Trịnh Công Sơn, anh đã đến trần gian để làm gì?
05/04/2009 | 4:57 chiều | 18 Comments
Category: Báo chí - Truyền thông
Thẻ: Trịnh Công Sơn
(Nhân đọc bài viết “TRỊNH CÔNG SƠN VÀ THAM VỌNG CHÍNH TRỊ” của Trịnh Cung đăng trên website damau.org ngày 01.4.2009)
Trịnh Cung là một họa sĩ nhưng anh viết văn thật hay, thật chuyên nghiệp. Bài viết đã cung cấp những tư liệu sinh động, ấn tượng mà có thể trước đây nhiều người chưa biết đến.
Tuy nhiên tôi hoàn toàn không ngạc nhiên sau khi đọc xong bài viết ấy. Bởi vì những kiểu văn nghệ sĩ như Trịnh Công Sơn ở Việt Nam thiếu gì.
Những nghệ sĩ giàu tình cảm, chống chiến tranh, có cảm tình với MTGPMN, đôi khi cũng muốn làm một chàng hiệp sĩ… Nhưng chiến tranh không phải vậy. Chiền tranh là hy sinh, đổ máu, là ngục tù. Chiến tranh còn là thủ đoạn, thanh toán nhau, phủ nhận nhau, loại trừ nhau… Trịnh Cung kể rằng ngày 30.4.75 có một ông nhạc sĩ đã “đuổi” Trịnh Công Sơn ra khỏi phòng thu Đài phát thanh Sài gòn là một ví dụ nhỏ nhưng khá điển hình.
Qua bài viết của Trịnh Cung tôi thấy không có gì quan trọng, không có gì để trách cứ, lên án Trịnh Công Sơn, trái lại càng thương anh. Cũng như bao nhiêu người giàu tình cảm khác, rất nhẹ dạ, cả tin, cộng với một chút háo danh, một chút “cơ hội”…gộp lại thành một cái bi kịch nho nhỏ.
TCS không có lỗi gì cả. Anh chỉ có một tấm lòng. Và anh tưởng bở. Tưởng rằng mình có tài, mình nổi tiếng thì sẽ được trọng dụng, có biết đâu rằng chế độ mới không cần “tài”, không cần “nổi tiếng” họ chỉ cần anh có phải đảng viên hay không. Nếu anh đã là đảng viên rồi, lại còn phải xét xem anh có ăn cánh không thì mới được tin dùng.
Đừng nói Trịnh Công Sơn chỉ là “quần chúng” cảm tình khơi khơi… ngay cả cộng sản thứ thiệt như Phạm Xuân Ẩn, Nguyễn Hộ, Hùynh Tấn Mẫm… cũng vẫn “tưởng bở” như thường. Và sự “tưởng bở” ấy đã dẫn họ đến những kết cục rất bẽ bàng.
Bi kịch của TCS là bi kịch tưởng bở. Tội cho anh, thương cho anh. Anh chẳng bao giờ là cộng sản. Anh không có trong tổ chức của Đảng, của Đoàn hay của cái quái gì cả. Anh chỉ là một nhạc sĩ tài năng và rất mong manh. Gán cho anh bốn chữ “tham vọng chính trị” tôi thấy vừa buồn cười vừa “ép người quá đáng”.
Chuyện TCS có ý định tham gia chính phủ Dương Văn Minh chỉ là chuyện tào lao (chính ông Lý Quý Chung cũng đã xác nhận điều đó). Ông Nguyễn Trần Thiết, một nhà văn miền Bắc, trong suốt tác phẩm dày hơn 1000 trang viết về Dương Văn Minh (do tôi biên tập) cũng không hề có dòng nào nói đến chuyện TCS có ý định tham gia chính phủ Dương Văn Minh.
Sau ngày 30.4.75 rõ ràng là có một cái “mốt việt cộng nằm vùng”: nữ nghệ sĩ Kim Cương cũng đại tá việt cộng, Thanh Nga cũng vi-xi, trung tướng Nguyễn Hữu Có cũng tình báo cộng sản, rồi bây giờ đến lượt Trịnh Công Sơn. Bài viết của Trịnh Cung đã góp phần tạo ra một ảo tưởng “nhà nhà làm tình báo, người người làm tình báo.” Thực ra không phải như vậy. Thực ra cộng sản thì ít mà ham vui thì nhiều. Chàng nhạc sĩ họ Trịnh của chúng ta cũng thuộc “típ” ham vui đó.
Còn việc sau này (trong “thập niên 90”) TCS hỏi ý kiến Trịnh Cung xem có nên vào Đảng hay không cũng chỉ là chuyện trẻ con. Chắc chắn có vài người trong Hội Nhạc sĩ đã gạ anh, dụ anh vào Đảng để Đảng được dựa hơi danh tiếng anh, và để Đảng khoe với dư luận thế giới rằng “chúng tôi rất thoáng, biết tôn trọng nhân tài”. Thế thôi, nào phải TCS muốn vào Đảng.
Chúng ta đừng làm cho sự việc trở nên nặng nề, vì thực chất trường hợp TCS rất dễ hiểu, rất nhẹ nhàng. Còn việc TCS sáng tác bài “Cho một người nằm xuống” cho Lưu Kim Cương chẳng qua là vì ông ta đã tạo điều kiện cho Sơn khỏi phải tham dự vào một cuộc chiến tương tàn nhảm nhí.
Đừng nghĩ rằng TCS là một con người chính trị, hãy hiểu rằng Thượng đế đã mời Trịnh Công Sơn xuống trần gian để làm nhạc sĩ. Vì thế không việc gì anh phải “khí tiết cách mạng”, phải kiên định lập trường vì một phe phái nào. Anh chỉ cần yêu người, yêu đời, thậm chí anh chỉ cần “mê gái” và sáng tác cho chúng ta những ca khúc về những tình yêu ấy cũng đã là điều vĩ đại rồi.
Hiểu Trịnh Công Sơn như thế thì ta sẽ đón nhận bài viết của Trịnh Cung một cách nhẹ nhàng.
Một nhạc sĩ có thể viết được một câu tuyệt vời như: “Hôm nay ta say ôm đời ngủ muộn” thì chuyện vào Đảng, chuyện chính trị chính em cũng chỉ là miếng giẻ rách mà người nhạc sĩ tài hoa tình cờ gặp phải trên đường “tìm lại bên sông những dấu hài.”
ĐÀO HIẾU
[…] viết khác thể hiện một cái nhìn xuề xòa của giới trí thức Sài Gòn đó là bài của Đào Hiếu khi cho rằng cái mà Trịnh Công Sơn để lại cho đời là những tác phẩm âm […]
Đọc bài viết của Ông TC về nhạc sĩ TCS, chúng tôi thoáng tưởng đến câu Tục Ngữ Việt Nam: “Già sinh tật, đất sinh cỏ.”
Hẳn là không hiếm người muốn nổi danh (lúc về già) bèn dựa vào một nhân vật có tiếng tăm nào đó để dựa hơi, etc.; song, cũng đôi khi còn tệ hơn nữa là dìm nhân vật đó xuống để vươn mình lên.
Huy Tử, S&FR, Boston, MA.
Tôi nghĩ Trịnh Cung đã chuẩn bị bài viết này từ lâu rồi bởi những dữ kiện mới không nhiều. Cái chính là Trịnh Cung chọn lễ kỷ niệm 8 năm đăng bài viết này. Con số 8 và con số 10 có gần nhau không????
Viễn kiến chính trị ai cũng có, chúng ta không thể nhìn vào điều này mà đánh giá con người thuộc phe nào, típ nào. Chúng ta cần nhìn vào những cống hiến, những di sản, những tác phẩm, những niềm hy vọng của TCS để có cái nhìn toàn vẹn nhất của con người.
Liệu có thể nhìn vào hành động, suy nghĩ của một người vào một thời khắc nào đó rồi “đóng khung” hình ảnh đó và vẽ nên chân dung hoàn chỉnh một con người không??
Bài viết của TC đã và sẽ chạm nọc rất nhiều người đã vinh danh và đang sống hiện nay. Tôi nghĩ đó mới chính là mục đích của ông chứ không phải những gì thể hiện như giới văn nghệ sỹ VN bàn tán.
Và liệu có ai dám đặt câu hỏi: Nếu trong bài viết của TC về TCS, từ TCS bằng từ “văn nghệ sỹ VN” và “Trí thức VN” thì có khác nhau không???? Câu trả lời thật “nhột” và vì thế bài viết của TC sẽ còn nóng hổi cho đến vài năm sau.