talawas blog

Chuyên mục:

Tôi là người Việt Nam! (1)

02/07/2009 | 10:00 sáng | 48 Comments

Tác giả: Vũ Hoài Nam

Category: Đời sống
Thẻ: >

Chương trình tạp kỹ “Paris by night 96” của Thúy Nga Paris vừa mới ra, gia đình tôi đã mua về coi. Lần này gia đình tôi còn tiếp gia đình ông anh trai, có đứa con trai 9 tuổi. Lúc đó tất cả mọi người trong gia đình đều xem. Ông Nguyễn Ngọc Ngạn, người dẫn chương trình giới thiệu mình “Tôi là người Canada..”, và nhân danh người Canada chúc người Mỹ có một Tổng thống da đen đầu tiên, ông tin chắc rằng trong tương lai sẽ có một Tổng thống người Việt. Bình thường tôi cũng không để ý cho lắm chuyện này, vì đây không phải là lần đầu ông Nguyễn Ngọc Ngạn giới thiệu mình là người Canada, song đứa cháu tôi hỏi tôi một câu rất ngây thơ rằng: “Chú ơi, người Việt Nam mình cũng là người Canada hả chú?”. Quả là lúc đó tôi rất “bí” không biết nên trả lời cháu ra sao, cháu nghĩ đơn giản là người Việt thì trông không giống “tây” và nói tiếng Việt. Tôi đành trả lời, người Việt mình ở khắp nơi, như Canada này, Mỹ này,..và ở đâu ta tạm gọi mình là người nước đó còn thực ra mình vẫn là người Việt Nam cháu ạ. Sau đó tôi cảm thấy rất băn khoăn về những thế hệ sau này của tôi sẽ lớn lên và sinh trưởng ở nước ngoài, liệu chúng nó có nhớ đến tổ tiên, đến cội nguồn của dân tộc Lạc Hồng chăng? Với tôi thì cuộc sống ở nơi đất khách có đầy đủ hơn về vật chất song lúc nào cũng đau đau một nỗi niềm nhớ quê và luôn mong mỏi con cháu tôi sau này sẽ biết và nhớ đến đất nước Việt Nam, nơi cội nguồn của cha ông mình. Tôi vẫn nhớ chương trình “Paris by night 59” với chủ đề “Cây đa bến cũ”, trong đó có lời dẫn chương trình đậm chất dân tộc mà ông Ngạn là người dẫn chương trình, tôi xin dẫn ra ở đây:

“Cây đa cũ, bến đò xưa,

Người đi có nghĩa, nắng mưa cũng chờ..

Mỗi khi nhắc đến bến cũ, người ta thấy bồi hồi, rung động như bất chợt sống lại với những luyến nhớ man mác của ngày tháng cũ, của bóng hình xưa. Bến cũ trong không gian có khi không còn nữa, nhưng bến cũ trong lòng người thì lúc nào cũng hằn sâu dấu tích một mái nhà xưa, một mảnh tình khuất, một ngôi trường tuổi thơ, một bóng dáng thấp thoáng bên hàng xóm.Tất cả đều là những bến cũ thân thiết mà chúng ta cưu mang ở phương trời xa, làm ấm lòng mỗi khi nhớ tới, làm bâng khuâng mỗi lúc hồi tưởng..”

Tôi rất cảm động khi nghe những lời tâm sự như thế này, nó như là một niềm an ủi cho đứa con xa nhà, như tôi và rất nhiều bà con người Việt mình phải vất vả bôn ba nơi xứ người. Thế mà nhoáng cái ông Ngạn đã quên mất cây đa bến cũ, mà ôm lấy Toronto với tòa tháp CN, với khu chợ St Lawrence của Canada làm quê hương cho mình. Phải chăng lời dẫn năm nào là do ông học thuộc lòng rồi đọc vẹt?

Ông Nguyễn Ngọc Ngạn là một nhà văn, cho dù tôi chưa có dịp tìm hiểu các tác phẩm của ông (nghe nói phần lớn là truyện ma, kinh dị, đó không phải là gu của tôi), tôi chắc hẳn ông hiểu rất rõ mình là ai, mình ở đâu, những câu hỏi căn bản của triết học này. Tôi biết, để nói được câu đó, trong tay ông đã có cái quốc tịch Canada, nhưng chưa chắc ông đã hiểu ông thuộc chủng Mogoloid, là người Việt Nam mũi tẹt da vàng, có nghĩa là về giấy tờ thì ông là người Canada thật, nhưng xét về nguồn gốc thì ông là người Việt Nam. Nếu ông Ngạn muốn thành người Canada cho “thật hơn” thì theo tôi ông ta nên đi phẫu thuật cho hình dạng và màu da của mình khác đi cho giống với chủng Europid (giống như Michael Jackson đổi từ da đen thành da trắng ấy), và rồi nói tiếng Anh hay tiếng Pháp thôi, thứ tiếng quốc ngữ ấy, ăn uống thì nên kiêng mắm muối dưa cà, bỏ cơm thay bánh mì, bỏ bún phở thay súp cừu thì mới giống “người Canada” hơn. Tôi vẫn biết những nước như Mỹ, Úc, Canada..là những nơi đa sắc tộc, là nơi nhập cư của nhiều nơi trên thế giới, nhưng về mặt nhân chủng học thì mỗi nơi có một chủng người riêng chiếm đa phần, ví dụ như Mỹ, nơi cội nguồn của chủng Amerindian nhưng sau khi người Âu châu phát hiện ra cho đến nay thì chủng tộc Europid và một phần Negroid (từ Phi châu) chiếm đa phần, còn người châu Á chỉ chiếm một con số nhỏ. Xét cho cùng thì cho dù chúng ta nói tiếng nước họ, có được đi làm, có quyền bầu cử nọ kia..thì chúng ta vẫn là một con thú lạc loài, vẫn chịu cái nhìn phân biệt của những người da trắng cực đoan. Tôi xin đảm bảo với các bạn rằng không phải người da trắng nào cũng nhìn người da vàng với cái nhìn công bằng đâu, cho dù bạn có gào lên hàng ngàn lần rằng bạn cũng mang cùng một quốc tịch với họ. Ở Canada và các nước khác tôi không rõ nhưng ở Mỹ, một đất nước được tiếng là bình đẳng và dân chủ, mọi người đều như nhau. Nhưng nếu ta để ý sẽ thấy một chuyện là, để nhập tịch vào được Mỹ bạn sẽ phải kê khai hàng đống giấy tờ, và một thông tin nhỏ mà bạn phải cung cấp đó là bạn thuộc chủng tộc nào, ở đó sẽ liệt ra: Da trắng (white), Châu Á (Asian), Black… Đã là bình đẳng như nhau cả thì khai cái đó để làm gì. Tất nhiên Sở Di trú Mỹ không lấy thông tin đó để chơi, mà để thống kê, để biết được ở Mỹ có những chủng tộc nào ít nhiều, chủng nào có tỉ lệ phạm tội lớn, chủng nào đóng góp cho nước Mỹ nhiều, vân vân, để từ đó mà liều liệu chính sách nhập cư.

Tôi xin hầu các bạn một chuyện nhỏ thế này. Ông anh bạn tôi là chủ của rất nhiều cửa hàng ăn ở downtown, đều là những fine restaurant, và anh ta thuê người làm toàn là Mỹ trắng, chỉ mỗi nhà bếp là của người Việt. Việc làm ăn cũng khá song anh ta không lúc nào yên tâm về mấy cửa hàng đó vì những người làm ở đó từ tay quản lý, tay bartender cho đến những người chạy bàn đều là người Mỹ trắng, họ làm thường là không theo ý của anh, anh có lần tâm sự với tôi vì rằng thấy mình là người Việt, lại trông nhỏ con nên họ thường có ý vượt mặt, bất tuân lệnh, thậm chí còn bắt bẻ nữa, anh đã thử đuổi người và tìm người khác song mọi chuyện vẫn chẳng khá hơn. Hẳn là các bạn sẽ hỏi tại sao anh ấy không tìm thuê người Việt, vì rằng người Việt mình thì trí thức thì làm việc ở vị trí cao rồi, còn các việc phổ thông thế thì rất khó tìm được người giỏi và chuyên nghiệp, mà không chuyên nghiệp thì không làm sao làm ở những nhà hàng như thế được, sẽ mất khách và sập tiệm ngay.

Với tôi, việc có rất nhiều người như ông Ngạn phủ nhận nguồn gốc, chối bỏ quê hương không làm tôi quan tâm, chỉ có điều tôi không muốn làm chúng ảnh hưởng đến tầng lớp con cháu, thế hệ sau này của tôi. Chương trình Paris by night là một chương trình lớn, thu hút rất đông đảo khán giả, và những gì mà MC nói sẽ có ảnh hưởng ít nhiều (nói chính xác thì là khá nhiều) đến khán thính giả. Và người MC phải chịu trách nhiệm về những gì mình nói. Nói sai nói hớ chỉ làm người khác cười, nhưng đụng chạm đến quan điểm của một tầng lớp thì lại là chuyện khác.Nếu tôi nhớ không nhầm thì đã có lần ông Ngạn phải xin lỗi người Mỹ da đen vì trong một cuốn Paris by night ông đã nói  họ là “Mỹ đen”, một từ mang nghĩa miệt thị, không ngờ trong khán giả có người là Mỹ gốc Phi và họ đã lên tiếng phê phán. Tôi cũng bỏ qua không quan tâm gì đến những tư tưởng chính trị được lồng ghép trong các chương trình như thế này của Thúy Nga và ngay cả Asia hay Vân Sơn. Song câu nói phủ nhận nguồn gốc được day đi day lại của ông Ngạn có thể ảnh hưởng không tốt với nhiều người nên tôi mới mạo muội viết bài này.

Cũng thật trớ trêu thay, ngay sau đó một bài thì đến phần trình diễn của một thanh niên trẻ người Úc gốc Việt là Thanh Bùi, được xếp thứ 8 trong Autralian Idol, chàng thanh niên này nói “Tuy tôi sinh ra ở Úc nhưng tôi vẫn là người Việt”. Thế là một người từng sinh ra ở Việt Nam, đã từng sống một thời tuổi trẻ ở Việt Nam, khi đã ra khỏi Việt Nam nhận là người Canada, còn một người trẻ đời F2, sinh ra ở nước ngoài thì vẫn nói thạo tiếng Việt, và luôn nhận mình là người Việt. Tôi chợt nghĩ, có thể ông Ngạn không nhận mình là người Việt vì ông chối bỏ cái chính quyền Cộng sản đương thời ở Việt Nam, nhưng nếu quả như vậy thì ông Ngạn là một người rất cạn nghĩ. Chính quyền nào đi chăng nữa cũng chỉ là nhất thời, đất nước và hồn thiêng sông núi mới là cái gốc, “cóc chết ba năm quay đầu về núi”, chẳng lẽ ông Ngạn hay như bao người ra đi và vĩnh viễn không bao giờ quay lại đất nước hay sao? Có thể có những người như thế, song riêng tôi thì tôi không chấp nhận, và tôi sẽ không để những kẻ đó làm ảnh hưởng tới những người có cùng quan điểm như tôi.

Tôi xin nhắc lại câu thơ đã được phổ nhạc của nhà thơ Đỗ Trung Quân thay cho lời kết: “Quê hương nếu ai không nhớ. Sẽ không lớn nổi thành người.”

 

 

 

Bình luận

48 Comments (bài “Tôi là người Việt Nam! (1)”)

  1. Dương Danh Huy viết:

    Tôi xin giải thích hai câu cuối bài thơ “Quê hương” mà ban đầu tôi nghĩ là không nên nói. Quê hương là những kỷ niệm trong tim người đi xa, là nơi mà tâm hồn nương tựa, người Việt mình đi đâu cũng nhở đến cây đa, bến nước, cây cầu, cái ngõ nhỏ như là chốn bình yên để được an ủi, là nơi có những trang sử hào hùng mà khi đọc đến ta có quyền hãnh diện, và từ đó ta cảm thấy cứng cáp hơn trong cuộc sống, đó là cái nên thân, “thành người” đấy.

    Nếu vậy thì khó có thể dựa vào câu “Tôi là người Canada” của ông NN Ngạn mà phê phán gì về ông ấy liên quan tới “Quê hương” như ông VH Nam định nghĩa như trên.

    Lỡ ông NN Ngạn nói “Tôi là người Canada” mà vẫn nhớ đến cây đa, bến nước, cây cầu, vv, và cảm thấy hãnh diện, vv, không kém gì ông VH Nam thì sao?

    Còn về đoạn:

    và từ đó ta cảm thấy cứng cáp hơn trong cuộc sống, đó là cái nên thân, “thành người” đấy

    Trên đời có nhiều thứ có thể làm người ta cảm thấy cứng cáp hơn trong cuộc sống, làm người ta “nên thân”, làm người ta “thành người”. Không nhất thiết phải “nhở đến cây đa, bến nước, cây cầu, cái ngõ nhỏ như là chốn bình yên để được an ủi, là nơi có những trang sử hào hùng mà khi đọc đến ta có quyền hãnh diện”.

    Thí dụ như có người yêu tôn giáo (eg bà Theresa of Calcutta), con người, công lý, tự do, gia đình, vv, tất cả đều có thể làm người ta “cứng cáp hơn trong cuộc sống”, “nên thân”, “thành người”.

  2. Vũ Hoài Nam viết:

    Quả là lần này tôi thấy miễn cưỡng phải viết cho ông Phùng Tường Vân. Ông hiểu ý chị Tracy thế nào mà tầm chương trích cú mấy hàng “châu ngọc” thế, ông trích nhiều quá đâm ra lủng củng quá, mỗi bài thơ ông dẫn dăm ba câu là sao, theo ông chúng “khớp” nhau ra sao. Kể ra ông dẫn ít và dẫn giải nó thì đỡ hơn, ông không cần lôi ra nhiều như thế để tỏ ra biết rộng. Chắc ông quên chuyện ở một bài cũng trong Talawas nói về tay nhà báo Mỹ khóc tướng Loan mà ông cứ khăng khăng cho là Khổng Minh khóc Chu Du như là người quân tử khóc tri kỷ làm, thêm chuyện đó nữa cho tôi thấy ông cũng đọc nhiều, biết rộng nhưng thật là hiểu còn ít. Tôi xin giải thích hai câu cuối bài thơ “Quê hương” mà ban đầu tôi nghĩ là không nên nói. Quê hương là những kỷ niệm trong tim người đi xa, là nơi mà tâm hồn nương tựa, người Việt mình đi đâu cũng nhở đến cây đa, bến nước, cây cầu, cái ngõ nhỏ như là chốn bình yên để được an ủi, là nơi có những trang sử hào hùng mà khi đọc đến ta có quyền hãnh diện, và từ đó ta cảm thấy cứng cáp hơn trong cuộc sống, đó là cái nên thân, “thành người” đấy.Các chương trình tạp kỹ ở hải ngoại không lấy các hình ảnh dân giã ra là làm nền, làm cảnh, lấy các bài hát quê hương làm chủ đạo, chủ đề cho mình thì lấy cái gì, lấy văn hóa, lấy nhạc Mỹ, nhạc Canada ra làm chủ đạo chăng? Và khán giả của nó mỗi lần coi đều cảm thấy được bồi đắp tình yêu quê hương, và cảm thấy “người” hơn đấy. Ngay cả những người chịu nhiều mất mát như chị Tracy vẫn còn dạy con cháu “tiếng nói thật thà” và lịch sử dân tộc, chị ấy mất mát thế mà vẫn “thành người” đấy. Chắc hẳn ông nghĩ không có quê hương thì ta “thành con” chăng nên ông mới nói câu đó là phi nhân đạo. Ông đã thấy tượng “Chúng ta đi mang theo quê hương” ở Houston chưa, ông biết trong tay đứa nhỏ là gì không, hay là theo ông, chỉ cần vàng, đô-la rồi biến khỏi quê hương mà vẫn “thành người”? Ông cứ nhất quyết hiểu quê hương theo ý của ông là tham nhũng, là nghèo nàn, dốt nát thế nên chẳng cần phải “nhớ quê hương”? Ông phải hiểu rộng ra, đừng lấy lăng kính tí con hẹp hòi của mình mà soi mọi việc.
    Chị tracy ạ, tôi cũng hết sức kiên nhẫn với chị, cũng xin nói thẳng với chị, chị thương VN chỉ là thương hại, thương vớt thôi. Chị vẫn hận thù tuổi trẻ thảm thương, quê hương chẳng cho chị gì, nên chị mới lấy câu “sinh lầm thế kỷ” làm triết ngôn cho mình, chị thử thành thật với lòng mình một phen xem, tôi sẽ rất lấy làm ngạc nhiên nếu chị thật sự thương yêu nước Việt cho dù chị có một quá khứ đau thương và rồi bám lấy câu “sinh lầm thế kỷ”. Tôi không tin ở sự khoan dung, cái “quên thù hận” ở chị, vì cái đó hiếm lắm, đấy, chị đọc thử các comments của tôi xem, hận thù còn nhiều lắm. Phần lớn các vị đều lôi tôi về 75, 68, trong khi tôi nói đến chuyện khác kia, nhưng tôi cho là chị và những người như vậy là bình thường, tầm thường, vì rằng người ta tát mình một cái thì mình tát lại người ta một cái, thậm chí nhiều hơn là bình thường, là rất nhân bản, còn người tát thêm vào má bên kia của mình thì là mấy.
    Tôi xin hết lời với các vị, có gì không phải thành thật mong các vị bỏ quá cho!

  3. tracy viết:

    Tôi vẫn là người Việt Nam vì vẫn thấy xúc động khi hay tin anh Nguyễn Tiến Trung bị bắt!

    Mới tìm được bài thơ “Tư bạch” của Nguyễn Tiến Trung, cũng nhắc đến quê hương.

    Ta sẽ về chốn cũ
    Nơi sói lang rập rình
    Giữa muôn ngàn thử thách
    Lòng ta vẫn kiên trinh

    Quê hương còn đau nặng
    Đâu lẽ ta đứng nhìn?
    Gian nan đời nước nhỏ
    Đâu lẽ ta lặng im?

    Bài thơ này văn phong đâu có cải lương bằng bài “Quê hương chùm khế” của Đỗ Trung Quân nhưng sao nghe quá đỗi chân thành, đầy yêu thương.

1 2 3 4
  • talawas - Lời tạm biệt

  • Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam… đọc tiếp >>>