Đinh Từ Thức – Tự do ngôn luận ở phương Tây
16/07/2010 | 7:00 sáng | Chức năng bình luận bị tắt ở Đinh Từ Thức – Tự do ngôn luận ở phương Tây
Category: Báo chí - Truyền thông, Thế giới
Thẻ: Tự do ngôn luận ở phương Tây
(Đám tang Đại Giáo sĩ Fadlallah, hình của Laila Bassam, Reuters)
Bản tin Reuters gửi đi từ Beirut, ngày 6 tháng 7, 2010, có những đoạn sau:
Đại Giáo sĩ Ayatollah Sayyed Mohammed Hussein Fadlallah của Lebanon đã được an táng hôm thứ Ba, với hàng trăm ngàn người tiễn đưa vị lãnh đạo tinh thần lúc đầu của phong trào chiến đấu Hezbollah, người đã trở thành một trong những thẩm quyền hàng đầu đối với Hồi giáo Shi’ite.
Một biển người nam nữ từ khắp Lebanon, trong y phục đen, đi khắp vùng ngoại ô miền nam Beirut mang theo hình của vị giáo sĩ quá cố râu bạc khăn đen, cùng với cờ đen và biểu ngữ để tang. Nhiều người khóc.
Fadlallah qua đời hôm Chủ Nhật ở tuổi 74, sau khi được đưa vào bệnh viện vì xuất huyết nội tạng.
Ông được coi như lãnh đạo tinh thần của phong trào chiến đấu được thành lập sau khi Israel xâm lấn Lebanon năm 1982. Nhóm này đã bị cáo buộc bắt cóc người Tây phương vào thập niên 80 và tấn công các mục tiêu Hoa Kỳ và Pháp tại Lebanon.
Fadlallah đã nhiều lần kêu gọi thả con tin, nói rằng ông chống lại việc bắt cóc, và về sau đã tự xa lánh khỏi nhóm Hezbollah có liên hệ chặt chẽ với Iran…
Fadlallah được biết tới trong khối Shi’ite như một người có quan điểm ôn hòa về xã hội, nhất là về phụ nữ. Ông đã công bố nhiều fatwas (chỉ thị), hay là quan điểm về tôn giáo đáng chú ý, kể cả việc cấm phái Shi’ite cử hành nghi thức đổ máu trong dịp tang lễ Ashura.
“Ông đã là một người ủng hộ phụ nữ và luôn đứng về phe họ. Ông dạy chúng tôi không thần phục đàn ông mà sánh vai với họ”, một người tham dự tang lễ là bà Maaden Hamza nói như vậy. Một người khác tham dự tang lễ, ông Omar al-Kaissi theo Hồi giáo phái Sunni từ Morocco, nói: “Ông là một lực kết hợp và tin tưởng vào việc đem những quan điểm khác nhau giữa những người Sunni và Shi’ite lại với nhau”.
Một Đạo trưởng Hồi giáo mà lưu tâm tới quyền lợi của nữ giới như vậy, nếu để lại nhiều thương tiếc khi qua đời, cũng là chuyện thường tình. Nhưng, có những người biểu lộ sự thương tiếc của mình đã bị mất việc, hay phải xin lỗi, và bài viết của mình trên mạng đã phải lấy xuống. Đây không phải là chuyện xảy ra ở Trung Đông, hay Á Đông, mà xảy ra ở những nơi vốn được tiếng là tự do được tôn trọng nhất trên thế giới, là Mỹ và Anh. Đặc biệt hơn nữa, người mất việc, cũng như người phải xin lỗi, không phải là những người tầm thường trong xã hội, mà là những người có địa vị quan trọng, như Chủ bút của CNN, và Đại sứ Anh.
Octavia Nasr, Chủ bút thâm niên về Trung Đông của CNN trong 20 năm tại cơ sở chính ở Atlanta, người Lebanon, đã viết trên mạng Twitter vào tối 4 tháng 7, ngày Lễ kỷ niệm công bố Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ, mấy dòng ngắn ngủi về Fadlallah: “Buồn khi được tin qua đời của Sayyed Mohammad Hussein Fadlallah. Một vĩ nhân của Hezbollah tôi rất kính trọng”.
(Octavia Nasr- Hình New York Times)
Những người ủng hộ Israel đọc được quan điểm của Nasr trên mạng Twitter, liền đặt thành vấn đề tức thì. Sau đó, Nasr viết trên blog của CNN.com, cho biết:
“Tweet của tôi đã có phản ứng tức thì, tràn ngập và cho một bài học tốt về tại sao 140 chữ không nên dùng để bình phẩm về những vấn đề gây tranh cãi hay nhạy cảm, nhất là chuyện đối phó với Trung Đông”. “Đó là một sai lầm về phán đoán cho tôi khi viết một bình luận đơn sơ như vậy”.
Nasr viết rằng bà ân hận về thông điệp “vì nó truyền đạt ý tưởng là tôi ủng hộ sự nghiệp cả đời của Fadlallah. Đúng ra không phải như vậy”. Bà nói đã dùng chữ “kính trọng” (respect) và “buồn” (sad) vì “đối với tôi là một phụ nữ Trung Đông, Fadlallah đã có quan điểm tiên phong trái với các giáo sĩ Shia về nữ quyền. Điều này không có nghĩa là tôi tôn trọng ông về những điều khác ông đã nói và làm”.
Nhưng Nasr đã không thuyết phục được cấp trên của mình tại CNN. Giới chức CNN biết chuyện này vào thứ Hai, và hôm sau, người phát ngôn của hãng tin này tuyên bố đó là một “phán đoán sai lầm” (error of judgment). “CNN tiếc về bất cứ xúc phạm nào gây ra bởi thông điệp của Nasr trên Twitter. Nó không phù hợp với tiêu chuẩn bình luận của CNN. Đây là chuyện quan trọng và sẽ được đối phó thích hợp”.
Octaviar Nasr đã phải trả giá cho bài học này bằng sự nghiệp của mình. Ngày thứ Ba 6 tháng 7, bà đã bị CNN quyết định sa thải.
Parisa Khosravi, Phó Chủ tịch phụ trách thu thập tin quốc tế của CNN nói bài của Nasr trên Twitter đã gây phản ứng rộng rãi. “Chúng tôi tin rằng uy tín của Nasr ở địa vị Chủ bút thâm niên về các vấn đề Trung Đông đã bị thương tổn từ đây”. Kết quả là CNN đã “quyết định để Nasr ra đi”.
*
Một phụ nữ khác là nạn nhân chỉ vì tỏ ý thương tiếc về cái chết của Giáo sĩ Fadlallah, đó là Đại sứ Anh tại Lebanon.
(Đại sứ Frances Guy và Giáo sĩ Fadlallah)
Theo tin Reuters gửi đi từ Beirut ngày 10 tháng 7: Đại sứ Anh tại Lebanon nói bà lấy làm tiếc về bất cứ xúc phạm nào do blog của bà đã gây ra trong việc ca tụng Đại Giáo sĩ Ayatollah Mohammed Hussein Fadlallah, một nhà lãnh đạo tinh thần của lục lượng Hezbollah đã qua đời vào Chủ Nhật (4-7).
Đại sứ Frances Guy đã bị Israel chỉ trích về một bài trên blog Bộ Ngoại giao [Anh], nhan đề “The passing of decent men,” (Sự ra đi của những người tốt lành), nói rằng bà buồn lòng về cái chết của vị giáo sĩ Shi’ite, và rằng thế giới cần có thêm nhiều người như ông sẵn sàng mở tay qua biên giới các tín ngưỡng.
Bộ Ngoại giao Anh nói vào hôm thứ Sáu 9 tháng 7 là bài viết của bà Đại sứ đã bị lấy xuống khỏi Website của bà “sau khi cân nhắc chín chắn” (after mature consideration).
Giáo sĩ Fadlallah được những người Hồi Giáo phe Shi’ite khắp Trung Đông và Trung Á kính trọng, và vào những năm cuối đời của ông đã được coi như người có quan điểm xã hội ôn hòa, cố gắng giảm thiểu những cách biệt giữa các phe phái Hồi giáo.
Ông bị Hoa Kỳ và Israel coi là một người khủng bố vì những liên hệ của ông với Hezbollah, một nhóm chiến đấu Shi’ite, và ủng hộ những cuộc tấn công cảm tử chống lại quốc gia Israel.
Trong bài viết mới đề ngày 9 tháng 7, bà Guy nói rằng bài trước của bà nhằm mục đích “ghi nhận ảnh hưởng tinh thần đối với nhiều người của Giáo sĩ Fadlallah và những quan điểm vào phần cuối đời của ông”.
Bản tin của CNN gửi đi từ London, Anh, ngày 9 tháng 7 viết:
Bộ Ngoại giao Anh đã lấy xuống hôm thứ Sáu một bài trên blog của Đại sứ [Anh] tại Lebanon tỏ ý thương tiếc về cái chết của một Giáo sĩ Shi’ite “đáng kính” (CNN đã để chữ “admired” trong ngoặc kép) một thời từng được coi là lãnh đạo tinh thần của Hezbollah.
Frances Guy viết rằng bà đã cảm thấy là một người tốt hơn, sau khi gặp Mohammed Hussein Fadlallah, người đã qua đời vào hôm Chủ Nhật.
Bà nói: “Lebanon là một chỗ kém hơn ngày hôm sau, nhưng sự hiện diện của ông sẽ được cảm thấy bên ngoài biên giới Lebanon. Thế giới cần có thêm nhiều người như ông, sẵn sàng với qua các tín ngưỡng”.
Những bình phẩm về Fadlallah, một thời liên hệ chặt chẽ với Hezbollah, đã gây sôi nổi trong giới ngoại giao. Đặc biệt là Israel đã không vui.
Trong một bản tuyên bố vào thứ Sáu, Bộ Ngoại giao Anh nói rằng đại sứ của họ đã “bày tỏ một quan điểm cá nhân” về Fadlallah và không phản ảnh quan điểm chính thức của chính phủ. Tuyên bố nói rằng bài viết tên blog đã được lấy xuống.
Bản tuyên bố nói thêm: “Trong khi chúng tôi đón nhận sự tiến bộ của ông trong quan điểm về quyền phụ nữ và đối thoại giữa các tôn giáo, chúng tôi cũng có những bất đồng sâu xa – nhất là về những lời tuyên bố của ông cổ võ tấn công Israel”.
Bà Guy đã là đại sứ Anh tại Lebanon từ 2006, đã giải thích quan điểm của bà trong một bài mới post trên blog vào thứ Sáu:
“Vấn đề trong việc viết blog ngoại giao là bạn có thể vơi đi nỗi buồn hay gặp rủi ro tranh cãi. Rõ ràng là tôi đã gặp điều sau trong mấy ngày qua. Đây không phải là chủ tâm của tôi. Những bình phẩm của tôi về cố Sheikh Mohammed Hussein Fadlallah bây giờ đã được lấy xuống vì nó đưa tới lộn xộn về chính sách của Anh”.
“Tôi muốn làm sáng tỏ. Tôi không có dính dáng gì tới chuyện khủng bố, dù nó xảy ra bất cứ ở đâu, dưới bất cứ tên ai. Chính quyền Anh đã minh bạch lên án hoạt động khủng bố của Hezbollah. Tôi chia sẻ quan điểm ấy”.
Bà Guy viết hôm thứ Sáu rằng bà biết lời lẽ của bà đã đụng chạm tới nhiều người.
“Bài trên blog của tôi là việc làm cá nhân để bày tỏ vài cảm nghĩ về một nhân vật, trong khi gây tranh cãi, cũng có nhiều ảnh hưởng tới lịch sử Lebanon và là người đã cho hướng dẫn về tinh thần đối với những người Hồi giáo cần giúp đỡ”.
“Tôi thừa nhận là vài lời nói của tôi đã làm dân chúng bực mình. Chắc chắn đây không phải là chủ ý của tôi. Tôi xin lỗi về một cố gắng ghi nhận ảnh hưởng tinh thần quan trọng đối với nhiều người của Sheikh Fadlallah và quan điểm của ông trong phần cuối đời, đã chỉ làm tăng thêm sự ngăn cách chia rẽ trong phần đất phiền toái này của thế giới”.
*
Hai đương sự, Chủ bút CNN và Đại sứ Anh trình bày rõ việc làm của mình. Cấp trên của hai đương sự là CNN và Bộ Ngoại giao Anh cũng đã nói rõ về quyết định của mình. Sau đây là quan điểm của vài người đọc về nội vụ:
Phản hồi thứ 51 của một người tên là Terry ở Washingtonville, New York về bài báo “CNN Drops Editor After Hezbollah Comments” (CNN sa thải Chủ bút sau những bình phẩm về Hezbollah) trên New York Times hôm 7 tháng 7, viết:
Hành động của CNN đáng hổ thẹn. Bà Nasr không thể bày tỏ sự kính phục đối với một giáo sĩ đã đứng dậy cho nữ quyền trong một vùng tràn ngập hận thù để chỉnh đốn lại trật tự hiện tại. Mặc cho Israel ca thán, nếu Sharon không xâm lăng Lebanon vô cớ ngoài mục đích giết thường dân Palestine vào năm 1981 thì đã không có Hezbollah. Ghi nhận rằng chẳng có ai bị sa thải vì đã ủng hộ Netahanyu, người mới hôm qua đã minh bạch đòi hỏi một “Israel Lớn hơn” (Greater Israel) ngoài phạm vi luật quốc tế.
Phản hồi của một người tên Woad về bài “Britain pulls Hezbollah blog post by its ambassador to Lebanon” (Anh Quốc lấy xuống một bài về Hezbollah do đại sứ của họ tại Lebanon post trên blog) viết:
Bạn phải được nói lên sự ủng hộ bất cứ ai, khủng bố hay không, đó là điều quy định bởi tu chính hiến pháp số 1. Mọi sự kém hơn là vi hiến và chống lại Hoa Kỳ. Chỉ vì vài người nào đó trong chính quyền coi một tổ chức là khủng bố không cho chính quyền cái quyền trừng phạt bất cứ ai ủng hộ họ… những hành động đó là phi pháp và vi hiến. Người Mỹ chúng ta có quyền được nói lên lương tâm của mình và bất cứ hành động nào chống lại điều này đều rõ ràng là chống lại Hoa Kỳ và nên phản kháng. Chúng ta không làm gì được về Đại sứ Anh, nhưng là một xứ sở nói rằng mình yêu tự do dân chủ, nước Anh nên tự hổ thẹn về hành động giống độc tài hơn dân chủ trong vụ này.
*
Có nhiều người trong giới truyền thông Việt Nam và Trung Quốc đã mất việc hay khốn khổ vì bài viết của mình, cũng như chuyện lấy xuống những bài đã post trên mạng, là chuyện thường tình. Và đáng chê cười.
Nhưng cũng như về kinh tế, tự do ngôn luận là vấn đề toàn cầu. Cần phải được cảnh giác ở khắp nơi, và sự đáng chê cười cũng cần chia cho khắp nơi, kể cả Anh và Mỹ.
Tham khảo:
http://www.reuters.com/article/idUSTRE6690JU20100710
http://www.cnn.com/2010/WORLD/europe/07/09/britain.cleric.controversy/index.html?section=cnn_latest
http://www.reuters.com/article/idUSTRE66717J20100708
http://www.reuters.com/article/idUSTRE6652JM20100706
http://www.nytimes.com/2010/07/08/business/media/08cnn.html?_r=1&scp=2&sq=Octavia%20Nasr&st=cse
© 2010 Đinh Từ Thức
© 2010 talawas
Bình luận
Không có bình luận (bài “Đinh Từ Thức – Tự do ngôn luận ở phương Tây”)