Hà Sĩ Phu – Khinh vua
21/03/2010 | 7:59 chiều | 14 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: Hữu Loan
Thi sĩ độc đáo, “anh chồng độc đáo” Hữu Loan đã quyết định bỏ cõi trần nặng như thồ đá, về nơi biền biệt chiều hoang màu tím của ông.
Ông đi tối hôm trước, trưa hôm sau tôi mới được tin, vội bỏ hết công việc, hạ quyết tâm trong nửa giờ phải nghĩ xong câu đối tiễn ông. Trời phù hộ, những người như Phùng Quán, Hữu Loan thiêng lắm. Các ông cứ như hiện về trước mặt, tươi cười vỗ vai “gà” ý sẵn cho mình làm câu đối để nộp bài cho kịp. Cứ như làm bài thi mà trúng tủ vậy, ngoáy một mạch là xong. Hay nói như Hoàng Cầm, cứ như có ai hiện về đọc cho mình viết.
Đọc rằng:
Khóc vợ, có hoa tím phân ưu, tiếng khóc hóa lời ca, “thăm thẳm chiều hoang” thành bất tử!
Khinh vua, rủ đá xanh làm bạn, giọng khinh vào câu đối, “ăn dân hết nước” lại trường sinh?
Viết vội gửi đi, nay có thời giờ, xin nói rõ thêm vài ý.
Hữu Loan có “khinh vua” không? Thưa có, mà khinh lắm (thực ra không thèm khinh thì cũng là quá khinh thôi). May mắn là từ khi Hội Văn nghệ Lâm Đồng thành lập (1987) mà Hữu Loan đột nhiên đến chào mừng như từ trên trời rơi xuống, thì mấy anh em viết văn chúng tôi ( Bùi Minh Quốc, Tiêu Dao Bảo Cự, Hà Sĩ Phu…) có may mắn được làm bạn vong niên của cụ, được cụ kể dông dài cho nghe nhiều chuyện, đọc cho nghe những bài thơ chưa đăng… Có những chi tiết hôm nay vẫn chưa tiện nói hết.
Hữu Loan bảo đất Thanh Hóa của cụ là đất Trạng, Trạng chỉ khoái chửi vua thôi. Sau này, trong một cuộc phỏng vấn của đài BBC cụ còn kể thẳng tên “vua” cách mạng ấy ra. Tội “khi quân” là tội chết. Biết mình có cái “tật” đáng chết ấy nên tự lui về sớm là hơn. Quả nhiên khi nhà nước tặng giải muộn mằn cho 4 vị Nhân văn thì cụ cũng bị loại ra, tội khinh vua dễ gì tha cho được? Trần Dần (tuy rất khí phách) nhưng khi xin tái nhập Hội Nhà văn thì Hữu Loan cũng chê.
Có bạn hỏi “Khóc vợ” đối với “Khinh vua” có chỉnh không? Thưa chỉnh lắm. Động từ đối động từ, danh từ đối danh từ (mà động từ “khóc” ở chỗ này cũng như “khinh” đều là động từ cập vật, verbe transitif, đòi hỏi bổ ngữ: khóc ai, khinh ai), bằng trắc rất nghiêm. Còn VỢ đối với VUA thì có thể trách là không chỉnh, không phải vì thất lễ với vua mà thất lễ với vợ. Vợ là người mà cụ yêu quý, vua là người mà cụ khinh ghét, đối thế e làm tủi vong linh người vợ “màu tím hoa sim”! Nhưng người sành câu đối như Hữu Loan, chắc cụ không giận. Bởi câu đối cho phép tương phản chứ đâu cứ phải tương xứng.
Này, Hồ Xuân Hương viết:
Võng đào quan lớn đi trên ấy
Váy rách bà con vỗ dưới này
Nữ sĩ cũng cho phép cái “trên ấy” của “quan lớn” được chơi trèo, đối với cái “dưới này” của “bà con” giữa lúc váy rách, quan thất lễ thế vẫn được văn học coi câu đối ấy là rất “chỉnh” kia mà.
*
Câu đối xướng họa giữa Tú Sót – Hữu Loan và Hà Sĩ Phu sự thể như sau. Vế xuất dối “Bác bôi tôi không bằng tôi bôi bác!” của ông đồ Nghệ Tú Sót ra đời đã lâu nhưng chưa ai đối được. BÁC BÔI TÔI – TÔI BÔI BÁC, thành hai cụm, chỉ tráo vị trí giữa hai chữ mà nghĩa khác hẳn, làm cho cụm sau nặng hơn cụm trước, bôi bác là từ đơn cũng là từ ghép, tôi là ai mà bác là ai? Nhẹ như đùa mà sâu.
Khi Tú Sót vào thăm tôi ở Đà Lạt, ông khoe đã có người đối là Hữu Loan, và đọc:
Mày ăn dân hết nước, dân ăn mày!
Tôi nghe mà sướng tỉnh người. Đem mày đối với bác. Khinh đấy chứ đâu? Chữ mày đã tài (ăn mày) mà chữ ăn càng tài (ăn nhau cũng nghĩa là xơi nhau, là ăn thua, là ăn thịt nhau), chữ nước càng tài hơn. Tất cả đều đa nghĩa.
Tôi bái phục khẩu khí Hữu Loan, nhưng để đáp lễ Hữu Loan và Tú Sót, tôi cũng ứng khẩu:
NHÀ VÔ ĐỊCH luôn sợ ĐỊCH VÔ NHÀ!
Cũng hai cụm, mỗi cụm 3 chữ, tráo đầu nhau, cụm sau phủ định cụm trước, như anh chàng tự xưng nhà vô địch cho oai, mà trong lòng lúc nào cũng lo địch vô nhà để diễn biến hòa bình và lật đổ, mối lo phía sau cho thấy nhà vô địch phía trước đích thị là vô địch rỏm.
Cuộc đàm thoại này đã được thuật lại trong một bài của tôi ba năm trước, khi tiễn nhà thơ Tú Sót qua đời (http://www.hasiphu.com/vh7.htm).
Đà Lạt 20-3-2010
© 2010 Hà Sĩ Phu
© 2010 talawas
Bình luận
14 Comments (bài “Hà Sĩ Phu – Khinh vua”)
Đồi hoang còn tím màu chiều
Hoa sim bướm cũng dập dìu gió bay
Thoảng trong khúc nhạc chiều nay
Nghĩ là bất tử nơi này Hữu Loan
GIẬN BÁC HỮU LOAN
-Thơ Phương Hà Phương-
Hữu Loan ơi!
Bác ra đi…
Dẫu mùa sim tím* đến thì nở hoa?
Đất trời đương lúc giao thoa
Bài thơ Bác viết
(về) đồi hoa bên rừng
Dòng thơ
tím biệt
rưng rưng
Dẫn vào thời khắc ngỡ ngàng* lương duyên!
…Rồi từ đó…
sau mái hiên…
Bác về
đập đá
xây nền mộ sim
Dẫu cho gió nổi mưa chìm
Bác ngồi…
chúm chím…
lim dim…
với đời…
Đến hôm nay
vẫn mặc trời
Dẫu giây phút cuối*…
(vẫn) không lời ầu ơ…
Rờn rợn*
hoa tím trong thơ
Bác gieo tím ngắt lòng người yêu hoa.
Giận Bác lắm!
Hữu Loan ơi…!
Về trời có nhớ…?
tim người đá mang.
(*) Từ Ngữ của Nhà Thơ Hữu Loan trong bài Mầu Tím Hoa Sim.
Phương Hà Phương
________________
@Trương Đức
Xin cùng anh nhớ về bác Nguyễn Hữu Đang qua video thơ xem được trên Youtube:
http://www.youtube.com/user/Vietpostscriptum?feature=mhw4#p/u/3/-5IFcR76l-8
Xin góp một câu viếng nhà thơ Hữu Loan:
Khóc vợ đồi sim, tím cả chiều hoang thành tình ca bất tử
Nhân văn giai phẩm, xanh màu đá bạc sống trọn kiếp ung dung
Xin được mạn phép độc giả talawas nhớ về bác Hữu Loan qua một video thấy trên Youtube:
http://www.youtube.com/user/Vietpostscriptum?feature=mhw4#p/a/u/1/VSgQxeagILg
Xin được võ vẽ đóng góp đôi câu.
Bác bôi tôi không bằng tôi bôi bác
Dân phò Đảng đổi đời Đảng phò dân.
**********************************
Chọn
Ai ghét màu tím, tím hoa sim
Tình yêu uỷ mị đỏ con tim
Lòng hồng cách mạng dâng Bác Đảng
Lập trường nghiêng ngả mồm phải im!
Địch – ta rạch ròi khắc trong tim
Địa chủ nuôi ai vô xà lim
Con gái phú nông yêu sim tím
Hữu Loan dẹp Đảng, chọn trái tim!
Tú Dza LV
Cảm ơn TOTE đã cho đường link http://www.youtube.com/watch?v=PSY-fFwFnSY.
Nghe xong mới biết Hữu Loan đã khinh cái ngu, cái ác của các cấp cao như thế nào.
Bài Tiếng quạ (về việc xây lăng) khinh… sự đề cao quá lố, thi cao với mây, thi dài thi đẹp với Trường sơn, làm cho”hoa sen” cũng ngượng. Khinh Trung ương, khinh… không đứa nào biết là ngu, cứ đề cao lên. Khinh… bọn này dốt nát, toàn cánh ngu thôi. Khinh.. bọn dốt nát, không sợ người ta ỉa vào đầu, chỉ có đem cứt mà ném vào mặt chúng nó!
Khinh như thế, nhưng trên tường Hữu Loan hàng ngày treo một chữ TÂM rất to. Vậy nên, vì nâng niu cái TÂM, vì đạo đức đến tận cùng nên phải khinh cái ngu, cái ác đến tận cùng! Mọi điều thuộc Hữu Loan đều như muốn vươn đến chỗ tận cùng.
Đảng ta, dù muốn “vinh danh muộn” Hữu Loan, như đã làm với Trần Đức Thảo, Nguyễn Mạnh Tường, Văn Cao… cũng kẹt.
NHỚ HỮU LOAN
Vẫn thấy ông thồ đá qua những đồi sim
Đi không hết suốt một thời biền biệt
Kẽo kẹt bên trời dáng ông lẫm liệt
Sắc tím đời ông bầm dập những con tim
20 tháng 3 năm 2010
Nguyễn Thanh Giang
Tôi cũng xin “mon men” lại gần chỗ “chữ nghĩa” với các bác cho “dzui cửa dzui nhà” talawas một chút chơi:
Nguyễn Hữu Đang là một trong số những nhà thơ, nhà văn thuộc nhóm Nhân văn – Giai phẩm bị ĐCSVN vùi dập suốt cả cuộc đời:
“Đang hỏi(tội) Đảng không được, Đảng hỏi Đang”.
Nhân đọc bài “Khi đầy tớ mài dao” của bác Lò TV:
“Tôi đòi dân, mà sao dân đòi(tự do ở) tôi”.
Nhân đọc truyện ngắn “Chó đẻ” (http://www.vanchuongviet.org/vietnamese/vanhoc_tacpham.asp?TPID=12400&LOAIID=2&TGID=1625):
“Đẻ chó bầy đàn thành “bầy chó đẻ””.
Và cuối cùng:
“Bán nước hết thì sẽ hết nước “bán”.
Hà Sĩ Phu hỏi: “Hữu Loan có “khinh vua” không? Thưa có, mà khinh lắm.”
Vậy “khinh lắm” là khinh như thế nào? Muốn biết “khinh lắm” là khinh như thế nào thì xin bấm vào video clip số 4 dưới đây:
1/ http://www.youtube.com/watch?v=2JyPRK07OTA
2/ http://www.youtube.com/watch?v=ALVnmXM4gHQ
3/ http://www.youtube.com/watch?v=MU2EB7RKDHE
4/ http://www.youtube.com/watch?v=PSY-fFwFnSY
5/ http://www.youtube.com/watch?v=Bwpap1O8OAM
Vài câu con cóc:
Mẹ bỏ con bơ vơ, con… bỏ mẹ
Tía thấy con hư hỏng, con thấy (chết) tía
Qua can chuyện đại sự, chuyện can qua (chiến tranh)
Ai oán ai, bây giờ ai ai oán?
Chúc Hà thi sĩ bình an.
Học đòi bác Hà Sĩ Phu, tập tễnh đôi câu đối(con cóc):
Văn dĩ tải Đạo hề? Đạo văn!
Dân an quốc Thái ru? Thái dân!
http://www.tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=189276&ChannelID=7
Khóc em, khóc một chiều sim
Khóc anh, “đồng chí” đưa tin rộn ràng!
“Đèo cả” sang sảng ngâm vang,
Người “đéo cả” lũ vua quan bội thề.
Sớm qua một chốc u mê,
Bình hoa ngày cũ, người về chiều hoang.
Trong cuộc phỏng vấn dành cho đài BBC năm 2002, nhà thơ Hữu Loan kể lại lý do vì sao Màu tím hoa sim bị ‘đánh’:
“Lúc bấy giờ làm Thơ là phải làm về Cộng sản, làm về Bác Hồ chứ không được khóc cái đau riêng của mình…Cái đau khổ riêng của con người là không được khóc.”