Vệ quốc ở kỷ nguyên “Biên giới mềm”
01/06/2009 | 3:00 sáng | 40 Comments
Category: Bauxite Tây Nguyên
Thẻ: Toàn cầu hoá > Vệ quốc
Có nhiều định nghĩa “biên giới mềm” và nhiều cách vận dụng nó vào muôn mặt đời sống xã hội. Nếu “Biên giới cứng” theo truyền thống là đường phân định cụ thể giữa hai quốc gia, thì “Biên giới mềm” chỉ ra ảnh hưởng vô hình của một quốc gia, một cộng đồng nào đó lên các chủ thể khác. Chẳng hạn quốc gia Israel chỉ là một dải đất nhỏ hẹp nằm bên Địa Trung Hải, bốn bề thọ địch, nhưng khó ai nghi ngờ sự trường tồn của nó, bởi “biên giới mềm” Do Thái trùm phủ khắp hành tinh.
Dưới làn sóng toàn cầu hóa mãnh liệt đang diễn ra, “biên giới mềm” của nhiều quốc gia gần như được bành trướng một cách hợp pháp hằng ngày hằng giờ. Với những người thủ cựu, họ nhìn nhận toàn cầu hóa như một con ngáo ộp thực dân nhưng lại thiếu khách quan trước lợi ích mà nó mang lại. Chính vì nhân loại đã đi qua hai cuộc thế chiến khủng khiếp để chia chác thị trường nên toàn cầu hóa chắc chắn là lựa chọn hòa bình, ít ra là ở bề mặt. Quan trọng là khi ấy, hòa bình sẽ có tâm thế chủ động. Bất ổn hoặc chiến tranh không còn là giải pháp cuối cùng.
Hơn bao giờ hết, ở kỷ nguyên lạ lẫm này, tôi bỗng thấy việc bảo vệ và xây dựng tổ quốc mà người Việt Nam thường phân biệt rõ rệt thực ra là một. Không còn phải quyết tâm “Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay”. Trong vấn đề khai thác hay không khai thác quặng nhôm ở Tây Nguyên, hình như có một lý lẽ “ngầm” nhân danh vệ quốc mà tạm dừng dự án. Lý lẽ ấy vận động rất linh hoạt, nó là xương sống chống lưng cho những vấn đề thiết yếu và không hề thiếu quan trọng của dự án là môi trường sinh thái, không gian văn hóa Tây Nguyên, hiệu quả kinh tế, công nghệ v.v…
Lịch sử luôn là bài học lớn lao cho bất cứ dân tộc nào, song lịch sử sẽ là gánh nặng nếu người ta nhỡ lão lẫn thời đại. Ở môi trường “biên giới cứng”, Tây Nguyên, Việt Bắc hay Điện Biên có thể là chiếc bản lề xoay đổi hẳn cục diện một cuộc chiến “chấn động địa cầu”. Tuy vậy, với “biên giới mềm” các đội quân “tiền tệ/tư bản” đóng đại bản doanh chủ yếu ở thủ phủ và những trung tâm kinh tế của quốc gia bị “xâm lăng”. PCI “made in Japan” chưa xử lý xong, đã có ngay PCI “phẩy” đóng dấu xứ kangoroo. Tư duy “Đánh giặc ở trên rừng” không thể áp dụng máy móc vào thời đại này, thời buổi này, đó là điều chắc chắn.
Vệ quốc lúc nào cũng cao quí, nhưng vệ quốc không đúng chỗ, đúng nơi, đúng lúc, có khi lại trở thành lực lượng cản trở tiến hóa của xã hội. Trong khi nhiều người đang phản đối dự án khai thác quặng nhôm tại Tây Nguyên thì ngay giữa Hà Nội, ngày 22.5.2009 tuyến đường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông được khởi động. Trung Quốc đã cho vay phần lớn giá trị công trình là 552 triệu Mỹ kim. Họ cũng sẽ trực tiếp thi công theo chuẩn Metro GB của mình. Vậy thì theo logic phản đối kia, công trình này cũng phải dừng ngay lại với những lý do sau: vị trí nhạy cảm về an ninh (thủ đô, trung tâm chính trị, văn hóa, xã hội của cả nước), công nghệ Trung Quốc lạc hậu, phá vỡ cảnh quan cổ điển của Hà Nội ngàn năm văn hiến v.v… Thậm chí ở góc độ “để dành cho con cháu”, thì tuyến đường sắt có nhiều lý do dừng lại hơn bô xít vì tiền vay ấy các thế hệ sau phải è cổ ra mà trả nợ cả vốn lẫn lãi.
Việc dừng dự án khai thác quặng nhôm Tây Nguyên hiện nay không còn quan trọng bằng việc những người phản đối sẽ tạo tiền lệ xấu cho công cuộc toàn cầu hóa mà nhân dân Việt Nam đã hào hứng và chủ động tham dự. Nhờ vào sự tham dự ấy, từ năm 1986 đời sống của đại bộ phận dân chúng ngày càng được cải thiện. Có thể sẽ có ý kiến hoan nghênh mọi quốc gia trừ… Trung Quốc. Nếu làm được điều này, có lẽ người Mỹ, người Úc, người Tây Âu đã làm trước chúng ta từ lâu rồi.
Quay mặt lại toàn cầu hóa, người Việt Nam chỉ còn con đường bế quan tỏa cảng và viễn cảnh tụt hậu. Quay mặt lại với gã đại tư bản nhà nước giàu sụ mang tên Trung Quốc hàng xóm (đang lăm lăm lợi dụng toàn cầu hóa để mở rộng biên giới mềm ở khắp thế giới), chỉ khiến môi trường sống của đất nước và khu vực bị ô nhiễm bởi thù hận. Không ai có thể chọn cha mẹ, cũng như chẳng quốc gia nào có thể chọn vị trí địa – chính trị dễ chịu. Không phải thế kỷ 21 người Việt Nam mới trở thành láng giềng của Trung Quốc. Hơn một ngàn năm lập quốc bên cạnh họ, tổ tiên Hoàng Việt đã rút ra biết bao nhiêu bài học quí giá: luôn hành xử khôn ngoan, cương nhu đúng lúc và cổ xúy cho hữu hảo.
Yêu cầu ngừng ngay dự án khai thác quặng nhôm Tây Nguyên là hành xử thụ động và dễ dãi nhất mà những người trí thức Việt Nam có thể thực thi, trong muôn ngàn cách yêu nước bền bỉ và chông gai khác như cải cách giáo dục, chấn hưng văn hóa, khơi thông dân trí, kinh bang tế thế, đấu tranh chống tham nhũng… nhằm góp phần mở rộng “biên giới mềm” của đất nước. Đó mới là phương cách vệ quốc hữu hiệu trong kỷ nguyên mới mẻ này.
Thảo Điền, 5.2009
Xin mời quý vị đọc thêm bài: “Công nghiệp khai thác mỏ” của Kỹ sư tư vấn Đặng Đình Cung trên tapchithoidai.org để hiểu thêm phần nào về vấn đề khai thác bauxite.
Trong thời cơ có thách thức, nhưng vẫn có cơ hội để biến thách thức thành thời cơ.
Việt Nam không phải là nước không có khả năng để khai thác bauxite. Vấn đề là cách làm và việc lựa chọn công nghệ, cũng như phương pháp quản lý, quản trị sao cho hiệu quả, trong đó đặc biệt quan tâm đến vấn đề tham nhũng.
Tôi rất tán đồng đôi nhận xét ngắn của độc giả Thái Hữu Tình (02/06/2009,9:24 sáng), chính tôi
cũng có một cảm giác lúc đầu rất giống ông nên khi thấy trên phản hồi có những từ ngữ ám thị
(allusion) như Hán gian, Việt gian… thì tôi không khỏi có đôi chút bứt rứt, điều này ông Phạm Toàn chắc biết rõ, nhưng đến khi thấy những lý luận cực kỳ nhăng nhít, ấu trĩ nữa và cơ tâm đã trở nên quá rõ rệt của ông ta ở bài này thì mới thấy rằng những lời “ong, ve” ấy không phải là không có cơ nguyên. Tiếc thay!
1. Nếu tôi gọi việc báo Nhân Dân tự xưng là “Tiếng nói của nhân dân VN” trên trang nhất là “dơ dáng, vô duyên, trơ trẽn, láo toét”, thì chắc ông whoami sẽ không những không đả kích, mà còn hùa theo. Nhưng khi tôi nói y như vậy về việc “CĐNVTD” tự xưng là đại diện 3 triệu người Việt hải ngoại thì chạm nọc phản ứng! Mà cả hai bên đều nói láo như nhau.
2. Chuyện dự án bauxite là chuyện quan tâm chung của người VN, không phân biệt màu cờ sắc áo. Tự dưng nhảy vô phất cờ, như HTS đã làm, là một hành động “dính máu ăn phần” hết sức rẻ tiền và … vô duyên. Chuyện bauxite không dính dáng gì đến cờ quạt cả!
Lần góp ý trước cho tác giả Trương Thái Du (bài Phản biện của phản biện Bô xít) tôi đã nghĩ ông là NGƯỜI NGUY HIỂM vì quá nhiều tham vọng và lọc lõi. Đến bài này thì tôi thấy mình đã lo xa vô ích: Trương Thái Du vẫn đắm đuối tham vọng nhưng đã hết nguy hiểm vì đâu có “lọc lõi” và uyên bác gì cho cam, lý lẽ non choẹt và đã tự hiện hình quá sớm.
Không nên bài Hoa (vì Hoa là một nền văn hóa lớn cần học tập), và phải biết đón nhận Toàn cầu hóa (vì Toàn cầu hóa là xu thế của văn minh nhân loại) …nếu phát ra từ miệng kẻ đang mượn những CHÂN LÝ HIỂN NHIÊN ấy làm những lá bài để xâm lăng Việt Nam (hay giúp xâm lăng VN) thì chẳng có gì lạ. Nhưng lúc đầu chúng tôi lấy làm lạ, vì nó được phát ra từ một người cầm bút Việt Nam. Nay mọi điều quá rõ rồi thì lại hết lạ.
Nhân đọc trao đổi giữa hai ông PQ Tuấn và HT Sa:
“người Việt nhìn nhau xa lạ
“người Việt nhìn nhau (gần như) căm hờn…”!
(TCS)
Không rõ ông Phạm Quang Tuấn này là ai mà tôi thấy ở đâu ông ta cũng mắng chửi những bạn đọc khác trên diễn đàn. Mà rõ ràng là tôi thấy các ý kiến của những người bị ông mắng chửi có khi chẳng dính líu gì đến ông cả, thế mới lạ! Những từ ông dùng như “gái đĩ già mồm”, “nói bậy”, “trơ trẽn”, “dơ dáng”, … bay tá lả cả diễn đàn này.
Đọc bài nào mà có ý kiến của PQT vào là y như rằng là thấy ông chửi người khác. Ông chửi đến độ làm loãng cả bài chủ luôn. Mà ông chửi rất già mồm (tôi cố gắng tránh dùng từ gái đĩ già mồm mà ông là người sử dụng đầu tiên). Có bạn đọc vào khuyên can ông cũng chửi tuốt. Thế mới sợ!
Không biết ông làm cái gì mà thích chửi thế? Có ai biết cách nào stop ông này lại dùm được không, để người đọc có thể theo dõi các bài viết được thoải mái?
Ô. Hoàng Trường Sa rõ ràng là không biết vô duyên và trơ trẽn là gì, vẫn gân cổ nhận vơ đại diện cho thiên hạ. Phải tự so sánh “phe ta” với… các lãnh đạo đảng CSVN thì đủ thấy là dơ dáng và tuyệt vọng đến mức nào! Dưới mắt tôi, sự so sánh ấy có từ lâu rồi.
Ông lầm rồi, ông TT Du.
Mời ông trở lại BauxiteVietNam đọc cho kỹ những bài viết, ý kiến bạn đọc. Những người phản đối dự án không phải là lên tiếng chơi vu vơ rồi bỏ đi. Vì thấy cung cách tổ chức làm việc vô tổ chức, thiếu văn hóa, che giấu mập mờ, phiêu lưu mạo hiểm, của các ông cán bộ cao cấp trong chính phủ, có thể đưa đến những tai hại khủng khiếp cho an ninh, xã hội, môi trường, mà họ bắt buộc phải gióng lên tiếng chuông cảnh báo ngay. Biết bao nhiêu công trình làm ăn kiểu đó đã bị sụp đổ, thất bại, gây tai nạn thảm khốc, như : Vedan (ô nhiễm sông Thị Vải), Dung Quất (hiệu quả kinh tế), cầu Cần Thơ (50 người chết) v.v…
Việt Nam là một xứ nghèo lạc hậu, trong 34 năm qua vì nền cai trị độc tài, Đảng trị, tuyên truyền một chiều đưa đến ngu dân và mỵ dân cho nên hệ thống giáo dục xuống cấp quá nặng, đi đến cạn kiệt nhân tài, đến giờ phút này không đủ sức cáng đáng nổi một dự án nhỏ bé như Bauxite Tây Nguyên, đến nỗi phải cầu cạnh TQ đứng ra bao thầu toàn bộ. Nhật Bản là một nước tư bản tiền tiến, rất giỏi trong xây dựng hạ tầng cơ sở, thế mà cũng đành lắc đầu chịu thua cung cách làm ăn lạc hậu của cán bộ VN. Từ cầu Cần Thơ, phi trường Tân Sơn Nhất, cho đến các dự án PCI, v.v… hết thẩy đều bị hối lộ, tham nhũng, móc ngoặc, móc ruột công trình làm thâm thủng ngân sách.
Lúc này đây, tôi lại liên tưởng đến việc ông thủ tướng NTD ký lệnh cấm xuất khẩu gạo năm 2008, vào lúc giá gạo trên thị trường đang cao. Lý lẽ được đưa ra lúc đó là lo sợ dân đói (?), nghe cũng hợp tình hợp lý (!). Kết quả là nước ta mất đi một số tiền lớn do mất cơ hội.
Nay thì là quyết định cho việc khai thác bauxite ở Tây Nguyên, và các lý lẽ do phe ủng hộ đưa ra nghe cũng… lọt tai (!). Nhưng cái hậu quả thì cần thời gian vài chục năm nữa mới thấy, trong khi ý kiến phản biện của giới trí thức đã nêu ra khá rõ và đủ.
Cho nên theo ý của ông Du, xin trích nguyên văn: “Yêu cầu ngừng ngay dự án khai thác quặng nhôm Tây Nguyên là hành xử thụ động và dễ dãi nhất mà những người trí thức Việt Nam có thể thực thi, trong muôn ngàn cách yêu nước bền bỉ và chông gai khác như cải cách giáo dục, chấn hưng văn hóa, khơi thông dân trí, kinh bang tế thế, đấu tranh chống tham nhũng… nhằm góp phần mở rộng “biên giới mềm” của đất nước. Đó mới là phương cách vệ quốc hữu hiệu trong kỷ nguyên mới mẻ này.”
Ông TTD đã không đưa vào một ý có thể gọi là quan trọng nhất; đó là nâng cao tầm nhìn xa trông rộng cho các vị lãnh đạo chính phủ. Hay thực tế hơn, đó là, có một thể chế thích hợp để lựa chọn người đủ khả năng lãnh đạo chính phủ.
Được như vậy mới mong vệ quốc hay bảo quốc, cho dù với khái niệm biên giới “cứng” hay “mềm”.
Tôi có mấy điểm chưa rõ mong ông Du trả lời giùm:
Thứ nhất, ông có đồng ý rằng có những điểm khác nhau căn bản trong dự án bauxite với dự án tàu điện ở Hà Nội không? Đó là: an toàn chính trị (liên quan đến lượng công nhân TQ và thời gian lưu trú của họ tại VN); mức độ tàn phá môi trường (và do đó một phần kéo theo cả văn hóa); lợi ích thực sự (kinh tế, giao thông,…) của mỗi dự án. Theo tôi hiểu, đó là ba vấn đề chính yếu mà kiến nghị bauxite đưa ra, thiết tưởng ông nên nói rõ nếu muốn so sánh hai dự án.
Thứ hai, ông có cho rằng tinh thần phản biện cũng là một tinh thần cần được cổ vũ khi chấn hưng văn hóa hay cải cách giáo dục không? Theo tôi, với những luận chứng khoa học, chính trị và văn hóa được đưa ra, hành xử của nhóm kiến nghị không hề dễ dãi hay thụ động chút nào. Đó thực sự là tinh thần phản biện với thái độ cầu thị và tôn trọng. Phải chăng ông đang quy chụp nhóm kiến nghị này vào thái độ vô trách nhiệm khi bảo họ hành xử dễ dãi và thụ động?
Cuối cùng, tôi muốn hỏi ông rằng bằng chứng nào mà ông bảo người VN quay lưng lại với toàn cầu hóa? Nhìn lại việc triều Nguyễn không chấp nhận đề nghị canh tân của Nguyễn Trường Tộ, để quay về thế giới Trung Hoa cổ hủ của mình, và trở nên tụt hậu (và để mất nước), tôi cho rằng người VN đã học được bài học cay đắng rằng: người ta không nên chỉ chơi với một gã xấu tính, mà nên quảng giao cả với những người tử tế. Tôi chỉ sợ người ta mải chơi quá, mà quên mất rằng cái gã ấy vẫn xấu tính lắm, chứ đâu đã tử tế gì đâu.
Du: “Việc dừng dự án khai thác quặng nhôm Tây Nguyên hiện nay không còn quan trọng bằng việc những người phản đối sẽ tạo tiền lệ xấu cho công cuộc toàn cầu hóa mà nhân dân Việt Nam đã hào hứng và chủ động tham dự.”
Ô hay, lần trước ngài Du lớn tiếng kêu gào “phản biện của phản biện bôxit” tức là ngài thừa nhận phản đối bôxit là phản biện rồi, giờ thì ngài một bước chửi bới nó là “tiền lệ xấu”, đồng nghĩa với tự chửi lại chính điều mình nói.
Hơn thế, lập trường của Du còn tiến xa hơn từ chỗ đánh đồng phản đối bôxit với bài Hoa và nay là bài toàn cầu hóa!
Đồng ý với Arthur là bài viết của Du rất “funny”, mắc cười, nhưng không phải vui cười, mà là tức…cười!
MrDo không vô đây mà phân tích bình luận nhỉ? Con chuột này có đáng bị ném đá không? Nếu ném được tui cũng muốn ném lắm.
Nhân đây, ngẫm thấy ý kiến của bác Phạm Toàn quả là chính xác, chí lý, dù trước đó, Du đã bị vạch mặt trên blogs nhiều lần rồi. Tui chỉ không đồng ý gọi “gián điệp” – gián điệp gì mà chơi lộ hàng thế nhỉ???
Để tổng kết, anh phán “Yêu cầu ngừng ngay dự án khai thác quặng nhôm Tây Nguyên là hành xử thụ động và dễ dãi nhất mà những người trí thức Việt Nam có thể thực thi…” thì quả là ngộ. Trí thức thụ động vì bị chính phủ đẩy vào thế đó: Bao nhiêu năm trời chẳng nói gì, nay đúng lúc kinh tế suy thoái, thất nghiệp tăng nhanh thì lại đùng đùng bỏ ra tiền tỷ, với đơn vị USD để làm cái dự án “50 ăn, 50 thua”, “sau 13 năm mới hoàn vốn” với hàng loạt nguy cơ vây quanh, mà chẳng hề nói với dâ, cũng chẳng có một kế hoạch tổng thể nốt! Trong cái thế như vậy, tôi tin rằng những trí thức phản đối đã làm tất cả những gì họ có thể. Nếu anh có thể hiểu việc phản đối là một thể hiện của mong muốn “cải cách giáo dục, chấn hưng văn hóa, khơi thông dân trí, kinh bang tế thế, đấu tranh chống tham nhũng” thì may lắm.
Cũng phải khâm phục khả năng nhào trộn, tung hỏa mù, đánh tráo khái niệm của anh!!!
Được đà, anh tiến tới phán “Việc dừng dự án khai thác quặng nhôm Tây Nguyên hiện nay không còn quan trọng bằng việc những người phản đối sẽ tạo tiền lệ xấu cho công cuộc toàn cầu hóa mà nhân dân Việt Nam đã hào hứng và chủ động tham dự”, rồi vạch ra cái hiểm họa “Quay mặt lại toàn cầu hóa, người Việt Nam chỉ còn con đường bế quan tỏa cảng và viễn cảnh tụt hậu”. Trong khi các hành động của nhóm phản biện đã thu hút được sự chú ý của đông đảo cư dân mạng, đồng thời tác động đến phản ứng của BCT, Chính phủ và Quốc hội, và được đánh giá như một phong trào mang tính dân chủ hiếm hoi thì anh lại bảo nó tạo “tiền lệ xấu”. Xin nhắc lại những người phản đối chẳng ai hô hào quay mặt lại với toàn cầu hóa cả, mà kêu gọi (một cách gián tiếp) hãy tham gia toàn cầu hóa một cách chủ động và sáng suốt. Những người quan tâm đều biết rõ trong dự án này phía Việt Nam hoàn toàn bị động, từ việc TBT Nông Đức Mạnh tự nhiên ký “đồng ý hợp tác khai thác bô-xít ở Đắc-Nông” tận năm 2001, tới quá trình triển khai, và phản hồi các ý kiến phản biện. Do vậy anh đừng chụp cái mũ “quay mặt lại với toàn cầu hóa” cho ai cả! Cái bài học “luôn hành xử khôn ngoan, cương nhu đúng lúc và cổ xúy cho hữu hảo” mà anh nêu ra rất đúng, nhưng gắn với mấy cái mũ của anh ở trên thì nó lại là vô ích.
TTD quả là chuyên gia “lập lờ đánh lận con đen”, nhào trộn đúng sai rất khéo để người đọc không cẩn thận bị ngộ nhận.
Lập luận “biên giới cứng, mềm” đúng nhưng hãy xem cách anh vận dụng nó. Anh nói “Trong vấn đề khai thác hay không khai thác quặng nhôm ở Tây Nguyên, hình như có một lý lẽ “ngầm” nhân danh vệ quốc mà tạm dừng dự án”. Nếu theo dõi diễn biến thì thấy rất rõ lý lẽ bảo vệ an ninh quốc gia được các nhân vật phản biện nêu ra và phân tích kín kẽ, hoàn toàn không có “lý lẽ ngầm” nào cả: Tây Nguyên là địa bàn an ninh trọng yếu, không thể tạo điều kiện để hàng ngàn người ngoại quốc lọt vào và quây kín với bên ngoài được, người Trung Quốc lại càng không, và trong bối cảnh xung đột biển Đông thì lại càng không nữa!!!
Anh lập luận bảo vệ “biên giới mềm” sẽ khác với bảo vệ “biên giới cứng”, lại đúng. Nhưng căn cứ vào đó, anh ám chỉ những người phản đối đại dự án bô-xít “có khi lại trở thành lực lượng cản trở tiến hóa của xã hội” – khéo thay cái chữ “có khi”. So sánh đại dự án bô-xít Tây Nguyên với tuyến đường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông là một sự khập khiễng. Nhưng còn một điểm khác mà anh trộn vào, đó là “các vị phản đối bô-xít, sao không phản đối vụ tuyến đường sắt này đi?”. Xin thưa có rất nhiều vấn đề xã hội cần phản biện, nhưng không có nghĩa những người lên tiếng phản biện một vấn đề phải có trách nhiệm phản biện mọi vấn đề khác! Những vấn đề khác đó cần những tiếng nói khác, hoặc tiếng nói của những người đang phản đối dự án bô-xít nhưng ở một thời điểm khác.
Toàn cầu hóa vẫn diễn ra hằng ngày trong đời sống chúng ta. Quá trình đó cũng giống như sự hợp thành các các quốc gia từ các bộ lạc riêng rẽ xa xưa, nhưng nó cũng khác ở chỗ ngày nay nó diễn ra dưới sự nhận thức xã hội ở trình độ cao về quyền con người, về tự do, dân chủ, về sự hòa hợp đời sống xã hội và thiên nhiên. Một luật chơi chung lành mạnh làm tăng sự tham gia tích cực của các thành viên. Đó là điều được chứng tỏ ở sự hình thành EU. Còn nơi nào có sự chèn ép, bất bình đẳng, thì nơi đó thể hiện tan rã, như Liên bang Nam Tư, Đông Timo (từ Indonesia).
Nếu người hàng xóm Trung Quốc kia trình bày một luật chơi lành mạnh thì không những Việt Nam, mà toàn Đông nam Á, thậm chí cả thế giới, có thể sẽ làm một cuộc đại đồng. Nhưng hiện nay, nhìn vào Trung Quốc người ta đã thấy ớn lắm rồi, còn ai muốn chơi chung nữa.