Khalil Gibran – Đồng bào tôi
26/06/2009 | 12:21 sáng | 1 bình luận
Category: Sáng tác
Thẻ: Đồng bào > Khalil Gibran
Nguyễn Ước dịch
Các người tìm kiếm gì, đồng bào tôi ơi,
Có phải các người mong muốn tôi xây
Những dinh thự đồ sộ được trang hoàng
Bằng ngôn từ rỗng tuếch vô nghĩa, hay
Những đền đài mái lợp bằng giấc mộng? Hay
Các người ra lệnh cho tôi
Hủy diệt những gì các gã nói dối và
Các tên bạo chúa dựng lên?
Tôi có phải, với mười ngón tay mình, nhổ
Bật rễ những gì các tên quỉ quyệt và
Các gã đạo đức giả gieo trồng?
Ðồng bào tôi ơi, hãy nói lên những ước muốn
Trên cả điên rồ
Của các người.
Ðiều gì các người muốn tôi làm,
Ðồng bào tôi ơi, tôi có phải
Kêu như mèo con để làm vui bụng các người, hay
Rống như sư tử cho hả dạ mình?
Tôi đã hát cho các người nhưng không ai
Nhảy múa. Tôi đã khóc trước mặt các người nhưng
Không ai gào thét. Tôi có phải hát
Với khóc trong cùng một lúc?
Linh hồn các người cồn cào vì đói
Tuy hoa trái tri thức đang
Dồi dào hơn đá trong thung lũng,
Cớ sao các người chẳng ăn?
Tâm hồn các người héo úa vì
Khát tuy con suối sự sống đang chảy quanh
Nhà, cớ sao các người chẳng uống?
Thủy triều dâng xong lại rút, mặt trăng
Hết tròn tới khuyết và các Thời đại
Sau xuân là hạ, vạn vật biến thiên
Như một Thượng đế chưa ra đời và
Ðang chuyển dịch giữa quả đất với mặt trời, nhưng
Chân lý chẳng chút đổi thay và không bao giờ
Qua đi, thế thì cớ sao các người ra sức
Làm méo mó sắc diện của nó?
Tôi đã gọi các người giữa đêm
Thanh vắng để chỉ cho thấy
Vinh quang của mặt trăng và phẩm giá
Của các ngôi sao, nhưng khi giật mình
Ra khỏi cơn ngủ say, các người sợ hãi
Nắm chặt thanh gươm và nói:
“Kẻ thù ở đâu? Chúng tôi trước hết
Phải giết nó!” Sáng tinh sương, khi kẻ thù
Ðến, tôi gọi nữa, nhưng
Các người mải miết ngủ vùi và
Ðang vật lộn với cuộc diễu hành của
Những bóng ma trong giấc mộng.
Và tôi đã nói với các người, “Chúng ta
Hãy cùng leo lên đỉnh núi để nhìn
Vẻ đẹp thế giới”. Và trả lời tôi,
Các người bảo, “Dưới đáy sâu thung lũng này,
Cha ông chúng tôi đã sống,
Trong bóng râm thung lũng này, cha ông
Chúng tôi đã chết và được chôn cất. Làm sao
Chúng tôi có thể bỏ nơi này
Ra đi cho cái
Cha ông chúng tôi
Không vinh danh nổi?”
Và tôi đã nói với các người, “Chúng ta
Hãy cùng bước ra đồng cỏ nơi
Phì nhiêu trải dài tới biển” Và
Trả lời tôi, các người rụt rè bảo:
“Tiếng hú của hố thẳm sẽ làm tinh thần
Chúng tôi chết điếng, cơn kinh hãi
Vực sâu sẽ làm thân thể
Chúng tôi tê dại.”
Ðồng bào tôi ơi, tôi đã yêu thương các người,
Nhưng tình yêu ấy làm tôi đau đớn và nó
Vô dụng cho các người; hôm nay,
Tôi hận các người, và
Oán hận này là
Cơn lũ cuốn sạch các cành khô cùng
Những ngôi nhà xiêu vẹo.
Ðồng bào tôi ơi, tôi đã thương xót
Cơn yếu đuối của các người, nhưng
Tình thương ấy chỉ làm các người thêm
Nhu nhược, làm gia tăng và nuôi dưỡng
Lười biếng, những cái
Chẳng lợi ích gì cho sự sống.
Và hôm nay, tôi thấy rõ sự khiếp nhược
Của các người, là cái
Linh hồn tôi ghê tởm và sợ hãi.
Tôi đã gào lên khi các người
Bị sỉ nhục và chịu phục tùng; nước mắt
Thành suối của tôi như tinh thể nóng bỏng, tuy
Rửa sạch màng che mắt tôi nhưng không
Ðốt cháy nổi cơn suy nhược trì trệ của các người.
Những giọt nước mắt của tôi không bao giờ
Với tới con tim hóa đá của các người nhưng
Chúng tẩy sạch bóng tối của cái tôi
Bên trong tôi. Hôm nay, tôi chế nhạo
Sự đau khổ của các người vì tiếng cười
Là sấm thịnh nộ đi trước và
Chẳng bao giờ tới sau cơn bão.
Các người mong muốn gì, đồng bào tôi ơi,
Có phải các người muốn tôi chỉ ra cho
Thấy bóng ma của diện mạo các người
Soi mình trên mặt nước bình lặng? Hãy
Ðến đây ngay, và hãy nhìn
Các người xấu xí biết mấy!
Hãy nhìn và chiêm ngắm! Sợ hãi đã
Biến đổi tóc các người thành bạc như
Tro; nếp sống tiêu hoang nghị lực đã loang
Lên mắt các người, biến chúng thành
Hốc lõm âm u, và sự hèn nhát
Ðã chạm tới hai má các người
Khiến chúng giờ đây hóp thành lũng sâu
Buồn thảm, và Thần chết đang hôn lên
Môi các người, để lại màu vàng vọt
Như lá mùa thu.
Các người tìm kiếm gì, đồng bào
Tôi ơi. Các người đòi hỏi gì trong
Cuộc đời, nơi không còn
Kể các người vào con cái của nó.
Linh hồn các người đóng băng trong
Bàn tay nắm chặt của những tư tế và
Pháp sư; thân thể các người run
Lẩy bẩy giữa móng vuốt của những
Gã bạo ngược và kẻ làm đổ máu, và đất nước
Các người rung như động đất dưới bước chân
Diễu hành của quân thù xâm lược; các người
Còn trông mong gì cho dẫu
Có đang thẳng lưng trước vầng thái dương?
Cớ sao vẫn đứng trên chiến trường khi
Các người gươm kẹt cứng trong bao rỉ sét và
Khiên đầy lỗ thủng?
Các người, đạo đức giả là
Tôn giáo, dối trá là đời sống, và
Hư vô là chung cuộc; thế thì
Tại sao nói là đang sống? Không phải
Thần chết là kẻ an ủi duy nhất của
Người khốn khổ sao?
Sự sống là tuổi thanh niên
Ði với quyết tâm, là tuổi trung niên
Ði với cần cù, là tuổi cao niên
Ði với khôn ngoan, còn các người,
Ðồng bào tôi ơi, các người mới sinh ra
Ðã già nua yếu đuối. Và
Da các người héo úa và
Ðầu các người co rút,
Vì thế biến thành
Lũ trẻ con chạy vào vũng lầy
Lượm đá chọi nhau.
Tri thức là ánh sáng, làm giàu
Hơi ấm cuộc đời, và chỉ kẻ đi
Tìm cho ra nó mới được chia phần; còn
Các người, đồng bào tôi ơi,
Các người tìm kiếm bóng tối, chạy khỏi
Ánh sáng, và chỉ đứng chờ phép lạ
Như đợi nước chảy ra từ tảng đá, và
Sự khốn khổ của đất nước hôm nay
Là tội ác của các người…
Tôi không tha thứ cho tội lỗi
Của các người vì các người biết rõ
Các người đang làm gì.
Loài người là dòng sông chói lọi
Ðang hát theo cách của nó khi mang theo
Những bí ẩn của núi vào trái tim
Của biển, còn các người,
Ðồng bào tôi ơi, các người là những đầm lầy
Tù đọng lúc nhúc sâu bọ và rắn độc.
Tinh thần là
Ngọn đuốc thiêng liêng xanh
Ðang thiêu rụi và nhai ngấu nghiến
Cây khô, và bùng lên theo bão tố, chiếu sáng
Khuôn mặt những nữ thần linh; còn các người,
Ðồng bào tôi ơi… linh hồn các người
Như tro tàn, mãi mãi gió thổi tan tác
Trên tuyết và bão tố hất tung
Khắp thung lũng.
Ðồng bào tôi ơi, các người
Ðừng sợ bóng ma của Thần chết, vì
Nó vĩ đại và đầy lòng thương hại
Nên sẽ không đến gần sự hèn mọn
Của các người; cũng đừng sợ hãi dao găm vì
Nó sẽ không chịu cắm vào trái tim nông cạn
Của các người.
Tôi hận các người, đồng bào tôi ơi, vì
Các người ghét vinh quang và sự vĩ đại. Tôi
Khinh bỉ các người vì các người tự khinh bỉ
Mình. Tôi là kẻ thù của các người vì
Các người không chịu thừa nhận rằng
Các người là kẻ thù của thần linh.
———–
Nguồn: “My Countrymen”, tt. 135-140 trong A Treasury of Khalil Gibran (Một kho tàng của Khalil Gibran), Anthony Rizcallah Ferrris dịch từ tiếng Arập, Martin L. Wolf biên tập, Nxb Citadel Press, New York, HK, 1951
Bản tiếng Việt © 2009 Nguyễn Ước
Bản tiếng Việt © 2009 talawas blog
Bình luận
1 bình luận (bài “Khalil Gibran – Đồng bào tôi”)
Có một ngày nào nhỉ, những dòng thơ này
Những dòng tâm sự, những lời trách móc này
Tình yêu rất thiết tha từ trái tim rớm máu này
Vượt qua được những tấm màn sắt, những tấm màn tre
Đến được với đất nước tôi, với đồng bào tôi
Để những “tội phạm” nhìn thật rõ “tội phạm”
Và đứng lên…. Và chiến đấu……