Giải thích thuật ngữ
25/05/2009 | 12:15 sáng | 26 Comments
Category: Bauxite Tây Nguyên, Quan hệ Việt – Trung
Thẻ: Ma chiến hữu > Tranh luận xung quanh Vụ bauxite
Nhút nhát và cục cằn
Giải nghĩa: Một trong những tính cách mang tính bản chất của một ông già năm nay 78 tuổi có thể gói lại trong hai từ nhút nhát và cục cằn (miền Trung và Nam, hình như gọi là “cộc”).
Nằm giữa hai cực đó là ngoan. Thấy lão cũng thật là người ngoan. Già rồi vẫn lao động không mệt mỏi và ít vụ lợi, cũng biết đòi nhuận bút nhưng cũng làm nhiều việc không công. Già rồi mà vẫn giữ phép tắc, vẫn vâng dạ với chị ruột hơn mình hai tuổi. Có hôm họp nhóm giáo viên soạn sách ở nhà, bỗng bà chị gọi dây nói, xong xuôi mấy cô giáo hỏi “thầy nói chuyện với ai mà ngoan thế? Chả là vì cứ thấy “em em chị chị” “vâng vâng dạ dạ” hoài! Nhưng cũng “ngoan” cả với các cháu nữa! Trong nhà, các cháu tha hồ trêu chọc và đùa. Hôm mẹ lão mất, xong xuôi công việc, đứa cháu gái xoa đầu lão trước cả nhà, “thương ơi này, gần tám chục tuổi đầu mà mồ côi mẹ này! sướng không? Cả đời không chùa chiền lễ bái, khi mẹ chết phải tập khấn vái, cũng chắp tay, cúi đầu, nhưng không khấn mà lão nghĩ đến một chuyện gì đó của mẹ, thường là nghĩ đến những năm 1980, mẹ phải đi bán bánh mì, cụ tự đùa “đi kinh tế mới”, nghĩ đến cái buổi tối cụ bị vào đồn vì tội bán rong, về nhà tắm táp xong thì tiến sĩ HNĐ sang, cụ than thở thế này: “tôi đi Lâm Đồng, nhưng bị thu mất hết phương tiện chú ạ“. (Những năm ấy, Lâm Đồng là “quê hương thứ hai” của dân Hà Nội đi khai hoang.)
Trực giác
Dùng luôn định nghĩa của Charles Sandor Peirce: “Trực giác là hành động trước, phân tích để lý giải sau“. Định nghĩa đơn giản và hành dụng. Và cũng gần chân lý nếu có cái Tâm.
Các bà mẹ nuôi con thường hành động như định nghĩa đó: trước một nguy cơ, các bà ôm chặt lấy con mình đã, xong xuôi câu chuyện có dịp thì sẽ lý giải và phân tích vì sao mình kịp ôm lấy con, không để mất con. Ông quan tòa trong Cổ sử giả vờ ra quyết định cho hai bà mẹ tranh nhau đứa con “bây giờ hai bà đứng hai bên mà kéo, ai được thì nhận nó làm con” và ông đã xử thắng kiện cho bà mẹ chống lại phán quyết của mình. Có gì đâu: tranh giành cái xác con mình bị xé thì có ích gì? Nhưng kẻ kia thì sẵn lòng “chơi” một phen, vì có phải con hắn đâu?
Trực giác giúp ta chưa phân tích kỹ đã nhận ra trong trực giác kẻ nào là thù và những ai là bạn. Trong tranh luận, không bao giờ cần thiết phải đáp lời những kẻ không là bạn; chúng giả vờ cãi nhau để làm cho mọi chuyện rối tinh lên đó; và chỉ nên trò chuyện với bạn. Ở đời này, chỉ có thể cùng bè bạn giúp nhau nhận ra phần bề sâu của sự việc. Còn những kẻ không là bạn, chúng thừa biết các thứ “lẽ phải”, chúng thừa thông tin, chúng chỉ cố tình phá phách, nói làm gì phí lời. Bà con blogger ta có nhược điểm chết người là thói cả tin, thói lịch sự ngay cả với bọn lưu manh.
Ma chiến hữu
Định nghĩa: là một cuốn tiểu thuyết rất hay của Mạc Ngôn, nhiều người đọc sách này rồi nhưng chưa thống nhất nhận định giá trị, nhiều người (nhất là bà con blogger) chưa đọc mà chỉ suy nghĩ bằng cảm tính (kém trực giác) nên gán luôn cái tên sách đó cho kẻ mình ghét.
Lão ta yêu Mạc Ngôn. Nhà văn Trung Hoa này có tài và có tình, Nguyễn Du chắc phải cho ông ta điểm mười vì tài và vì tấm lòng mênh mông với con người nói chung, không chi riêng với đồng bào. Chính lão giới thiệu Mạc Ngôn cho bạn mình là Trần Đình Hiến ngay sau khi đọc và mua ở Bangkok về cuốn The Garlic Ballad và hí hửng đề nghị dịch là Bản tình ca củ tỏi. Sau rồi có Báu vật của đời, Đàn hương hình… đều do anh Hiến dịch, lão đều ngốn ngấu. Một hôm có cô trưởng chi nhánh AFP ở Hà Nội nhờ lão giới thiệu câu chuyện Ma chiến hữu. Lão đã giới thiệu với cô về Mạc Ngôn với những lời lẽ ưu ái tuyệt trần. Thú vị nhất là khi giới thiệu cuốn sách Vú to mông nở (“Phong nhũ phì đồn”) và cách dịch chệch đi ở Việt Nam thì cô bạn xinh tươi đã nhoẻn cười và bảo: “Thì đúng là Báu vật của đời chứ còn gì nữa?”
Gần đây, đọc bài viết của Bảo Ninh, càng tin rằng một nhân cách như Mạc Ngôn không thể là nhà văn chống Việt Nam. Những bóng ma, những oan hồn trong Ma chiến hữu không thể siêu sinh tịnh độ là vì cái chế độ cai trị đốn mạt bên tổ quốc Mạc Ngôn đã khiến công dân nước họ chết mà không siêu thoát. Mạc Ngôn đâu có chống Việt Nam? Những ai biết đọc sách đều có nhận định như thế. Dẫu sao, Bảo Ninh còn chưa có thông tin này: ở bên “quý quốc” không chỉ có Ma chiến hữu, mà có nhiều sách viết về đề tài “chiến tranh biên giới 1979”, nhưng sách của Mạc Ngôn được tái bản ít nhất (chừng 4 lần) so với những sách khác thực sự chống Việt Nam (tái bản chừng hơn chục lần).
Cái câu viết xen vào cuốn sách của Mạc Ngôn chỉ có thể là từ một ngòi bút đã chui sâu và tạo được cái ghế ở một nhà xuất bản rồi biết tìm cơ hội để viết chen vào. Cơ hội thì đầy rẫy. Có tiền là có cơ hội. Một anh giám đốc xuất bản dám mở miệng khoe mỗi năm “chịu áp lực cả ngàn bản thảo” chỉ là cách nói mỹ tự. Một ngàn bản thảo mỗi năm chỉ có nghĩa là một năm có một ngàn lần bán giấy phép, hãy nhân lên với “Việt Nam đồng” và sẽ có con số tròn. Cần quái gì mất công biên tập! Giả sử có chuyện rắc rối từ bên trên xuống, thì dùng tiền là xong hết. Tiền chưa đủ nặng thì thêm cái gì nhè nhẹ ở Hồng Kông cho dễ chùi mép. Đừng cho đây là suy nghĩ cảm tính, mà nên nghĩ đó là trực giác, cái trực giác đúng như định nghĩa của Charles Sandor Peirce, “… hành động trước, phân tích để lý giải sau“.
Nghĩ cũng buồn cười, chưa nói tên ai, thế mà bà con blogger đã bằng trực giác mà nhận ra mục tiêu để xỉa xói. Có điều, bà con cứ nghĩ hắn ta là Ma chiến hữu. Nếu hắn là Ma chiến hữu thì đã tốt. Những bóng ma uẩn ức đó sẽ vùng dậy cứu nước Trung Hoa, ít ra cũng cứu được một tỉnh to bằng tỉnh Phúc Kiến, hoặc khiêm tốn nữa thì cũng to bằng một khu Thảo Điền! Nhắc đến cái Ma chiến hữu chỉ nhằm gợi ra một cách làm việc của kẻ chui sâu và bọc lót tốt, thế thôi. (Xin coi tiếp thuật ngữ bên dưới để được giải thích thêm).
Hán gian và đặc vụ
Định nghĩa này không thể ngắn gọn, xin đọc thủng thẳng vậy. Bạn đọc thời nay quá trẻ để hiểu nghĩa từ Hán gian. Đầu năm 1945 trong học sinh trung học ở Hà Nội có chuyền tay nhau cuốn sách mỏng dạy các cách thức đấu tranh cách mạng, gồm có công việc tuyên truyền, tổ chức, tự vệ, …, và có mục cuối cùng là đánh du kích. Trong mục “đánh du kích” có định nghĩa “du” là “chơi”, là “nay đây mai đó”, còn “kích” là “đánh”. Vì định nghĩa thú vị như thế, nên sách phải tiếp tục dạy “vừa chơi vừa đánh” thông qua những tấm gương đánh du kích ở Trung Hoa thời chống Nhật.
Liên quan đến đánh du kích, sách này dạy cần phải cảnh giác trước những Hán gian là những kẻ người Hán theo giặc chống lại người Hán. Các chiến sĩ du kích cũng cần cảnh giác chống lại bọn đặc vụ do Nhật cài vào hàng ngũ “quân mình” (Hán). Thời nay, chữ “đặc vụ” đã được thay bằng chữ “tình báo” hoặc chữ “spy”, chữ “espion”. Về sau, khi bùng nổ cuộc kháng chiến chống Pháp đầu tiên ở Việt Nam, nhân dân cũng phải cảnh giác với bọn Việt gian là những kẻ người Việt theo giặc chống lại người Việt. Và tất nhiên cũng phải cảnh giác chống lại bọn đặc vụ do quân địch (bất kỳ) cài vào hàng ngũ “quân ta”.
“Bài Hoa”
Nghĩ rằng thuật ngữ này đã định nghĩa rồi, xin bạn đọc vào đọc bài “Người Hoa cực kỳ thông minh” trên BBC tiếng Việt. Trong bài này, tác giả bóc trần sự lừa bịp từ cả hai phía và người Hoa đã thông minh đào thoát giữa hai làn đạn. Đọc xong, bạn sẽ ngẫm nghĩ xem, tác giả bài đó có thể bỉ ổi đến mức cùng giáo sư Nguyễn Huệ Chi chủ trương bài Hoa không? Để hiểu chuyện đó, xin đọc thuật ngữ tiếp theo.
Gắp lửa bỏ tay người
Định nghĩa: một phương pháp hành động của đặc vụ liên minh với Việt gian để hại người Việt Nam. Các blogger hiền lành cần nhận dạng mấy cách thức hoạt động đó. Mẫu mực hoạt động của chúng là đặc vụ thì tìm cách gắp lửa bỏ vào tay người chính trực và sau đó Việt gian tung lưới bửa vây, gán cho cái tội gì đó, cốt hãm phanh các hoạt động yêu nước. Hiệu nghiệm nhất là gắp loại lửa chính trị (đã được đặc vụ chỉ điểm khéo, làm như “nghiên cứu khoa học” hoặc “phản biện dân chủ”: lãnh tụ, chống đối, tổ chức, gieo rắc, vận động…) gặp những ngoáo ộp này là cơ quan pháp quyền nhát như cáy dễ bị bập nhất. Nhẹ nhất là cứ ra tay giam giữ ít lâu rồi tìm cớ thả ra cũng chẳng sao. Trong những nghiên cứu về ngôn ngữ pháp lý, người ta đã chú ý tới tính chất vừa đủ mơ hồ và vừa đủ chân xác để có thể vận dụng thế nào cũng được. Vì thế, dân lành sẽ chỉ được nhờ nếu các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp hoạt động độc lập với nhau, nếu không, cứ tạm chờ đó đã. Xin đừng nôn nóng. Rồi cuộc sống sẽ có lúc công bằng hơn, chính trực hơn, và hạnh phúc hơn, nhưng không nên chờ công bằng, chính trực và hạnh phúc tuyệt đối, là những thứ chỉ có trong đầu các nhà thơ.
Tái bút
Định nghĩa: là hình thức bộc lộ tình cảm người viết thư cho người nhận thư, do viết mãi vẫn thấy chưa hết ý, gấp lá thư lại vẫn muốn viết thêm, đành Tái Bút vậy (viết tắt TB).
Thí dụ, người viết thư gửi các bè bạn blogger, viết mãi vẫn chưa hết ý, đành TB như sau: anh chị em ta ơi, hãy chú ý phân biệt cái gì nằm dưới bề sâu sự vật với cái gì nằm trên bề nổi sự vật. Hãy cảnh giác đừng mắc lừa bọn giả vờ dân chủ thảo luận miên man trên trang blog khiến bà con ta tốt bụng cả tin cứ ngỡ đó là đang cùng đi tìm chân lý, kỳ thực là bị chúng chia rẽ và thanh minh cho bọn xấu.
Nên nhớ chân lý này: bọn Hán gian (chống nhân dân Trung Hoa) thường ra chỉ thị trực tiếp cho Việt gian, hoặc thông qua đặc vụ để gián tiếp chi phối bọn Việt gian (chống nhân dân Việt Nam). Chúng có vô vàn mưu mẹo, chúng có cả thế lẫn lực, có cả tiền và còng số 8, trong khi Dân Tộc chỉ có một tấm lòng Trung với tổ quốc và Hiếu với chính mình. Điều quan trọng là nhận ra mọi điều cho chín, và hãy tin rằng dù có Thất bại thì “Thất bại cũng là Mẹ Thành công”.
Hà Nội, 23-5-2009
Gửi ông Nguyễn Tâm Bảo,
1. Ông dùng lại cái của người khác mà không nhận ra cái sai của người ta đã là không biết kiểm chứng, công việc tối thiểu trước khi phản biện: Charles Sanders Peirce chứ không phải Charles Sandor Peirce.
2. Dù nhà văn Phạm Toàn có dùng Peirce để biện giải thì “định nghĩa” của Peirce cũng không mang tính bao quát, không đặc trưng cho lý giải về trực giác. Cái giỏi của người phản biện là vượt ra khỏi cái khuôn của người bị phản biện chứ không phải loay hoay trong đó mà giăng bẫy (để có thể tự mình mắc vào).
Trực giác trước hết là vấn đề của NHẬN THỨC chứ không phải HÀNH ĐỘNG. Ông nên đọc thêm về Nhận thức luận (hay Lý luận nhận thức) để biết rõ. Những tài liệu này thì đầy dẫy, ông chỉ cần “search” một cái, tôi xin không cần nêu lên.
Điều mà Phạm Toàn muốn nói ở đây là HÀNH ĐỘNG NHẬN THỨC CÁ NHÂN của mình, chứ không phải HÀNH ĐỘNG THỰC TIỄN TẬP THỂ được thực hiện theo quy định TRƯỚC (bắt buộc phải thực hiện) như của Hồng vệ binh, tức lối hành động tuân thủ chứ không phải hành động có nhận thức. So sánh của ông là đánh lận con đen.
3. Ông thích suy diễn sang khỉ, điều đó cho thấy ông có nghiên cứu chuyên sâu về khỉ. Còn nếu ông không có chuyên môn về khỉ thì có lẽ – tôi xin lỗi trước vì tôi chỉ theo đúng cách suy diễn của ông chứ trực giác của tôi không mách bảo điều này – ông gần với loài khỉ hơn loài người.
Gửi ông Nguyễn Mai Sơn,
Trong một chế độ dân chủ thực sự, giá trị của 2 tiếng nói nếu được định lượng, hoặc bằng thống kê, hoặc bằng lá phiếu, là ngang nhau, dù là của trí thức hoặc không trí thức.
Ở Việt Nam, quyền thông tin và được thông tin, quyền ứng cử và bầu cử thực sự, quyền tự do phát biểu và trao đổi của dân chúng bị THIẾN, nên lý luận và sự thật dựa trên con số thống kê là lý luận và sự thật bị thiến.
Trong một xã hội bị thiến hóa như Việt Nam, những nhà trí thức, do khả năng tiếp cận thông tin và kiến thức tốt hơn có nhiệm vụ và chức năng phát hiện, cảnh báo, đề xuất. Một quốc gia thiếu những con người trí thức làm những việc này, trên đường dài, sẽ lâm vào cảnh bần cùng, nô lệ dưới hình thức này hay hình thức khác. Và nhân dân Việt Nam muôn đời sẽ là một nhân dân anh hùng và khốn nạn.
Ông Sơn than phiền “những từ thật kêu là “trí thức”’ của một nhóm trí thức, ông có ý kiến gì về Đảng Cộng sản VN, mà quyền lực dựa trên bạo lực, dối trá, thông tin một chiều, độc quyền tất cả các kênh truyền thông ở VN – trừ ngoại lệ website tên miền gov.vn được Trung Quốc quản lý?
Kính thưa GS Nguyễn Huệ Chi, NV Phạm Toàn, và GS Nguyễn Thế Hùng:
Rất (rất) nhiều người Việt Nam cảm phục sự dũng cảm, tinh thần trách nhiệm đối với đất nước, và niềm tin của các ông (ngài). Các ông (ngài) là 3 người đầu tiên trong hơn 80 triệu người Việt Nam khởi xướng bản Kiến nghị về Bauxite Tây Nguyên. Chỉ riêng điều đó đã đủ được kính trọng như những ANH HÙNG (Heros).
Các ông (ngài) đang làm việc “Đội đá vá trời”, rất nhiều gian nan và vô số những khó khăn đang chờ đợi phía trước. Theo thiển ý của tôi, các ông (ngài) nên tạm bỏ qua (làm lơ) những cuộc tranh luận (trao đổi) không cần thiết trong lúc này để dồn tâm trí vào mục đích cao cả mà các ông (ngài) đang theo đuổi. Tôi tin rằng hàng triệu người Việt Nam ủng hộ bản Kiến nghị về Bauxite Tây Nguyên, nếu họ biết đầy đủ thông tin.
Chúc các ông (ngài) mạnh khoẻ.
Sẽ không công bằng nếu tôi không có lời nào gửi ông Trương Thái Du.
Có rất nhiều điều chưa rõ về vụ Bauxite Tây Nguyên, ví dụ như món “Ca-La-Thầu”. Tôi thấy ngờ lắm. Không hiểu ông Trương Thái Du có biết tin gì lạ không? Có đúng là có “Ca-La-Thầu” trong Bauxite Tây Nguyên không? Nếu có thì những ai ăn, và ăn bao nhiêu?
Chưa có ai bàn về món “Ca-La-Thầu” cả. Nếu ông Trương Thái Du có điểu kiện tìm hiểu và chia sẻ thông tin thì xin đa tạ rất nhiều.
Chúc ông khoẻ.
Thưa ông Lê Tuấn Huy
Tác giả “Dùng luôn định nghĩa của Charles Sandor Peirce: ‘Trực giác là hành động trước, phân tích để lý giải sau’.”
Như vậy trực giác chỉ có ích khi đòi hỏi phải hành động tức thời chứ không có thời gian để phân tích lý giải. Còn nếu thời gian dư giả mà lại vẫn “hành động trước” rồi mới “lý giải sau” thì… loài khỉ vẫn thường làm vậy để sinh tồn.
Tôi hình dung cảnh những Hồng Vệ binh thấy kẻ nào đeo kính cận thì “hành động trước” để “tiêu diệt kẻ thù của nhân dân” đã rồi sẽ phân tích lý giải sau. Trực giác mách bảo rằng kẻ đeo kính cận nhất định là trí thức tiểu tư sản.
“Nghĩ cũng buồn cười, chưa nói tên ai, thế mà bà con blogger đã bằng trực giác mà nhận ra mục tiêu để xỉa xói.” (Trích)
Các blogger này chắc phải được gọi là các “vệ binh dân chủ”, vì thường không cần phân tích lý giải gì sất, mà chỉ cần bằng trực giác là có thể nhận biết ngay kẻ nào là “kẻ thù của dân chủ” để xông vào xỉa xói.
Nói chung, trực giác là cách biện hộ tốt nhất cho những “vệ binh dân chủ” khi sử dụng chiến thuật chụp mũ và tố cộng để tấn công những ai khác ý kiến với họ.
Thưa ông Lê Tuấn Huy, bằng trực giác của mình tôi cũng kết luận những “vệ binh dân chủ” này chưa tiến hóa về tư duy và còn gần gũi với loài khỉ. Vấn đề là, theo ý ông, còn phải được kiểm chứng bằng thực tế. Nhưng điều này có thể làm sau.
Chào ông.
Thưa ông Nguyễn Mai Sơn, trong mấy lời phản hồi nhẹ nhàng bài viết của ông Trương Thái Du (20/05/2009 lúc 11:53 sáng), tôi đã trình với bạn đọc rất rõ, để bạn đọc tách biệt Nguyễn Huệ Chi, Phạm Toàn, Nguyễn Thế Hùng ký tên dưới các bài viết riêng rẽ của những người này, với Nguyễn Huệ Chi, Phạm Toàn, Nguyễn Thế Hùng trong tư cách một tiếng nói chung thay mặt cho 2.000 con người trình lên các cơ quan quyền lực Nhà nước Việt Nam bản Kiến nghị xin dừng ngay dự án Bauxite ở Tây Nguyên. Vậy mà đến tận lúc này ông vẫn không hiểu cho, vẫn đánh đồng nhà văn Phạm Toàn trong các bài viết ngẫu hứng của ông ấy trên talawas với bản Kiến nghị do tôi chịu trách nhiệm đứng đầu (cũng rất thận trọng chọn lọc danh sách người ký, mà cũng không hề nói đấy là một con số lớn hay nhỏ), và đưa ra những liên hệ chẳng đâu vào đâu cả: “Lời mời ‘phán xét’ đúng – sai (hơi nặng ký) của nhóm GS Nguyễn Huệ Chi đã phần nào bị ông Phạm Toàn phá bỏ qua ngôn ngữ quá ‘tự do’ của mình“. Sao lại có thể suy diễn như thế được? Tôi tự nghĩ cái tâm của ông có trong sáng thật không, và ông cốt nhằm chỉ trích Kiến nghị hay là chỉ trích Phạm Toàn.
người ký bản kiến nghị bauxite
dù nhỏ nhoi con số thống kê
đã can đảm đặt vấn đề
ngẩng đầu chọn đứng bên lề lương tâm
buồn ai lề đảng cúi gầm!
Ý kiến của Nguyễn Tâm Bảo là sai, chỉ nhằm mục đích kết luận tác giả bài viết “chưa tiến hóa” về tư duy.
Trực giác không phải “là hành động khi người (và khỉ) không có thời gian để suy nghĩ, trong những tình huống đòi hỏi phản ứng thật nhanh”, mà là MỘT HÌNH THỨC ĐẶC BIỆT CỦA NHẬN THỨC, và cơ sở của nó CHÍNH LÀ tri thức và thực tiễn mà người có trực giác tích lũy được. Nói cách khác, nó là một loại nhận thức mà không phải ai ai cũng có được. Vấn đề duy nhất đối với nó, là cần được kiểm chứng bằng thực tế.
Tôi không nghiên cứu động vật học nên không biết khỉ có trực giác hay không. Nhưng nếu có, đó không phải là loại trực giác của con người, tức trực giác có ý thức và trên cơ sở tư duy!
Tôi xin dẫn lại phát biểu của Bộ công thương: “… Bên cạnh những ý kiến đúng đắn đó, có nhiều ý kiến rất kém xây dựng, hoàn toàn dựa trên những thông tin sai lệch, dựng chuyện, trầm trọng hóa, thậm chí mang tính kích động và bị các tổ chức phản động lợi dụng. Thể hiện rõ nhất là nội dung bản kiến nghị với nhiều thông tin không chính xác” (Theo Thư ngỏ 2).
Nhóm GS Chi coi đó là: “kiểu cách quy chụp rất trịch thượng”. Cá nhân tôi cũng dị ứng với những quy chụp đó. Nhưng với bài viết của ông Trương Thái Du thì sự chụp mũ của ông Phạm Toàn với từ “Hán gian”, “rắn độc”, “đặc vụ”, “hắn”, “chúng”…, tôi thấy “rùng mình” không kém. Và để có được một từ công nhận “đúng đắn” (như của Bộ Công thương) cho những người “phản biện” lại ở ông Phạm Toàn, thật khó quá vậy.
Với 2.000 chữ ký ủng hộ mới chiếm tỷ lệ 0,0023 % trên dân số Việt Nam (nếu là 10.000 chữ ký thì chiếm tỷ lệ 0,0117 % trên dân số Việt Nam – 85 triệu người).
Với con số phần trăm còn lại (không phản đối khai thác bauxite, phản đối khai thác bằng công nghệ Trung Quốc, không phản đối khai thác bauxite mà không nói ra) phải chăng họ đều là “phe chúng nó”, đều khó được đứng vào những từ thật kêu là “trí thức”, “nhà khoa học” là “nhà…”…? Và chỉ một lòng “tin” những người phản đối thì mới là niềm tin chân chính, còn lại đều là thứ “niềm tin” bất trị.
Lời mời “phán xét” đúng – sai (hơi nặng ký) của nhóm GS Nguyễn Huệ Chi đã phần nào bị ông Phạm Toàn phá bỏ qua ngôn ngữ quá “tự do” của mình. Xin lỗi, tôi gọi đó là “hà tiện mồm người”.
Cảnh giác trước ma mãnh của kẻ thù là điều rất quan trọng nhưng e rằng chủ đề “bauxite là chủ trương lớn của đảng” bị lạc vào mê hồn trận của bình luận, bình loạn.. và làm loãng mục đích! Phần cảnh giác của bác PT chắc đã đủ!
bauxite gây nhiều tranh luận nóng
talawas thẳng thắn cho đăng
mạng báo đảng nếu cho phản biện
thuyết phục dân thì mới công bằng
Bác Phạm Toàn:
Dự án bauxite có quan hệ đến những vấn đề kinh tế, khoa học kỹ thuật, môi trường, quốc phòng, là những vấn đề phải được tranh luận trên quan điểm logic và sự kiện. Muốn đi tới kết luận xác đáng, phải có sự ủng hộ và đóng góp của các nhà khoa học, kỹ sư, kinh tế học v.v. chứ không phải chỉ những nhà văn. Mà những người này thì quen phân biệt rạch ròi lý trí và cảm xúc, quen tranh luận bằng logic và sự kiện chứ không bằng lý lịch. Họ không biết Ma chiến hữu là ai và không cần biết, hay nếu biết thì chưa chắc họ đã đồng ý với cái nhìn của bác. Họ cũng không cần được giải thích thuật ngữ vì cho đó là lạc đề, họ chú ý tới thuật ngữ kỹ thuật hơn thuật ngữ văn chương.
Ai cũng thấy cách làm của Đảng và chính quyền trong vụ này không hợp lý, trái luật pháp, kém suy nghĩ. Phe chống dự án không thiếu gì luận cứ khách quan để dùng trong tranh luận. Phe ủng hộ chỉ có những lý lẽ yếu ớt như “hãy tin lãnh đạo”. Đi lạc sang địa hạt cảm tính và chụp mũ thì chính là bỏ chỗ mạnh lấy chỗ yếu. Biến ông TT Du thành một loại “martyr” cho tự do ngôn luận chẳng có lợi gì cả. Biến cuộc tranh luận về bauxite thành một kiểu bút chiến văn đàn cũng chẳng có lợi gì cả.
Chuyện kể ở một nước dân chủ như Pháp cách đây hơn 20 năm.
Một anh người Pháp da trắng (không rõ có bọc xương hay không) học xong ra trường xin việc làm ở Aérospatiale, lúc làm interview nó trưng ra cái ảnh chụp năm nào đó không rõ, lúc anh còn trẻ, có xuống đường biểu tình chống Mỹ, chống OTAN (Liên minh Bắc Đại Tây Dương) ở bên Đức (lúc đó là Tây Đức = RFA). Người phụ trách HR hỏi anh có phải là anh ở trong ảnh hay không?
Không lý do gì hay lại chối nhây nhẩy như ông Thủ tướng Lionel Jospin sau này, khi họ nói có tin rằng ông ta lúc trẻ, sinh viên, có sinh hoạt trong OCI (có thể gọi là một đảng nhỏ cánh tả bên Pháp theo lối Đệ Tứ Quốc tế).
Thế thì chúng tôi xét thấy anh có bằng cấp quá đúng và kinh nghiệm hơn tiêu chuẩn chúng tôi đặt ra, nhưng mà chúng tôi xin lỗi không thể thuê anh được vì nghề chúng tôi làm dính dáng tới quốc phòng.
Ấy là nói chuyện bên Pháp cách đây mấy chục năm: Pháp dù là một thành viên NATO, nhưng năm 1966 đã rút khỏi bộ chỉ huy quân sự, qua quyết định của Tổng thống De Gaulle.
Chuyện xứ người như thế, còn ở xứ ta sau hơn cả nửa thế kỷ dối trá rắn rết độc tài bàn tay lông lá gì đó thì phản ứng của bác PT tôi thấy là bình thường.
Chuyện ai đó có dị ứng thì cũng đành thôi, nhưng cái đó là lỗi hình thức (la forme de présentation) chứ còn về bản chất (le fond du problème) thì tôi thấy đúng.
Thành thật cám ơn bác PT bức xúc đã chỉ ra rồi để mà lãnh banh dư luận chơi trên sân cỏ chứ không phải sân đất nện.
Trích Phạm Tơàn:
… Trong tranh luận, không bao giờ cần thiết phải đáp lời những kẻ không là bạn; chúng giả vờ cãi nhau để làm cho mọi chuyện rối tinh lên đó; và chỉ nên trò chuyện với bạn. Ở đời này, chỉ có thể cùng bè bạn giúp nhau nhận ra phần bề sâu của sự việc. Còn những kẻ không là bạn, chúng thừa biết các thứ “lẽ phải”, chúng thừa thông tin, chúng chỉ cố tình phá phách, nói làm gì phí lời.
Lập luận này nghe khá quen thuộc và có vẻ như đã và đang được sử dụng triệt để bởi “phe” chính thống, bất kể đang ở lề phải hay lề giữa trong mấy thập kỷ qua. Xin mạo muội đề nghị một “thuật ngữ” cho lập luận này, “ốc” đảo.
Quá trình tiến hóa trang bị cho loài khỉ cũng như loài người bản năng hành động theo trực giác. Đó là bản năng sinh tồn trong một môi trường đầy hiểm nguy bất ngờ. Trực giác là hành động khi người (và khỉ) không có thời gian để suy nghĩ, trong những tình huống đòi hỏi phản ứng thật nhanh.
Nhưng người khác khỉ ở chỗ là ngoài trực giác còn biết suy luận nữa, và biết khi nào thì hành động theo trực giác, khi nào thì dùng bộ óc để suy luận.
Trong thương trường, cũng như trong chiến trường, để sinh tồn thì phải có bản năng trực giác mạnh, vì có những lúc người ta phải nhanh chóng nhận biết kẻ thù và hành động thật kịp thời. Đó là nơi mà sự sống và cái chết cách nhau trong tích tắc.
Còn nơi “trường văn trận bút” thì người ta có thừa thời gian để suy nghĩ cho thấu đáo, lập luận cho chặt chẽ trước khi phản bác luận điểm của người khác… Vũ khí chủ đạo của những cuộc “bàn phím chiến” hay “tranh luận online” phải là khả năng suy luận một cách lý tính và tranh luận theo đúng tinh thần của “TỰ DO NGÔN LUẬN”. Vấn đề sinh tồn không đặt ra, trực giác do đó không quan trọng bằng tư duy. Sự thật chỉ được phơi bày khi các tư tưởng và quan điểm trái ngược nhau được đem ra mổ xẻ và cọ xát công khai. Nếu chỉ biết dùng “trực giác” để “nhận biết kẻ thù” trong thế giới ảo, rồi sử dụng chiến thuật chụp mũ với quá nhiều tính từ ấn tượng để “khủng bố” và “đánh phủ đầu”, thay cho việc dùng tư duy để tranh luận lành mạnh, thì có khác gì những kẻ … chưa tiến hóa?
Ông Bảo Ninh ở đâu ra?
Nhét nêm vào miệng người ta thế này!
Cho nên ông phải trình bày
Từ “Ma chiến hữu” đến bầy “Hán gian”.
Ô hô đất nước Việt Nam
Mà sao lại có Hán gian vậy cà?
Hay ông đã gộp Trung Hoa
Vào cùng đất mẹ một nhà cho vui?
“Thủ lĩnh” là chữ của tôi
Dịch thành “lãnh tụ” chết cười được chưa?
Cho nên tôi rất ngại thưa
Với người tặng nón lòng thừa ác tâm