Liêu Thái – Khi hỏi “Mình là ai?”
24/04/2010 | 6:00 sáng | 20 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Quan hệ Việt-Trung
Thẻ: Chủ nghĩa dân tộc > Đỗ Ngọc Bích
“Mình là ai?”
Nói là gần đây nhưng có lẽ cũng lâu lắm rồi, cứ mỗi khi trò chuyện với bạn bè, người thân, nhắc một chút đến chuyện thời sự, chuyện chính trị và đặc biệt là chuyện có tính dân tộc, quốc gia thì người khơi ra câu chuyện thường nhận câu trả lời: “Thôi đừng nhắc chuyện ấy làm gì, mình là ai mà nói chuyện đó?” Và kết quả là không thể nói được gì hoặc nói thêm sẽ gây ra phiền hà, khó chịu. Và có thể mất cả tình bạn. Người nghe chuyện không đồng tình và người khơi chuyện rơi vào trạng thái cô đơn.
Xa hơn một chút, những người có ý hướng đấu tranh cho nhân quyền, dân chủ, đấu tranh cho dân tộc, lãnh thổ, lãnh hải trước thế lực ngoại bang và trước thái độ ngoại giao ít nhiều nhún nhường của nhà nước Việt Nam thì rơi vào tình trạng bị xem là nổi loạn, không bình thường, chống đối chính quyền, phản động… Và kết quả là họ phải ngồi tù hoặc bị giám sát, an ninh bản thân trở nên khủng hoảng… (Trường hợp Lê Thị Công Nhân, Nguyễn Tiến Trung, Phạm Thanh Nghiên… là những ví dụ điển hình.)
Trong lúc đó, dù cố nhìn hay ngẫu nhiên người ta cũng có thể thấy khá nhiều thái độ khác nhau khi nhắc đến vấn đề nhân quyền, dân chủ, dân tộc, quốc gia, lãnh thổ, lãnh hải… Việt Nam.
Nhưng, có lẽ hai thái độ dễ nhận ra và thường nhìn thấy nhất: Bất bình, không thỏa hiệp, phản đối, đấu tranh; Và chấp nhận, đặt mình vào tư thế thấp cổ bé họng hoặc toàn tri và thừa nhận đại tự sự hiện hữu.
Bất bình, không thỏa hiệp, phản đối, đấu tranh
Phần lớn những hành động bất bình, không thỏa hiệp, đấu tranh đều xuất phát từ ý thức dân chủ, ý thức độc lập, chủ quyền về lãnh thổ, lãnh hải quốc gia và từ khát khao một nền dân chủ, tiến bộ, bắt nhịp cùng những tiến bộ, văn minh thế giới… (Điều này thể hiện trên những luận điểm trong các bài viết, hành động xuống đường biểu tình, kêu gọi bảo vệ Trường Sa, Hoàng Sa của những nghệ sĩ, trí thức…).
Đương nhiên là không ngoại trừ một số (rất) ít có dấu hiệu quá khích, có khuynh hướng bùng nổ theo kiểu dân tộc cực đoan, nhầm lẫn giữa phe nhóm và dân tộc!
Có thể nói khuynh hướng trên bùng vỡ đa chiều kích, đa phương diện, đa lĩnh vực, từ văn hóa, kinh tế, xã hội, giáo dục cho đến văn học nghệ thuật, triết học, lịch sử và chính trị. Biểu hiện rõ nhất trên các lĩnh vực này là thái độ phản tư, soi xét, phân tích lại một cách kĩ càng, thấu đáo những gì được xem, được mặc định là đại tự sự, là giá trị ổn định, là chân lý.
Hệ quả của hành động phản tư, xét lại là sự đánh thức một số đông nhìn lại thực trạng bản thân (về mặt ý thức hệ), thực trạng cộng đồng, dân tộc, quốc gia (về mặt dân chủ, nhân quyền, tiến bộ…). Có cách/cái nhìn mới hơn, rộng hơn và ý thức dân chủ khác trước rất nhiều. Xã hội, cộng đồng không còn là một khối đóng băng, trì trệ hay bảo thủ, mà thế giới trong mỗi người được nhìn theo hướng mở.
Nhưng đồng thời, những khó khăn, khó chịu và bất an từ phía thủ đắc giá trị đóng băng, đại tự sự, hay “chân lý” cũng tăng lên rất nhiều. Điều này dẫn đến hệ quả có những cuộc bắt bớ, tra khảo và xếp loại đạo đức công dân một cách không bình thường!
Và những người theo khuynh hướng Bất bình, không thỏa hiệp, phản đối, đấu tranh vẫn tiếp tục con đường họ đã chọn.
Chấp nhận, đặt mình vào tư thế thấp cổ bé họng hoặc toàn tri
Có thể nói đây là trường hợp của số đông. Mà số đông này xuất phát từ nhiều nguồn, trong đó đáng kể nhất là những người ít học, có trình độ học thức bình dân học vụ, với cái nhìn quanh quẩn nơi bụi chuối, mụt măng, đám ruộng cày, con trâu đi trước cái bừa theo sau… Và hơn hết là những người nông dân vừa trải qua một cuộc chiến tranh khốc liệt, sự sống và cái chết đối với họ chỉ cách nhau trong tích tắc, nhu cầu lớn nhất của họ là làm để tồn tại, mọi chuyện thời sự, chính trị, xã hội gì gì đó (mà họ không đủ kiến thức, hiểu biết để quan tâm) thì… mặc!
Và một số ít, nhưng cái số ít này lại có sức lan tỏa không nhỏ, đó là thành phần trí thức (ngoại trừ những trí thức yêu nước, yêu dân tộc và thức thời, tỉnh thức trước vận mệnh quốc gia…), có lẽ phải nói: “Trí thức hèn nhát”, luôn run sợ tương lai, lo sợ quyền lợi cá nhân, quyền lợi dòng họ bị lấy mất… nên thái độ của họ là thỏa hiệp, chấp nhận, thậm chí cam chịu những gì chướng tai gai mắt.
Số còn lại tuy ít nhưng lại là thành phần điều hành xã hội, đó là không ít những công chức, đảng viên Đảng Cộng sản, họ là những người bảo thủ theo nhiều nghĩa, trong đó không ngoại trừ lý tưởng cộng sản của họ. Thực chất, lý tưởng lại là khái niệm mơ hồ nhất mà họ cố tình không nhắc đến, vì lẽ, nếu thật sự có lý tưởng thì nạn tham nhũng, hối lộ, tham ô, gây lũng đoạn tài sản quốc gia sẽ không diễn ra. Có lẽ, đã đến lúc nói rằng chữ lý tưởng của những người cộng sản hiện nay quá hiếm hoi và với một số người đó là cái áo lễ, cái vỏ bọc cho ý đồ không tốt đẹp! (Những vụ tham ô, tham nhũng gây chấn động, gây tổn hại tại sản của nhân dân như Epco Minh Phụng, Tamexco, PMU 18 và mấy vụ gần đây… đều liên quan trực tiếp đến đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam).
Còn một số rất ít nhưng lại có khả năng làm xôn xao dư luận và “chăn dắt” người ít hiểu biết hơn. Đó là thành phần “trí thức toàn tri”.
Sở dĩ nói họ có khả năng làm xôn xao dư luận vì những vấn đề của “trí thức toàn tri” nêu ra thường có tính thời sự, có vẻ quan trọng, “đao to búa lớn”, dẫn chứng hùng hồn (nhưng chưa chắc chính xác!), phủ đầu đối phương hoặc chí ít cũng tác động, gây hiệu ứng (có thể theo hướng cực đoan, cận chân lý) đến suy nghĩ của nhiều người. Và nói nhóm toàn tri có khả năng “chăn dắt” bởi vì cách giải quyết vấn đề có phần (nếu không nói là rất) võ đoán của họ khiến một bộ phận không nhỏ độc giả bị lung lay tư tưởng, hiểu nhầm và có nguy cơ bị triệt tiêu lòng kiên định bởi nghe theo những khẳng định vốn rất mù mờ (nếu chịu khó đọc thật kĩ và suy ngẫm) trong một hệ thống luận điểm, luận cứ được sắp xếp mạch lạc, tưởng là đáng tin cậy của họ.
Trường hợp gần đây nhất, dễ nhận ra nhất là bài viết “Một cách nhìn khác về tinh thần dân tộc” của chị Đỗ Ngọc Bích trên BBC, với những luận điểm:
Trong vài năm gần đây, người dân Việt Nam, ở trong nước cũng như ở hải ngoại thường lên tiếng bài xích nhà nước cộng sản Việt Nam, bênh vực những blogger dũng cảm đấu tranh vì Hoàng Sa – Trường Sa, rên rỉ rằng nhục quá vì Việt Nam dần dần cứ dâng đất cho Trung Quốc v.v.
Dân Việt Nam ở hải ngoại, đặc biệt là những người thuộc chính quyền Việt Nam Cộng hòa phải tị nạn sau biến cố tháng 4/1975 ‘ghét’ nhà nước cộng sản Việt Nam và nhà nước cộng sản Trung Quốc từ xưa thì rõ rồi.
Trung Quốc đã hỗ trợ Bắc Việt Nam rất lớn trong cuộc chiến tranh Việt Nam, ‘đánh bại’ người Mỹ và ‘lật đổ’ chính thể Việt Nam cộng hòa…
Những thanh niên này hầu hết đều lớn lên vào những năm 1980, chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa dân tộc có điều khiển của nhà nước Việt Nam sau cuộc chiến tranh biên giới 1979, bài xích Trung Quốc, tố cáo Trung Quốc ‘hơi nhiều.’
Họ không nhận ra được rằng Việt Nam thực ra cũng là một phần trong da thịt của Trung Quốc, chia sẻ nguồn gốc văn hóa và tư tưởng, và nhận được khá nhiều ân huệ từ Trung Quốc trong suốt hơn 20 năm chiến tranh (1950-1975)…
Cho dù Trung Quốc giúp Việt Nam là vì tính toán chính trị của họ, được giúp đỡ để chiến thắng cũng là điều tốt mà ‘mình nên nhớ’. Câu “yêu ai yêu cả đường đi, ghét ai ghét cả tông ti họ hàng” trong tình huống này có lẽ đúng.
Điều này làm tôi liên tưởng tới hàng vạn người Trung Quốc trong những năm 1990 đã là nạn nhân của cái gọi là “state-controlled nationalism” (chủ nghĩa dân tộc có sự điều khiển) khi họ đấu tranh lên án Nhật vì những điều đã xảy ra trong chiến tranh thế giới thứ II, đòi công bằng và chủ quyền với Nhật Bản…
Những thanh niên đó đã quá bị ảnh hưởng bởi tư tưởng chống Nhật trong Trung Quốc những năm dưới quyền Mao.
Khi tình hình đất nước thay đổi, họ không thay đổi kịp. Mao đã từng tuyên truyền rằng trong vụ thảm sát Nam kinh, hàng chục vạn người Trung Quốc đã bị giết, nhưng gần đây con số thống kê đó đã được đem ra xem xét lại về tính xác thực của nó…
Người dân Việt Nam bắt nguồn từ Trung Quốc, Vua của Việt Nam cũng khởi tổ từ người Trung Quốc, coi vua Trung Quốc như anh như cha… từ Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh, hay Lý Công Uẩn, rồi các gia tộc họ Trần, Lê, Nguyễn, v.v…
Chúng ta đã bao giờ tự hỏi mình xem lịch sử Việt Nam mà chúng ta học có đúng là lịch sử không?
Những blogger đấu tranh cho chủ quyền lãnh thổ đã bao giờ đọc Đại Việt Sử Ký (Lê Văn Hưu), Đại Việt Sử Lược (tác giả khuyết danh thời Trần), hay Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Ngô Sĩ Liên), hay Việt Nam Sử Lược (Trần Trọng Kim,) ở dạng nguyên bản, chưa qua biên soạn, cắt xén chưa?
Có lẽ, khi đọc những dòng này của chị Ngọc Bích, người có kiến thức lịch sử mỏng sẽ thấy mình có vấn đề về kiến thức, đâm ra hoang mang, ngại nói; người có ý chí đấu tranh dân chủ, có trang bị kiến thức căn bản sẽ thấy có gì đó vô lý và bị xúc phạm vì được/ bị xếp vào diện/ thành phần vệt nối của thanh niên Trung Quốc của những năm 90 thế kỉ trước; còn những trí thức, học giả có lòng tự trọng sẽ thấy bực bội, nổi giận (những bài phản biện thể hiện rõ điều này) trước bài viết mang hơi hướm “toàn tri” của chị Bích.
Trong trường hợp này, ranh giới giữa toàn tri và ba phải rất mong manh, khó nhận dạng!
Thử hỏi do đâu? Phải chăng do mặc cảm nội tại?
Trở lại với câu hỏi “Mình là ai?”, có lẽ cũng nên nhắc đến tính mặc cảm nội tại nơi mỗi cá thể con người, vì nó cũng là nguyên nhân, xuất phát điểm của câu hỏi này.
Và, có mối liên hệ nào giữa các hành vi, phản ứng của các nhóm trên với mặc cảm nội tại?
Đương nhiên, đã là con người, dù ở nghĩa nào, tầng bậc nào đi nữa vẫn luôn tiềm ẩn trong họ một vết thương, một nỗi mặc cảm mà chỉ đến lúc hợp lý nhất sẽ tự hiển lộ, thành hình và “hoạt động”.
Có thể nói rằng những “hiện tượng” trên đây đều bắt nguồn từ những mặc cảm, thứ mặc cảm cá nhân, mặc cảm xóm làng, mặc cảm dòng tộc, cộng đồng và cao hơn một chút là mặc cảm dân tộc, quốc gia đã ăn sâu vào máu thịt, lưu cửu từ đời này qua đời khác và có dịp thì trội lên, tỏ rõ bản chất của nó. Lúc đó, mặc cảm đi từ suy nghĩ đến ngôn ngữ, biến thành một định đề: “Tôi là ai?”, “Mình là ai?”.
Và khi ông/ bà/ anh/ chị/ chú/ thím/ bác/ ta… nêu lên một vấn đề gì đó, nói ra một ý kiến gì đó về cộng đồng hay dân tộc, quốc gia, trong họ đã hình thành từ trước ý thức: Mình là ai? Nói để làm gì? Nói sẽ đến đâu? Mình nhận gì sau khi nói? Nói ai nghe?… Những phản ứng nêu ở phần trên cũng không thoát ngoài trật tự này! Nó xuất phát từ trăn trở, quyền lợi và an ninh cá nhân. Chính xuất phát điểm của nó thể hiện tầm vóc của người nêu câu hỏi “Mình là ai?”.
Cũng có những mặc cảm làm con người lớn ra, có tầm vóc hơn, và có nỗi mặc cảm làm con người trở nên nhỏ bé, thấp kém. Vì lẽ: mặc cảm hình thành và bị chi phối bởi tư tưởng.
Giá trị của câu hỏi “Mình là ai?”
Có những trường hợp, khi người ta tự hỏi “Mình là ai?”, câu hỏi đưa người hỏi đến tầm cao tư tưởng, đến đỉnh cao minh triết, đến giá trị nhân loại, cống hiến, phụng sự cho cộng đồng. Nhưng cũng có những trường hợp, khi đặt ra câu hỏi ấy, vô hình trung rơi vào luẩn quẩn của những quyền lợi cá thể, quyền lợi phe nhóm và sự sợ hãi… Đẩy con người lùi về tâm thế hèn nhát, tư thế nhược tiểu và có nguy cơ lây lan, ảnh hưởng đến sĩ khí, lòng tự trọng của mỗi dân tộc nói riêng và của con người nói chung!
© 2010 Liêu Thái
© 2010 talawas
Xin lỗi quí vị, trong góp ý (lúc 26/04/2010 4:21 chiều) của tôi viết thiếu mất một chữ “không”. Xin quí vị đọc lại như sau:
Bauxite VN có đăng lại bài này với lời dẫn khá chia sẻ nhưng trong bài không thấy có câu ” Trường hợp Lê Thị Công Nhân, Nguyễn Tiến Trung, Phạm Thanh Nghiên… là những ví dụ điển hình.)” so với bản ở đây.
(http://boxitvn.wordpress.com/2010/04/26/khi-h%E1%BB%8Fi-%E2%9Cminh-la-ai%E2%9D/#more-4789)
@Thanh Nguyễn (TN) 26/04/2010 lúc 5:26 chiều:
Tôi rất đồng tình với bác TN. Hoà hợp hòa giải kiểu gì mà miệng thì hô hào HHHG, một tay thì đập phá tượng / bia kỷ niệm của người ta, một tay khác thì lăm lăm còng số 8 cho những ai nói động tới chỗ sai trai của mình, nói lên ý kiến “lề trái”? HHHG kiểu gì lại bịt mồm bịt miệng những đại trí thức trong IDS không cho người ta góp ý kiến xây dựng đất nước? HHHG trước hết phải xuất phát từ thành ý của Nhà Nước VN. Khi tâm đã thành, ý đã thiện thì lòng người ắt phải xoay chuyển. Trường hợp chung là thế. Riêng với đảng CSVN, từ 60 năm qua, bị mang tiếng là lật lọng, trí trá đối với các đảng phái/ đảng viên thuộc thành phần tạm gọi chung là phía quốc gia, thì sự thành ý cũng phải nhiều hơn gấp bội mới có thể hóa giải niềm NGHI NGỜ trong họ. Vẫn biết rằng HHHG là giải pháp cần có, đối sách cần làm trước hiện tình của đất nước vơi họa xâm lăng chực chờ ở biên giới phía Bắc, cũng như ở Biển Đông, nhưng quả bóng đang ở phía NN/VN chứ không ở phía người Việt QG, đặc biệt là những người VN ở ngoài nước. Xin hãy LÀM thực với thành ý, hơn là hô hào suông, dù 100 năm cũng chẳng có chút hiệu quả nào. Chúng tôi đã khôn nhiều nên cũng cảnh giác cao hơn nhiều, nhờ ở sự mưu mô thủ đoạn của quý vị, trải qua kinh nghiệm nhiều năm, từ nhiều thế hệ đàn anh của chúng tôi đến nay!
@Sac.Nguyễn:
Nếu như anh chỉ dừng lại ở mức độ mình cùng da vàng mũi tẹt, cùng một bọc trăm trứng, “mình là dân tộc VN”, thì tiến trình đó chỉ xảy ra trong dải đất hẹp chữ S và nhận xét của anh sẽ không luận bàn rộng ra mà làm gì. Đằng này, anh mở rộng biên độ của nó rất bao la và mênh mông quá, thì sự phân định ranh giới thiện ác cần phải nêu ra để hầu phù hợp với cái cao cả của khái niệm đồng loại mà anh Sac.Nguyen đã nắn nót viết hoa.
Việc ông Liêm ở San Jose về ôm hôn đồng chí Mạnh ở Ba Đình hoàn toàn không đúng một chút nào theo cái gọi là tiến trình hòa hợp hòa giải mà anh Sac.Nguyen gọi.
Ông Liêm, ông Kỳ, ông Duy… và nhiều người khác nữa về VN để dự đại hội, làm sân golf, mở phòng trà… là những việc rất riêng tư, thuộc dạng làm áp-phe, hoàn toàn không một mảy may nào phù hợp với cái tinh thần hòa hợp hòa giải cả.
Theo tôi nghĩ, hòa hợp hòa giải là động thái nên được xuất phát từ phía lãnh đạo Hà Nội. Ông Mạnh, ông Triết, ông Dũng nên đến giữa phố Bolsa ở Little Saigon để kêu gọi sự đoàn kết dân tộc chống lại sự bành trướng trên biển Đông của Trung Quốc mặc dù có bị ném trứng và cà chua thối. Đừng lẹt lẹt đi bằng cửa hậu.
-Ông Dũng nên ngỏ lời xin lỗi chân thành với đồng bào hải ngoại vì đã hồ đồ cho người đập bia tưởng niệm người tị nạn xấu số ở Malaysia và Indonesia.
-Ông Mạnh nên hùng hồn tuyên bố từ bỏ sự độc tôn đảng trị bằng cách loại bỏ điều 4 trong HPVN và kêu gọi đồng bào mọi nơi góp ý cho một hiến pháp mới của một nước Việt Nam đoàn kết và hoàn toàn mới.
-Ông Triết nên viếng thăm nghĩa trang quân đội Cộng hòa ở Biên Hòa, thắp một nén nhang cho những người xấu số đã không may tử trận. Anh em đánh nhau, tuy không nhìn mặt nhau, nhưng các tử sĩ thì cũng nên có một ngày đám giỗ cho đàng hoàng tử tế.
…
Những việc làm cụ thể đó có làm được không? Nếu cảm thấy khó thì đừng mong chi và nói một chút gì về cái gọi là tinh thần hòa giải vốn rất mênh mông nay lại thêm phần mơ hồ quá!
Bauxite VN có đăng lại bài này với lời dẫn khá chia sẻ nhưng trong bài thấy có câu ” Trường hợp Lê Thị Công Nhân, Nguyễn Tiến Trung, Phạm Thanh Nghiên… là những ví dụ điển hình.)” so với bản ở đây.
(http://boxitvn.wordpress.com/2010/04/26/khi-h%E1%BB%8Fi-%E2%80%9Cminh-la-ai%E2%80%9D/#more-4789)
“Cám ơn bác AD đã chỉ cho ý nghĩa của chữ talawas (“Ta là” gì? theo tôi, hay hơn “Mình là” gì?) mà từ lâu nay, vì không hiểu ý nghĩa tiếng Đức, bạn bè chúng tôi thường gọi đùa là mạng “tàolaoquá” của nhà văn Phạm Thị Hoài (nhỏ người mà gan thực là to).”(Trung Nu Hoang)
Các bác thân mến,
Thực ra cái ý ban đầu của tôi là chỉ muốn “kích động” gói gọn “những người THẦN KINH KHA sắc khá là có vấn đề” hãy đọc kỹ bài viết này, vậy mà bây giờ nó đã được các bác “cơi nới” rộng ra đến tầm… cả nhân loại. Chẳng lẽ mọi người chúng ta đều “thần kinh kha sắc khá là có vấn đề” sao?:)! Tôi đã tự đặt câu hỏi như vậy(“không có câu hỏi ngu xuẩn” mà!:)), nhưng xét cho cùng, không mặt này thì mặt kia, trong mỗi con người chúng ta, đều tồn tại “vấn đề”! Như bác Tôn Văn đã viết: “Xin tỏ lòng khâm phục tác giả Liêu Thái khi ông khéo léo đi những bước cuối cùng để kết lại điều ông mở ra: „Mình là ai?“ – Tất cả là „vô ký“ – không thiện không ác; TẤT CẢ ĐỀU PHẢI SUY TƯ VÌ TẤT CẢ “ĐỀU ĐƯỢC HÌNH THÀNH VÀ CHI PHỐI BỞI TƯ TƯỞNG””. Phải chăng đây chính là nói về nhân cách của con người? Bác Trung Nu Hoang nhắc đến nhà văn Phạm Thị Hoài, làm tôi nhớ đến một câu văn của nữ nhà văn: “Tôi thuộc lớp trẻ, nợ ở ông một lòng ưu ái, mang theo lời đúc kết rất Trần Dần: nhân cách của nhà văn chính là văn cách của anh ta. Tối thiểu tôi phải có được một văn cách.”(Thủ lĩnh trong bóng tối – Phạm Thị Hoài). Theo “suy tư” của tôi, thì, muốn nói gì thì nói, hay nói rộng ra, muốn làm gì thì làm, trước hết, một con người phải có nhân cách cái đã, tức là hãy làm cái “quá trình tự hỏi “Mình là ai?””, như bác Liêu Thái đã tâm huyết viết ra trong bài này, đi đã! Và khi những cá nhân của một cộng đồng, một xã hội, một quốc gia, đã có “nhân cách” rồi, thì tự cái cộng đồng ấy, xã hội ấy, quốc gia ấy, sẽ có “nhân cách”, hay nói theo cách khác là, được xác định ý nghĩa. Và, đối với người Việt Nam chúng ta, câu hỏi cụ thể “QUỐC GIA VIỆT NAM LÀ GÌ?” của bác Tôn Văn, sẽ có được câu trả lời!
Muốn hoà hợp hoà giải, cách đơn giản nhất là bầu cứ tự do dưới sự giám sát liên hiệp quốc như là một trọng tài khách quan của thế giới. Mọi đảng phái người Việt trong và ngoài nước có thể có đại diện ứng cử, và có mọi quyền hạn như đáng cộng sản Việt Nam, mọi tranh cãi giữa các ứng cử viên được phổ biến rộng rãi cho quần chúng. Khi đó, người đại điện được số đông ủng hộ sẽ có khả năng kêu gọi hòa hợp hoà giải dân tộc. Bằng không, thì chắc còn lâu mới có được hòa hợp hoà giải dân tộc.
@ Anh Dũng (26/04/2010 lúc 2:43 sáng)
Cám ơn bác AD đã chỉ cho ý nghĩa của chữ talawas (“Ta là” gì? theo tôi, hay hơn “Mình là” gì?) mà từ lâu nay, vì không hiểu ý nghĩa tiếng Đức, bạn bè chúng tôi thường gọi đùa là mạng “tàolaoquá” của nhà văn Phạm Thị Hoài (nhỏ người mà gan thực là to). Người Việt mình có cái tính “tào lao” như thế, cứ muốn “biến cải” các chữ / các việc (nhiều chữ / việc rất hay ho) của người ta (Tàu, Tây,…) theo ý thích của mình. Trong tiếng Tàu thì các chữ: “Giáo đa thành oán” lại bị nhại ra “gáo tra dài cán”; tiếng Pháp thì “élève” (học sinh) được nhại ra là “lèo-lèo” trong “lèo-lèo mẹ-dông lô” (học trò nhà nước!). Đó là nói về nhại chữ, chỉ đùa cho vui thôi, chẳng hại chi ai.
Về cái việc trọng đại hơn, lý thuyết của K. Marx hay ho như bác AD thường quảng cáo không tiếc lời, nào là chủ nghĩa thực hiện sự công bằng, bác ái, đem lại hạnh phúc cho nhân loại…mà dân ta cũng ” nhại” chơi được thì thật sự “phi-nỉ lô đía” (fini l’eau dire = hết nước nói). Khi đến VN, lý thuyết Marx qua “vận dụng” của đảng ta trở thành một cơ chế “độc tài, đảng trị, bất công, tham nhũng..” của một xã hôi lấy súng đạn và bạo lực đè người, đè được nhiều bao nhiêu, lâu bao nhiêu hay bấy nhiêu. Nông dân kêu trời không thấu, kêu đất không hay (các vụ khiếu tố của người dân về trưng thu đất), trí thức thì bịt miệng, chặn họng không cho nói theo suy nghĩ của mình, tuyệt nhiên chẳng có chút nào hơi hướm của K. Marx như bác AD đã quảng cáo! Có phải như thế gọi là ” treo đầu heo, bán thịt chó” của phường “hắc điếm” mà các bộ truyện Tàu thường nói đến, thưa bà con mạng “tàolaoquá”??
@ Thanh Nguyễn : Khi nêu nhận xét trên, tôi đang nghĩ đến tiến trình hòa giải – hòa hợp dân tộc của VN.
Thực trạng đất nước chúng ta như thế nào dưới bộ máy cai trị của ĐCS thì ai cũng đã thấy. Muốn thay đổi thực trạng ấy, bên trong hướng đến một xã hội dân chủ công bằng hơn, bên ngoài giữ vững chủ quyền lãnh thổ, tất yếu phải huy động ý chí của cả dân tộc. Mà muốn huy động được ý chí của cả dân tộc thì phải cùng nhau loại bỏ những yếu tố phân hóa nội tại.
Thật đáng buồn khi gần đây, tôi nghe nhiều bác định cư ở nước ngoài lên in tờ nét lớn tiếng nhận mình là người Quốc gia, rồi chỉ ra muôn vàn cái xấu xa tồi bại ở VN dưới chế độ CS. Có vẻ như họ chỉ muốn khẳng định sự sáng suốt, khôn ngoan của bản thân. Ngoài ra, cái điều họ nói chẳng có ích lợi gì cho đất nước ở thời điểm này.
Ông Tạ Dzu mới đây viết 1 câu thật hay trong bài “Quan hệ Việt Trung : Cơ hội vàng, lá rụng về cội của đảng CSVN”. Câu đó như thế này :
“Lịch sử dù thế nào cũng đã là lịch sử, không thể lôi kéo, chữa lành những gẫy đổ đã qua đi, chỉ còn lại những hy vọng tràn trề trước mắt.” – (http://baotoquoc.com/2010/02/15/quan-h%E1%BB%87-vi%E1%BB%87t-trung-c%C6%A1-h%E1%BB%99i-vang-la-r%E1%BB%A5ng-v%E1%BB%81-c%E1%BB%99i-c%E1%BB%A7a-d%E1%BA%A3ng-csvn/).
Thế mà ông Nguyễn Hữu Liêm chỉ mới về nước ôm hôn “đồng chí Mạnh” một cái, tung hô ĐCS một bài, đã bị gần như là tẩy chay khỏi cộng đồng hải ngoại. Người ta sỉ vả NHL không tiếc lời. Trong buổi tiệc tân niên của Hội Luật Gia ở California dạo nọ, ông Lê Duy San còn giận dữ bỏ về khi thấy NHL hiện diện (http://baotoquoc.com/2010/03/10/ch%E1%BA%A1m-tran-v%E1%BB%9Bi-k%E1%BA%BB-vo-liem-s%E1%BB%89/). Hành động đó vừa phản dân chủ, vừa thể hiện sự thù hằn Quốc – Cộng vẫn ám ảnh nặng nề trong nhiều cá nhân. Nếu cứ mãi như thế thì còn lâu mới mong đi đến hòa hợp dân tộc!
Không có hòa hợp dân tộc, ý nghĩa của “tinh thần dân tộc” cũng không trọn vẹn.
Có thể nào chúng ta, dù được sinh ra ở Hà Nội hay Sài Gòn, dù đang sống ở VN hay hải ngoại, dù đã tin theo Ngô Đình Diệm hay Hồ Chí Minh… đến giờ phút này, chỉ đơn giản nghĩ : “Mình là người Việt Nam!”?
“MÌNH LÀ AI ?” ( tiếng Đức: TALAWER ? ) là câu hỏi tầm thường. Nó hỏi chỉ để phân biệt người này với người khác về tên tuổi, giới tính, quê quán,…chẳng hạn.
“MÌNH LÀ GÌ ?” ( tiếng Đức: TALAWAS ? ) mới là câu hỏi để xác định tầm vóc tri thức, tư tưởng của con người với nhau hoặc giá trị của con người trong vũ trụ.
@anh Sac.Nguyễn:
Trong khái niệm ĐỒNG LOẠI vẫn có lằn ranh giữa cái thiện và cái ác, cái xấu và cái tốt. Cái nhân văn và cái bao quát không phải ở sự dừng lại chung chung và mênh mông như anh nói mà cần phải đi đến tận cùng.
3
Bài viết của Đỗ Ngọc Bích, được trích dẫn ở đây khá dài và đủ các điểm quan trọng, thực ra có nội dung đơn giản và rõ ràng. Có thể thấy những phản ứng như „sóng trào bão nổi“ trên các trang mạng của giới blogger chứng tỏ sự nhạy bén và nhận thức cao của người đọc. Các phê phán nhằm hai mục đích:
– Chỉ rõ „CÁI VIẾT RA“ là sai lạc và xuyên tạc lịch sử;
– Vạch ra ĐỘNG CƠ VIẾT RA là đả kích ý thức quốc gia đang khơi động trong thanh niên và trí thức thể hiện qua những hành động đòi hỏi giữ vững chủ quyền và toàn vẹn biên cương lãnh thổ và lãnh hải.
Điểm 2 được tác giả Liêu Thái gọi là „mang hơi hướm ‚toàn trị’“; Có điều, ông đã cảm thông với nữ tác giả để xếp thêm cho bài viết của cô tính chất „ba phải“ và giải thích nó bắt nguồn từ những „mặc cảm“… Xin tỏ lòng khâm phục tác giả Liêu Thái khi ông khéo léo đi những bước cuối cùng để kết lại điều ông mở ra: „Mình là ai?“ – Tất cả là „vô ký“ – không thiện không ác; Tất cả đều phải suy tư vì tất cả „đều được hình thành và chi phối bởi tư tưởng“ [Trong một phản hồi khác tôi cũng nghĩ rằng tất cả do „thế giới quan“ quyết định, giống như chữ nhà Phật: Vạn PHÁP do TÂM tạo.]
4
QUỐC GIA VIỆT NAM LÀ GÌ?
Hoàn toàn có thể dùng câu hỏi trên thay cho câu hỏi „Mình là ai“ để viết tiếp: Trả lời đúng đắn câu hỏi đó sẽ đưa ta „đến tầm cao tư tưởng, đến đỉnh cao minh triết, đến giá trị nhân loại, cống hiến, phụng sự cho cộng đồng.“ Còn nhà trí thức Đỗ Ngọc Bích, do khiếm khuyết tri thức nên, „khi đặt ra câu hỏi ấy, vô hình trung rơi vào luẩn quẩn của những quyền lợi cá thể, quyền lợi phe nhóm và sự sợ hãi… Đẩy con người lùi về tâm thế hèn nhác, tư thế nhược tiểu và có nguy cơ lây lan, ảnh hưởng đến sĩ khí, lòng tự trọng của mỗi dân tộc nói riêng và của con người nói chung!“
Cảm ơn tác giả Liêu Thái rất nhiều!
Còn „QUỐC GIA là gì?“, „QUỐC GIA và DÂN TỘC VIỆT NAM là gì?“ thì, như đã thấy, Đỗ Ngọc Bích đã có câu trả lời sai mà các „phản biện“ đã chỉ ra. Rất mong được nghe tiếp ý kiến của tác giả và diễn đàn.
[End]
“TA là ai?” hoặc “CON NGƯỜI là gì?”. Câu hỏi rất ngắn, có vẻ đơn sơ mà ai ai cũng có thể trả lời được. Nhưng tôi nghĩ, đúng như tác giả Liêu Thái (LT) nói, và được bác Trương Đức tán đồng, trả lời được câu hỏi này là đạt đến “tầm cao tư tưởng, đến đỉnh cao minh triết” (LT), thấu suốt được cả vũ trụ, càn khôn chứ chẳng phải dễ dàng đâu !
Con Người nói chung, cũng như cái Ta này nói riêng là cả một sự “bí nhiệm”, một bộ máy vô cùng phức tạp và cực kỳ tinh vi, gấp triệu, gấp tỷ lần máy vi tính, hay TV…Nó vô cùng phức tạp chẳng những về mặt vật chất (các giác quan, cơ phận trong con người, bộ óc và hệ thống thần kinh…) mà còn về mặt tinh thần, tư tưởng, tình cảm.
Đông phương cũng như Tây phương đều cho rằng con người là một “tiểu vũ trụ” (microcosme) trước “đại vũ trụ” (macrocosme) vô cùng to lớn ở bên ngoài. Hoặc như “bóng mặt trời” dọi dưới đáy nước của một hình thực trên cao là Mặt Trời, theo giáo lý đạo Phật. Đủ nhân , đủ duyên thì bóng mặt trời hiện ra. Thiếu nhân, thiếu duyên thì bóng mặt trời không hiện được.
Từ đó, những câu hỏi liên quan: do đâu có con người? Do một đấng Tạo Hóa (Brahman, Dieu hay Allah)? (câu trả lời có quá dễ duôi không??). Nhân duyên “trùng trùng duyên khởi” trong quá trình tiến hóa hàng tỷ năm? (quá phức tạp, khó lĩnh hội với sự hiểu biết “phàm tục” của con người chăng??). Có lẽ, theo tôi nghĩ khi chưa hiểu biết cạn cùng câu hỏi “Ta là ai, con người là gì” thì mọi “liệu pháp” cho xã hội con người(tức nhân loại, nói chung) đều chưa thích hợp, chỉ là “thuốc trị ngoài da” cho người bệnh ung thư. Từ Lão Tử, Khổng Tử ở phương Đông, đến Socrates, Aristotle hoặc K.Marx về sau ở phương Tây đều ít nhiều còn mơ hồ hoặc thiếu sót trong giải đáp của câu hỏi ngắn ngũn này. Nhất là K. Marx, giải đáp quá thô thiển về Con Người của ông đã mang lại hệ lụy, khổ đau cho nhân loại trong gần một thế kỷ qua, cũng vì ông hiểu lệch lạc mặt tâm lý của con người. Ông chỉ thấy mặt “súc vật” (bêtes) mà quên đi mặt “thánh thần” (saint)của con người. Bởi vậy, nếu Karl Marx … có sống lại, thì hẵn ông ta phải học và “hành thâm” phương pháp “tự quán” của nhà Phật để hiểu rõ chính mình hơn, giải đáp trọn vẹn được câu hỏi ” TA là ai? Con người là cái gì?” trước khi đưa ra “liệu pháp” thích hợp cho nhân loại. Mặc dù, không chối cãi được ông ta là một người có lòng trước sự bất công và khổ đau của nhân loại!
Lúc còn nhỏ, tôi rất lấy làm khó hiểu khi thấy những đứa trẻ cùng tuổi chia phe chơi với nhau theo khu vực mà chúng ở. Bọn “Chiền” là lũ trẻ trong xóm Chiền, bọn “xóm chài” là con cái những người dân vạn chài phía ven sông… Sự chia phe này đã từng dẫn đến những trận ẩu đả dữ dội. Thế mà rồi lớn lên, nhiều đứa trong các phe nhóm trẻ con này đi học xa. Trên trường huyện, chúng bắt đầu thấy gần nhau hơn khi phải đối phó với bọn ở xã khác. Mâu thuẫn “chiền – chài” giữa chúng biến mất, để thay bằng mâu thuẫn ở tầm lớn hơn : bọn Hoàng Đan, bọn Kim Xá…
Tôi biết chắc rằng nếu sau đó 1 thằng Hoàng Đan và 1 thằng Kim Xá về Hà Nội học cùng nhau thì chúng lại đứng bên nhau để cùng đối lập với 1 thằng Thanh Hóa, hoặc 1 thằng Bắc Ninh nào đó.
Mình là ai? Ta là ai? Chúng ta là ai?… Những câu tự vấn này đôi khi rất nguy hại, bởi nó có thể trở thành khởi phát của xung đột. Khi đặt ra câu hỏi ấy, người ta thu được những câu trả lời tương ứng : tôi là người miền Nam, tôi là người miền Bắc, tôi là người Việt, tôi là người Hoa, tôi là người Quốc gia, tôi là người Cộng sản… Lằn ranh giới đã được thiết lập. Và sau đó sẽ là cãi vã, bắn giết lẫn nhau. Người ta bỗng quên mất một khái niệm nhân văn và bao quát hơn : ĐỒNG LOẠI.
TALAWAS – TA LÀ AI?
1
Xin được đồng tình cùng nhận định của ông Trương Đức (Tôi còn „nợ“ ông trong chuyên mục khác; hy vọng sớm hồi đáp) về bài viết và ý tưởng „talawas“. Bài viết chứng tỏ nhu cầu và „độ chín“ của sinh hoạt tư duy cộng đồng, nhất là tại diễn đàn này – rất lý thú để đọc lại nhiều lần. Nhưng trước hết: „mình là ai?“ hay talawas là gì?
2
Talawas (diễn đàn cho sinh hoạt trí thức), theo thiển ý, ban đầu mang ý định thảo luận „người trí thức là ai?“. Với những chuyên đề của mình, talawas cho thấy người trí thức không tách rời mình khỏi những vấn đề của thời cuộc và Đất nước. Với „chiến tranh nhìn từ các phía“ talawas (lần đầu tiên?) đã tạo ra cuộc trao đổi mang tinh thần trung lập để đến nay có thể bắt đầu „nhìn lại cuộc chiến 1954-1975“ như một ước mong gói phủ đau thương, hướng về mai hậu. Có hai nhận xét:
– Vấn đề xóa bỏ thù hận, vấn đề hoà giải hòa hợp để phát triển cần bắt đầu và kết thúc trên bình diện VĂN HÓA, TƯ TƯỞNG trong đó người trí thức có thể mạnh mẽ khơi gợi và các nhà chính trị nên dũng cảm nhìn nhận;
– Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào trình độ tri thức và khả năng nhận thức của cộng đồng Dân tộc bao gồm tất cả các thế hệ. Tôi hy vọng những hiện tượng vô cảm như một ý cho rằng „các vị đánh nhau thì các vị hòa giải. Đó không phải chuyện của những người sinh sau 1975 như chúng tôi“ – chỉ là đơn lẻ!
Nghĩa là cùng với việc người trí thức tìm lời đáp cho câu hỏi „ta là ai“, chúng ta đã đến THỜI ĐIỂM PHẢI TRẢ LỜI: Việt Nam là gì? Dân tộc Việt Nam là gì? Đất nước Việt Nam là gì? Bởi vì đó là nhận thức cơ sở quyết định sự tồn tại và phát triển của chúng ta.
(Xin được tiếp theo)
“Có những trường hợp, khi người ta tự hỏi “Mình là ai?”, câu hỏi đưa người hỏi đến tầm cao tư tưởng, đến đỉnh cao minh triết, đến giá trị nhân loại, cống hiến, phụng sự cho cộng đồng.”(Liêu Thái)
Lâu lắm tôi mới đọc được một bài viết nhẹ nhàng mà sâu sắc như bài viết này. Xin cám ơn tác giả Liêu Thái, cám ơn talawas! Để tỏ lòng biết ơn, tôi xin được chia sẻ một suy nghĩ của mình (là ai?!:)) như thế này: Chúng ta thường nói “Mình” với “Ta” tuy hai mà một, vì thế khi tự hỏi “Mình là ai?” cũng có nghĩa là “Ta là ai?”, hay nói theo cách của BBT talawas là “talawas?”, và câu trích trên đây của tác giả LT rất đúng với talawas!
Tiện đây, tôi xin đề nghị những người THẦN KINH KHA SẮC KHÁ là có vấn đề, hãy đọc kỹ bài viết này!