Bùi Tuấn Linh – Lãnh đạo từ phía sau và kỷ niệm 1000 năm Thăng Long
17/05/2010 | 7:00 sáng | 3 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long
Thẻ: Hồ Gươm > Hoàng thành Thăng Long
Trang blog của tạp chí Harvard Business Review bắt đầu tháng 5 với loạt bài mới mang chủ đề “diện mạo mới của lãnh đạo trong tương lai.” Loạt bài này sẽ kéo dài trong 6 tuần và sẽ được sử dụng trong một hội thảo vào tháng Sáu do ba giáo sư của trường kinh doanh Harvard là Nitin Nohria, Rakesh Khurana, và Scott Snook tổ chức.
Lãnh đạo từ phía sau
Một trong số những bài viết này là “Lãnh đạo từ phía sau” (Leading from Behind) của Linda Hill, giáo sư trường kinh doanh Harvard. Giáo sư Hill tin rằng “hiện nay và trong mười năm sắp tới, những nhà lãnh đạo hiệu quả nhất sẽ lãnh đạo từ phía sau chứ không phải là những người dẫn dắt cuộc chơi.” Giáo sư Hill trích lời một câu của cố Tổng thống Nelson Mandela trong đó ông so sánh nhà lãnh đạo giỏi với người chăn gia súc: “anh ta đứng đằng sau bầy gia súc, để cho những con nhanh nhẹn nhất đi lên phía trước và cả đàn theo đuôi. Chúng đều không nhận ra rằng thực ra chúng luôn bị người chăn gia súc phía sau điều khiển.”
Việc thế giới ngày càng thay đổi theo hướng phát huy sáng kiến từ dưới lên thông qua việc xây dựng và phát triển các cộng đồng mở đòi hỏi một mô thức lãnh đạo mới. Giáo sư Linda Hill cho rằng các phẩm chất không thể thiếu của lãnh đạo như xây dựng tầm nhìn và hoạch định chiến lược vẫn cần phải được coi trọng. Tuy nhiên, nếu chúng ta muốn tìm kiếm và thúc đẩy sáng tạo ở quy mô toàn bộ tổ chức hoặc cộng đồng thì việc nói rằng “lãnh đạo là người đặt ra mục tiêu và dẫn dắt mọi người đi đến mục tiêu đó” không còn phù hợp nữa. Mô hình lãnh đạo cũ có vẻ như đã bắt đầu lạc hậu trong bối cảnh thế giới phẳng.
Giáo sư Linda Hill nêu và phân tích hai thành tố chính của lãnh đạo từ phía sau. Thứ nhất, lãnh đạo phải đảm bảo rằng tổ chức của mình có đủ năng lực và sẵn sàng để sáng tạo. Yếu tố then chốt ở đây là việc xây dựng được các cộng đồng mà mọi người đều muốn trở thành thành viên. Các công ty công nghệ lớn mà chúng ta thấy hiện nay như Google, Digg, Facebook, Twitter, Amazon, Apple đều gây dựng thành công ấn tượng và nhanh chóng của mình dựa trên các cộng đồng mở của họ. Các cộng đồng này có chung mục đích, giá trị và các nguyên tắc, quy định về việc trao đổi thông tin, giải quyết vấn đề và cùng sáng tạo ra nội dung và giá trị chung.
Thành tố thứ hai của lãnh đạo từ phía sau là người lãnh đạo phải có khả năng tổ chức cần thiết để tham gia và thúc đẩy quá trình sáng tạo trong tổ chức và cộng đồng của mình. Ba kỹ năng cần thiết của phương thức lãnh đạo mới này là: khơi nguồn sáng tạo (creative abrasion – tạo ý tưởng thông qua trao đổi và tranh luận), phát triển sáng tạo (creative agility – xây dựng, nuôi dưỡng và hoàn thiện ý tưởng), và giải pháp sáng tạo (creative resolution – ra quyết định có tính đến sự tham gia của các bên khác nhau).
Những nhà lãnh đạo kiệt xuất biết dẫn dắt từ phía sau sẽ có cách tư duy và các kỹ năng lãnh đạo rất khác với những nhà lãnh đạo truyền thống. Họ cũng sẽ lãnh đạo tổ chức và cộng đồng của họ theo những mô hình hoàn toàn mới. Giáo sư Hill kết thúc bài viết ngắn của bà bằng câu hỏi rằng liệu chúng ta đã biết tìm kiếm và phát triển những nhà lãnh đạo với phương thức lãnh đạo mới và biết tận dụng sáng tạo của cộng đồng hay chưa.
Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long
Cũng trong những tuần đầu tiên của tháng 5, lãnh đạo thành phố Hà Nội quyết định tạm dừng lát đá xanh vỉa hè hồ Gươm chỉ một tháng sau khi triển khai. Cùng ngày 10/5, thành phố cũng dừng làm đường để cứu Hoàng thành Thăng Long. Điều đáng lưu ý là cả hai quyết định này đều được đưa ra tương đối muộn. Phải chờ đến lúc “các cụ lão thành cách mạng, cán bộ và nhân dân” gửi thư báo động và “khẩn thiết đề nghị” bảo tồn di tích thành Thăng Long thì thành phố mới nghĩ đến việc “tổ chức mời các chuyên gia chuyên ngành đánh giá tại chỗ về giá trị và tham mưu đề xuất phương án giải quyết.”
Đây tuyệt nhiên không phải lần đầu tiên Hà Nội nghĩ ra việc phải hỏi ý kiến dân… sau khi ra quyết định. Chắc chúng ta đều chưa quên quyết định xây khách sạn trong công viên cách đây chưa lâu. Đây đều là những ví dụ về phương thức lãnh đạo và ra quyết định kiểu cũ mà bài viết “Lãnh đạo từ phía sau” của Giáo sư Linda Hill đề cập đến. Đặc điểm chung của phương thức lãnh đạo này là người lãnh đạo ra quyết định đơn phương và tìm cách áp đặt hoặc thuyết phục những người đi theo thực hiện quyết định này. Theo Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch Hà Nội, dự án làm đường trên di tích Hoàng thành đã được phê duyệt từ 4/2006 mà không có ý kiến của Sở. Có vẻ như không những thành phố Hà Nội không tham khảo ý kiến của người dân và báo chí mà thậm chí còn không tham khảo ngay chính các cơ quan có chức năng trong nội bộ mình.
Khắc phục một quyết định sai không bao giờ là vấn đề đơn giản. Ông Hoàng Hồng Phương, Phó giám đốc Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm cho biết giải pháp cho vấn đề lát đá xanh ở Hồ Gươm là từ ngày 11/5, “sẽ đặt pano và hòm thư để người dân và các cơ quan đóng góp ý kiến, giúp ban quản lý rút kinh nghiệm trước khi làm tiếp. Sau khi tổng hợp ý kiến người dân, nếu được làm tiếp, dự án sẽ thực hiện đồng loạt theo hướng từ Thủy Tạ và Lò Sũ đi lên để hoàn thành việc lát vỉa hè trước 30/7.” Còn đối với đoạn di tích Hoàng thành hiếm hoi còn sót lại từ thời Lê sơ, chúng ta đành phải ngậm ngùi tự an ủi theo kiểu AQ: Cứu Hoàng thành Thăng Long: “Muộn nhưng còn kịp”
Tuy hướng giải quyết này của thành phố đã mang tính cầu thị nhưng tư duy lãnh đạo truyền thống vẫn còn rất rõ. Ông Phương không hề nhắc tới một khả năng thứ hai (về mặt lý thuyết) hoàn toàn tương đương với khả năng thứ nhất là dự án có thể không được làm tiếp sau khi đã tổng hợp ý kiến của người dân. Tuyên bố của ông Phương phân tích kỹ thực ra chỉ là một cố gắng để đối phó nhằm thuyết phục người dân và báo chí về một quyết định đã được đưa ra từ trước mà thôi.
Áp dụng mô hình lãnh đạo mới?
Nếu là người tư vấn cho Hà Nội về dự án 1000 năm Thăng Long và đọc về phản ứng của dư luận từ trước đến nay với tất cả những thay đổi dù là nhỏ nhất xung quanh hồ Hoàn Kiếm, từ tu sửa tháp Rùa đến trồng sen ở Hồ, từ khách sạn Vàng đến tòa nhà Hàm Cá Mập và mới đây là tòa nhà EVN, có lẽ giáo sư Linda Hill sẽ gợi ý Hà Nội một việc rất đơn giản mà hiệu quả là tham vấn với các ban ngành của thành phố, báo chí và người dân trước khi đưa ra những quyết định “nhạy cảm” này.
Cả ba kỹ năng cần thiết mà giáo sư đề cập đến trong bài viết “Lãnh đạo từ phía sau” là khơi nguồn sáng tạo, phát triển sáng tạo, và giải pháp sáng tạo đều có thể được phối hợp nhuần nhuyễn ở đây. Hà Nội có thể thành lập một trang web để lấy ý kiến người dân hoặc thông báo rộng rãi trên các phương tiện thông tin công cộng về kế hoạch tu sửa (bước một – khơi nguồn). Sau đó, Hà Nội có thể để cho các bên liên quan (người dân, báo chí, các nhà sử học, kiến trúc, môi trường, du lịch, v.v…) tự tranh luận và làm sáng tỏ vấn đề (bước 2 – phát triển). Cuối cùng, Hà Nội chỉ việc tổng hợp các ý kiến đóng góp và tranh luận và đưa ra quyết định một cách minh bạch và hợp lý (bước 3 – giải pháp). Thực ra, lãnh đạo từ phía sau giúp người lãnh đạo “nhàn” hơn rất nhiều do tranh thủ được nguồn lực và sức sáng tạo của cộng đồng.
Đã đành lãnh đạo không phải là việc thực hiện tất cả ý muốn của người dân. Nhưng lãnh đạo tuyệt nhiên không phải là việc đưa ra quyết định một chiều rồi mới tìm cách áp đặt hoặc thuyết phục các bên liên quan, trong đó có người dân, đồng ý. Để kết thúc bài viết này, tôi xin trích lại một tuyên bố của ông Nguyễn Quốc Tuấn, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội về việc tại sao Hà Nội cần thay đổi quang cảnh Hồ Gươm. Ông Tuấn nói: “Một gia đình có con gái lấy chồng cần quét vôi nhà cửa, Hà Nội dịp kỷ niệm 1000 năm cũng cần có sự thay đổi cho đẹp, sáng sủa hơn. Tốn kém về kinh tế song được về đối ngoại.” Để tránh việc đưa ra quyết định gây tranh cãi để rồi phải hủy bỏ gây lãng phí thời gian và nguồn lực, có lẽ đã đến lúc Hà Nội bắt chước một việc rất đơn giản của nhiều gia đình có con gái ở tuổi cập kê. Đó là trước khi quét vôi nhà cửa chuẩn bị cho lễ cưới, họ đều hỏi con gái mình xem cô ấy muốn gì.
© 2010 Bùi Tuấn Linh (Johns Hopkins)
© 2010 talawas
Bình luận
3 Comments (bài “Bùi Tuấn Linh – Lãnh đạo từ phía sau và kỷ niệm 1000 năm Thăng Long”)
Nhân mấy bố nói chuyện gả con gái, rồi sính những chuyện “thế giới phẳng” phằng phăng, “pour être franc” để thư giãn xin giới thiệu những đường dẫn này (tiếng Pháp) cho những ai muốn về tắm biển Đông nên sửa soạn tinh thần cho thật kiên trì, riêng tôi thì đã “bó tay” chấm lâu rồi.
http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000000207525&dateTexte=
http://www.vina-pix.com/dossiers/description-mariage-entre-francais-et-vietnamien-d-mariage.html
http://vosdroits.service-public.fr/F930.xhtml
Vài dòng chỉ qua là để xin mọi người chú ý đến chuyện nhỏ này thôi.
*(Publication des bans
Les bans doivent être publiés à la mairie du (des) domicile(s) des futurs époux pendant une durée de 10 jours.
Le mariage ne peut donc pas être célébré avant le 11ème jour.
Xin được tạm chuyển ý chính sang tiếng Việt như sau:
Yết thị công báo (chuyện cưới) cho mọi người rõ (biết) phải được đăng tải ở tòa thị chính, nơi cư trú của cặp vợ chồng trong tương lai, trong thời gian 10 ngày.
Lễ cưới hỏi chỉ có thể được tổ chức sau thời hạn này.)*
Có thể gọi đây là những chuyện “minh và bạch” chứ không phải chuyện “đặt đâu ngồi đó”.
Cũng Nhân Tâm Ấy Há Văn Hóa Nào
Vậy, cái “nhân tâm ấy” nó là cái giống gì vậy, xin thưa nó không ra khỏi chuyện “máu tham hễ thấy hơi đồng ($) thì vẽ thêm ra” còn văn hoá ấy là cái văn hoá như đã thưa đôi lần “chợ chưa họp kẻ cắp đã đến đầy” đó thôi, chả có “lãnh đạo” (mẹ) gì đâu ạ ! Xin lỗi về những “nhời nhẽ” không tao nhã chút nào của tôi .
Trích:
– Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Quốc Tuấn nói về việc tại sao Hà Nội cần thay đổi quang cảnh Hồ Gươm: “Một gia đình có con gái lấy chồng cần quét vôi nhà cửa, Hà Nội dịp kỷ niệm 1000 năm cũng cần có sự thay đổi cho đẹp, sáng sủa hơn. Tốn kém về kinh tế song được về đối ngoại.”
Vậy là cụ bà Hà Nội đã lên xe bông sau 1000 năm nằm chờ phò mã.
Phải làm đám cưới sao cho linh đình, làng trên xóm dưới phải nức lòng ghen tỵ, làm cho họ nhà (nước) ta được nở mày nở mặt, tốn kém bao nhiêu không thành vấn đề. Quan trọng là phải thật đỉnh! Cho xứng danh là cái “tràng an” có một không hai trong khu vực và trên thế giới. Đồng thời, góp phần tăng kích thước của cánh hoa quảng bá trong cái hoa năm cánh của Bộ Ngoại giao.