Phùng Tân Côi – Vua mặc áo Tàu, quân mặc váy Tây
19/09/2010 | 10:35 chiều | 27 Comments
Category: Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: 1000 năm Thăng Long Hà Nội > Phim Lý Công Uẩn
Trong thời đại toàn cầu ngày nay, việc một bộ phim có bối cảnh nước này lại do một hãng phim ở một nước khác sản xuất, rồi phim lại quay tại một phim trường ở một nước khác, v.v. là điều phổ biến, đó là chưa kể vốn làm phim có thể lại từ một hay từ những nước chẳng liên quan gì đến những nước tham gia vào làm phim, hoặc đạo diễn và diễn viên lại từ nơi khác đến. Điện ảnh bây giờ là một ngành công nghiệp và công nghệ xuyên quốc gia. Khăng khăng bảo vệ “bản sắc dân tộc” mà phản đối việc phim Việt Nam quay tại trường quay nước ngoài – dù đó là Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan, hay nơi nào khác – là đứng ngoài cuộc chơi toàn cầu đó, là chấp nhận việc điện ảnh Việt Nam giẫm chân trong xó nhà, nhất là khi điện ảnh Việt Nam cho đến nay và trong tương lai gần không có được một cơ sở hạ tầng đáp ứng được yêu cầu của những phim cần những bối cảnh đặc biệt.
Hai trường quay lớn nhất thế giới hiện nay, với tất cả các dịch vụ kèm theo như hóa trang, trang phục, quay phim, dựng phim, hậu kỳ…, là Ramoji Film City ở Ấn Độ và Hoành Điếm ở Trung Quốc, có thể cho thực hiện cùng một lúc hàng chục phim quốc tế và bản địa. Việc một bộ phim lịch sử Việt Nam như Lý Công Uẩn – Đường về thành Thăng Long được qua tại đây, theo tôi không có gì phải bàn. Nếu làm những con tính cụ thể, thấy việc thuê các dịch vụ của trường quay này rẻ hơn việc dựng trường quay riêng tại Việt Nam, sử dụng các dịch vụ của Việt Nam, thì nhà sản xuất phim đương nhiên chọn phương án thuê.
Điện ảnh tư nhân không phải là nơi làm việc từ thiện, mà là kinh doanh một sản phẩm trong thị trường phim ảnh. Như trong mọi ngành kinh doanh khác, vấn đề là giảm giá thành sản phẩm. Nhưng giảm giá thành mà giữ vững chất lượng, đó là tất cả nghệ thuật kinh doanh. Hãng Adidas đến Việt Nam, lập nhà máy tại Việt Nam, thuê công nhân Việt Nam sản xuất giày Adidas. Tất nhiên là giá thành của một đôi giày Adidas made in Vietnam rẻ hơn cũng đôi giày đó sản xuất tại Tây Âu. Nhưng Adidas không còn là Adidas nữa, nếu đôi giày sản xuất tại Việt Nam mang thương hiệu Adidas kém chất lượng hơn sản xuất tại Tây Âu. Không vì lý do sản xuất tại Việt Nam, do công nhân Việt Nam thực hiện, mà thương hiệu Adidas bỗng nhiên bị mất “bản sắc Adidas” hay mang tinh thần Việt Nam. Nhiều phim Mỹ có nội dung nói về Việt Nam không được quay tại Việt Nam: Phim Full Metal Jacket của Stanley Kubrick được quay tại Anh quốc, phim Platoon của Oliver Stone được quay tại Philippines, phim Apocalypse Now của Francis Ford Coppola được quay tại Philippines và Cộng hòa Dominican. Phim The Killing Fields nói về thảm họa diệt chủng Cambodia được quay tại Thái Lan… Tất cả những bộ phim nổi tiếng này đều không vì ảnh hưởng của trường quay mà trở thành sản phẩm lai căn của quốc gia có trường quay đó.
Như vậy vấn đề đặt ra cho trường hợp phim Lý Công Uẩn – Đường về thành Thăng Long theo tôi là năng lực và tầm vóc của những người làm phim. Cứ nghe những gì họa sĩ Phan Cẩm Thượng nói thì sẽ thấy vì đâu ra nông nỗi ấy:
- Phim có hẳn một chuyên gia nổi tiếng là thiết tha với văn hóa, nghệ thuật Việt Nam như Phan Cẩm Thượng làm cố vấn văn hóa và mỹ thuật, và cố vấn này cũng đưa ra những nhận xét và lưu ý của mình, nhưng chẳng ai buồn đọc, còn thiết kế do ông vẽ thì không ai chấp nhận. Những chi tiết này có vẻ tương tự như việc chính phủ Việt Nam cũng thường xuyên mời hết cố vấn này đến cố vấn khác góp ý cho dự án này chủ trương kia, nhưng xem ra chuyện mời cố vấy là để cho có tiếng, để có thể nói rằng “chúng tôi đã mời cố vấn”, chứ ý kiến của cố vấn thì chẳng ai buồn đọc hay chẳng ai chấp nhận. Nói thế này thì có khi ông Phan Cẩm Thượng tự ái, nhưng cứ căn cứ theo lời ông kể thì vị trí của ông trong dự án phim này là “cố vấn bù nhìn”. Vì sao ông không từ bỏ chức danh bù nhìn này, lên tiếng kịp thời trên báo chí để cảnh báo nguy cơ mà dự án phim này đang đối diện, mà bây giờ mới lên tiếng có phần vớt vát và đổ trách nhiệm cho “hoàn cảnh” thì chỉ có ông mới trả lời được.
- Nếu lời ông Phan Cẩm Thượng là đúng sự thật thì phía nhà cung cấp dịch vụ trang phục phim của phía Trung Quốc vô cùng độc tài, muốn may thế nào đều là theo ý họ, không phụ thuộc vào họa sĩ thiết kế của Việt Nam. Nếu thế thì Việt Nam cần gì phải có họa sĩ thiết kế ngồi đó làm bù nhìn nhỉ? Riêng tôi, tôi không tin là xưởng may Trung Quốc độc tài như vậy. Thế nếu họ muốn bắt phía Việt Nam mặc đồ… Mông Cổ thì phía Việt Nam cũng phải chịu hay sao? Có lẽ tất cả nằm ở khả năng tổ chức, thương lượng, ở sự cẩn thận và ở bản lĩnh của phía Việt Nam. Đứng trước đòi hỏi của phía Trung Quốc – giả thử đây là những đòi hỏi có thật – mà phía Việt Nam đơn giản tặc lưỡi chấp nhận thì vua Việt mặc áo Tàu là đương nhiên. Dường như ông Phan Cẩm Thượng thấy hết được tất cả những “cái khó bó cái khôn” ấy, nhưng ông cũng như toàn bộ đoàn làm phim đều tặc lưỡi chấp nhận. Cuối cùng thì đều “tại hoàn cảnh” cả, chứ có ai muốn ra như thế đâu.
Mấy hôm nay, ù hết cả tai vì lời ra tiếng vào chuyện Đường tới thành Thăng Long hay Đường về nô lệ, nhân thư giãn xem hình thao diễn trước đại lễ, trước bức hình các nữ chiến sĩ Bộ Tư lệnh Thông tin mặc váy ngắn, tôi cứ tự hỏi, không rõ trang phục này do ai thiết kế. Thằng Tây nào nó nhất định may trang phục kiểu của nó và bắt mình mặc, rồi mình cũng phải chịu? Quay tại một phim trường Liên Xô cũ hay một phim trường Hollywood? Tôi chưa nhìn thấy một nữ chiến sĩ Việt Nam bất kể binh chủng nào mặc như vậy trong đời thực. Vua mặc áo Tàu, quân mặc váy Tây, cái nước mình nó cứ phải linh tinh như vậy thì mới ra Việt Nam chăng?
© 2010 Phùng Tân Côi
© 2010 talawas

[…] http://www.talawas.org/?p=24296 […]
“Vua mặc áo Tàu, quân mặc váy Tây, cái nước mình nó cứ phải linh tinh như vậy thì mới ra Việt Nam chăng?”(Phùng Tân Côi)
Đọc bài này, rồi đọc chuyện “Đường tới thành Thăng Long hay Đường về nô lệ”, tôi nhớ đến lời PH của Đinh Công Bình dưới bài “Tranh luận xung quanh phim “Lý Công Uẩn – Đường tới thành Thăng Long” trên talawas này, trong đó có đoạn: “Về thân thế của Lý Công Uẩn, Đại Việt Sử Ký Toàn Thư ghi như sau:
“Họ Lý, tên húy là Công Uẩn, người châu Cổ Pháp, Bắc Giang, mẹ họ Phạm, đi chơi chùa Tiêu Sơn cùng với người thần giao hợp rồi có chửa, sinh vua ngày 12 tháng 2 năm Giáp Tuất, niên hiệu Thái Bình năm thứ 5 [974] thời Đinh.”
Trong bản dịch Việt Sử Lược, dịch giả GS Trần Quốc Vượng đã chú thích như sau về “hành trạng” của Lý Công Uẩn:
“Theo Toàn thư và Cương mục, bà mẹ họ Phạm, đi chơi chùa Tiêu Sơn, cùng thần nhân giao hợp mà sinh ra vua. Đến năm lên ba, mẹ bế đến nhà Lý Khánh Vân, Khánh Vân nuôi làm con. Nhân đấy lấy theo họ Lý… Vậy thuyết nói Công Uẩn gốc người Mân có thể đúng, và để giấu gốc tích Trung Quốc của mình, Lý Công Uẩn đã bịa ra thuyết là con thần nhân, đồng thời cũng để tăng lòng tin cậy của dân. Tống lấy đất Mân năm 971, có thể gia quyến Công Uẩn chạy sang nước ta sau năm đó; cũng như tổ tiên Hồ Quý Ly, Trần Lãm (1 trong 12 sứ quân)đều là gốc người Bắc, tránh loạn sang nước ta vào cuối đời Ngũ đại.” (VSL, nxb Thuận Hóa 2005, tr. 118).
Như vậy giả thuyết Lý Công Uẩn có gốc Phúc Kiến cũng đã được giới sử học Việt nam đặt ra. Chỉ tiếc là GS Trần Quốc Vượng không dẫn chứng kỹ lưỡng các tài liệu ông đã dẫn để người đọc có thể kiểm chứng.”
Có hai suy nghĩ về “những thứ linh tinh của VN” như thế này, xin được chia sẻ với các bác:
1. Tình tiết “nực sử” “Họ Lý, tên húy là Công Uẩn, người châu Cổ Pháp, Bắc Giang, mẹ họ Phạm, đi chơi chùa Tiêu Sơn cùng với người thần giao hợp rồi có chửa, sinh vua ngày 12 tháng 2 năm Giáp Tuất, niên hiệu Thái Bình năm thứ 5 [974] thời Đinh.”, tức là vua Lý Công Uẩn là con của “thần”, thì không thể nào chấp nhận được. Tôi không biết ai là tác giả của Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, nhưng viết sử Việt Nam như vậy thì, trình độ sử học của vị tác giả này, nói không quá, có lẽ bằng… Nguyễn Minh Triết là cùng! Cái “linh tinh” thứ nhất ở đây là cái sự ra đời rất thường tình như bao con người bình thường khác trên cái hành tinh này của một nhân vật “người trần mắt thịt” là Lý Công Uẩn, nhưng lại được hư (giao) cấu thành “cùng với người thần giao hợp rồi có chửa”. Cứ cái kiểu “viết sử” như thế này, thì đến năm 3010, tức là 1000 năm nữa, người ta sẽ bảo là ông HCM cũng sinh ra đời là do mẹ ông ta “giao hợp với người thần” chắc?!
2. Mr. Do viết: “Đã xuất hiện trên báo chí “dòng chính” và các trang mạng nhiều ý kiến chỉ trích bộ phim Đường tới thành Thăng Long. Các chỉ trích trước sau đều xoáy vào một điểm: “giống Tàu”. Theo nhận định của GS Trần Quốc Vượng là “Vậy thuyết nói Công Uẩn gốc người Mân có thể đúng, và để giấu gốc tích Trung Quốc của mình, Lý Công Uẩn đã bịa ra thuyết là con thần nhân, đồng thời cũng để tăng lòng tin cậy của dân.”, thì cụm từ “giống Tàu” ở đây, đúng cả về “nghĩa đen” lẫn “nghĩa bóng”! Vậy thì, làm một bộ phim về “giống Tàu”, không “giống Tàu” thì “giống Ai?”
Còn rất nhiều “những thứ linh tinh” khác của “nực sử VN”, nhưng có lẽ, xin để các bác khác lên tiếng vậy!
Yếu chứ không cô
Cảm ơn bạn vantruong, thế là Thanh Nguyễn nói có cơ sở lắm, vậy dù có chú thích dươí bức hình (nguồn : Dân Trí) ấy là “Đoàn nữ binh (nối dài) của Hồng Quân Trung Hoa” cũng không có gì sai, phải không ạ.
Và, rõ ràng là cộng đồng mạng của những người Việt tử tế trên khắp hoàn vũ đâu có phải là ở vị trí của những người cô thế (như Phùng Nguyễn của bên damau.org đã assert, yếu thì hẳn rồi. Chúng mạnh hơn chúng ta dứt đuôi rồi, nhưng cũng nên nhắc chúng rằng :
“Vườn ruộng nhiều không chuộc nổi tấm thân ngàn vàng; vợ con sang đẹp không ích gì cho việc giữ nổi nước. Tiền của dẫu lắm không mua được đầu giặc; chó săn tuy hay không đuổi được quân thù. Chén rượu ngọt ngon không làm giặc say chết; giọng hát réo rắt không làm giặc điếc tai. Lúc bấy giờ chúa tôi nhà các ngươi đều ở cái thế vào rọ, hối cũng chẳng kịp! Chẳng những là tổ quốc không còn mà bổng lộc bạc vàng vơ vét tích lũy của các ngươi cũng về tay kẻ khác; chẳng những gia quyến của các trùm, chủ của các ngươi bị đuổi mà chính vợ đẹp, con khôn của các ngươi cũng bị kẻ khác bắt đi; chẳng những xã tắc tổ tông này bị kẻ khác giày xéo mà phần mộ cha ông của các ngươi dù có xây to đẹp đến bao nhiêu cũng bị kẻ khác bới đào; chẳng những dân ta kiếp này vì các ngươi mà phải làm thân nô lệ mà chính tên tuổi cha ông trên bài vị bàn thờ tiên tổ nhà các ngươi còn ghi dấu nhục đến trăm năm sau…”
Đây là theo những lời của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn dạy bảo những quân binh trung dũng thật sự của Ngài đấy.
Bác Phùng Tường Vân có thể xem một số hình ảnh quân đội Trung Quốc vĩ đại ở đường dẫn dưới đây:
http://www.chinasmack.com/2009/pictures/training-chinese-army-60th-national-day-parade.html
[…] Tân Côi: Vua mặc áo Tàu, quân mặc váy Tây — (talawas). “Tôi chưa nhìn thấy một nữ chiến sĩ Việt Nam bất kể binh chủng nào mặc […]
“Thanh Nguyễn nói:
20/09/2010 lúc 2:46 chiều
Nhìn cái hình về trang phục của “Khối nữ chiến sĩ Bộ Tư lệnh Thông tin” (báo Dân trí) mặc dù là váy tây nhưng thấy rõ ràng 100% là trang phục của lính nữ Tàu các bác ạ.
Lính nữ ta mà trông hệt như lính nữ Tàu”
Thanh Nguyễn chiếu cố post cho một (hoặc vài) tấm hình “trang phục của lính nữ tầu” hoặc mách cho một cái link liên hệ để bà con mục sở thị mà so sánh thì thuyết phục và quý hóa quá.
Nhìn cái hình về trang phục của “Khối nữ chiến sĩ Bộ Tư lệnh Thông tin” (báo Dân trí) mặc dù là váy tây nhưng thấy rõ ràng 100% là trang phục của lính nữ Tàu các bác ạ.
Lính nữ ta mà trông hệt như lính nữ Tàu.
“Nữ chiến sĩ siêu mẫu mà trình bày váy mini thì tuyệt mĩ!
Đờn ông thanh niên ta cứ xuống đường mà nằm ngửa
ngước mắt trông trời chờ coi hoa tiền và hoa hậu nhá.” (Nguyễn Đăng Thường)
Bác Nguyễn Đăng Thường tếu khá quá. Tui chịu bác Thường ghê lắm. Nhưng coi bộ bác Thường có chút kỳ thị tuổi tác đấy. Tại sao bác Thương lại bảo đờn ông thanh niên mà quên các cụ lão ông? Giả sử các cụ muốn bắt chước bọn “đờn ông thanh niên” mà xuống đường nằm ngửa thì có được không?
Đùa bác tí chơi. Bao giờ bác Thường mua vé máy bay về Hà Nội dự buổi diễn hành của mấy o nữ chiến sĩ siêu mẫu ni, thì nhớ hú tui một tiếng để tui theo bác chờ coi chung hoa tiền và hoa hậu cho có bạn.
Tôi có vài góp ý với tác giả bài viết như sau:
1. Tác giả viết: “Trong thời đại toàn cầu ngày nay, việc một bộ phim có bối cảnh nước này lại do một hãng phim ở một nước khác sản xuất,… nhất là khi điện ảnh Việt Nam cho đến nay và trong tương lai gần không có được một cơ sở hạ tầng đáp ứng được yêu cầu của những phim cần những bối cảnh đặc biệt.”
Thứ nhất, đã gọi là phim do Việt Nam sản xuất thì Việt Nam phải góp công sức phần lớn vào bộ phim. Nói “công sức phần lớn” ở đây là tổng hợp từ nhiều mặt (như kịch bản, đạo diễn, diễn viên, thiết kế, v.v). Nếu Việt Nam không đóng góp công sức phần lớn trong cả quá trình làm phim thì liệu có thể gọi đây là phim do Việt Nam sản xuất hay không?
Thứ hai, đây là một bộ phim lịch sử nên yếu tố bản sắc đương nhiên là quan trọng. Những người bảo vệ bản sắc dân tộc không chỉ nhằm vào yếu tố trường quay nước ngoài mà còn vào những yếu tố khác như trang phục và kiến trúc của các cảnh quay.
2. Tác giả viết “Điện ảnh tư nhân không phải là nơi làm việc từ thiện, mà là kinh doanh một sản phẩm trong thị trường phim ảnh. Như trong mọi ngành kinh doanh khác, vấn đề là giảm giá thành sản phẩm. Nhưng giảm giá thành mà giữ vững chất lượng, đó là tất cả nghệ thuật kinh doanh.”
“Tất cả nghệ thuật kinh doanh” đâu chỉ có đơn giản như vậy! Tôi e là tác giả nói như vậy về kinh doanh là nói bừa! Đó là chưa kể khi làm kinh doanh thì phải lưu tâm tới yếu tố đạo đức. Trong trường hợp này, yếu tố đạo đức là tôn trọng lịch sử, tôn trọng tiền nhân và tự trọng dân tộc. Nếu có lòng tự trọng dân tộc thì đoàn làm phim Việt Nam sẽ không để lệ thuộc vào Trung Quốc quá nhiều như vậy, nhất là khi quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc đang có nhiều vấn đề. Một người không đến nỗi ngu ngơ lắm cũng có thể hiểu được rằng qua những con đường như thế này, Trung Quốc sẽ mở rộng tầm ảnh hưởng đối với Việt Nam, nhất là về mặt văn hóa.
Blog nguyenxuandien tiếp tục cho biết thêm nhiều chi tiết “ở trong còn lắm điều hay” về cuốn phim “nực sử” này, nó làm rầu rĩ thêm một sớm thứ hai vốn thường là ngán ngẩm, nếu có thể “cầm lòng vậy, đành lòng vậy” thì xin mời vào :
http://nguyenxuandien.blogspot.com/2010/09/phim-ly-cong-uan-vai-thong-tin-ben-le.html
[…] Tân Côi: Vua mặc áo Tàu, quân mặc váy Tây — (talawas). “Tôi chưa nhìn thấy một nữ chiến sĩ Việt Nam bất kể binh chủng nào mặc […]
Nghe ông Phan Cẩm Thượng kể thì như nghe chuyện tiếu lâm. Tự hỏi: nếu ở Hoành Điếm muôn cái đều bó buộc, khổ sở, không như ý thế thì tại sao phải đến đó để quay?
Thực ra cuối cùng vẫn là chuyện làm ăn chụp giật và thiếu đầu óc tổ chức của người Việt thôi. Muốn làm những 19 tập phim truyền hình hoành tráng, phát sóng 19 lần 45 phút, thu bội tiền, nhưng lại muốn chi rất ít để có lợi nhuận lớn, nên thậm chí cái thuyền gỗ còn không tự đóng được mà phải cằn nhằn là bà con hiện nay không dùng thuyền gỗ thì hết chuyện, không còn gì để nói.
Cách đây vài tháng tôi có đề cập đến phim này trên Talawas.
Đối với tôi vấn đề không phải là quần áo giống Tàu mà là phim để làm nội dung chính thức trong chương trình kỷ niệm 1000 năm Thăng Long mà lại Made in China thì chán quá.
Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long mà tự mình không làm được phim thì thà không có phim còn hơn. Nếu có cần nước nào giúp thì cũng không nên nhờ TQ.
Đã dùng đồ Made in China để cúng trên bàn thờ “Nước Việt Nam độc lập” là dở rồi. Nếu quần áo không giống Tàu mà giống Ta thì cũng vẫn dở.
Đồng ý trăm phần trăm với tác giả bài viết Phùng Tân Côi.
Cũng được xin cám ơn nhiều vì cái ảnh kèm theo.
Thế mới thấu thời buổi kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì nữ chiến sĩ chân dài phải toàn cầu hóa như trên.
Quá đẹp minijupes lẫn stylettos. Hoan hô!
Chiếc áo không làm nên ông thầy tu.
Vua ta mà mặc áo tàu thì vẫn là vua ao [cá tra] nhà.
Như Bác Hồ ngày nào cũng khoác áo Bác Mao đó mà.
Giặc tới nhà chẳng nhẽ đờn bà mặc áo hoa?
Nữ chiến sĩ siêu mẫu mà trình bày váy mini thì tuyệt mĩ!
Đờn ông thanh niên ta cứ xuống đường mà nằm ngửa
ngước mắt trông trời chờ coi hoa tiền và hoa hậu nhá.