Bức tường Havana rạn nứt
18/04/2009 | 6:56 sáng | Chức năng bình luận bị tắt ở Bức tường Havana rạn nứt
Category: Chính trị - Xã hội, Thế giới
Thẻ: Hoa Kỳ nới lỏng cấm vận Cuba
Những người Cuba tỵ nạn cộng sản sống lưu vong ở Hoa Kỳ thành lập được một tổ chức rất mạnh, Mặt trận Quốc gia Mỹ-Cuba (Cuban-American National Front), CANF. Jorge Mas Canosa, người sáng lập mặt trận, đã lãnh đạo tập thể này lâu năm và sau khi từ trần, ông được Francisco Hernández thay thế. Nhưng nhân vật ở hậu trường thực sự giữ vai trò then chốt trong hệ thống đấu tranh chính trị Cuba lưu vong là Jorge Mas Santos, con trai ông Mas Canosa quá cố. CANF thường xuyên làm áp lực lên chính giới Hoa Kỳ, sử dụng quyền tự do dân chủ pháp định nhằm gây ảnh hưởng vào việc dự thảo và biểu quyết các đạo luật liên hệ tới mối giao thương Mỹ-Cuba tại Quốc hội. Tháng Bảy năm 1998, cơ quan lập pháp Hợp Chúng Quốc thảo luận về đường lối thực thi biện pháp phong toả kinh tế đối với các quốc gia thù nghịch. Chịu sức ép của giới sản xuất nông phẩm, Thượng Nghị sĩ Dân chủ Christopher Dodd đệ trình Quốc hội một dự thảo luật, theo đó trong trường hợp Hoa Kỳ phong toả kinh tế một quốc gia xung khắc thì thực phẩm và dược phẩm phải được xem là ngoại lệ, nghĩa là không bị biện pháp phong toả chi phối. Nói cách khác, phong toả kinh tế thì cứ phong toả, nhưng không được phong toả thực phẩm và dược phẩm. Dự luật được Quốc hội thông qua. Tuy nhiên CANF tranh đấu mạnh mẽ và cuối cùng dự luật chỉ được biểu quyết chấp thuận với một điều khoản bổ sung: Cuba không được hưởng chế độ nới lỏng phong toả thực phẩm và dược phẩm, nghĩa là đối với các quốc gia khác, Hoa Kỳ nếu muốn phong toả kinh tế thì có thể để cho những quốc gia đó tiếp tục nhập cảng thức ăn và thuốc men, nhưng Cuba thì không được hưởng ân huệ liên hệ. Nhật báo Die Tageszeitung phát hành ở Berlin khi loan tin này hôm 31.07.1998 đã đặt đầu đề cho bản tin là In den USA feiert die Anti-Castro-Front neue Triumphe (Ở Hoa kỳ Mặt trận chống Castro ăn mừng chiến thắng mới).
Nhưng đó là chuyện hơn mười năm trước. Thời thế đổi thay, quyền lợi cũng thay đổi, ngày nay dưới triều đại mới Obama, chiến thuật chống Castro không còn như cũ.
Người đưa ra chủ trương cấm vận triệt để đối với đảo quốc nằm sát nách tiểu bang Florida không ai khác hơn một trong hai thần tượng của Obama, John F. Kennedy. Tháng Hai năm 1962, Hoa Kỳ tuyên bố lệnh cấm vận thương mại đối với Cuba. Tháng Mười cùng năm, Quốc hội ban hành đạo luật “Dân chủ cho Cuba”, theo đó các biện pháp hạn chế giao thiệp trao đổi giữa hai quốc gia thù nghịch càng xiết chặt hơn nữa. Gần nửa thế kỷ sau, tân Tổng thống Hoa Kỳ nhận định rằng đạo luật đã không đạt được mục đích.
Thực ra, Obama với đạo luật mới ký tối thứ Hai sang sáng thứ Ba 14 tháng Tư vừa qua, đã không thay đổi gì nhiều nội dung các biện pháp cấm đoán. Trừng phạt kinh tế vẫn y nguyên. Du lịch Cuba có được nới lỏng thì chỉ áp dụng cho một triệu rưởi người Cuba lưu vong, chứ không áp dụng cho tất cả công dân Hoa Kỳ. Người Cuba tỵ nạn cộng sản bây giờ được phép về nước để thăm viếng bà con gần và bà con xa bao nhiêu lần cũng được. Tuy nhiên dưới thời Tổng thống Dân chủ Jimmy Carter, dân Cuba lưu vong cũng từng được hưởng qui chế này rồi. Nhưng dưới thời Tổng thống Bush thì dân Cuba sống ở Mỹ mỗi ba năm mới được phép thăm viếng đảo quốc nguyên quán một lần và mỗi lần chỉ được lưu lại cố hương hai tuần lễ. Ngoài ra, phương án hạn chế gửi tiền giúp đỡ thân nhân cũng được cải thiện. Người Cuba được chuyển ngân về nước không hạn chế để giúp đỡ thân nhân, kể cả bà con xa. Họ cũng được phép gửi về hoặc mang theo để biếu tặng quyến thuộc các thiết bị truyền thông điện tử như đài truyền thanh vệ tinh, máy vi tính, điện thoại di động. Các hãng truyền tin điện toán Mỹ được khuyến khích tham gia cạnh tranh với các cơ sở kinh doanh khác để chiếm lĩnh thị trường Cuba.
Những người cộng sản đang cầm quyền ở Cuba kết án chính sách phong toả kinh tế, cấm vận thương mại của Washington là một chính sách diệt chủng. Nay chẳng rõ họ sẽ phản ứng ra sao trước những thay đổi mới. Tờ báo La Vanguardia phát hành ở Barcelona hôm 15.04.09 nhận định bức tường Havana đã có những vết rạn nứt. Barack Obama đang trở về với đường lối của cựu Tổng thống Clinton và còn muốn đi xa hơn. Bước đi mới sẽ đưa đến một chuyển đổi mới. Bây giờ thì quả bóng đang nằm trên phần sân thuộc chế độ Castro. Chủ trương ngăn chặn, cấm đoán của những người cộng sản Cuba có thể lung lay. Havana chỉ có hai lựa chọn, hoặc là mở rộng cửa hoặc là sống cách biệt. Lựa chọn thứ hai có thể dẫn đến tự sát. Tờ báo Kurier ở thủ đô Wien thì cho rằng ai khai thông biên giới để cho người, tiền, hàng nhập cảnh thì sớm muộn cũng chẳng thể cứ tiếp tục bịt tai, ngoan cố không thèm nghe chỉ trích chính trị.
Chủ tịch da trắng Fidel Castro, người tự xưng là “Máximo Líder” (Lãnh tụ Vĩ đại), từng nhắn nhủ Barack Obama: “Cuba đã chống cự, sẽ chống cự và sẽ không bao giờ ngửa tay nhận bố thí.” Và với những lời lẽ mang tính gia trưởng giáo huấn, Fidel khuyên vị Tổng thống tân cử trẻ tuổi thay vì chỉ hủy bỏ một vài chủ trương bao vây kinh tế sai trái lầm lạc thời George W. Bush, hãy mạnh dạn chấm dứt – với tinh thần xây dựng – toàn bộ chính sách phong toả giao thương quá khứ, vì chính sách này qua nửa thế kỷ, đã tỏ ra vô hiệu.
Người dân Cuba chắc sẵn sàng hân hoan đón tiếp đường lối mới của Obama vì lý do đơn giản họ cần nguồn tài trợ từ bên ngoài để sống còn trong bối cảnh kinh tế xã hội chủ nghĩa suy thoái tồi tệ. Hầu như gia đình Cuba nào cũng có người thân, không gần thì xa, ở bên kia bờ biển.
Nhưng ở Washington và ở Miami thì phản ứng có phần khác nhau. Những người Cuba bảo thủ công kích các biện pháp nới lỏng một chiều mà không đòi điều kiện ràng buộc từ phía đảo quốc toàn trị, ở đấy từ tháng Bảy năm 2006, khi Fidel bắt buộc phải trao quyền cho người em Raúl, chế độ độc tài sắt máu vẫn không hề có dấu hiệu giã từ cộng sản chủ nghĩa. Ngoài ra, giới phản đối dự luật nương nhẹ tay, bớt nghiệt ngã còn bất bình vì kể từ năm 2004, mỗi Mỹ kim gửi về đảo quốc theo đường chính thức đều phải đóng một khoản lệ phí hối đoái lên đến 20 xu; như thế thêm tiền gửi về cho người dân khốn khó cũng có nghĩa thêm tiền cho nhà nước độc tài. Dân biểu Cộng hoà tiểu bang Florida Mario Diaz Balart, cũng là một người Cuba lưu vong, đánh giá chính sách mới là một sai lầm nghiêm trọng. Vì tiền bạc gửi về Cuba không đến tay người dân mà chỉ chui vào túi đám cán bộ tham quyền tham nhũng. Trái với lập trường này, dân biểu Carlos Pascual, ứng viên Đại sứ Mỹ ở Mexiko, lại cho rằng dự luật đi chưa đủ xa: chúng ta chỉ có thể hy vọng mang lại dân chủ khi bao vây phong toả hoàn toàn bị bãi bỏ và quan hệ buôn bán trở thành bình thường.
Tuy nhiên trên một bình diện khác, nhiều công cuộc thăm dò dư luận cho biết hai phần ba dân chúng Mỹ cùng một số càng ngày càng tăng người Cuba lưu vong thuộc các thế hệ trẻ nhận thức rằng chủ trương trừng phạt Havana đã lâm vào ngõ cụt, đã ở vào thế bí. Tại Quốc hội hiện có nhiều dân biểu nghị sĩ lưỡng đảng đang chuẩn bị soạn thảo những đạo luật hủy bỏ hạn chế du lịch Cuba đối với tất cả công dân Hoa Kỳ. Barack Obama chắc sẽ sẵn sàng ban hành một đạo luật như vậy và kỹ nghệ du lịch giữa đất liền và đảo quốc chắc sẽ phát triển mạnh cùng những chuyến bay trực tiếp nối liền Miami với Havana. Từ lâu, giới kinh tế gia Mỹ, nhất là giới nông dân và giới sản xuất lương thực, vẫn kêu gọi hủy bỏ hoặc ít nhất thì cũng nới lỏng luật cấm vận luơng thực nông phẩm mà Obama đến hôm nay vẫn giữ nguyên, mặc dầu anh em Castro rất tức bực, trong khi hương linh ông Jorge Mas Santos chắc vẫn còn được những ngày mãn nguyện.
Cuối tuần lễ này có hội nghị thượng đỉnh châu Mỹ ở đảo Trinidad. Cho nên thời điểm ban hành luật lệ nương tay bao vây kinh tế Cuba không phải ngẫu nhiên. Vả lại Obama vẫn hô hào chấm dứt thời đại Bush để chuyển sang giai đoạn lắng nghe và cộng tác. Sắc da Obama giữ một vai trò không nhỏ ở châu Mỹ La tinh, không giống như ở châu Âu hay Trung Đông. Nơi vùng Caribíc, ở Trung và Nam Mỹ châu, ai cũng cảm nhận thấm thía sự thực phũ phàng về ảnh hưởng thực tế của màu da: màu da càng sậm, triển vọng thăng tiến đề bạt càng thấp. Ở Cuba chẳng hạn, sáu mươi phần trăm dân chúng thuộc sắc dân da đen. Nhưng trong Bộ Chính trị Trung ương Đảng, chỉ có bốn phần trăm uỷ viên da màu.
Người dân Cuba biết họ chịu ơn Fidel của họ ở những điểm nào và họ cũng biết Fidel mang tội với họ ở những điểm nào.
17.04.09
Bình luận
Không có bình luận (bài “Bức tường Havana rạn nứt”)