Ngôn ngữ, tư tưởng của Bác và Đảng
19/05/2009 | 8:37 chiều | 3 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Tạp văn, Tư tưởng
Thẻ: Brian Đoàn > hình nghệ thuật > Hồ Chí Minh > Nguyễn Chí Thiện > Phạm Duy
19.5
Hôm nay là ngày nghỉ lễ tại trường đại học cộng đồng nơi tôi dạy: Mừng sinh nhật Malcolm X, một nhà tranh đấu người Mỹ da đen, sinh năm 1925 và bị ám sát năm 1965.
Ngày này có lẽ chỉ là lễ nghỉ trong hệ thống đại học ở vùng Đông Vịnh San Francisco, nơi có nhiều người da đen ngưỡng mộ Malcolm X sinh sống.
*
Sáng nay đọc báo trong nước làm tôi cũng nhớ đến sinh nhật của Hồ Chí Minh nên ghi lại ít hàng cảm xúc.
Là người Việt Nam không ai không biết đến Hồ Chí Minh, tốt xấu đủ cả. Lịch sử sẽ còn phê phán con người này lâu dài.
Với tôi Hồ Chí Minh để lại vài điều đáng nhớ.
Thứ nhất, ông đã đem vào ngôn ngữ Việt những con chữ của phương tây: f, z như ông dùng trong di chúc. Những người theo ông, Đảng Cộng sản Việt Nam còn dùng chữ w.
Ngày nay không ai học cách viết tiếng Việt với f hay z, nhưng chữ w vẫn còn được dùng trong các văn kiện của Ủy ban Trung ương Đảng, viết tắt UBTWĐ. Kể cũng hơi lạ.
*
Gần ba mươi năm trước, Phạm Duy mượn lời thơ của Ngục sĩ Nguyễn Chí Thiện để cất tiếng chửi “Tổ cha Bác” mà tôi nghe chói tai, dù rằng nhiều bài thơ khác của Nguyễn Chí Thiện cũng được Phạm Duy phổ nhạc nghe thấm hơn:
Miếng thịt lợn chao ôi là vĩ đại
miếng thịt bò lại vĩ đại bằng hai
chanh, chuối, cam, đường, lạc, đỗ, gạo, khoai
Đảng mó tới tự nhiên thành vĩ đại
chuyện có thực mà tưởng như thần thoại
mà tưởng như ác mộng, bi ai
Sau khi Đông Âu sụp đổ, các đảng cộng sản tan rã, trong nước hay bàn về “tư tưởng Hồ Chí Minh”. Thực ra về tư cách và đạo đức hơn là tư tưởng.
Hơn hai mươi năm trước tôi có gặp một hoạ sĩ nhưng không được tự do vẽ nên đã chuyển sang nghề đắp tượng để sinh sống. Ông kể rằng ở Việt Nam thời đó có nhiều tượng bán thân Bác Hồ bằng thạch cao, nếu đập ra sẽ thấy nhiều loại truyền đơn mang tính phản động, chống cộng sản trong đó. Người hoạ sĩ nói rằng vì chán ghét chế độ nên đã nhét những loại truyền đơn này vào trong tượng. Có bao nhiêu tượng như thế? Ông nói cũng vài trăm.
Hồi đầu năm nay có tranh cãi sôi nổi về một tác phẩm nghệ thuật của Brian Đoàn. Nhìn bức hình Brian chụp, tôi cứ nhớ đến người hoạ sĩ quen.
"Thủ Đức - Việt Nam" của Brian Đoàn trong triển lãm do VAALA tổ chức ở Nam California vào đầu năm 2009 (ảnh VAALA)
Thơ của Nguyễn Chí Thiện có những câu về Hồ Chí Minh như sau:
Bác Hồ rồi lại Bác Tôn!
cả hai đều thích ôm hôn nhi đồng
nước da hai bác mầu hồng
nước da các cháu nhi đồng mầu xanh
giữa hai cái mặt bành bành
là khăn quàng đỏ bay quanh cổ cò!
Rất đúng vào nửa thế kỉ trước.
Các Bác nay đã về chầu Các-Mác. Còn các cháu nhi đồng ngày nay nhiều em đang lo sợ bị béo phì.
Bình luận
3 Comments (bài “Ngôn ngữ, tư tưởng của Bác và Đảng”)
Bạn Phùng Tường Vân,
Tôi đã xem lại hai quyển thơ của Nguyễn Chí Thiện.
1/ “Tiếng vọng từ đáy vực”, do Ủy ban Tranh đấu cho Tù nhân Chính trị tại Việt Nam, Ủy ban Quốc tế Bảo vệ Nhân phẩm của Kẻ sĩ và Tạp chí Thời Tập xuất bản năm 1980
2/ “Hoa điạ ngục”, do Tổ hợp xuất bản Miền Đông Hoa Kỳ in năm 2006
thì thấy bài thơ “Bác Hồ rồi lại” mà tôi, cũng như bạn nhớ và chép lại có vài chỗ không đúng nguyên bản.
Tôi đã sửa lại trong bài chủ theo như bản gốc bài thơ in trong hai tập nêu trên.
Còn bài “Miếng thịt lợn” tôi ghi lời từ một Ngục ca, do Phạm Duy phổ nhạc mà thời ở đại học tôi đã tập hát cùng sinh viên nên còn nhớ. Bài thơ nguyên thuỷ có thêm câu số 4: “…Tất cả những gì người có thể nhai / Đảng mó tới…”.
Bài thơ của Nguyễn Chí Thiện “có những câu về Hồ Chí Minh” theo tôi nhớ thì như sau:
Bác Hồ cùng với bác Tôn
cả hai đều thích ôm hôn nhi đồng
nước da hai bác đỏ hồng
còn da các cháu nhi đồng tái xanh
giữa hai cái mặt bành bành
những khăn quàng đỏ quấn quanh cổ cò…
Nếu thử phân loại thì Việt Nam hiện nay có hai loại “cháu nhi đồng”: loại Bùi Văn Phú và loại Nguyễn Chí Thiện.
Tuy chẳng có thống kê chính thức nào nhưng e rằng loại Nguyễn Chí Thiện không thể ít hơn loại Bùi Văn Phú.
Kết luận: phải chăng thơ Nguyễn Chí Thiện vẫn còn “môđéc”?