Phạm Việt Vinh – Chuyện từ nhiệm của một ông bộ trưởng
04/06/2010 | 12:00 chiều | 14 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Văn hoá – Giáo dục
Thẻ: Nguyễn Thiện Nhân
Tháng 4 vừa qua, ông Nguyễn Thiện Nhân đã thôi chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tuy vẫn còn giữ chức Phó Thủ tướng phụ trách các khối giáo dục, đào tạo, văn hoá, thể thao và hoạch định chiến lược phát triển ngành công nghệ thông tin, nhưng về thực chất, ông Nhân đã rời bỏ vai trò lèo lái con tàu giáo dục và đào tạo Việt Nam. Việc lên chức, xuống chức, bãi chức hay từ nhiệm của một chính trị gia là bình thường, nhưng việc thôi chức của ông Nhân lại cho thấy nhiều điều đặc biệt.
Trong hàng ngũ lãnh đạo cộng sản Việt Nam hiện nay, ông Nhân, sinh năm 1953, thuộc lớp người trẻ và có thực học. Lấy bằng tiến sĩ kỹ thuật tại Đông Đức trước đây, sau một thời gian giảng dạy đại học và làm cán bộ quản lý tại thành phố Hồ Chí Minh, ông du học nâng cao trình độ tại Hoa Kỳ. Trước khi đảm lãnh chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, ông đã là Giám đốc Sở Công nghệ và Môi trường và sau đó là Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phụ trách lĩnh vực khoa học và kỹ thuật. Người ta có lý do để tin vào khả năng chuyên môn và trình độ quản lý của ông. Đồng thời, cũng có khá nhiều người đánh giá cao đầu óc cởi mở về chính trị của ông. Trong thời gian ông làm công tác quản lý Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tại Đông Đức trước đây, sinh hoạt của Đoàn Thanh niên đã có nhiều chỉ dấu cởi mở và thông thoáng hơn trước rất nhiều. Trong thời gian đó, có nhiều tin đồn rằng ông đã hoàn tất một luận án nhan đề “Sự lỗi thời của chủ nghĩa Mác-Lênin” nhưng không được cả chính quyền Đông Đức lẫn Việt Nam chấp nhận cho bảo vệ. Người ta có thể cho rằng ông Nhân không thuộc lớp giáo điều.
Những yếu tố tuổi trẻ, học rộng, có khuynh hướng cách tân đã làm cho ông Nhân trở thành một trong những niềm hy vọng cho một số người Việt mong muốn đất nước phát triển. Khi ông đắc cử Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam và nhậm chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo vào năm 2006, không ít người, đặc biệt là trong giới học sinh và sinh viên, đã chờ đón những cải tổ và tiến bộ ít nhất là trên lĩnh vực giáo dục và đào tạo, một trong những vấn đề then chốt nhất và cũng là nhức nhối nhất của quốc gia hiện nay. Có lẽ, trong thâm tâm vị Bộ trưởng trẻ cũng tồn tại những ước nguyện như vậy.
Rồi cuối cùng, sau hơn 4 năm, tất cả đã bị thất vọng bẽ bàng. Là một người được giao phụ trách và lãnh đạo tối cao chương trình cải cách hệ thống giáo dục và đào tạo, nhưng ngày nay, nói tới Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân, người ta chỉ có thể liên tưởng tới những khẩu hiệu “Chống bệnh thành tích trong học tập”, “Chống tiêu cực trong thi cử”, “Chống nạn bằng cấp giả”, hay là “Nói không” với cái này, cái kia… đuợc tung hô rầm rộ nhưng kết quả chẳng đáng là bao. Thiện ý (nếu có) của ông Nhân hoàn toàn không được đi đôi với những chính sách và biện pháp cụ thể. Những khẩu hiệu “Chống” của ông tuyệt đối vô tác dụng trong một xã hội hành pháp, tư pháp thấp kém và bị tham nhũng thống trị. Kết cục là những căn bệnh của hệ thống đào tạo và giáo dục vẫn còn nguyên, thậm chí càng ngày càng nghiêm trọng. Chất lượng giáo dục và đào tạo Việt Nam vẫn ở trong tình trạng thê thảm và càng ngày tụt hậu so với ngay cả các nước trong khu vực. Có nhều lý do đã làm cho ông Nhân thất bại, nhưng về mặt chính sách, có hai hiện tượng khá hiển nhiên:
Thứ nhất, nhà nước Việt Nam nói chung và ông Nguyễn Thiện Nhân nói riêng hình như chỉ nhìn ra những cái để “chống” mà không biết những cái phải “xây”. Khi bắt cả quốc gia nghĩ theo một chủ thuyết (Mác-Lê) lỗi thời, học theo một tư tưởng (Hồ Chí Minh) bị gán ghép một cách khiên cưỡng và đi theo một lề đường (bên phải) kẻ sẵn thì không ai có khả năng đưa ra những chính sách và biện pháp để giáo dục và đào tạo ra những công dân có tư tưởng thực sự tự do, có đầu óc thực sự sáng tạo. Khuyến khích và tạo dựng ra những con người có tư duy độc lập và đột phá là những cái mà nhà nước Việt Nam không hề nghĩ tới và ông Nhân vẫn không dám đề xuất. Với chủ trương và hệ thống giáo dục, đào tạo hiện nay, học sinh, sinh viên Việt Nam sau khi ra trường chỉ có khả năng làm những công dân ngoan ngoãn, những nhà chuyên môn giỏi thực thi, chứ không thể trở thành những con người tiên tiến. Tiếp đó, một bộ phận trong số những con người ngoan ngoãn và chỉ giỏi thực thi đó sẽ quay trở lại làm công tác thầy giáo, giảng viên. Đó là vòng tròn ma quái khép kín của sự lạc hậu.
Thứ hai, điều dễ thấy là ông Nhân đã chỉ lớn tiếng về “cải tiến và nâng cao chất lượng học tập”. Người ta hầu như không thấy những chính sách dứt khoát để cải tiến, nâng cấp hệ thống giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và nâng cao chất lượng giáo viên. Nếu như coi hệ thống giáo dục, đào tạo như một cái cây thì ở đây, nhà nước Việt Nam và ông Nhân đã chỉ quan tâm tới phần ngọn, phần lá mà không chú mục vào phần gốc, phần rễ. Đương nhiên, cách tân một hệ thống giáo dục không phải là một việc dễ dàng, nhưng khi mục đích đào tạo vẫn là “vừa hồng vừa chuyên” để xây dựng “chủ nghĩa xã hội” dưới sự lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối của một đảng, khi nội dung giáo dục vẫn nằm trong tay Ban Tuyên giáo Trung ương thì khó có ai nghĩ tới thay đổi tận gốc rễ tư duy và cấu trúc bộ máy giáo dục, đào tạo lại giáo viên, thay đổi phần lớn nội dung hệ thống sách giáo khoa. Là người hình như đã nhận ra “Sự lỗi thời của Chủ nghĩa Mác-Lênin”, nhưng mặc dù đã là Bộ trưởng, ônh Nhân vẫn không dám động chạm đến một thực tế là học sinh và sinh viên Việt Nam vẫn phải dùng khá nhiều thời gian để nhồi nhét vào đầu một ý thức hệ mà cả thầy lẫn trò đều chẳng ai tin. Thêm vào đó, khi sự xuống cấp về đạo đức trong xã hội và chế độ lương bổng phi lý đã bắt hầu hết đội ngũ giáo viên phải kiếm tiền bằng tay trái thì ý nguyện nâng cao chất lượng đào tạo chỉ là chuyện hão huyền.
Kết quả là sau bao nhiêu năm trống rong cờ mở, sau hàng ngàn các đoàn lãnh đạo, chuyên gia giáo dục đi thăm quan, học hỏi ở những nước tiên tiến nhất, Việt Nam vẫn hoàn toàn không có khả năng sản sinh ra những con người đáp ứng những nhu cầu phát triển cần thiết của xã hội. Song song với tiếng kêu cứu về sự tha hoá đạo đức, những báo động về sự thiếu vắng một đội ngũ công nhân tay nghề cao là thực trạng mà một báo cáo mới đây tại hội thảo khoa học tại Trung tâm Ngoại ngữ Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy: Không một trường đại học nào của Việt Nam đuợc xếp vào hàng 200 trường đại học hàng đầu của Châu Á! Theo những kết quả thăm dò dư luận trong nước vừa qua, rất nhiều người Việt Nam, đặc biệt là giới học sinh, sinh viên đã chuyển những hào hứng, hy vọng khi ông Nhân mới nhậm chức Bộ trưởng thành những thất vọng não nề.
Có nhiều lý do để kết luận rằng việc rời khỏi ghế Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo của ông Nguyễn Thiện Nhân là một sự chạy trốn, một sự đầu hàng. Đối với quốc gia, những tố chất học rộng, tài cao, đầu óc thông thoáng và ngay cả vị trí Bộ trưởng của ông đã hoàn toàn vô tác dụng trong một hệ thống tư duy trì trệ và bị kiểm soát bởi những thế lực mờ ám. Có thể, trong một cơ chế chính trị khác, với khả năng của mình, ông Nhân sẽ có những đóng góp to lớn cho đất nước. Nhưng hiện tại thì không như vậy. Từ trước tới nay, một cơ chế xã hội thông minh hoàn toàn có khả năng tạo ra những vị trí xứng đáng ngay cả cho những con người bình thường. Ngược lại, một thể chế chính trị phi lý luôn đe doạ bóp méo và đè nát ngay cả những bộ não hết sức xuất sắc. Một ví dụ điển hình là Bắc Triều Tiên. Quốc gia này không thiếu vắng những bộ óc cao siêu, nhiều nhà khoa học Bắc Triều Tiên có khả năng chế ra bom nguyên tử và hoả tiễn tầm xa và họ có thể được xếp vào đội ngũ chuyên gia tầm thế giới. Trong khi đó, Bắc Triều Tiên vẫn đắm chìm trong ngu muội và có hàng triệu người đang đói lả. Một hệ thống u mê có khả năng sử dụng những bộ óc cao siêu để dìm chính quốc gia của mình trong nghèo đói.
Từ vài năm gần đây, một bộ phận không nhỏ trí thức Việt Nam tin rằng chỉ với kết quả học tập cao hay với khả năng chuyên môn sâu, họ có thể trở thành một tầng lớp kỹ trị mới đưa đất nước vào hàng giàu mạnh. Sự thất bại của ông Nhân tại Bộ Giáo dục và Đào tạo phải là một minh chứng phá tan ảo tưởng của họ. Bước tiến về phía trước của một quốc gia bao giờ cũng được dẫn dắt bởi những triết lý và tư tưởng đúng đắn. Không thể có một thể chế chính trị thông minh được cấu thành 100% từ những nhà kỹ trị không biết hay không dám động chạm tới chính trị và tư tưởng.
Nhưng, đối với sự phá sản những dự án lương thiện của mình, ông Nhân và những chuyên gia có vị thế khác trong xã hội không thể chỉ đóng vai trò là những nạn nhân. Khi góp sức xây dựng và củng cố chế độ hiện hành, họ cũng chính là thủ phạm. Với vai trò Phó Thủ tướng và Bộ trưởng, ông Nhân cũng là một thành tố trụ cột trong việc kìm hãm, tàn phá những bộ óc và bước đi tích cực cho quốc gia, trong đó có thể có trí tuệ và hành động của chính ông. Sau khi từ nhiệm chức Bộ trưởng, ông vẫn còn giữ chức Phó Thủ tướng, và có thể tới đây, ông không những sẽ không rời khỏi vũ đài chính trị mà còn được trao thêm một trọng trách nào đó. Nhưng với thể chế chính trị hiện nay, ông Nguyễn Thiện Nhân cũng sẽ lại tiếp tục hoàn toàn không có cơ hội mang lại những tiến bộ đáng kể, và những nhận định khá u ám trên đây sẽ vẫn còn nguyên giá trị không chỉ riêng đối với cá nhân ông.
Berlin, 01.06.2010
© 2010 Phạm Việt Vinh
© 2010 talawas
Bình luận
14 Comments (bài “Phạm Việt Vinh – Chuyện từ nhiệm của một ông bộ trưởng”)
@Phùng Tường Vân,
Bạn vàng thân mến của tôi ơi
Đã hứa thì tôi sẽ giữ lời
“Ngu ý” đủ rồi thêm chi nữa
“của tôi” dứt bỏ thẳng tay thôi.
Nguyễn Thiện Nhân không phải từ nhiệm là tự ý rút lui vì cảm thấy không làm được gì cho ngành giáo dục. Điều này không có trong ‘văn hóa’ phục vụ đến hơi thở cuối cùng của Đảng viên ĐCSVN. Tất cả là sự sắp xếp của Trung Ương Đảng để đưa ông này làm nhiệm vụ khác, có thể là Bộ trưởng Ngoại giao thay Phạm Gia Khiêm sẽ về hưu.
Nguyễn Thiện Nhân có bằng cấp sáng giá hơn mấy Đảng viên trung ương khác, nhưng cũng chỉ lợi dụng nó để thăng tiến chức tước, chớ có tài ba lỗi lạc hay chí lớn gì. Giữ rất nhiều chức vụ, thăng quan tiến chức lẹ, nhưng có thành quả đáng kể gì? Chẳng qua là nhờ hệ COCC, lý lịch tốt. Có đặc điểm là hay “nổ” sảng.
Mới hay, thời buổi này “ngu ý” chạy đầy đường, cứ ra ngõ là coi chừng dẫm phải:
Này nhé:
-ngu ý của thằng đánh máy quên từ ngang ngược
-ngu ý thức/ngủ canh chừng hòa bình thế giới
-ngu ý về các bãi chim ỉa
-ngu ý 50 năm sau ai ký nấy lo trách nhiệm
-ngu ý trị giá 150 triệu USD
-ngu ý xin tụt quần trước tòa
-ngu ý CA chỉ biết còn đảng, còn mình
-ngu ý cho thuê rừng đầu nguồn lấy rau muống
-ngu ý Shinkansen(新幹線)
-ngu ý “nguyện” gìn giữ chữ vàng
-ngu ý về con cháu tài giỏi sẽ trả nợ
-ngu ý lỗ lãi chỉ là dự đoán
-ngu ý chắc chắn Quốc hội sẽ hoàn toàn ủng hộ
-ngu ý nuôi 2 vạn tiến sĩ trong 10 năm
-ngu ý làm người ai lại chẳng tham?
-ngu ý về chuyện ghét nhất là sự giả dối
-ngu ý về chuyện người ta chạy chức, chạy quyền, người ta đâu có nói với ai mà có thể biết được?
-ngu ý về các vi phạm ở ta, chưa ai chết nên khó xử lý hình sự!
-ngu ý về chuyện dân bức xúc chủ yếu với các vụ việc nhỏ (chỉ ở mức quan hệ của cán bộ với dân)
-ngu ý về chuyện nhà nước đã phân công người phát ngôn cả rồi
-ngu ý về chuyện không thể để tài nguyên nằm đắp chiếu
-ngu ý về nhiều hành vi nước ngoài coi là bình thường nhưng chúng ta lại coi là tham nhũng
ngu ý về mỗi chiến thắng của Nga đều là chiến thắng của chính Việt Nam
-ngu ý rằng Tần Thủy Hoàng xưa nếu không quyết liệt thì làm sao để lại Vạn Lý Trường Thành?
…
Toàn là những ngu ý cao tốc cả!
Thư Giãn.
@HTS
Bạn Hoàng chân thật của ta ơi
Nếp ấy quen rồi cứ việc “chơi” !
Thẩy là “thư giãn” cho nhau cả,
“Lề phải” chen nhau, đếch biết cười !
Ngu ý của ai ?
Kính chào ông quan toà Phùng Tường Vân,
Ông thẩm phán Phùng Tường Vân đã phán một câu “xanh rờn” với ông Hoàng Trương Sa như sau:
…”Ngu ý” chỉ có thể là(của) “mình” (thôi) bạn ơi !
______________________________
Ý chời! Ông thẩm phán ơi! Đó là cách hiểu ngầm thời xa xưa, gọi là ăn nói “thâm thuý, văn hoa, bóng bẩy, nhẹ nhàng” đấy! Nhưng mà ở thời kỳ A Còng (@) hiện đại này, càng ngày truyền thông càng phát triển trên Internet thì có thể:
…”Ngu ý” là của người khác …không nhất thiết là của mình.
Tôi cũng có thể dựa vào “ngu ý của người khác” để viết bài phản biện mà. Không tin thử hỏi các ngài bộ trướng hay các ông cán lớn trong guồng máy Nhà Nước ta xem, chiêu thức “dựa hơi vào ngu ý cấp lãnh đạo” là nghề của chàng, đúng không ?
GÓP VUI VÀO
„Của tôi“ – chỉ muốn rõ ra,
Chứ không sai lệch như là „THAM-THĂM“;
„Chình ình“ chiếm hết chỗ nằm,
Thì „tham-thăm“ biết gửi găm (gắm) nơi nào?
Khi vui, cũng … góp vui vào.
Bạn Phùng Tường Vân thân mến,
Rất cám ơn bạn đã nhiều lần nhắc nhở tôi về cái cách tôi thường viết “theo ngu ý của tôi”, mà bạn nghĩ là viết thừa hai chữ “của tôi” vì khi mình viết “ngu ý” thì chỉ là của mình chứ ai vào đây nữa.
Tôi hoàn toàn đồng ý là bạn nói không sai, nhưng xin có đôi lời thưa với bạn và mong bạn thông cảm. Trước nhất là xin lỗi đã không trả lời lần nhắc nhở đầu tiên của bạn cách đây đã lâu lắm rồi. Vì tôi không hiểu tại sao trong gần nửa năm, tôi chỉ có thể vào đọc talawas, nhưng không thể nào “đăng nhập” để góp ý được. May gần đây nhờ có anh bạn chỉ cho một mẹo vặt, tôi mới đăng nhập được để vào góp ý lại như xưa.
Trở lại mấy chữ ““theo ngu ý của tôi”, thì tôi thiển nghĩ viết như vậy chỉ có DÀI HƠN nhưng hoàn toàn KHÔNG SAI, dù chỉ cần viết “theo ngu ý” là đủ. Không hiểu sao cứ mỗi khi viết “theo ngu ý” như bạn nhắc nhở (rất đúng), tôi lại cảm thấy nó thiếu thiếu cái gì ấy, và trong lòng có chút bất an, khi nghĩ ngộ nhỡ, có người lại hiểu lầm mình nói ngu ý của người khác thì bỏ mẹ. Thôi mình cứ chắc ăn rằng đấy là ngu ý CỦA TÔI cho nó bảo đảm. Có lẽ thói quen khó đổi chăng? Có lần tôi nhớ lời khuyên của bạn và viết “theo ngu ý”, nhưng nghĩ tới nghĩ lui, lại phóng tay thêm vào hai chữ “của tôi” trong hai dấu ngoặc, thành ra là “theo ngu ý (của tôi)”, trông còn rườm rà hơn. Có điều may là không chỉ riêng tôi mà còn khá nhiều người cũng bị cái “bệnh” viết thừa này.
Mong rằng từ nay tôi sẽ cố gạch bỏ thẳng tay hai chữ “của tôi” thân thương này (đã theo tôi gần trọn đời) để làm vui lòng người bạn già quý hóa Phùng Tường Vân của tôi.
Phùng Vân thân quý, bạn vàng ơi
“Ngu ý của tôi” thành nếp rồi
Nhưng nay nể bạn đành cắt ngắn
Hai dòng lệ ứa chực tuôn rơi.
@Hoàng Trường Sa
Bắt lỗi “tham” viết ra “thăm”
Nhưng xem bạn vẫn chưa chăm văn mình
Câu đầu có lỗi chình ình :
“Ngu ý” chỉ có thể là(của) “mình” (thôi) bạn ơi !
thân ái,
Tôi có hai điều thiển nghĩ xin phép trình bày về ông Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân:
1- Ông ấy ở trong hàng ngũ lãnh đạo Đảng tất biết rõ ông được phép làm tới đâu, độc đảng mà. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo là một chức vị quan trọng nhất nhì của đất nước, đâu phải chuyện đùa. Đã nhắm làm không nổi hoặc bị bó tay không làm được thì đừng nhận cho rách việc.
2- Lãnh đạo tài ba là phải biết nhìn xa trông rộng. Cách làm việc như ông thì ai ở trong Đảng cũng có thể làm (cũng tuyên bố lung tung như ông TT Dũng chống tham nhũng vậy) rồi chẳng thay đổi được gì mà còn tệ hại hơn trước nữa là khác. Nhắm làm không xong thì lẳng lặng rút lui êm, từ nhiệm! Vậy mà gọi là tài ba ư? Thật là khôi hài!
Cái thời của chúng tôi khi nghe tới những câu chữ “đẹp trai, học giỏi, con nhà giàu (có đứa lại thêm “đá banh giỏi”) là cứ lăn ra mà cười, vì nó mang quá chi lộ liễu màu sắc nâng bi chọc quê (hồi đó chúng tôi chưa biết chữ khen đểu) vì vậy tôi không biết những phẩm chất nhặt được trong bài như “tuổi trẻ, tài cao, học rộng, cởi mở, thông thoáng hơn trước nhiều…” cho ông Nguyễn Thiện Nhân có phải “diễn” với bối/ngữ cảnh như hay gần như thế không.
Khỏi phải so những tiêu chuẩn “tuổi trẻ, tài cao, học rộng” mà tôi tin chắc rằng những thứ đó có rất nhiều trong xứ Việt Nam chứ đâu riêng gì chỉ cho ông Nhân, cái định dạng nó nằm ở những “tiêu chí” khác.
Bài viết nói “có nhiều tin đồn” như những huyền thoại đểu đểu cho những kẻ cả tin. Con người “trình độ” nhận thức những căn bệnh của hệ thống ông ra cáng đáng gách vác trách nhiệm mà để rồi ngày hôm nay những thứ đó “thậm chí càng ngày càng nghiêm trọng” đến mức bài viết nói đến “một sự chạy trốn, một sự đầu hàng”, tôi thì không nghĩ thế vì ông có “đánh” gì đâu mà “đầu hàng”, lại càng không phải là “chạy trốn”, dựa vào những thực tế đã thấy trong quá khứ về ông mà đoán rằng ông đương dọn đường cho tương lai bởi ông là người thức thời, thức quá đáng và ít ngủ đến nỗi lưu manh như chuyện ở đây:
http://vietnamnet.vn/giaoduc/2006/12/648875/
Vâng! Lưu manh dù rằng nó mang cái nhãn rất chính trị “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”.
Cái hệ thống đó rất khốn nạn và nhiều người đòi đổi nó đi từ bao lâu nay không lẽ bây bây giờ bài viết đưa “người trách nhiệm” ra trách hệ thống “cà chớn” này mà những “dự án lương thiện” của ông không thành công? Kỳ quá vậy?
[…] http://www.talawas.org/?p=20988 […]
Sự phá sản của cuộc hôn nhân giữa chuyên chính và kỹ trị đã được minh chứng từ lâu qua sự trì trệ của khối XHCN mà cuối cùng dẫn tới sự sụp đổ của toàn hệ thống. Thế hệ của ông Nhân là thế hệ được đào tạo theo tư duy kỹ trị lúc hưng thời nhất. Có thể thời thế và thực trạng đã ông Nhân nhận ra để chối bỏ phần chuyên chính nhưng vẫn bám giữ chặt tinh thần kỹ trị. Quyết định luận theo lối tư duy này, được áp dụng một cách hồ hởi và khoa trương, đã đẻ ra những chính sách ngu ngơ như đào tạo 20000 tiến sĩ cho Việt Nam đến 2020 mà quên đi phần nhân sự chuyên môn ở bậc thấp hơn như các cán sự, kỹ sư. Để đến năm 2020 Việt Nam sẽ trở thành một nước công nghiệp thì một triệu cán sự kỹ thuật và vài ngàn kỹ sư thiết kế cần thiết hơn là hai mươi ngàn tiến sĩ để làm nghiên cứu. Một sản phẩm mới và độc đáo được làm ra có thể tạo công ăn việc làm cho biết bao nhiêu người. Hiển nhiên chúng ta vẫn rất cần những tiến sĩ xuất sắc để khai phá giữ môi trường nghiên cứu, mở đường và duy trì giáo dục cao cấp ở trình độ cao.
Nhiều tiến sĩ quá và nhiều tiến sĩ không làm đúng công việc của mình lại tai hại hơn hết. Hãy thử quan sát các công ty có liên hệ tới quân sự ở Mỹ thì sẽ thấy một ví dụ thê thảm. Thập niên 80 đã bơm một lượng lớn các tiến sĩ kỹ thuật vô những công ty này để làm công việc nghiên cứu phục vụ nhu cầu chiến tranh. Khi nhu cầu quân sự được tái phối trí lại sau chiến tranh lạnh thì số lượng các tiến sĩ này dư ra và được chuyển qua làm công việc thiết kế trong những công ty mới được dân sự hóa. Nhưng tư duy nghiên cứu và tư duy thiết kế, vốn đòi hỏi những quyết định kỹ thuật chính xác cấp thời để có được sản phẩm mới đáp ứng thị trường, quá khác nhau nên giới TS này thất bại nặng nề trong công việc thiết kế. Nhưng với thâm niên và thứ bậc cao trong công ty cùng với sự kiêu ngạo về một tầng lớp ưu đẳng, giới này đã làm mọi cách dơ bẩn để tồn tại, kể cả vi phạm sự liêm chính trí thức và thậm chí biến những bộ phận kỹ thuật của công ty thành mạng lưới an sinh xã hội của riêng mình. Hậu quả là toàn thể công ty lại phải tiếp tục lệ thuộc vào những sảm phẩm đời cũ để sống và công ty mất dần tính cạnh trạnh. Giới quản trị sống trong ác mộng trong khi nhân viên thấy công ty mình cứ teo dần. Nhiều công ty đã sụp đổ vì không có sản phẩm mới đáp ứng được thị trường.
Trao vận mệnh quốc gia vô hẳn tay một giới nào đó rất nguy hiểm. Một chủ nghĩa đề cao riêng biệt một giới nào đó chỉ là một chủ nghĩa chết người. Một quốc gia khó sụp đổ hơn một công ty, nhưng cứ sống lay lắt hoài thì còn khổ hơn nữa. Nhân loại đã tìm ra và thực hiện một phương thức cân bằng xã hội thông qua chế độ dân chủ đã hơn hai trăm năm nay, trong khi Việt Nam vẫn tự trói mình vô một cơ chế cứng nhắc với những tư duy lệch lạc.
Ông Nguyễn Thiện Nhân đã từng phạm nhiều lỗi lầm nghiêm trọng khi còn tại chức (Bộ Trưởng Bộ Giáo Dục và Đào Tạo):
1)- Cuối năm 2007, ông đã từng đưa ý kiến ghi rõ số tiền nợ “học bổng Nhà Nước” lên mảnh bằng sinh viên khi mới ra trường, ý muốn ép họ phải thanh toán nếu không sẽ không có cơ hội tìm việc làm. Đây là một chuyện bất nhân không thể tha thứ được cho cương vị một ông Bộ Trưởng Giáo Dục, dẫu rằng đó chỉ là “ý kiến” không thôi.
2)- Ông không hề có tác động gì cả trên hội đồng bộ trưởng để tìm cách đưa sinh viên trẻ mới ra trường vào làm trong những công trình công nghiệp nặng (Khai khoáng, hạ tầng cơ sở, nhà máy) để cho họ có cơ hội học nghề và phát triển tài năng để sau này đứng ra cáng đáng bảo trì bảo quản các công trình đó. Hai dự án khai khoáng Bauxite trên Tây Nguyên đều giao toàn bộ cho nhà thầu TQ, họ tự ý nhập lậu hơn 700 lao động phổ thông (nghề tạp dịch, không chuyên môn), coi như 700 sinh viên ra trường bị mất chỗ. Nhà máy Vedan thải chát độc ra sông Thị Vải, Nhà Nước không hề có ý can thiệp để sinh viên trẻ hay kỹ sư giỏi vào làm việc học kinh nghiệm để giúp nhà máy tìm phương án giải quyết. Vấn đề kiện tụng bồi thường nông dân là việc phụ, việc chính yếu quan trọng là phải đưa người trong nước vào làm việc sát cánh các công ty ngoại quốc để họ được đào tạo tay nghề, ông Nhân không làm được chuyện này thì ông ngồi ghế Bộ Trưởng Giáo Dục làm gì?
Kết luận: Dẫu sao nguyên nhân chính đưa đến tình trạng suy đồi giáo dục hiện nay là toàn bộ tập thể lãnh đạo Đảng và Nhà Nước không có tư cách để quản lý đất nước, họ không hề do dân bầu lên, “danh không chính thì ngôn làm sao thuận”, do đó đối nội bên trong thì “Thượng bất chính, thì Hạ tắc loạn”, đối với bên ngoài họ bị khinh thường vì họ không có danh nghĩa chính đáng để đại diện 85 triệu người dân. Tình trạng này càng để lâu càng nguy hiểm cho an ninh đất nước.
Theo ngu ý của tôi, bài này của tác giả Phạm Việt Vinh nêu ra nhiều nhận định chính xác về nền giáo dục VN hiện nay cũng như lý do của sự thất bại của ông Nguyễn Thiện Nhân trong việc ông cố gắng cải tổ giáo dục. Thật ra, lỗi của ông Nhân không nhiều, vì trong cơ chế xơ cứng hiện nay dưới chế độ toàn trị mà mọi chính sách lớn nhỏ đều do một nhúm nhỏ những cá nhân bất tài và tham nhũng trong Bộ Chính Trị ĐCSVN quyết định cả, thì dù có tài và thiện chí đến mấy đi chăng nữa cũng rất khó thay đổi hiện trạng. Cần phải thay đổi toàn diện cơ chế và triết lý giáo dục cũng như hành chánh, chính trị v.v…, nghĩa là phải thay đổi nhà cầm quyền CSVN hiện nay bằng những người thật sự tài đức do nhân dân bầu ra, phải có một nền chính trị đa nguyên, đa đảng trong đó các đảng phái cạnh tranh nhau để được người dân trao quyền lãnh đạo đất nước qua các cuộc ứng cử và bầu cử công khai, công bình và tự do, thì lúc đó họa may mới trông mong giải quyết được những yếu kém về mọi mặt hiện nay ở VN, trong đó giáo dục là một.
Tôi nhận ra một “khuyết điểm” nhỏ của tác giả Phạm Việt Vinh (một người gốc miền Nam thuộc VNCH trước đây giống tôi) là ông có vẻ SÍNH dùng các từ mới từ miền Bắc nhập vào Nam sau năm 1975, như “chất lượng”, “cách tân”, “đảm lãnh”,v.v… Nhưng, tôi thiển nghĩ, khi đã dùng các từ “mới” này thì nên dùng cho đúng như kiểu người miền Bắc đã dùng, chứ không nên sử dụng sai, như khi tác giả viết “chuyên gia giáo dục đi thăm quan” (sic) trong khi, nếu tôi không nhầm, thì phải viết là “chuyên gia giáo dục đi THAM QUAN”, tức là đi thăm viếng và quan sát để thưởng thức hay học hỏi điều mới lạ, hay thắng cảnh v.v…