoài có được mấy phần trăm là khán giả của các chương trình tạp kỹ của người Việt mình đâu, không hiểu tiếng thì xem hát, nghe hài kịch ra làm sao, còn coi vũ đạo thì không phải mất công đến thế chứ). Tôi thật không hiểu sao ông Ngạn cứ “Tôi là người Canada!”, kể ra nói một lần duy nhất thì cũng có gì đâu, nhưng ông nhắc rất nhiều lần trong các cuốn “Paris by night” trước, khiến tôi không khỏi suy nghĩ. Toàn người..”nói tiếng Việt” cả với nhau, ông Ngạn việc gì phải khẳng định mình là người Canada, nghe thật kỳ khôi. Ở Canada dùng 2 thứ quốc ngữ là tiếng Anh và Pháp, thế thì là người Canada phải nên nói “I am canadian!” hay “Je suis canadien!” mới hợp nhẽ. Nói với người Việt như chúng tôi thì ích gì, hay là ông ta sợ là nhìn ông người ta đoán ngay ra là người Việt, người Miên, người Hán nên mới phải nói như thế.
Theo quan cách nhìn của một vị, có nhiều người Việt ra hải ngoại, lái xe, hay làm những việc ẩu tả rồi mạo xưng là người Nhật, Hàn, Đài, và cũng chẳng nên trách họ. Vì tôi chắc chắn đây là cái ý tưởng rất ngây thơ. Tôi không có ý trách họ, làm gì có ai có quyền trách người khác những chuyện như thế. Nhưng ta hãy thử nghĩ xem, làm như vậy có nên không, anh ta mạo xưng như vậy là do đâu, vì anh ta không muốn hình ảnh Việt Nam bị xấu đi chăng, hay anh ta xấu hổ không muốn là người Việt, anh ta vẫy vùng để trốn khỏi cái chữ Việt đóng trên trán? Dù gì đi nữa, anh ta chỉ dám mạo xưng một cách chộp giật thôi chứ, về lâu dài anh có giấu được đâu, rồi cảnh sát người ta cũng phải có hồ sơ, gốc gác của anh sao giấu nổi không. Tôi nghĩ nếu có ai căm ghét và muốn chối bỏ gốc Việt thì cũng nên dặn dò đời cháu hay đời chắt cho chắc rồi mới nên tự hào nói tôi là người XYZ. Cái “bản sắc” nhiều khi là cái cố hữu, thâm căn cố đế, việc phủ nhận nó không phải một sáng một chiều, cũng không phải cứ có tờ giấy công nhận anh là người XYZ mà làm được ngay, nó phải được tính bằng hàng thế hệ. Tuy nhiên cũng có nhiều người hoặc cố tình hoặc ngây thơ, hoặc nghĩ rằng thế giới đại đồng rồi nên không biết và hiểu điều này.
Cũng cần nói thêm là việc “nhập nhèm đánh lận quân đen” như thế không phải lúc nào cũng thành công, nhận là người Hán, người Lào, Capuchia thì có vẻ có xác xuất cao, chứ nhận là người Hàn thì hơi khó, nhất là anh nhận là người Nhật thì càng khó hơn, xin các vị cứ tùy nghi mà nghĩ cái nguyên do của nó. Và như thế vô tình anh ta đã mang lại chút hình ảnh Việt Nam ẩu tả, lại thêm dối trá.Tôi không lấy làm vui vì quả là người Việt mình có nhiều cái xấu, song ai cũng nghĩ cái bức tranh đã bị vấy bẩn thì thêm vài nét ngang dọc nữa cũng chẳng sao thì mới thật đáng trách. Công bằng mà nói, không phải người da trắng nào cũng xuề xòa quy hết người Á châu giống nhau cả đâu, có những cặp mắt rất tinh tường đấy, chưa kể có những người nghiên cứu văn hóa Á châu, có người nói với tôi cứ để ý sẽ thấy người Nhật rất lịch thiệp, người Trung Quốc hay nhổ bọt bậy và nói như bắn súng, hay đại loại có những đặc điểm như vậy. Chúng ta là người Việt, một nước có bản sắc văn hóa rất “đậm đà”, nên khó tránh bị “lộ tẩy” lắm. Câu nói “Tôi là người XYZ!” cũng có nhiều chuyện đáng để bàn, tôi xin kể một chuyện như thế này, một anh kia lần hồi sang Mỹ, cũng khá thành công ở Mỹ, có được quốc tịch Mỹ anh về thăm nhà. Cha anh ta là một người thủ cựu, khá nghiêm khắc, thấy anh ta đi chơi đêm, lại hút thuốc nhiều quá ông đâm bực rồi quát mắng và định đánh anh ta như hồi nhỏ, anh chàng người Mỹ này mới cáu tiết mắng bố rằng tôi là người Mỹ, ông định vi phạm nhân quyền đấy phỏng, lơ mơ tôi cho ra tòa bây giờ. Xin các vị đừng cười đây là chuyện bịa, nó có thật, nếu các vị không tin thì ít nhất cũng xin nghĩ đến cái tính hợp lý của câu chuyện.
Có vị cho là tôi chụp mũ ông Ngạn, hay là tôi đổ lỗi cho ông Ngạn việc con cháu tôi không còn nhớ đến gốc tích Việt Nam nữa, tôi rất lấy làm tiếc về sự hiểu nhầm này. Mong muốn của tôi ở bài trước là không muốn những câu nói, những hình ảnh như “Tôi là người Canada!” có mặt quá nhiều trong cộng đồng người Việt ở hải ngoại, tuy rằng ông Ngạn nói rất hợp lý, rất đúng luật. Nếu mà ông Ngạn quả có ý “góp phần đã giáo dục con em ông Nam và nhiều gia đình người Việt lưu vong khác không ít về hình bóng quê nhà phần nào đã mờ nhạt hoặc chưa có trong tâm hồn các em.” Như ông Hà Minh nói thì ông Ngạn không nên nhắc đi nhắc lại câu nói như vậy trong những chương trình đó rằng “Tôi là người Canada!”
Trong bài trước, tôi chưa nói từ nào về sự “tự hào” của tôi về việc tôi là người Việt, thế mà tôi cũng bị chụp cho cái mũ “tự hào” ấy. Người Việt ta có nhiều nết xấu, đã có không biết bao nhiêu sách vở đã tự vạch áo rồi. Làm sao tôi lấy cái đó làm tự hào, trái lại, nghĩ đến cái đó còn làm tôi thấy tủi thân. Làm sao có thể tự hào được khi dân tôi còn nghèo, còn lạc hậu, còn kém văn minh, chính phủ tôi tham nhũng thuộc hàng top ten thế giới. Song tôi không muốn bị người nào quy chụp rằng Việt Nam toàn những thằng ăn cắp vặt, toàn bọn học dốt chuyên quay cóp, toàn kẻ lái xe ẩu..Tôi sẽ không để cho ai đó gom tất cả vào một nắm như vậy. Nếu có điều kiện tôi sẽ chứng minh cho họ thấy. Và không vì những tật xấu của người mình mà tôi không nhận mình là người Việt Nam, bạn bè người nước ngoài tôi có rất nhiều, và họ biết rõ điều này (tất nhiên họ biết rõ tôi có quốc tịch như họ rồi). Có nhiều người ngỏ ý muốn có cơ hội về Việt Nam cùng tôi để thăm Việt Nam. Lúc đó tôi thấy tự hào chứ, vì ít nhất một cá nhân tôi đã làm cho hơn một người có ấn tượng tốt về Việt Nam. Tất nhiên việc đó cũng không dễ dàng chút nào. Nhận mình là công dân hạng nhất bằng giấy tờ thì dễ hơn là nhận mình là công dân của xứ nhược tiểu, nhìn thấy cái xấu, nói về tật xấu thì dễ hơn là cải thiện nó, xấu hổ tự ti thì dễ phát hơn là suy nghĩ tích cực.
Cũng có rất nhiều người sau khi qua nước ngoài, họ bảo lãnh cho cha mẹ sang và rồi đoạn tuyệt với đất nước, họ nghĩ đất nước là nơi có cha mẹ mình, ở đâu có cha mẹ thì ở đó là đất nước, là quê hương. Họ cũng nghĩ ở nước ngoài chẳng có cái gì là không có, muốn bánh cuốn , phở, bánh tét.. thì chẳng có gì ở nước ngoài là không có. Quan niệm đó không phải là sai, nhưng theo tôi nó chưa đủ, đất nước, quê hương xứ sở còn là nơi ông bà tổ tiên tôi sinh ra và trưởng thành, là nơi ông bà tổ tiên tôi đã từng vất vả, lam lũ nuôi dưỡng con cháu, để duy trì giống nòi. Và đúng gốc gác không hẳn là ở màu da, màu tóc, hay độ cao của sống mũi, nó còn là ở cái hồn, cái thần thái nữa. Các món ăn, gánh hàng rong, lời mời, tiếng chào, những phong tục, tập quán.. tất cả nằm trọn trong cái hồn thiêng của sông núi. Và cho dù đi đâu tôi cũng không bao giờ mang được quê hương theo một cách trọn vẹn.
Thì ra câu thơ của nhà thơ Đỗ Trung Quân phải có sự đóng góp của người khác nữa, tôi rất lấy làm ngạc nhiên. Nhưng dù sao nó là sự kết hợp hài hòa đấy chứ!? Vậy lời kết cho bài này tôi xin dẫn một bài ca dao vậy, xin các quý vị đừng nặng nề nếu thấy nó không ăn nhập gì với những gì tôi viết ở trên.
“Em là con gái Đàng Trong
Em đi thuyền dưới mất lòng thuyền trên
Ba năm ăn ở thuyền trên
Bởi anh hàng muối cho nên mặn mà
Xuống thuyền nhịp bảy nhịp ba
Trách anh hàng trứng ở ra hai lòng.”
© 2009 Vũ Hoài Nam
© 2009 talawas blog
Bình luận
2 Comments (bài “Tôi là người Việt Nam! (2)”)
Quả là ông thi sĩ Vũ Hoàng Chương có một quan điểm rất hay “Chúng ta sinh lầm thế kỷ”, tôi cũng cho là không ít người như ông tracy cùng một câu than như ông thi sĩ. Tôi xin hỏi ông, tương lai thì thôi vì nó mờ mịt khó đoán, vậy nếu ông có thể quay lại quá khứ thì ông chọn thế kỷ nào, thời nào, và ở đâu? Tôi đoán thế nào ông cũng chọn cái thời hưng thịnh, cái thời mà một đất nước vừa đạt rất nhiều những thành tựu khoa học, hay là cái thời an lành có sẵn tiền của, cũng có thể là thời hiện tại ở các nước dầu mỏ vô khối, dân chỉ làm vớ vẩn mà hưởng tiền từ nguồn lợi dầu mỏ. Vâng, tôi cũng chỉ võ đoán thôi, nếu ông tracy hoặc ai đó từng nghĩ mình sinh ra không phải thời, xin cho biết các ngài muốn sinh ra vào thế kỷ nào, và ở đâu, tôi thành tâm muốn biết.
Như đã nói, chúng tôi sinh ra từ 1 đất nước nghèo khổ, chiến tranh, tham nhũng nhưng vẫn yêu quý, nhưng nếu đem so sánh tình thương giữa nước đang sống và quê hương thì không thể nào có sự so sánh được.
Nước Mỹ là nơi sinh ra đời của con cháu chúng tôi, nơi chúng thấy pizza, hamburger cũng ngon như chả giò, phở, bún riêu, nơi chúng cùng các bạn chơi bóng rổ, baseball, nơi chúng tôi thấy sự lớn lên của chúng nó, những buổi trưa hè cùng chúng vui đùa trên bãi biển, những ngày nghỉ đông thì cùng nhau đi trượt tuyết. Tôi cũng thấy nó đâu kém ngọt ngào, tình tự yêu thương so với chùm khế ngọt của ông Đỗ Trung Quân? Hơn nữa, ở đây cho sự bình an trong tâm hồn mà những ngày ở quê hương chúng tôi không hề có, không hề sợ công an chìm nổi trong cơ quan, trong tổ dân phố, không bằng lòng chính sách của ông Bush, ông Obama thì cứ lôi tên ông ấy ra mà chửi cũng chẳng sợ ai bắt, theo dõi gì cả.
Nhưng chúng tôi vẫn thương nước Việt vì lỡ sinh ra ở đây vào thời kỳ đó, nói như thi sĩ Vũ Hoàng Chương “lũ chúng ta sinh lầm thế kỷ”.