Wu Zhong – Tướng lãnh và học giả Trung Quốc thăm dò khả năng cải tổ chính trị
21/08/2010 | 11:00 sáng | 14 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Thế giới
Thẻ: Đảng Cộng sản Trung Quốc
Trần Ngọc Cư dịch
Hồng Kông – Hiện nay, tức khoảng chừng hai năm trước khi chủ tịch Hồ Cẩm Đào và nhiều lãnh tụ chóp bu khác của Trung Quốc nghỉ hưu theo luật định, tại nước này đang vọng lên nhiều tiếng nói công khai kêu đòi họ phải bắt đầu cải tổ chính trị.
Lần này, những đòi hỏi dân chủ hoá và chế độ pháp trị không phải do các nhà bất đồng chính kiến nhưng là do chính những nhân vật nổi bật thân-chính quyền đưa ra. Điều này chứng tỏ rằng những phần tử có đầu óc cởi mở trong giới nắm quyền lực, vì mất kiên nhẫn do tiến độ chậm chạp của việc cải tổ, đang lo lắng rằng nếu Trung Quốc không chịu thực hiện những thay đổi chính trị cho phù hợp với bước tiến của sự chuyển đổi kinh tế, thì quốc gia này sẽ kinh qua những động loạn xã hội có thể hủy hoại tất cả các thành tựu của những thập niên qua.
Trung tướng Lưu Á Châu, chính ủy Đại học Quốc phòng Quân Giải phóng Nhân dân, trường đào tạo các tướng lãnh Quân Giải phóng Nhân dân, đã mạnh dạn tiên đoán rằng Trung Quốc sẽ phải thay hệ thống chính trị độc tài hiện nay bằng một chế độ dân chủ trong vòng 10 năm tới vì không còn “lối thoát” nào khác cho Đảng Cộng sản Trung Quốc. Báo chí đã đưa tin này vào ngày 5 tháng Tám.
Hai ngày sau đó, ông Hồ Tinh Đẩu, giáo sư kinh tế tại Học viện Công nghệ Bắc Kinh, một nhà nghiên cứu hàng đầu về các nhóm bị thiệt thòi quyền lợi (disadvantaged groups) tại Trung Quốc, công bố trên trang mạng của ông một kiến nghị gửi chủ tịch Hồ Cẩm Đào, nhan đề “Con đường dẫn đến sự suy sụp của Trung Quốc và Lối ra”. Trong thư ngỏ này, học giả Hồ Tinh Đẩu cho rằng chính sự thiếu vắng công bằng xã hội và công lý đang đẩy Trung Quốc vào một con đường bấp bênh nguy hiểm. Phương thuốc duy nhất để cứu nước là phải phát động cải tổ chính trị để trả lại cho người dân những quyền và tự do hiến định của họ.
Lời tiên đoán của trung tướng họ Lưu được gói ghém trong một bài báo đăng trong số mới nhất của Tuần báo Phượng hoàng (the Phoenix Weekly) của hãng Truyền hình Phượng hoàng (Phoenix TV), một cơ quan truyền thông thân-Bắc Kinh có trụ sở ở Hồng Kông. Có lẽ vì tướng Lưu đã phát biểu quá táo bạo về một đề tài rất nhạy cảm, bài báo được đăng với lời ghi chú của biên tập viên là, bài báo dựa vào một cuộc phỏng vấn riêng với tướng Lưu và được xuất bản khi ông ta chưa xem lại phiên bản cuối cùng.
Bài báo bắt đầu bằng những chỉ trích gay gắt của tướng Lưu nhắm vào tệ “sùng bái tiền bạc” đang thịnh hành tại Trung Quốc. Ông nói rằng cả nước Trung Hoa, từ trên xuống dưới, đều tôn thờ sức mạnh của đồng tiền trong khi bỏ quên những yếu tố của quyền lực mềm (soft power) như văn hóa và ý thức hệ. “Có thêm tiền bạc không có nghĩa là gia tăng quyền lực mềm… Một quốc gia sùng bái sức mạnh của đồng tiền là một quốc gia lạc hậu và ngu xuẩn, cả về việc nội trị lẫn về quan hệ quốc tế”, tướng Lưu nói.
Xét về đối nội, ông cho rằng “nạn tham nhũng trở thành thiệt hại kinh tế lớn nhất, tệ nạn xã hội lớn nhất và thử thách chính trị lớn nhất của Trung Quốc”. Còn trên trường quốc tế, tệ sùng bái tiền bạc đã gây tổn thương nặng nề cho hình ảnh của Trung Quốc. Chẳng hạn, tướng Lưu nói rằng phương thức đầu tư của Trung Quốc tại Châu Phi là hối lộ các quan chức địa phương; do đó, lòng tham của quan chức bản xứ trước những món tiền hối lộ ngày càng gia tăng, trong khi người dân châu Phi bình thường ngày càng oán ghét chính phủ và xí nghiệp Trung Quốc.
Nếu thiếu dân chủ, Trung Quốc không thể tiếp tục hướng phát triển đi lên lâu dài được, tướng Lưu nói. “Một chế độ nhất định phải sụp đổ, nếu nó không cho phép người dân hưởng không khí tự do và khuyến khích họ thể hiện đến mức tối đa khả năng sáng tạo của mình, và nếu nó không chịu đưa vào hàng ngũ lãnh đạo những người đại diện xứng đáng nhất cho chế độ và cho nhân dân.”
Lấy chế độ Liên Xô trước đây ra làm ví dụ, tướng Lưu chứng minh rằng nguyên do sụp đổ của Đảng Cộng sản Xô-viết chính là hệ thống chính trị, chứ không phải kinh tế hay quân sự. Trong một cách ám chỉ khá rõ các lề lối cai trị hiện nay tại Trung Quốc, tướng Lưu nói rằng trước đây Liên Xô đã cố duy trì ổn định chính trị như một ưu tiên hàng đầu, “đặt ổn định chính trị cao hơn mọi nhiệm vụ khác và cố gắng dùng tiền bạc để giải quyết mọi vấn đề. Nhưng rốt cuộc, xung đột [xã hội] ngày một căng thẳng và mọi việc đã đi theo một chiều hướng ngược lại.”
Tương phản với Liên Xô, bí quyết thành công của Hoa Kỳ nằm ngay trong chế độ pháp trị bền vững của nước này và hệ thống chính trị đằng sau chế độ pháp trị này, chứ không nằm trong sức mạnh tài chính của Wall Street hay công nghệ cao của Silicon Valley.
Vì thế, theo tướng Lưu, Trung Quốc phải thay đổi hệ thống chính trị. “Tái cấu trúc hệ thống chính trị là một nhiệm vụ mà lịch sử giao phó cho chúng ta. Chúng ta không thể trốn tránh nhiệm vụ này”, tướng Lưu nói. Ông tiên đoán rằng “trong vòng 10 năm nữa, một sự chuyển đổi từ hệ thống chính trị độc tài sang một chế độ dân chủ sẽ tất yếu xảy ra. Người ta sẽ chứng kiến những biến chuyển vĩ đại tại Trung Quốc”.
Vị tướng Quân Giải phóng Nhân dân 57-tuổi, con rể của cố chủ tịch Lý Tiên Niệm và vì thế chính bản thân ông ta là một hoàng tử đảng, hiện được nhiều người coi như một ngôi sao chính trị đang lên trong Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quân Giải phóng Nhân dân. Nhưng nhiều người cũng coi ông là kẻ hiếu thắng vì những bài nói và bài viết thẳng thắn của ông thường vi phạm những điều cấm kỵ và đi ra ngoài giới hạn. Tướng Lưu còn có chân trong trong ban Thanh tra kỷ luật thuộc Quân ủy Trung ương của Đảng Cộng sản Trung Quốc, một cơ quan giám sát chống tham nhũng hàng đầu của Trung Quốc.
Với địa vị và lý lịch có tính chính thống của ông, không mấy ai ngạc nhiên khi những phát biểu về cải tổ chính trị của tướng Lưu đã gây sôi nổi trong công chúng. Bài báo trong tuần san Phượng Hoàng (Phoenix Weekly) đã được in ra rộng rãi hoặc được tường thuật và thảo luận trên nhiều website lớn tại Trung Quốc.
Ông Dương Hằng Quân, một blogger nổi tiếng, nói với hãng truyền thông Deutche Welle của Đức rằng “nếu một vị tướng nào khác của Quân Giải phóng Nhân dân nói ra những điều như thế còn có thể gây sốc. Nhưng tôi không ngạc nhiên khi nghe tướng Lưu Á Châu, một người thẳng tính, phát biểu như thế, vì ông ta đã từng nói ra những điều tương tự trước đây. Tướng Lưu là một người còn lương tâm và có viễn kiến”. Theo quan điểm của ông Dương, tướng Lưu đang nói thay cho nhiều đảng viên khác trong Đảng Cộng sản Trung Quốc. “Tình hình không thể tiếp diễn mãi như thế này tại Trung Quốc. Đảng Cộng sản Trung Quốc không thể tiếp tục cai trị theo đường lối như hiện nay. Nhất định phải có thay đổi, mặc dù người ta có thể có nhiều quan điểm khác nhau về phương cách đổi mới chính trị”.
Theo một số nhà phân tích chính trị tại Bắc Kinh, những bình luận của tướng Lưu gợi ý rằng các hoàng tử đảng và giới tinh anh trẻ trong đảng rất muốn có một tiếng nói mạnh mẽ hơn trong các vấn đề chính trị. Họ cũng hi vọng rằng việc phát biểu những quan điểm cởi mở sẽ giúp họ giành thêm nhiều người ủng hộ trên đường tiến tới đại hội đảng lần thứ 18 vào cuối năm 2012.
“Vì nghĩ rằng họ có sứ mệnh bảo vệ những thành quả mà cha ông họ đã ra sức chiến đấu để giành được, những hoàng tử đảng này đang lo lắng Đảng Cộng sản Trung Quốc có thể mất tính chính đáng nếu không chịu làm gì để cải tổ chính trị. Chắc chắn, họ cũng hi vọng giành thêm nhiều thắng lợi trong cuộc sắp lại ván cờ chính trị trong hai năm tới”, một trong các vị hoàng tử đã phát biểu như thế.
Nhưng một số công dân mạng lại chỉ trích quan điểm của tướng Lưu về sự thành công của Hoa Kỳ. “Ông Lưu đã khá nông cạn khi cho rằng sự thành công của Hoa Kỳ nằm trong chế độ pháp trị và hệ thống chính trị [đằng sau đó]. Nhưng người ta có thể hỏi, Hoa Kỳ đã lấy chế độ pháp trị và hệ thống chính trị ấy từ đâu?”
Cũng như tướng Lưu, ông Hồ Tinh Đẩu rất quan tâm về sự thất bại của hệ thống chính trị hiện nay của Trung Quốc. Trong thư ngỏ gửi chủ tịch Hồ Cẩm Đào, ông cho rằng việc điều hành quốc gia tại Trung Quốc chưa tìm ra được “phương hướng đúng đắn”. Để duy trì ổn định và bảo vệ quyền lợi mà đảng trao cho (vested interests), nhiều chính quyền địa phương đã “sử dụng những điều láo khoét, những phương tiện hung bạo, chế độ cải tạo lao động, băng đảng xã hội đen, trại giam trái phép và cả nhà thương điên để giam giữ các ký giả, các người tiết lộ tin tức và những người bất đồng chính kiến”, ông Hồ viết. Do đó, “công bằng xã hội và công lý đã bị triệt tiêu. Đây là thất bại lớn nhất trong việc điều hành chính quyền hiện nay”.
Hồ Tinh Đẩu qui kết sự bất công và mất công lý cho hệ thống chính trị hiện nay, một hệ thống với đặc tính là “không tách rời hành pháp, lập pháp, giám sát và tư pháp; không tách rời quan chức và doanh nhân; và không tách rời đảng và nhà nước”. Do đó, ông Hồ nói tiếp, Trung Quốc đang trên đường đi tới sụp đổ.
Lối thoát để ra khỏi nguy cơ này là phải xây dựng điều mà ông ta gọi là “chủ nghĩa xã hội hiến định” (constitutional socialism), lấy công lý xã hội làm nền tảng cho việc điều hành quốc gia. “Tôi ủng hộ một đường lối cải tổ từng bước, phù hợp với điều kiện riêng và bản sắc quốc gia của Trung Quốc. Tôi không cổ vũ một đường lối theo quan niệm tự do thuần phương Tây. Tôi gọi đó là chủ nghĩa xã hội hiến định”.
Trả lời phỏng vấn của giới truyền thông sau khi đăng kiến nghị trên mạng, Hồ Tinh Đẩu diễn giải rằng chủ nghĩa xã hội hiến định là sự kết hợp việc cai trị hợp hiến với công lý. Nói tắt một câu, chủ nghĩa xã hội và quyền cai trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc phải tuân theo hiến pháp. Khi đi vào chi tiết, ông Hồ chủ trương rằng người dân phải được trả lại các quyền và tự do hiến định, như quyền bầu cử và giám sát chính phủ, như tự do ngôn luận và tự do xuất bản.
Hồ Tinh Đẩu nói rằng ông đưa ra một đường lối thay đổi từng bước vì nhiều trí thức đồng ý rằng Trung Quốc phải tránh cho bằng được một cuộc cách mạng bạo động thứ hai. Như vậy, chỉ có đường lối chuyển hoá từng bước nhằm thúc đẩy tiến bộ xã hội và phát triển kinh tế là phù hợp với lợi ích của tuyệt đại đa số nhân dân. Ông Hồ khẳng định rằng đường lối của ông là thân-chính quyền: “Dù sao, chủ nghĩa xã hội vốn đã được đảng cầm quyền chấp nhận. Do đó, đề nghị của tôi là một chủ trương cải tổ ôn hoà”.
Hồ Tinh Đẩu nói rằng mặc dù thỉnh nguyện của ông được đề gửi chủ tịch nước, nhưng qua bạn bè ông cũng chuyển các bản sao đến những nhà lãnh đạo khác ở chóp bu. Nhà học giả nói rằng chủ tịch Hồ Cẩm Đào có hồi âm hay không không phải là điều quan trọng; điều quan trọng là phải tìm cách “đánh thức quần chúng và cán bộ trong chính quyền để họ biết sự thực và tìm đường cải thiện đất nước và thúc đẩy tiến bộ xã hội”.
Các nhà phân tích thời cuộc nói rằng chắc có lẽ do tình cờ mà tướng Lưu Á Châu và học giả Hồ Tinh Đẩu đưa ra những lời kêu gọi cải tổ chính trị gần như vào cùng một thời điểm. Cũng có thể là, hiện đang có một cuộc tranh luận diễn ra trong hàng lãnh đạo ở chóp bu, và phe cởi mở muốn quảng bá quan điểm của mình để thăm dò phản ứng từ bên trong đảng cũng như bên ngoài quần chúng.
Wu Zhong là biên tập viên của Asia Times phụ trách về các vấn đề Trung Quốc.
Nguồn: “General and scholar test reform waters”, Asia Times Online, 12.8.2010.
Bản tiếng Việt © 2010 Trần Ngọc Cư
Bản tiếng Việt © 2010 talawas
Bình luận
14 Comments (bài “Wu Zhong – Tướng lãnh và học giả Trung Quốc thăm dò khả năng cải tổ chính trị”)
Kính thưa BS Trần Văn Tích.
Thấy ở đây BS trích bài thơ dịch và nói chắc chắn là thơ Đường, tôi khoái quá vì bản thân là dân mê thơ Đường dù chỉ là dân “initié” mà thôi nên cũng lập lòe nhớ mang máng, may quá có google tôi search kiểm soát lại thì nó là bài Tam niên biệt của Bạch Cư Dị. Thời buổi in-tờ-nét có khác. Thế là vui được một bữa nhờ có thơ. Cám ơn bác và cám ơn http://www.thivien.net
三年别
悠悠一別已三年，
相望相思明月天。
腸斷青天望明月，
彆來三十六回圓。
Ba năm xa cách (Người dịch: Tản Đà)
Xa nhau một chuyến ba năm,
Ngóng nhau chung bóng trăng rằm nhớ nhau.
Trời xanh, trăng sáng, lòng đau,
Ba mươi sáu độ trước sau trăng tròn.
Tôi rất cảm kích về phản hồi của Biên tập viên Hoài Phi liên quan đến lỗi phiên âm.
“Thành thật là chính sách hay nhất”.
Việc phiên âm ra tiếng Hán Việt những danh từ riêng Trung Hoa chỉ là một cố gắng làm thuần tai độc giả, chứ nếu chúng ta đến hỏi lại một người Bắc Kinh “Ông Tào Tháo là ai?” thì họ cũng ngẩn người thôi.
Vì dốt tiếng Tàu, tôi theo nguyên tắc là chỉ phiên âm Hán Việt những tên người, tên đất vốn đã quen thuộc với độc giả Việt Nam (như Ôn Gia Bảo, Thượng Hải), và đành giữ những từ pinyin trong nguyên bản – vừa đỡ tốn thì giờ tra cứu vừa giữ an toàn cho bản dịch.
Theo ngu ý, việc cố gắng phiên âm cho kỳ được mọi danh từ “Lạ” ra tiếng Hán Việt là một nỗ lực khá xa xỉ, vừa tốn công vừa dễ bị lệch lạc.
Tôi trân trọng cảm ơn BTV Hoài Phi, bác Trần Văn Tích, bác Xam Xoan, đồng thời cảm thấy hãnh diện về những trao đổi tích cực, chân tình trong mục phản hồi của talawas Blog.
Thưa chuyện cùng ông Hoài Phi,
Để tìm ra ba chữ hán chỉ tên ông Hồ Tinh-đẩu, tôi cũng chỉ có món vặt google như ông. Nhưng có lẽ tôi may mắn hơn ông một chút vì thấy ngay tên ông Tinh-đẩu viết bằng chữ hán từ trang đầu hay trang hai google. Chứ nếu không cũng chưa chắc đã đủ kiên nhẫn rà soát tất cả các trang google (tôi chỉ ghi “Hu Xingdou” rồi bấm search). Ông Xam Xoan khuyên nếu không biết tên chữ hán thì để nguyên tên pinyin. Nhưng khổ nỗi trong một bài toàn chữ Việt mà để ba chữ “Hu Xingdou” thì đọc cứ tức anh ách. Vì thế nên mới rán sức tìm, tuy rằng biết vậy là mạo hiểm. Đối với tên tác giả nguyên tác là Wu Zhong thì đành để nguyên tên pinyin trong đầu đề bài chủ còn tàm tạm chịu được. Dầu sao quan trọng là nội dung bản dịch : chỉ mong sao hai ông Lưu và Hồ, một bên văn một bên võ có cơ may thực hiện những chủ trương của họ cho dân Tàu, dân ta và cả…dân Mỹ cũng như cả nhân loại được nhờ.
Thưa chuyện cùng các vị khác (tuy rằng lạc đề),
Ông Hoàng Trường Sa tìm được bài ca dao trên e.book và trong tác phẩm của ông Nguyễn Mộng Khôi. Tôi cũng vừa tìm được cuốn “Quốc văn giáo khoa thư” lớp sơ đẳng. Bài ca dao được ghi tại trang 67, đúng là với đầu đề “Vì nhớ mà buồn”, dưới đầu đề còn chua thêm “Bài học thuộc lòng”. Quả nhiên biết bao đứa trẻ đã thuộc lòng bài đó. Tuy nhiên bây giờ đọc lại, quí vị có thấy là bài thơ gồm mười câu nhưng sáu câu đầu hợp vận hợp điệu còn bốn câu sau bỗng dưng chuyển qua vần khác? Chẳng lẽ đây là thơ hiện đại hay hậu hiện đại? Tôi nêu chi tiết này không phải vô cớ. Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc trong “Tục ngữ phong dao” Tập Dưới, Xuân Thu in lại ở quốc ngoại, June 1989, nơi trang 85, chỉ ghi bốn câu cuối, như sau :
Đêm đêm tưởng dạng Ngân-hà,
Bóng sao tinh đẩu đã ba năm tròn.
Đá mòn, nhưng dạ chẳng mòn,
Tào-khê nước chảy, lòng còn trơ trơ.
Bảo Vân, trong “Tục-ngữ, ca-dao & dân-ca”, Quê Hương xuất bản, Toronto,1979,lại ghi nguyên vẹn cả bài như sau ở trang 74 :
Đêm qua ra đứng bờ ao,
Trông cá, cá lặn, trông sao, sao mờ.
Buồn trông con nhện chăng tơ,
Nhện ơi! nhện hỡi! nhện chờ mối ai?
Buồn trông chênh chếch sao mai,
Sao ơi! sao hỡi! nhớ ai sao mờ?
Đêm đêm tưởng dải Ngân-hà,
Bóng sao tinh-đẩu đã ba năm tròn,
Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn,
Tào-khê nước chảy vẫn còn trơ trơ…
Bây giờ xin chuyển qua chuyện khác. Xin được phép đố quí vị tại sao lại là ba năm mà không hai năm, bốn năm?
Tại vì ba năm là thời gian “chuẩn” để vô tù cộng sản mà không án, để “học tập cải tạo”. Nhờ ơn hai ông Vũ Thư Hiên và Bùi Ngọc Tấn, tôi bỗng dưng đã học được chữ tương đương để chỉ cái thời lượng ba năm tù đó; nhưng giờ rất tiếc lại quên mất chữ đó rồi. Hy vọng trong số quí vị, có vị nào đã đọc “Đêm giữa ban ngày” và/hoặc “Chuyện kể năm hai nghìn” sẽ có thể cho biết cái chữ hay ho và độc đáo đó, cái chữ chỉ có trong tiếng Việt xã hội chủ nghĩa. Sau 75 có những kẻ được cách mạng tha cho tội chết để sớm về phục vụ nhân dân và chỉ phải nhìn “chuôi sao tinh đẩu đã ba năm tròn”, trong số có kẻ này.
Mà bên Tàu cũng có cái thời hạn ba năm đó trong thi ca. Bản dịch sau đây tôi thuộc lòng từ năm 1978 (sau ba năm!) nhưng nay lại quên khuấy mất tên tác giả, chỉ nhớ chắc chắn là một nhà thơ đời Đường. Bản dịch thơ rất điêu luyện và sát nghĩa :
Xa nhau một chuyến ba năm,
Nhớ nhau, trông bóng trăng rằm ngóng nhau.
Trời xanh, trăng sáng, lòng đau,
Ba mươi sáu độ trước sau trăng tròn.
Trước sau trăng tròn ba mươi sáu lần chẳng phải là ba năm ư?
Bên Tàu chắc chắn cũng có chế độ thời gian ở tù “chuẩn” như vậy, mỗi kỳ, mỗi khoá là ba năm. Vừa là đồng chí vừa là anh em mà.
“… hoá ra lại có dịp tái hồi “người quen” bên ngành luật.
Thân kính chúc tiên sinh an khang.”
(Trân Văn Tích)
Thưa rằng biết đấy, lại quen
Nỡ nào dùng tiếng “Tiên Sinh”, Thưa Ngài !
Hai bác Trần Văn Tích và Phùng Tường Vân thân mến,
Lần theo ý kiến trước của bác Trần Văn Tích, tôi google tìm được cuốn ebook Quốc Văn Giáo Khoa Thư, trên trang 8, có bài ca dao này tên là VÌ NHỚ MÀ BUỒN. Tôi tin đây là bài tôi gốc mà nhiều người đã thuộc lòng từ thuở bé.
Bác Phùng Tường Vân nhớ rất đúng. Bốn câu cuối của bài ca dao như sau:
Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà
Chuôi sao tinh đẩu đã ba năm tròn.
Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn
Tào khê nước chảy hãy còn trơ trơ .
Thân kính,
[…] TƯỚNG LÃNH và HỌC GIẢ TRUNG QUỐC THĂM DÒ KHẢ NĂNG CẢI TỔ CHÍNH TRỊ Bởi ngoclinhvugia Tướng lãnh và học giả Trung Quốc thăm dò khả năng cải tổ chính trị […]
Thưa hai bác Trần Văn Tích và Phùng Tường Vân,
Tôi dùng google search và tìm thấy toàn văn ca dao quen thuộc mà hai bác đề cập như sau (nhưng tôi e rằng có thể tác giả Nguyễn Mộng Khôi cũng nhớ sai vài chữ, chứ chưa chắc đây là nguyên bản):
Bài Ca Dao BUỒN TRÔNG và Nỗi Lòng Chinh Phụ
(Trích từ bài Đôi điều về ca dao tục ngữ của Nguyễn Mộng Khôi)
Đêm qua ra đứng bờ ao,
Trông cá: cá lặn, trông sao: sao mờ.
Buồn trông con nhện chăng tơ,
Nhện ơi, nhện hỡi, nhện chờ mối ai ?
Buồn trông chênh chếch sao mai.
Sao ơi, sao hỡi, nhớ ai sao mờ?
Đêm đêm tưởng giải ngân hà,
Mối sầu tinh đẩu đã ba năm tròn.
Đá mòn, nhưng dạ chẳng mòn.
Tào khê nước chảy hãy còn trơ trơ.
Bài Buồn Trông được truyền khẩu trong nhân gian từ lâu. Có thể trước cả Chinh Phụ Ngâm của ông Đặng Trần Côn ( không rõ năm sinh, thọ 40 tuổi ) và dịch giả bà Đoàn Thị Điểm ( 1705- 1748 ) vì căn cứ vào tiếng Việt qua cấu trúc chữ nôm và ngữ âm học, lịch sử..của bài ca dao.
…
Nguyễn Mộng Khôi
Kính thưa dịch giả Trần Ngọc Cư,
Kính thưa các ông Trần Văn Tích & Xam Xoan,
Kính thưa quý độc giả của talawas
Tôi là người phụ trách hiệu đính bản dịch bài “Wu Zhong – Tướng lãnh và học giả Trung Quốc thăm dò khả năng cải tổ chính trị.”
Trong quá trình hiệu đính, tôi đã google tên các ông Liu Yazhou, Hu Xingdou và Yang Hengjun theo kiểu “Liu Yazhou Lưu”, “Hu Xingdou Hồ” và “Yang Hengjun Dương” và được kết quả như trên. Lẽ ra, tôi phải tìm lại tên các vị này trong tiếng Hán và phiên sang Hán – Việt.
Cảm ơn các ông Trần Văn Tích và Xam Xoan đã chỉ ra lỗi phiên âm của tôi. Tôi đã sửa lại các lỗi này trong bài.
Tôi trân trọng xin lỗi độc giả talawas và nhất là xin lỗi dịch giả Trần Ngọc Cư về việc hiệu đính lười & ẩu này. Mong dịch giả Trần Ngọc Cư cùng độc giả talawas lượng thứ.
Trân trọng,
Hoài Phi
Thưa ông Trần Ngọc Cư,
Xin tiếp lời bác “Đốc tờ” Tích, ngoài trường hợp Hồ Tinh đẩu đọc thành Hồ Sinh Đạo thì Dương Hằng quân (楊恒均 – Yang Hengjun) cũng lại đọc thành Dương Hạng Dũng. Không rõ dịch giả căn cứ vào đâu mà “phóng tay” như thế?
Tôi thiết nghĩ, những trường hợp dịch từ tiếng Anh, Pháp, Đức… ra tiếng Việt, nếu không có chữ Hán đi kèm thì ta nên để nguyên bính âm Hán ngữ (pinyin), để tránh trường hợp “chữ ngộ đánh ra chữ quá”.
Đây cũng là chuyện thường gặp, nhưng ta có thể tránh được.
Nay kính.
Kính Phùng tiên sinh,
Có rất nhiều phần chắc là “chuôi” như tiên sinh bảo chứ chẳng phải là “sao” như tôi ghi. Trước khi đưa câu thơ dân gian vào phản hồi, hai vợ chồng chúng tôi cùng cố nhớ lại bài ca dao đó. Nó khá dài, nó buồn buồn và hình như bắt đầu bằng hai câu :”Hôm qua ra đứng bờ ao/Trông cá cá lặn trông sao sao mờ”. Cũng dường như nó được ghi trong một cuốn “Quốc văn giáo khoa thư” (có lẽ là lớp sơ đẳng) kèm theo hình vẽ một người đàn ông mặc áo dài ngững mặt nhìn trời đêm. Lười biếng không chịu tìm cho kỳ được ba cuốn giáo khoa thư do Quê Mẹ in lại ở quốc ngoại, hoá ra lại có dịp tái hồi “người quen” bên ngành luật.
Thân kính chúc tiên sinh an khang.
” Tiếng Việt chúng ta cũng có một bài ca dao với câu „Ngôi sao tinh đẩu đã ba năm tròn”.
Thưa, hình như là “Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn” bác ạ.
Kính thưa ông Trần Ngọc Cư,
Theo sự hiểu biết của tôi thì tên họ ông Hu Xingdou viết theo chữ khối vuông như sau 胡星斗 và đọc là Hồ Tinh Đẩu thay vì Hồ Sinh Đạo. Trộm nghĩ Tinh Đẩu cũng là một tên hay vì nhằm chỉ các ngôi sao. Như nói “mãn thiên tinh đẩu“ là trời đầy sao. Tiếng Việt chúng ta cũng có một bài ca dao với câu „Ngôi sao tinh đẩu đã ba năm tròn“.
Trân trọng góp ý.
Hôm kia thấy trên báo chí ngoài này đưa tin ông Dư Kiệt (余杰 / Yu Jie) một nhà bất đồng chính kiến sống ở Bắc Kinh, Trung quốc ra sách: Vua diễn Ôn Gia Bảo (Trung Quốc Ảnh Đế Ôn Gia Bảo 中 國 影 帝 溫 家 寶 ) ở Hồng Kông và báo Le Monde (Pháp) có đăng một bài ngắn phỏng vấn ông Dư Kiệt ở đây:
http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2010/08/20/en-chine-tout-le-monde-vit-dans-un-enorme-mensonge_1401143_3216.html
và báo Guardian (Anh quốc) cũng có đăng tin:
http://www.guardian.co.uk/world/2010/aug/16/china-yu-jie-wen-jiabao
Xin được trích và dịch tạm mấy câu từ báo Le Monde.
(* On parle toutefois de factions conservatrices et de factions libérales au sein du parti, dont Wen Jiabao seraient l’un des représentants.
D’après moi, il n’y a plus aucune divergence idéologique au sein du PCC depuis 1989 et on ne peut plus parler de camp progressiste, ni de camp conservateur. Ce sont des groupes d’intérêt dont les divergences tiennent à des questions de partage du pouvoir.
Ce sont des conflits d’intérêt et non d’idéologie. Sur les questions de corruption ou de répression des dissidents, on s’aperçoit que Hu Jintao et Wen Jiabao sont complètement sur la même ligne.
** Il ne faut pas, d’après moi, compter sur quiconque à l’intérieur du parti pour lancer des réformes politiques en Chine. Le seul espoir, c’est le réveil de la conscience du peuple, la lutte individuelle que chacun peut mener pour la liberté et la démocratie.)
* Mọi người thường nghe nói rằng trong đảng (Cộng Sản Trung Quốc) có 2 phe, một phía là dân bảo thủ và bên kia là dân cấp tiến mà Thủ tướng Ôn Gia Bảo là một trong những người ủng hộ/đại diện đường lối đó .
Theo tôi thì từ năm 1989 đã không còn sự chia nhóm như vậy ở trong đảng Cộng sản Trung quốc vì vậy không thể nói là có một nhóm bảo thủ và một nhóm tiến bộ. Cái đó chỉ là những nhóm lợi ích khác biệt vì vấn đề phân chia quyền lợi mà thôi.
Đó là những xung khắc về quyền lợi/lực chứ không phải khác nhau về chủ nghĩa/đường lối/tư tưởng. Trên các vấn đề tham nhũng và đàn áp các nhà bất đồng chính kiến chúng ta thấy rằng hai ông Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo “nhất trí” không khác gì nhau.
** Theo ý tôi, trên chuyện cải cách chính trị ở Trung Quốc thì không nên tin dựa vào bất cứ ai bên trong đảng CS mà làm theo. Tiềm thức của người dân đừng bị mê muội, chuyện mọi và mỗi cá nhân có thể đấu tranh đòi tự do và dân chủ là điều hy vọng duy nhất.
Và đó là chuyện bên Tàu.
[…] […]