Đỗ Anh Thơ – Trên bể bơi Ba Đình
03/06/2010 | 12:02 chiều | Chức năng bình luận bị tắt ở Đỗ Anh Thơ – Trên bể bơi Ba Đình
Category: Tạp văn
Thẻ: bể bơi Ba Đình > phản tư
Những năm tháng cuối 1980 đầu 1990, còn sung sức, tôi tập trung vào công việc phản tư, tìm ra những cái sai của mình, từ bỏ công việc dự báo theo phương pháp tuyến tính, duy ý chí của mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa “dự báo năm sau bao giờ cũng phải phát triển cao hơn năm trước một bước”, từ bỏ trong đầu mình những lý thuyết xơ cứng, những điều vô bổ, tôi chuyển sang nghiên cứu lý thuyết tiêu trưởng theo kinh Dịch và tư tưởng Lão Trang… bởi vậy đầu óc tôi rất căng thẳng, mệt mỏi do đau đớn phản tư… Tôi thường phải phóng chiếc xe Honda 82 second hand lên Câu lạc bộ Ba Đình để thư giãn, đi bộ, tập bấm huyệt, tán gẫu, tập bơi rồi làm một chầu bia hơi.
Nhiều hôm tôi đi xe đạp, đạp xe từ từ, qua trước mặt lăng Hồ Chí Minh, tới dinh chủ tịch và quan sát. Cảnh đổi gác của bộ đội bảo vệ lăng vẫn diễn ra nửa tiếng một lần, như buổi ban đầu, nhưng có quan sát thật kỹ thì ta mới thấy đang có sự “đổi mới”: trang phục của các anh. Nó một thời cũ vàng ố do Liên Xô sụp đổ, nay đang được thay mới bằng vải kaki Pe/Co, trắng tinh, theo công nghệ dệt nhập của tư bản. Các chậu hoa sứ to hơn, đẹp hơn, như vũ nữ khoe những cánh tay nõn nà, tràn đầy sức sống hơn, môi đỏ thắm hơn, đang múa lượn, đang dâng hoa cho Người.
Mọi vật hiện ra trong tôi như một cuộn phim sinh động: từ một kiến trúc đồ sộ có trụ cao như đền đài La Mã, che khuất cả chùa Một Cột nghìn năm, rồi thoắt hiện ra trước mắt tôi, cảnh lăng mộ Khải Định trang trí họa tiết lai căng bằng những mảnh gốm sứ Á Âu, đến cảnh điêu tàn của lăng Gia Long, Minh Mạng, Tự Đức… Tôi dắt xe đạp đi, nhiều khi như một kẻ mộng du, vô hồn qua trụ sở Trung ương Đảng… tới cổng Câu lạc bộ Ba Đình lúc nào không biết.
Khi chợt tỉnh, thấy cổng Câu lạc bộ chưa mở, nhưng các cụ phần đông là cán bộ ngoại giao, đại tá, thiếu tướng quân đội nghỉ hưu đã tề tựu, tranh nhau ghi tên trước, để được đánh những séc cầu lông hay tennis sớm nhất.
Tôi đủng đỉnh vào trong, cất xe, vừa đi bộ vừa chờ bạn. Một lát sau bạn tập đến, chúng tôi chọn một gốc xà cừ to để ngồi bấm huyệt. Nó thường là cây xế ngay cổng sau của hội trường Ba Đình. Vừa tập chúng tôi vừa tán gẫu. Chủ đề thường xoay quanh chuyện tán gái thời trẻ, có người còn bật mí chuyện các cụ tìm gái thời mở cửa. Nhưng rôm rả nhất vẫn là chuyện tham nhũng của mấy ông to, những căn nhà, biệt thự trang trại… nơi này nơi nọ, chuyện ông này lên ông kia xuống trong đại hội đảng sắp tới.
Chuyện của chúng tôi khá sốt dẻo, bởi vì đa số đã từng trải một thời, lại quen biết nhiều. Có hôm chúng tôi đang tập và tán gẫu với nhau, bỗng có mấy vị đại biểu quốc hội, đi theo cổng của câu lạc bộ để vào cổng sau hội trường. Có đại biểu nhận ra bạn quen trong chúng tôi, dừng lại để bắt tay. Sau cái bắt tay vội vàng đó, chúng tôi nhìn ra đường thì mới thấy, té ra các vị đi cổng này là để tránh dân từ Nam Định, Thái Bình lên, từ Cần Thơ, Hậu Giang ra, đang tụ tập tìm chờ đại biểu của tỉnh mình, địa phương mình để đưa đơn kiện.
Xong bấm huyệt, chúng tôi xuống bể bơi. Tôi thường quẩn quanh ngụp lặn chỗ nước nông rồi bấu vào thành bể và… lại tán gẫu.
Có lần nhân vụ việc nông dân Thái Bình biểu tình, tôi như một cuồng sĩ không tưởng, đang nói thao thao bất tuyệt về mâu thuẫn của một nền kinh tế thẩm thấu nhiều lao động với nền kinh tế trí thức hàm lượng chất xám cao ở nước ta. Phải làm sao nâng cao trình độ nông dân, công nhân lên để họ từ bỏ cái liềm, cái búa thô sơ mà tiến lên với robot và máy tính… thì mới có cơ may thoát nghèo. Đúng lúc đó, có một ông bơi qua dừng lại nghe. Tôi nhận ra đấy là ông Lê Thành, nguyên bí thư tỉnh ủy Nam Định thời tôi còn dạy ở trường KT3, nay là trưởng ban nông nghiệp trung ương đảng.
Tôi hơi chột dạ của một thằng tép riu to mồm. Bởi vì nghe phong thanh nhiều ông trong trung ương đang muốn dẹp “cái loa công thần” của các cụ ở Câu lạc bộ Ba Đình này.
Nhưng mấy ngày sau, ông Lê Thành bám lại bên thành bể bơi cùng với tôi và thân mật trao đổi:
“Những nhận định của anh rất đúng. Tôi đã có lần tuyên bố trước trung ương là: nếu các đồng chí không thật sự muốn lắng nghe nông dân, giải quyết tốt vấn đề nông dân… thì rồi tôi đây rồi cũng sẽ vác cờ theo họ đi biểu tình đó!”
Mấy hôm sau ông Lê Thành còn cử một phó ban đến tận nhà để nghe thêm ý kiến của tôi. Nhưng hình như sau đó ông bị thất sủng vì những quan điểm giải quyết vấn đề nông dân, và ông đã về hưu.
Khi bể bơi Ba Đình dời về Nhà in Tiến Bộ ở 175 Nguyễn Thái Học, tôi không gặp ông Lê Thành nữa. Mấy năm sau, đi qua hội trường Ba Đình, tôi gặp một người bại liệt ngồi xe lăn. Nhận ra ông Lê Thành, tôi cúi chào, nhưng trông ông đã đờ đẫn và không nhận ra tôi nữa.
Tôi chép miệng: “Năng lực và độ dài phản tư của con người ta bị hạn chế bởi trình độ và tuổi tác nên ngắn ngủi vậy sao? Và chỉ có những cái đầu bã đậu, không biết đau nỗi đau nhân tình thì cứ sống dai, sống khỏe mãi sao?”
© 2010 Đỗ Anh Thơ
© 2010 talawas
Bình luận
Không có bình luận (bài “Đỗ Anh Thơ – Trên bể bơi Ba Đình”)