Lê Diễn Đức – Kyrgyzstan: Phe đối lập kiểm soát tình hình, giải tán quốc hội và thành lập chính phủ
09/04/2010 | 1:55 sáng | 4 Comments
Category: Thế giới
Thẻ: kyrgyzstan
Từ biểu tình chống đối tới lật đổ chính phủ và tổng thống
Bộ Y tế Kyrgyzstan cho hay, có 40 nạn nhân trong cuộc bạo động tại thủ đô Bishkek trong ngày 7/04/2010. Trong khi đó phe đối lập nói rằng, số nạn nhân lên đến 100. Theo số liệu chính thức, có trên 400 người bị thương.
Những người biểu tình đã xông vào trụ sở quốc hội và các tòa nhà của chính phủ. Đảng đối lập thông báo thành lập chính phủ riêng của mình. Nguồn tin chưa được kiểm chứng cho biết, Tổng thống Kurmanbek Bakiyev đã phải ra khỏi thủ đô Bishkek.
Tin về việc thành lập chính phủ của phe đối lập được công bố trên truyền hình nhà nước tại Bishkek do các thành viên của phe đối lập kiểm soát.
Đại diện của phe đối lập Temir Sariev nói “liên minh các chính trị gia” đã đồng thuận về bổ nhiệm thủ tướng, bộ trưởng nội vụ mới và người đứng đầu lực lượng an ninh.
Để giải tán đám đông tụ tập trước trụ sở chính phủ tại Bishkek, cảnh sát đã dùng hơi cay, vòi rồng và lựu đạn đất. Khi những người biểu tình cố gắng đột nhập vào tòa nhà, các đội cảnh sát tinh nhuệ đã nổ súng.
Cuộc đụng độ cũng đã diễn ra tại Naryn, nơi khoảng 5 ngàn người biểu tình bao vây tòa thị chính và đưa ra một thống đốc mới là nhà hoạt động đối lập, bà Adilet Eshenov. Trong cuộc đụng độ này, có ít nhất bốn người bị thương, trong đó có người đứng đầu cảnh sát địa phương.
Ở thành phố Talas, theo tin AP, có khoảng 10.000 người biểu tình, họ đã giữ hai bộ trưởng chính phủ làm con tin. Hãng thông tấn Đức DPA nói rằng, Bộ trưởng Nội vụ Kongantiyev đã chết vì bị đánh chấn thương nặng.
Tổng thống Kurmanbek Bakiyev đã ban hành tình trạng khẩn cấp tại Bishkek và ba khu vực khác, nơi những người biểu tình đụng độ với cảnh sát: Naryn, Talas và vùng Chuy nằm ở phía Bắc thủ phủ Tokmok. Lệnh giới nghiêm có hiệu lực từ 22 giờ đêm đến 6 giờ sáng. Sắc lệnh ban hành tình trạng khẩn cấp còn phải được sự chấp thuận của quốc hội.
Từ hôm thứ Ba, chính quyền đã bắt giữ 10 nhà lãnh đạo đối lập, cáo buộc họ về “tội phạm nghiêm trọng”. Tất cả được trả tự do vào ngày chiều thứ Tư khi đám đông dân chúng tụ tập phản đối trước trụ sở các lực lượng đặc biệt ở Bishkek. Isa Omurkulov, một đảng viên được trả tự do thuộc Đảng Dân chủ Xã hội đã xác nhận điều này.
Hãng thông tấn nhà nước Kabara thông báo rằng, lãnh đạo của đảng đối lập Ata-Meken (Quê hương) Omurbek Tekebayev bị bắt trong ngày thứ Ba sau cuộc xung đột ở Talas cũng đã được phóng thích.
Thủ tướng đương nhiệm Daniyar Usenov cáo buộc phe đối lập khiêu khích bạo lực trong một đất nước với 5 triệu dân. “Đối lập? Những tên ăn cướp bình thường thì đúng hơn” – Ông nói.
Trong khi đó, một trong những nhà lãnh đạo của phe đối lập là Temir Sariev phát biểu trên đài phát thanh độc lập Azattyk rằng, ông đã hội đàm với Thủ tướng Usenov về vấn đề làm lắng dịu tình hình trong nước. “Trong cuộc họp này đã có thỏa thuận giữa các bên: chính quyền sẽ ngừng bắn vào người dân và trả tự do cho các lãnh đạo đối lập” – ông nói thêm.
Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) và Liên hiệp châu Âu ngay trong ngày thứ Tư đã kêu gọi chính phủ và phe đối lập Kyrgyzstan đàm phán nhằm chấm dứt bạo lực.
Người tiền nhiệm của Tổng thống Bakiyev là Askar Akayev nói trên đài phát thanh “Echo of Moscow” yêu cầu Bakiyev từ chức. Chính Askar Akayev đã buộc phải từ chức sau cuộc cách mạng được gọi là “Cách mạng hoa Tulip” trong năm 2005, khi quần chúng cũng biểu tình phản đối chính phủ.
BBC nói rằng, những người biểu tình phẫn nộ do giá nhiên liệu tăng và họ cáo buộc Tổng thống Kurmanbek Bakiyev không dẹp được tham nhũng.
Nga và Hoa Kỳ đều có các căn cứ quân sự tại Kyrgyzstan, hai nước đã kêu gọi các bên kiềm chế. Phe đối lập tuyên bố sẽ không có gì thay đổi về căn cứ quân sự với Hoa Kỳ. Cũng nên nhắc lại rằng, căn cứ này có vị trí quan trọng với Hoa Kỳ với sân bay Manas, từ đây hàng tháng có khoảng 35 ngàn quân luân chuyển qua mặt trận Afghanistan.
Trong một tuyên bố, đại sứ quán Hoa Kỳ tại Bishkek cho biết sẽ kêu gọi “tất cả các bên tôn trọng các quy định của pháp luật và kêu gọi cả phe biểu tình và chính phủ tham gia đàm phán để giải quyết những khác biệt một cách hòa bình có trật tự và đúng luật”.
Trong những tuần gần đây, các nhà chức trách siết chặt phương tiện truyền thông độc lập, và một số trang tin tức trên internet vẫn còn bị chặn ở Kyrgyzstan.
Tuần trước, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon thăm Bishkek và kêu gọi chính phủ làm nhiều hơn để bảo vệ quyền con người.
Nước Cộng hòa Kyrgyzstan bị xâm chiếm bởi Sa hoàng Nga vào năm 1864, thuộc Liên Xô từ năm 1919. Kyrgyzstan giành được độc lập vào năm 1991 sau sự tan vỡ của Liên Xô. Vào tháng Hai/tháng Ba năm 2005 trong cuộc bầu cử quốc hội, phe đối lập Kyrgyzstan bị Ủy ban bầu cử trung ương loại bỏ khỏi danh sách dưới nhiều cớ khác nhau, gây nên làn sóng biểu tình phản đối, dẫn đến việc lật đổ Tổng thống độc tài Askar Akayev – sự kiện này được gọi là cuộc Cách mạng hoa Tulip. Trong cuộc bầu cử 7/2005 Kurmanbek Bakiyev trở thành Tổng thống. Tại Cộng hòa Kyrgyzstan giới trẻ dưới 17 tuổi chiếm gần 40% dân số.
Kyrgystan có nhiều vấn đề nghiêm trọng đòi hỏi những nỗ lực liên tục của chính phủ: nợ nước ngoài, lạm phát, hệ thống thuế bị rò rỉ và quá phụ thuộc nền kinh tế của Nga.
Thoát khỏi vòng cộng sản Xô-viết nhưng không lột xác tiến hành dân chủ hóa triệt để mà lại duy trì chế độ chuyên chế, cộng thêm nạn tham nhũng, bưng bít thông tin, hạn chế nhân quyền và quản lý kinh tế kém, chính quyền đã thổi lên các ngọn lửa nổi dậy của người dân khu vực Trung Á này.
Tin giờ chót ngày 8/04/2010
Phe đối lập đã giải tán quốc hội và tuyên bố chế ngự tình hình trong toàn bộ đất nước. Đại diện của chính phủ mới cũng thông báo các lực lượng quân đội, an ninh và biên phòng nằm trong tầm kiểm soát và quân đội không bao giờ được mang ra sử dụng để giải quyết các vấn đề của Bộ Nội vụ.
Tổng thống Bakiyev đã bỏ trốn ra nước ngoài. Nước Nga cho tăng cường lính nhảy dù xuống căn cứ quân sự của mình ở Kyrgystan.
Người đứng đầu phe đối lập, bà Otunbayeva nói với phát ngôn viên của Putin, Dmitry Peskov, qua điện thoại rằng, hiện bà đang nắm toàn quyền kiểm soát đất nước. “Điều quan trọng là cuộc trò chuyện với bà được xem là người đứng đầu một chính phủ của niềm tin dân tộc” – Peskov nhấn mạnh.
Cuộc xung đột đã làm 65 người (trong đó có Bộ trưởng Nội vụ) chết, khoảng 400 người bị thưông, tuy nhiên phe đối lập cho rằng, con số tử vong có thể tới 100.
Nguồn: Lê Diễn Đức viết và tổng hợp từ tin tức của Hãng thông tấn PAP/Nhật báo Gazeta Wyborcza và BBC ngày 7/04/2010 và TVN24 8/04/2010:
http://www.tvp.info/informacje/swiat/biszkek-stan-wyjatkowy-i-przewrot/1627266
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2010/04/100407_kyrgyzstan_clashes.shtml
http://www.tvn24.pl/-1,1651207,0,1,plonie-budynek-rzadu–opozycja-kontroluje-kraj,wiadomosc.html
© 2010 Lê Diễn Đức
© 2010 talawas
Bình luận
4 Comments (bài “Lê Diễn Đức – Kyrgyzstan: Phe đối lập kiểm soát tình hình, giải tán quốc hội và thành lập chính phủ”)
Tháng 6.2009 tổng thống Obama đã gửi thư cám ơn tổng thống Bakiyev về sự trợ giúp của Kyrgyzstan trong cuộc chiến tại Afghanistan. Ông cũng thông báo sẽ gửi một phái đoàn cao cấp sang tận nơi thăm viếng quốc gia này (như chính quyền trước của Hoa Kỳ đã từng thực hiện với ngoại trưởng Rice).
http://www.usatoday.com/news/world/2009-06-11-obama-kyrgyzstan_N.htm
Ông Lê Diễn Đúc nhiều nhiệt tình có thể nghĩ cuộc cách mạng “tulip” đang hồi sinh? Đỗ Kh. lại có dịp mỉa mai Mỹ: “(Kyrgyzstan) được Hoa Kỳ phát cho chứng chỉ tốt nghiệp, bằng thưởng là dân chủ, bầu cử trong sạch và tự do”.
Hôm nay, báo giới Tây phương đưa tin không có nhiều phấn khởi. Thái độ M dường như dè dặt. Dù sao, một chế độ độc tài (và ở đây cũng là gia đình trị) sụp đổ vẫn có lợi cho phong trào tranh đấu cho dân chủ trên thế giới. Hy vọng xáo trộn sớm chấm dứt.
Theo tin RFI hôm nay:
“Kyrgyzstan là nơi Hoa Kỳ có căn cứ quân sự được coi là then chốt trong chiến dịch quân sự của Mỹ tại Afghanistan. Về phần mình Matxcơva luôn hết sức thận trọng trước sự hiện diện của quân đội Mỹ tại một khu vực mà Nga luôn coi là thuộc sân sau của mình. Đây là lý do khiến một số nhà phân tích cho rằng đằng sau sự sụp đổ của chính quyền Bakiev, có thể có bàn tay của Matxcơva.
Từ hôm qua thủ tướng Poutine đã lên tiếng sẵn sàng giúp đỡ Kyrgyzstan về phương diện nhân đạo. Ông Poutine cũng đã có cuộc điện đàm với thủ tướng Kyrgyzstan lâm thời là bà Rosa Otounbaiyeva. Còn vào hôm nay nhân vật thứ hai trong chính phủ lâm thời, ông Alamzbek Atambaiyev đã lên đường sang Nga để yêu cầu chính phủ Nga trợ giúp kinh tế.
http://www.viet.rfi.fr/quoc-te/20100409-tong-thong-bakiev-dut-khoat-khong-tu-chuc
Ở đây, ngoại giao Mỹ không linh hoạt bằng Nga, có lẽ vì tình báo Mỹ cũng kém hơn (chuyện rất có thể vì Nga hiểu nội tình Kyrgyzstan hơn Mỹ, với hiện 9.1% dân số ở nước đó là người Nga, xuất khẩu qua Nga chiếm 19.2% tổng số, qua Mỹ là không có gì). Phản ứng hai nước hơi khác nhau, nhưng chắc Mỹ sẽ thích ứng đúng với tình thế khi Kyrgyzstan. trở nên dân chủ hơn. Trung Quốc (Xinhua) loan tin biến cố đầy đủ theo các bản tin quốc tế, chưa có nhận định riêng .
1/ (Theo RFI)
Cả Matxcơva và Washington đều có căn cứ quân sự tại Kyrgyzstan. Với hy vọng giành lại được ảnh hưởng tại Trung Á, thủ tướng Nga Vladimir Poutine đã nhanh chóng công nhận chính phủ lâm thời Kyrgyzstan do bà Roza Otounbaieva lãnh đạo. Đồng thời, Nga tuyên bố sẵn sàng giúp đỡ nhân đạo Kyrgyzstan.
2/ ( Theo VOA)
Hôm qua, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã kêu gọi tất cả các bên tôn trọng pháp quyền và giải quyết các bất đồng một cách ôn hòa.(VOA)
Dân chủ, tự do…là một con đường, và 20 năm sau chế độ CS, các quốc gia Trung Á mới chỉ mang vào chân có đội hia 7 milimét để nhúc nhích tại chỗ. Trường hợp Kyrgyzstan, Azerbaijan, không phải chỉ được Hoa Kỳ phát cho chứng chỉ tốt nghiệp, bằng thưởng là dân chủ, bầu cử trong sạch và tự do.
Tình trạng bất ổn định hay là hỗn loạn tại đây (cũng như là tại Thái Lan) không phải là vì có đa nguyên, đa đảng như chính quyền ở Việt Nam nhận định, không phải là vì thừa dân chủ, mà chính vì là còn thiếu dân chủ rất nhiều.
Nói rộng ra, trong bối cảnh toàn cầu ngày nay, Iceland là một thí dụ cùng cực. Mặc dù là một quốc gia dân chủ hàng đầu thế giới, tiếng nói của 93% cử tri cũng chẳng nghĩa lý gì trong việc trả nợ quốc tế. Sau khủng hoảng Á Châu 1997, ở Nam Hàn, cả ba ứng viên tổng thống đều phải chấp nhận điều kiện của IMF khi ra tranh cử, chẳng khác gì “IMF cử, dân Hàn Quốc bầu”.