Nguyễn Hoàng Văn – Về “Đại Hội Nhà văn Việt Nam”
07/08/2010 | 12:05 sáng | 8 Comments
Category: Quan hệ Việt-Trung, Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: Đại hội Nhà văn Việt Nam
Sau khi tôi gửi bản câu hỏi phỏng vấn về vụ “Đại hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII” đến nhiều nhà văn trong và ngoài nước, một số người đã tham gia cuộc phỏng vấn từ những góc nhìn khác nhau (như Nguyễn Viện, Liêu Thái, Nguyễn Đăng Thường, Ðỗ Trung Quân, Hoàng Xuân Sơn, Nguyễn Quỳnh, Hoàng Ngọc Biên, Thận Nhiên, Nguyễn Quốc Chánh…). Một số người khác cũng tham gia, nhưng không bằng cách trả lời các câu hỏi, mà bằng cách gửi một bài thơ hoặc một bài viết ngắn… Dưới đây, tôi xin chuyển đến độc giả một bài viết ngắn của nhà văn Nguyễn Hoàng Văn.
Hoàng Ngọc-Tuấn
_________________
Về “Đại Hội Nhà văn Việt Nam”
Nguyễn Hoàng Văn
Theo nhận xét của tôi thì mỗi lần nhà cầm quyền gặp điều gì đó lúc túng, hoặc khó nói, hoặc cần nói thật to, thật nhiều chuyện gì đó; lúc đó sẽ có… Đại hội Nhà văn.
Trước đây tôi đã ghi nhận điều này trong một tiểu luận của mình:
Không phải ngẫu nhiên mà, cứ một lần xã hội va chạm với thực tế cay nghiệt của những thí nghiệm chính trị, là một lần giới lãnh đạo lại quan tâm hết mức đến chuyện văn nghệ. Đại hội thành lập Hội Nhà văn Việt Nam diễn ra năm 1957, là cái năm chứng kiến những hệ lụy thảm khốc của cải cách ruộng đất ở nông thôn và phong trào “Trăm hoa đua nở” trong lĩnh vực văn nghệ, là hai món hàng nhập từ Trung Quốc. Đại hội thứ hai của cái hội ấy diễn ra năm 1963, là cái năm mà xã hội miền Bắc phân hoá sâu sắc bởi cuộc đấu tranh chống xét lại và chống chủ nghĩa hoà bình, cũng là món hàng nhập cảng từ Trung Quốc. Rồi đến đại hội lần thứ ba, diễn ra năm 1983 giữa cảnh kiệt quệ, đói nghèo và vỡ mộng: bắt giới văn nghệ chờ đợi suốt mười hai năm chiến tranh đã đành, những lãnh tụ chính trị, trong tư thế của người chiến thắng hãnh tiến, đã bắt họ chờ đợi thêm những tám năm hoà bình cho đến khi không thể nào tiếp tục hãnh tiến được nữa, và phải chờ tới lúc đó thì giới nghệ sĩ mới có được ngày hội của mình, cái ngày hội “tẻ nhạt diễn ra với sự sắp đặt trước, báo cáo tham luận duyệt trước, nhân sự chỉ định trước, dưới sự chỉ đạo trực tiếp sít sao của Bí thư Trung ương đảng Hoàng Tùng…”[1]
Những thực tế cay nghiệt là những thực tế khó nói. Nhà cầm quyền cần nhà văn là để nói thay cho mình, tạo ra “hiện thực” cho mình. Do đó mới có “Đại hội Nhà văn”.
Lại nói theo một cái “thuyết” của tôi thì đây là một canh bạc giữa các nhà văn là người “cầm chữ” và chính quyền là kẻ “cầm quyền”.[2] Anh có chữ và anh có quyền, hai anh thương lượng và đổi chác với nhau. Thế cũng gọi là “đại hội”.
Trước đại hội toàn quốc đang diễn ra tuần này là “Đại hội Hội Nhà văn khu vực miền Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long” khai mạc sáng 16.06.2010 tại đất Bến Tre đồng khởi. Trong cái đại hội con này chúng ta đã có dịp nghe cuộc đối thoại thú vị (nhưng đau đớn) giữa chủ tịch Hữu Thỉnh và nhà thơ Bùi Minh Quốc:
Hữu Thỉnh: Về việc lên tiếng về Hoàng Sa Trường Sa, tôi đã nghe anh Quốc nói nhiều lần, tôi cũng đã báo cáo cấp trên nhưng cấp trên bảo Hội Nhà văn không được lên tiếng.
Bùi Minh Quốc: À, ra thế…[3]
Nói theo nhà cầm quyền Trương Tấn Sang thì nhà cầm chữ Bùi Minh Quốc là kẻ thiếu “bản lĩnh chính trị”, chỉ lạm dụng chuyện “nhạy cảm” như biển đảo để “làm khó” nhà lãnh đạo. Hành xử như ông chủ tịch hội Hữu Thỉnh mới là “có bản lĩnh”.[4]
Mà tôi cũng để ý rằng hình như Đại hội Nhà văn nào cũng bị Trung Quốc ám cả.
Thí dụ, đại hội năm 1957 và 1963: nhà cầm quyền hô khẩu hiệu chống xét lại thì các nhà cầm chữ có thẻ hội viên nhai nhải trăng Trung Quốc tròn hơn trăng… Liên Xô.
Đại hội 1983 diễn ra trong giai đoạn bị cấm vận, nhà cầm quyền chỉ biết trông cậy vào Liên Xô. Trung Quốc thì bị Hiến pháp 1982 vạch mặt như là “kẻ thù trực tiếp và nguy hiểm”. Lúc này các nhà cầm chữ có thẻ hội viên của chúng ta thay đổi thái độ: Trăng Trung Quốc méo hơn Trăng Liên Xô.
Bây giờ thì trăng Trung Quốc là nhất, miễn là trăng đó đừng mọc ở Hoàng Sa hay Trường Sa. Mọc thế rất khó cho… lãnh đạo.
Đại hội có diễn ra và có bầu cho những ai thì cũng chỉ là vậy, không ngoài cái quy luật này: Nhà cầm quyền muốn tìm những nhà cầm chữ biết ngắm trăng theo… nghị quyết.
[1] Nguyễn Hoàng Văn, “Ngôn ngữ. văn học và chính trị”, Tiền Vệ.
[2] Nguyễn Hoàng Văn, “Cầm quyền và cầm tri thức”, talawas.
[3] Bùi Minh Quốc, “Cần dứt khoát đổi mới tổ chức hội”, Viet-studies.
[4] Trương Tấn Sang, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư đã đến thăm và làm việc với Hội Nhà báo Việt Nam, sáng 19-6, nhân kỷ niệm 84 năm “Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam” (21-6-1925/21-6-2009). Xem bài“‘Bản lĩnh chính trị’ của nhà báo VN”, BBC.
Bình luận
8 Comments (bài “Nguyễn Hoàng Văn – Về “Đại Hội Nhà văn Việt Nam””)
Anh Hữu Thỉnh lại nói: Chảy nước miếng hay nhổ nước bọt là chuyện của thiên hạ. Chỉ biết trong chiếu nhậu này bần tăng là người có thứ vị cao nhất là được rùi… Hề… Hề….
Đề nghị mọi người cảnh giác. Đừng để ông Anh Dũng bịa trò để lôi kéo sự chú ý ra khỏi trọng tâm bài viết của ông Nguyễn Hoàng Văn. Ông Anh Dũng luôn luôn sử dụng đòn phép cũ rích này.
@Trương Đức
http://www.talawas.org/?p=23163#comment-16498
Phải trở lại “xới” này và nói vài chuyện như tôi sắp thưa, nó khổ tâm lắm. Phải nói tới cái yếu đuối, khốn nhục của những người dẫu sao cũng là những người anh em của ta nó không sung sướng gì bạn trẻ ạ, nhưng nếu không nói thêm thì ngay đến bạn cũng đã có ý định “trách” tôi đấy nhé. Đại loại những chuyện như thế này, đều là những sự việc đọc được trên mạng, có người kể tên tuổi rành rẽ cả, xin miễn cho tôi dẫn “link” (lung), nếu ai muốn tra vấn tính chất xác thực, khả tín của nó thì lúc ấy tôi sẽ xin lục lại sau. Số là mới hôm qua có ai đó thuật lại một chi tiết là đại hội HNV năm nay chiêu đãi bữa ăn mỗi người tiêu chuẩn chỉ có một chai bia thôi, khiến tôi nhớ trong một hội nghị gì đó cũng là một thứ hội luận về văn học trước đây tổ chức tận ở Đồ Sơn lận, trên chuyến xe bus đưa các nhà văn ta về Hà Nội sau hội nghị thì xảy ra sự cố nhà “Kiều học” Đào Thái Tôn và nhà văn Bùi Bình Thi đánh nhau trên xe, chuyện “nhà văn dụng võ” thì cũng chẳng có gì phải bàn, tuy nhiên có một chi tiết thê thảm do chính ông Nguyễn Huệ Chi cho biết là trong cuộc vật lộn ấy, từ một cái túi xách của ông Bùi Bình Thi đồ đạc, vật dụng văng tung tóe ra xe và mọi người nhìn ra trong đó có 5 chai bia Hà Nội là loại bia được cung cấp trong cái hội nghị ấy.
Thôi cho tôi ngừng ở đây bạn nhé.
Ông Thỉnh có cười hay mếu là tùy vào việc sau khi nhìn mồm HNV thì người ta chảy nước miếng vì thèm hay nhổ nước bọt vì kinh tởm.
Anh Hữu Thỉnh đang cười thầm: – Lớn bé già trẻ, bàn nhậu bất quá tám chín trăm con người. Cái bọn đứng ngoài nhìn mồm người ta mới đông làm sao….
“Lại nói theo một cái “thuyết” của tôi thì đây là một canh bạc giữa các nhà văn là người “cầm chữ” và chính quyền là kẻ “cầm quyền”. Anh có chữ và anh có quyền, hai anh thương lượng và đổi chác với nhau. Thế cũng gọi là “đại hội”.”(Nguyễn Hoàng Văn)
Đọc những lời này của bác NHV mà tôi nhớ đến một kẻ đã ví talawas như một cái chợ cá, và lập tức nghĩ ngay, kẻ đó thật lầm to. Nếu có thể nói thời sự bây giờ có “cái gì đấy” như “cái chợ cá”, thì cái đó chính là cái Đại hội VIII của Hội Nhà văn Việt Nam. Đó là bởi cái “không khí bầu bán “quần ngư tranh thực” rất vô văn hóa của đại hội”! Về cái sự “vô văn hóa”, hay “như cái chợ cá” của đại hội, thì các bác đã nói nhiều. Tôi chỉ xin nói thêm một cái ý là:
Trong một phản hồi không được đăng của tôi, tôi có ý “phản đối” bác Phùng Tường Vân ở chỗ là bác ý dùng từ “tởm lợm” có phần hơi “nặng nề” cho cái Hội Nhà Văn Việt Nam. Nhưng bây giờ nghĩ lại thì tôi thấy nó cũng “đích đáng” lắm lắm, chứ không “nặng nề” gì nữa! Tuy vậy, vẫn có một điều tôi không thể hiểu được là: tại sao một số nhà văn như Trần Mạnh Hảo, Bùi Minh Quốc,… vẫn còn “tha thiết” với cái “hội tởm lợm” này? Tại sao họ không “đứng lên” như nhà thơ Đỗ Trung Quân? Hoặc đơn giản là “không quan tâm”, “chấm hết”?
Với cái thực tế là ông Hữu Thỉnh vẫn được “bầu (bán, mua?)” làm chủ tịch lần 4, rồi mọi chuyện liên quan đến cái Hội Nhà văn VN đâu lại vào đó, chẳng có gì thay đổi, thì thiết tưởng, những cố gắng đầy tâm huyết của các nhà văn TMH, BMQ đều đã trở thành “nước đổ đầu vịt”! Tức là: “việc Hảo, Hảo làm”, và “việc Thỉnh (hay việc Ước, việc Sang,… và cuối cùng là việc Đảng), Thỉnh (hay Ước, Sang,… và cuối cùng, Đảng) làm”. Tôi thấy là có hơn 700 hội viên về dự đại hội, chứng tỏ là “nó” vẫn không có gì gọi là “tởm lợm” cả đối với họ, số đông các nhà văn trong nước vẫn “yêu quí” nó đấy chứ?!
Nói tóm lại, công việc sáng tác văn chương là công việc của sự cô đơn cá nhân nhà văn. Tại sao các nhà văn hội viên không “tự giải tán” để “sáng tác”? Cứ “túm tụm bầy đàn” như hiện giờ thì làm được cái “trò trống” gì? Nếu tất cả mọi người “tự giải tán” và cứ để ông Hữu Thỉnh làm “chủ tịch vĩnh viễn” của cái Hội Nhà văn VN “không hội viên” ấy, xem ông ta “làm” được cái “trò trống” gì? “Vấn đề” ở đây, theo tôi là, cái “Hội Tởm Lợm” vẫn còn khá nhiều những hội viên, như cái ông VC chẳng hạn!
Quay lại “cái” talawas “yêu quí” này. Điều tôi muốn nói ở đây là: nói gì thì nói, đối với tôi, talawas như một “hội nhà văn” thực thụ mà mỗi hội viên là các blogger, khách mời, độc giả của diễn đàn talawas, và mỗi ngày trong 365 ngày của năm là một “đại hội”, mỗi bài viết, mỗi phản hồi là một “tham luận” có giá trị và đáng đọc. Ở đây, không có cái cảnh “vô văn hóa”, cũng không có chuyện “công an mặc thường phục bắn thường dân”, hay nói một cách văn vẻ như nhà văn Trần Mạnh Hảo là, “công an khoác áo nhà văn dọa hội viên”. Và cuối cùng, có một điều đặc biệt hơn hẳn của talawas là không có “chủ tịch hội” (và dĩ nhiên không cần phải tiến hành việc bầu (bán, mua) gì cả!), và như thế, nhà thơ nhà văn ở đây tuyệt đối không có “cấp trên”.
[…] Nguyễn Hoàng Văn – Về “Đại Hội Nhà văn Việt Nam” : talawas blog […]
Tuyệt:
“Nhà cầm quyền muốn tìm những nhà cầm chữ biết ngắm trăng theo… nghị quyết”.
Không thiếu kẻ pha chè & cắt bánh trung thu có vẽ hình hằng nga tắm suối nữa chứ ạ?