talawas blog

Chuyên mục:

Trần Vũ – Charles, Maxime và Barbara

08/05/2010 | 11:00 sáng | 2 Comments

Tác giả: Trần Vũ

Category: Chiến tranh Việt Nam, Thế giới
Thẻ: > > >

65 năm ngày chấm dứt Thế chiến II tại châu Âu 08/5/1945-08/5/2010

Trong lịch sử, cái chết của nền Đệ Tam Cộng hòa Pháp khá giống với cái chết của nền Đệ Nhị Cộng hòa Nam Việt.

Hai cái chết diễn ra cấp kỳ trong vòng vài tuần lễ: Quân đội Pháp buông súng sau 43 ngày giao tranh và Quân lực VNCH buông súng sau 55 ngày giao chiến. Cả hai quân đội đều được xem là hùng mạnh và đông đúc: Quân đội Pháp với tiếng tăm lừng lẫy từ sau trận Verdun dàn 105 sư đoàn lên mặt trận Đông Bắc đương đầu với quân đội Đức; quân đội Cộng hòa Nam Việt lên đến 1 triệu binh sĩ từng đánh tan các đợt tấn công biển người của Bắc quân vào An Lộc, Kontum. Chiến trận bùng nổ từ ngày 10 tháng 5 đến 22 tháng 6-1940 quân Pháp đầu hàng. Chiến trận bùng nổ từ ngày 10 tháng 3 đến ngày 30 tháng 4-1975 quân Nam Việt đầu hàng.

Tất cả khởi đầu giống nhau. Các xa đoàn Panzer của Guderian, Hoth, von Kleist và Rommel đánh thủng vùng rừng rậm Ardennes, chiếm Sedan rồi lao về miền duyên hải cắt đường lui binh của Liên Lộ quân Anh-Pháp đã sang Bỉ. Các sư đoàn của Văn Tiến Dũng đánh thủng cao nguyên, chiếm Ban Mê Thuột và cắt đường lui binh của Quân đoàn 2 từ Pleiku về Nha Trang. Sụp đổ dây chuyền và tan rã sau đó.

Hai cái chết của hai nền Cộng hòa còn giống nhau trên mặt chính trị: Cùng bị Hoa Kỳ bỏ rơi. Sau khi thủ đô Paris thất thủ, lui về Bordeaux, chủ tịch Hội đồng các Bộ trưởng Paul Reynaud đích thân gửi thư cho Roosevelt khẩn thiết yêu cầu viện trợ, gửi vũ khí và máy bay sang cứu giúp một nền dân chủ Tây Âu chống phát-xít. Trong phiên họp chính phủ cuối cùng, Reynaud tuyên bố: “Tout depend de la réponse de Roosevelt à mon dernier télégramme.” (Tất cả tùy thuộc vào phúc đáp của Roosevelt đối với công điện khẩn của tôi)[1]. Roosevelt nhã nhặn từ chối: Hoa Kỳ, tuy cùng chí hướng, không can thiệp vào nội tình châu Âu[2]. Tuyệt vọng, Reynaud bàn giao quyền hành cho thống chế Pétain. Rồi Pétain, như đại tướng Dương Văn Minh, chấp nhận buông súng. Vài tháng sau dân Pháp bắt đầu hát: “Maréchal, nous voilà, devant Toi, le Sauveur de la France…” (Thống chế, chúng tôi đây, đứng trước Người, Người đã cứu nguy nước Pháp). Hai triệu rưỡi binh sĩ Pháp sẽ vào trại tập trung cải tạo và đế quốc Pháp sẽ vĩnh viễn đánh mất vị thế kiểm soát ½ thuộc địa trên thế giới.

Một cách gián tiếp, chính Adolf Hitler giúp Mặt trận Việt Minh giành chính quyền rồi chiến thắng quân viễn chinh. Vì với các phong trào ái quốc Việt Nam nỗ lực giành độc lập tùy thuộc vào hai điều kiện: sự trợ giúp từ bên ngoài của một đế quốc và sự suy yếu bắt buộc của quân Pháp. Thiếu một trong hai điều kiện trên, sẽ không thể giành độc lập. Trung Hoa của Mao Trạch Đông sẽ giúp sức, nhưng nếu quân đội Pháp  – với 130 sư đoàn chính quy[3] và 9 thiết giáp hạm, 19 tuần dương hạm nặng, 8 tuần dương hạm nhẹ, 28 khu trục hạm, 70 tiềm thủy đĩnh[4], 3000 chiến xa[5] và 1500 máy bay[6] – không thảm bại thì đủ sức ngăn Nhật Bản vào Đông Dương và với 1/5 lực lượng đủ sức đánh tan 7 sư đoàn chủ lực[7] của quân đoàn tác chiến Việt Minh về sau.

Một cách kỳ quặc, chính Hoa Kỳ cùng với Liên quân Anh khi trợ giúp Hồng quân Sô-viết qua ngả Bắc Băng Dương và Ba Tư, từ 15 tháng 8-1941 đến 31 tháng 5-1945 đã vận chuyển đến hải cảng Mourmansk và vùng Caucase 12.000 chiến xa, 22.000 máy bay, 376.000 quân xa, 35.000 mô tô, 51.500 xe jeep, 5.000 súng chống chiến xa, 473 triệu viên đạn, 350.000 tấn thuốc nổ[8] cùng với số lượng khổng lồ lương thực, nguyên vật liệu đã vô tình tự ngăn cấm chiến thắng của chính quân đội Hoa Kỳ tại Triều Tiên và Nam Việt.

Lịch sử là một sự ràng buộc. Còn đối với dân chúng? Dân chúng Pháp thù ghét dân Đức trong hai thập niên, ít nhất về mặt tình cảm. Cho đến khi ca khúc “Göttingen” của Barbara ra mắt công chúng vào năm 1964, được xem là một trong những ca khúc đầu tiên và nổi tiếng, biểu hiện sự hòa giải Pháp-Đức.

Khác dòng nhạc phản chiến, “Göttingen” của Barbara chấp nhận cầm lại vũ khí một khi phải chiến tranh bảo vệ chính quốc gia mình, tuy vẫn khóc than cho những đứa bé ở Göttingen, là một thành phố của kẻ thù truyền kiếp.

“Göttingen” là một tác phẩm của phía thắng trận trao tình thương cho dân Đức gây hấn bại trận. Dưới nền Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp, những tác phẩm như “Göttingen” sẽ không hiếm, như trường hợp “D’Allemagne” của Patricia Kass về sau.

Nền Đệ Tam Cộng hòa Pháp đã chết đi để chuyển sang nền Đệ Tứ Cộng hòa rồi Đệ Ngũ Cộng hòa, và chính dưới những nền Cộng hòa này mà những nghiên cứu như của Benoist Méchin từng theo Đức hay những hồi ký như của Maxime Weygand nguyên tổng tư lệnh lục quân Pháp đầu hàng 1940 đã có thể xuất bản. Ngược chiều lịch sử, họ vẫn có tiếng nói.

Charles de Gaulle (1942)

Trường hợp Weygand tiêu biểu: Ngay khi Charles de Gaulle, gương mặt lãnh đạo hàng đầu và chính thống của lịch sử Pháp viết hồi ký, Weygand đã viết ngay tập Đọc “Hồi ký Chiến tranh” của tướng De Gaulle[9] nhằm phê phán cách nhìn của De Gaulle mà theo Weygand là sai. Đến chết, Weygand yêu cầu phục hồi thống chế Pétain đã đầu hàng Đức. Weygand không bị xem là vi phạm điều luật 88 xuyên tạc lịch sử và còn được mời làm thành viên của Hàn lâm Viện Pháp cho đến khi qua đời. De Gaulle với tất cả uy tín, quyền hành và ảnh hưởng, không trấn áp Weygand. Sau khi lên nắm chính quyền, De Gaulle không thu hồi khối lượng sách và hồi ký của Weygand.

Nền Cộng hòa Nam Việt ngược lại, chết đi để vĩnh viễn tiến lên Chủ nghĩa Xã hội Không tưởng mà thời kỳ quá độ dường như mỗi lúc một quá độ vẫn chưa cho phép bất kỳ những tiếng nói không chính thống nào được quyền lên tiếng. Khi yêu cầu phục hồi Pétain, cựu đại tướng Maxime Weygand quên mất dưới chính thể Vichy của Pétain, De Gaulle bị kết án tử hình vắng mặt và không một “bất đồng chính kiến” nào với Pétain được viết sách. Maxime Weygand chết năm 1965 ở vào thời điểm quyền uy nhất của De Gaulle mà tập Đọc “Hồi ký Chiến tranh” của tướng De Gaulle do Weygand viết, vẫn được trích dẫn trong giới nghiên cứu sử.

Những cái chết của những nền Cộng hòa giống nhau: Chúng chôn theo sự tự do ngôn luận.

Còn Barbara? Tình yêu vẫn trổ hoa ở Göttingen.

2 tháng 5, 2010

© 2010 Trần Vũ

© 2010 talawas

___________________

Phụ lục

Barbara – Göttingen

Bien sûr, ce n’est pas la Seine,
Ce n’est pas le bois de Vincennes,
Mais c’est bien joli tout de même,
A Göttingen, à Göttingen,

Pas de quai et pas de rengaines,
Qui se lamentent et qui se trainent,
Mais l’amour y fleurit quand même,
A Göttingen, à Göttingen,

Ils savent mieux que nous, je pense,
L’histoire de nos rois de France,
Hermann, Peter, Helga et Hans,
A Göttingen

Et que personne ne s’offence,
Mais les contes de notre enfance,
“Il était une fois” commencent,
A Göttingen,

Bien sûr, nous avons la Seine,
Et puis notre bois de Vincennes,
Mais, Dieu, que les roses sont belles,
A Göttingen, à Göttingen,

Nous, nous avons nos matins blêmes,
Et l’âme grise de Verlaine,
Eux, c’est la mélancolie même,
A Göttingen, à Göttingen,

Quand ils ne savent rien nous dire,
Ils restent là à, nous sourire,
Mais nous les comprenons quand même,
Les enfants blonds de Göttingen,

Et tant pis pour ceux qui s’étonnent,
Et que les autres me pardonnent,
Mais les enfants ce sont les mêmes,
A Paris ou à Göttingen,

Ô faites que jamais ne revienne,
Le temps du sang et de la haine,
Car il y a des gens que j’aime,
A Göttingen, à Göttingen,

Et lorsque sonnerait l’alarme,
S’il fallait reprendre les armes,
Mon coeur verserait une larme,
Pour Göttingen, Pour Göttingen…

Bản dịch tiếng Việt của Trần Vũ

Dĩ nhiên rồi em, không phải sông Seine
Vẫn không phải rừng Vincennes,
Dù sao vẫn đẹp,
Ở Göttingen, và ở Göttingen,

Không cầu tàu, không điệu hát nhàm tai
Oán than rồi kéo dài,
Nhưng tình yêu vẫn trổ hoa,
Ở Göttingen, và ở Göttingen,

Anh nghĩ, những người bạn Đức biết rõ hơn chúng ta,
Lịch sử của những vì vua Pháp,
Như Hermann, Peter, Helga và Hans,
Ở Göttingen

Mà Không ai xúc phạm nhau,
Mà những câu chuyện cổ tích tuổi thơ,
“Ngày xưa” bắt đầu,
Ở Göttingen,

Dĩ nhiên, chúng ta có sông Seine,
Rồi rừng Vincennes nữa,
Nhưng, trời ơi, những khóm hoa hồng đẹp làm sao,
Ở Göttingen, và ở Göttingen,

Chúng ta có những buổi sáng tái,
Và linh hồn xám của Verlaine,
Họ, chính là nỗi u sầu,
Ở Göttingen, và ở Göttingen,

Khi lũ trẻ không biết nói gì với chúng ta,
Chúng đứng đó, mỉm cười,
Dù sao chúng ta vẫn hiểu,
Những đứa bé tóc vàng của Göttingen,

Mặc kệ những ai ngạc nhiên,
Và những ai vui lòng tha thứ cho anh,
Những đứa bé đều như nhau,
Ở Paris hay ở Göttingen

Làm sao đừng bao giờ diễn lại,
Thời đại của máu và hận thù,
Có những người anh thương,
Ở Göttingen, và ở Göttingen,

Khi còi hụ báo động,
Nếu phải cầm súng trở lại,
Trái tim anh sẽ nhỏ giọt nước mắt,
Cho Göttingen, vì Göttingen…

Version Đức ngữ

[1] William L. Shirer, La chute de la troisième Republique, Nxb Stock, 1970

Version phụ đề Anh ngữ

[2] Benoist Méchin, La bataille de France, Nxb Albin Michel, 1956

[3] Maurice Gamelin, Servir, Nxb Plon, 1947

[4] Jean Trogoff, Les grandes dates de la guerre sur mer, 1939-1945, Nxb Imprimerie Bretonne 1950

[5] Henri Michel, La seconde guerre mondiale, Les succès de l’Axe 1939-1943, Nxb Presses Universitaires de France, 1968

[6] Raymond Cartier, La seconde guerre mondiale, 1939-1942, Nxb Presses de la Cité, 1980

[7] Đến 1954, Quân đoàn chủ lực Việt Minh bao gồm các sư đoàn 304, 308, 312, 316, 320, 325, 351

[8] B. Schofield, Les convois de Russie, Nxb Presses de la Cité, 1965

[9] Maxime Weygand, En lisant les mémoires de guerre du général De Gaulle, Nxb Flammarion, 1955

Bình luận

2 Comments (bài “Trần Vũ – Charles, Maxime và Barbara”)

  1. vantruong viết:

    Cách tiếp cận sự chuyện khá lạ. Hình như nghệ sĩ bao giờ cũng nhanh nhạy hơn và đi trước thiên hạ, nhưng Pháp là Pháp, de Gaulle là de Gaulle, ceci dit “On ne peut comparer que des choses comparables” nên mang đám đỉnh cao ngu xuẩn CSVN ra so sánh thì có hơi quá ảo tưởng không?

  2. Trung Nu Hoang viết:

    “Những cái chết của những nền Cộng hòa giống nhau: Chúng chôn theo sự tự do ngôn luận…” (T. Vũ)

    Kết luận rất ngắn mà thật “hết ý”, khi so sánh nền Cộng Hòa Đệ Tam của Pháp quốc với nền Cộng Hòa Đệ Nhị của (Quốc gia) Việt Nam.

    Có khác chăng là về sau ở Pháp, “Weygand không bị xem là vi phạm điều luật 88 xuyên tạc lịch sử và còn được mời làm thành viên của Hàn lâm Viện Pháp cho đến khi qua đời. De Gaulle với tất cả uy tín, quyền hành và ảnh hưởng, không trấn áp Weygand. Sau khi lên nắm chính quyền, De Gaulle không thu hồi khối lượng sách và hồi ký của Weygand…” (quote)

    Cho thấy rõ sự hành xử đối với kẻ “phạm tội” trong các chế độ Đế quốc, Tư bản vẫn có chỗ nhân bản và đẹp đẽ hơn nhiều so với các nước XHCN (ưu việt!) nhỉ?

  • talawas - Lời tạm biệt

  • Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam… đọc tiếp >>>