Đỗ Kh. – Shanxi, cô dâu và goá phụ
19/03/2010 | 11:31 sáng | 36 Comments
Category: Thế giới, Tổng hợp
Thẻ: "Tỉ phú toàn thế giới > Gini index > liên kết lại!" > Milton Friedman > tai nạn hầm mỏ
Cô dâu
Thiếu nữ trong ảnh này một lát nữa sẽ khóc.
Cô khóc không phải vì cô sẽ phải lấy chồng Trung Quốc chứ không được lấy chồng Việt Nam. Cô khóc không phải vì chồng cô mặt nghệt và để tóc xoã một bên trán. Cô cũng không khóc vì cho ngày cưới này gia đình cô đã phải tốn 3.000 USD cái phần làm móng tay, hay vì trong của hồi môn mang về nhà chồng có cả một chiếc xe con Lamborghini trinh nguyên màu trắng. Tôi chắc là cô khóc vì hạnh phúc trong một ngày được coi là vui nhất của cuộc đời, lên xe Ferrari hoa về nhà quí tử của một chủ mỏ than địa phương.
Gần đây trên mạng lao xao những tấm ảnh đám cưới ở xó xỉnh Shanxi, Trung Quốc được những người chuộng xe con đưa lên (trong thế giới muôn màu này, có người thích xe con, có người thích hoa hậu và có người thích nữ sinh đánh nhau). Một đám cưới khác, cũng ở tỉnh lẻ nhiều mỏ than này, vận dụng đến 4 xe Ferrari mở đường cho 4 Rolls Royce diễn hành, theo sau là 6 xe Mercedes, 6 Bentley và 20 Audi A8 được phò bằng 40 chiếc Porsche Cayenne, Range Rover, BMW X5 và Audi Q7 trong khi 6 xe Jeep lăng xăng chung quanh đoàn để quay phim chụp hình.
Thiếu phụ trong ảnh này thì đang khóc và lát nữa cô sẽ còn khóc tiếp.
Cô khóc vì cô cũng có chồng. Anh là công nhân cũng tại tỉnh Shanxi nhưng anh vừa thiệt mạng trong một tai nạn hầm mỏ. Ảnh ngày cưới của hai người, chẳng hiểu là dùng xe con gì để đưa dâu vì không thấy ai đưa lên mạng. Nhưng tai nạn hầm mỏ ở vùng này thì có rất nhiều. Danh sách sau đây không đầy đủ nhưng ba trang đầu kết quả Google đủ để cho ta một ý niệm.
5.2004: 24 người chết
8.2004: 10 người chết
8.2005: 120 người chết
9.2005: 17 người chết
5.2006: 56 người chết
7.2007: 9 người chết
12.2007: 105 người chết
9.2008: 270 người chết
10.2008: 5 người chết
2.2009: 74 người chết
9.2009: 11 người chết
Trở về xa hơn một chút, riêng trong tháng 10. 2001 tại tỉnh Shanxi đã xảy ra bốn tai nạn hầm mỏ chết người, 14 thiệt mạng tại Datong, 33 tại Podi, 11 tại Qingyu và 14 tại Jingchen. Có thể nói tháng này chẳng hiểu sao tai nạn sập hầm, nổ hầm nhiều gần bằng đám cưới nhưng “chẳng hiểu sao” là một cụm từ không chính xác. Tai nạn tại Shanxi xảy ra theo các cuộc điều tra của chính quyền là vì lao động tại các hầm mỏ không tuân thủ đầy đủ an toàn theo luật định, kiểm tra của cơ quan chức năng lơ là nhắm mắt bỏ qua vì tham nhũng và mỗi bận như vậy đều có biện pháp như cách chức Tỉnh ủy (9.2008) hay truy tố các chủ nhân mỏ than (8.2005) nhưng đâu vẫn vào đó. Ai cũng hiểu chứ chẳng phải là không, và lý do đầu tiên cũng như sau cùng là vì lợi nhuận.
Cô dâu và goá phụ trên đây, xe con đắt tiền và tai nạn lao động, là mặt phải và mặt trái nhưng chỉ là mặt nổi của một hiện tượng lớn hơn nhiều, sự hình thành tại Trung Quốc của một giai cấp mới. Năm 2010 Trung Quốc được tạp chí Forbes vinh danh là quốc gia có nhiều tỷ phú nhất thế giới (64 vị) sau Hoa Kỳ (với 403). Trong 64 tỉ phú này có 27 người lần đầu được phong thần, đạt hay vượt mức 1.000 triệu USD để đứng đầu giai cấp mới. Giai cấp này ở Trung Quốc được gọi là “tư sản đỏ” trong khi ở Hoa Kỳ thì chỉ được gọi là “tư sản” ngắn gọn mà thôi, theo câu nổi tiếng của họ Đặng là mèo màu gì thì cũng vậy.
Theo thiển ý, thì đây là một tin mừng và một niềm vui cho những tông đồ của chủ nghĩa tư bản chứ có gì mà phải hậm hực.
Chẳng những Trung Quốc đi theo con đường tư bản hoang dã của Tây phương vào thế kỷ 19 mà còn theo cả con đường của Tân Tự do chủ nghĩa đang thịnh hành (tuy có hơi lảo đảo hiện nay) tại Anh Quốc và Mỹ. 30 năm nay, từ ngày giáo chủ trường phái Chicago là ông Milton Friedman sang xầm xì vào tai các nhà lãnh đạo thì Trung Quốc đã có những thành tựu đáng kể về mặt này. Tất nhiên là hai chế độ, hai quốc gia có những cá biệt căn bản về mặt kinh tế, chưa nói đến chính trị và đây không có ý đồng hoá Trung Quốc với lại Hoa Kỳ mà chỉ mạn phép đồng hoá các nhà tiền tỉ của hai nơi. Tỉ phú ở nơi đâu thì cũng là tỉ phú cả và đoàn kết tự nhiên rất là chặt chẽ chẳng cần phải hô hào (“Tỉ phú toàn thế giới, liên kết lại!”)
Trong 30 năm, về công bằng kinh tế chẳng hạn, Trung Quốc đã đuổi kịp và qua cả mặt Hoa Kỳ. Dùng các chỉ số thông dụng (với những giới hạn của chúng) như tỉ số giữa 10% nghèo nhất và 10% giàu nhất (tỉ lệ càng cao thì càng có cách biệt) và Gini index (con số càng cao thì càng thiếu công bằng) thì thấy (thống kê của UNDP):
Hoa Kỳ, tỉ lệ 10% giàu/nghèo là 15,9. Gini là 40,8 (2007).
Trung Quốc, tỉ lệ 10% giàu/nghèo: 21,6. Gini là 46,9 (2004).
Các nước được coi là công bằng hơn, để thí dụ:
Nhật Bản, tỉ lệ 10% giàu/nghèo là 4,5. Gini là 24,9 (2004).
Phần Lan, tỉ lệ 10% giàu/nghèo là 5,6. Gini là 26,9 (2004).
Để tham khảo:
Việt Nam, tỉ lệ 10% giàu/nghèo là 6,9. Gini là 34,3 (2004).
Việt Nam đi sau trào lưu cuả Trung Quốc 15 năm, ta tin rằng rồi sẽ đuổi kịp (ở đây vẫn nói giới hạn thôi về mặt này). Cho đến giờ thì vẫn thường thường bậc trung, buông thả thì cũng cần phải có thời gian chứ, tuy có nhiều dấu hiệu để mà phê phán. Nhưng phê phán thì có nên bất nhất, chênh lệch giàu nghèo ở Việt Nam là tồi tệ (Google câu này còn hiện ra nhiều kết quả hơn là tai nạn hầm mỏ tại Shanxi); còn chênh lệch giàu nghèo ở Mỹ là “trời đất sinh ra” hay là đáng noi theo?
Khủng hoảng toàn cầu còn bóp cổ ai thì năm 2009 đã chừa các nhà tỉ phú, trong lãnh vực tài nguyên (Nga) cũng như là tài chánh (Mỹ). Thì Thần tài mà, nhưng 10.000 USD tỉ nhà nước Hoa Kỳ bỏ vào lãnh vực tài chánh chắc cũng ảnh hưởng ngang với ông râu dài này. Số tỉ phú từ 793 tăng lên 1011. Tài sản của họ tăng trưởng 50% trong năm qua. Một tin gây hãnh diện cho những người bỏ nước ra đi bôn ba hải ngoại là công dân Mexico gốc Lebanon thuộc thế hệ thứ nhì, ông Carlos Slim, vượt qua Bill Gates tí xíu thôi (500 triệu USD) để đứng đầu thế giới. Lao động Mexico kiếm 16,50 USD/ ngày ngẩng mặt với đời nhờ đồng hương này năm qua kiếm được mỗi ngày 27 triệu. Đến “lao nô xuất khẩu” Mexico ở Mỹ còn phải tự hào thì Việt kiều nghĩ sao?
Bài viết này cũng có thể minh hoạ bằng ảnh của hai cô gái Shanxi. Cô thứ nhất, con một chủ nhân hầm mỏ, đưa lên youtube căn nhà bố mẹ cô sắm cho tại Seattle, bang Washington.
Ái nữ
Em bé thứ nhì, thì mới mất cha trong một những vô số tai nạn hầm mỏ của tỉnh.
© 2010 Đỗ Kh.
© 2010 talawas
Vào cuối năm 2007, 4 ngân hàng lớn nhất nước Mỹ giữ 32% của tổng số tiền ký gửi ngân hàng. Khủng hoảng tài chánh, đến tháng 6.2009, tỉ lệ tiền ký gửi Citigroup, JP Morgan Chase, Bank of America và Wells Fargo đã tăng lên thành 39% của tổng số! Với những ngân hàng này thì không thể gọi là khủng hoảng mà phải gọi là phát triển chứ. 15 năm về trước, tài sản (assets) của 6 ngân hàng lớn nhất bằng 17% của Tổng sản lượng Hoa Kỳ. Sang 2006, tỉ lệ này tăng gấp 3 thành 55% của GDP. Hiện nay (2010), tỉ lệ này là 63%. Khủng hoảng ở đâu?
http://www.washingtonsblog.com/2010/03/15-years-ago-combined-assets-of-6.html
Các ngân hàng lớn đã nhân dịp khủng hoảng này mà nuốt bé, với sự trợ giúp của nhà nước chứ không nhờ vào vận hành “đúng đắn” của thị trường. Các ngân hàng hám lợi và ẩu tả đã nuốt các ngân hàng thận trọng và nghiêm túc với tiền ký thác của công chúng!
Có cần phải ăn cắp tham nhũng trái phép không khi tiền được đưa đến tận tay một cách chính thức, nhờ anh bỏ túi hộ không thì chết cả lũ. Việt Nam có “Thôi để em mượn đỡ” thì tổng thống Mỹ có “Lương của cầu thủ dã cầu còn có người cao hơn (lương TGĐ Goldman Sachs)”. Cầu thủ baseball không có ai xin nhà nước tiền tỉ vì lỡ đầu tư bậy bạ.
http://krugman.blogs.nytimes.com/2010/02/10/wall-street-damage-control/
Con số tiền nhà nước phải chi cho khủng hoảng (bail out) chính thức dưới ông Bush (chương trình cứu đói ngân hàng TARP) là 700 tỉ USD.
Có chỗ tính đến 2.560 tỉ, hay 4.559 tỉ; hoặc ước chừng 4.000 tỉ.
http://www.infowars.net/articles/october2008/151008Bailout_figures.htm
http://money.cnn.com/2009/01/27/news/bigger.bailout.fortune/
Con số kinh hoàng 23.700 tỉ USD (237.000.000.000.000 USD) là con số Tổng thanh tra Đặc biệt Barofsky của TARP đưa ra trình Quốc hội.
http://www.huffingtonpost.com/2009/07/20/bailout-may-cost-237-tril_n_241512.html
Đằng nào, thì cũng là công việc từ thiện vĩ đại, chuyển tiền từ tập thể cả nước sang giúp một bộ phận rất ít người cực giàu bất tài và làm ăn lụn bại, lại giúp một cách công khai và quang minh chính đại dưới ánh mặt trời!
Tôi e rằng bản thân tôi không thể đáp ứng được những yêu cầu to tát (nhưng hết sức là chính đáng) cuả Hoa Bất Tử.
Mâu thuẫn tại Trung Quốc và Việt Nam của một nền kinh tế thị trường lại định hướng bởi XHCN là một mâu thuẫn lớn, có lẽ kém mâu thuẫn này về tầm vóc chỉ có mâu thuẫn sau. Đó là mâu thuẫn của một nền kinh tế Tân tự do tư sản chủ nghĩa, khi lời thì bỏ túi riêng và khi lỗ thì nhà nước (tức là nhân dân) chịu như trong khủng hoảng tài chính hiện nay tại Mỹ-Âu. Nói qua, đây là việc làm “từ thiện” vĩ đại nhất, của tập thể tặng không (700 tỉ là ít nhất hay ước đến 2.600 tỉ, 6.000 tỉ hoặc cả 26.300 tỉ tại Mỹ) cho một thiểu số rất bé là lãnh vực ngân hàng.
Thử trả lời Hoa Bất Tử về phần đầu, tôi chỉ có thể mong ước là một khi đã có dân chủ chính trị rồi, như tại Indonesia sau thời kỳ Suharto, tại Philippines sau thời kỳ Marcos (nghiã là cũng đã 20 năm), Việt Nam tránh được những sai lầm của các bạn láng giềng. Việt Nam biết đâu có thể tự khẳng định một đường lối mới cho mình, cho dù chưa hề có, và làm gương cho thế giới đang phát triển?
Trên đây là một mơ mộng huyển nhưng mơ thì chẳng tốn gì hết. Theo thiển ý, thôi thì đã không tốn gì, cứ cái đẹp mà mơ, việc gì phải mơ cái xấu. Việt Nam tương lai này có thể dân chủ chính trị hơn các nước trong vùng, tự do tư tưởng hơn hàng xóm, độc lập và chủ quyền hơn láng giềng, công bằng về kinh tế và đoàn kết xã hội hơn là họ.
“2) Ừ, thôi thì cứ cho Mỹ xấu đi, nhưng tại sao VN cứ phải nhăm nhăm vào Mỹ để phát triển? Cũng trong bảng nói trên, còn biết bao nhiêu nước (Sweden, Norway, Japan, …) có chỉ số Gini cực thấp, chỉ số HDI cực cao (http://en.wikipedia.org/wiki/Human_Development_Index) bởi vì có nền dân chủ tột bực (http://en.wikipedia.org/wiki/Democracy_Index) thì tại sao VN không chịu theo đó mà phát triển? Có nhà nước phi dân chủ độc tài độc đảng nào lọt vào top 20 của các bảng trên không?”
Tôi hoàn toàn đồng ý với đoạn trên của vietnguyen, thì hoá ra tôi cũng là người biết phục thiện nhỉ?
Trong bài này, tôi có nêu thí dụ của Phần Lan và Nhật Bản là những quốc gia có nên dân chủ cao (tột bực thì có lẽ Nhật Bản không dám nhận) và công bằng xã hội.
Mặt khác, hầu hết các nước trên thế giới, và hầu hết các nước đang phát triển hay hầu hết các nước trong khu vực, trong khối ASEAN, may thay, may thay, đều không do độc đảng CS thống trị, ấy thế mà vẫn có vấn đề. Trường hợp của Việt Nam, không phải chỉ CS biến là giàu mạnh ngay lập tức, là dân chủ tự do ngay lập tức, khổ thế. Tất nhiên, trước hết là phải có dân chủ chính trị và đa đảng, nhưng ngay cả những điều kiện tối thiểu này sau khi Liên Xô sụp đổ đã không được bảo đảm đúng đắn ngay bởi những nước, tôi xin lỗi, được Hoa Kỳ trìu mến, như Kirgyzstan, Azerbaijan, Kazakhstan. Đồng minh của Mỹ hiện nay tại Sừng Phi Châu là Ethiopia thì vẫn còn nhăn răng.
Ukraine, hay ngay cả Latvia (giờ đã thuộc EU) cũng không khỏi khốn đốn về kinh tế, nhiều mặt còn kém cả thời kỳ CS, và về mặt chênh lệch xã hội là một. Đây không phải là nên duy trì chế độ độc đảng và tiếp tục sự nghiệp đổi mới vui vẻ như là Trung Quốc. Dân chủ và đa đảng là điều kiện đầu tiên và tối thiểu.
Chỉ số Gini, HDI…chỉ có tác dụng trong giới hạn của nó. Nếu dùng con số GDP đầu người chẳng hạn, ta sẽ thấy ngay là nước Mỹ… giàu hơn nước Việt Nam, hay là lương tối thiểu một giờ của Mỹ bằng hai ngày ở Việt Nam lao động, mua được một bữa cơm cầm bụng nhưng lại không mua được bảo hiểm y tế cho bản thân và gia đình.
Tôi thì tâm đắc với phần góp ý này của vietnguyen đến nỗi chỉ có thể nhắc lại
“2) Ừ, thôi thì cứ cho Mỹ xấu đi, nhưng tại sao VN cứ phải nhăm nhăm vào Mỹ để phát triển? Cũng trong bảng nói trên, còn biết bao nhiêu nước (Sweden, Norway, Japan, …) có chỉ số Gini cực thấp, chỉ số HDI cực cao (http://en.wikipedia.org/wiki/Human_Development_Index) bởi vì có nền dân chủ tột bực (http://en.wikipedia.org/wiki/Democracy_Index) thì tại sao VN không chịu theo đó mà phát triển? Có nhà nước phi dân chủ độc tài độc đảng nào lọt vào top 20 của các bảng trên không?”
Dù sao thì tôi cũng ủng hộ tác giả Đỗ Kh. khi ông đăng bài này. Có thể ai đó cũng biết chuyện phân chia giai cấp trong xã hội các nước XHCN như nào, nhưng ông Đỗ K muốn khẳng định nhận định đó nên đăng bài này, âu cũng là một điều tốt cho những ai nếu chưa biết. Còn về phần cảm nhận của mỗi người như nào, hay của chính ông Đỗ K về sự giải quyết tình trạng mà có thể nói là chẳng tốt đẹp gì cho người dân, chẳng phải riêng gì Trung Quốc, có thể khác nhau. Đó là sự bất đồng, ta nên tìm cách thảo luận để khắc phục sự bất đồng và bàn luận vấn đề chênh lệch giai cấp mà điển hình là các cô dâu và người thân của nạn nhân bị chết qua vụ sập hầm mỏ trong bài, cũng như giải được bài toán về thu nhập thấp và bấp bênh của đối tượng dân nghèo cũng như nhu cầu về an sinh xã hội của họ.
Ông Đỗ K nêu ra được vấn đề, chỉ rõ được hiện trạng xã hội, vậy qua phần phản hồi, ông có thể hướng cho độc giả về cách giải quyết tình trạng, vấn đề về mức sống và thế đứng trong xã hội của người dân nghèo không? Sự chỉ rõ hiện trạng về mức lương cũng như tụt hậu của nước này nước kia thì ông cùng bạn đọc đã chỉ ra rất rõ rồi. Tôi thật thất vọng nếu như ông cùng đa số bạn đọc góp phản hồi với comment của ông chỉ dừng lại về việc đả kích lý tưởng ai cao đẹp và bảo vệ nhận định của mình. Tôi tự hỏi các vị đả kích nhau chơi cho vui hay còn mục đích nào khác khi muốn nêu lên vấn đề này cho cộng đồng biết?
Một thắc mắc nhỏ của tôi dành cho tác giả Đỗ K nữa. Rằng xã hội Trung Quốc nó phân hóa giai cấp như thế, một bên thì quá giàu, một bên thì quá nghèo, như trong bài viết này của ông, vậy ông có nhận định rằng nó là sự mâu thuẫn với định hướng Xã hội chủ nghĩa mà nhà nước Trung Quốc cũng như Việt Nam, hay Bắc Hàn và Cuba, đặt ra và tuyên truyền với người dân không? Tôi nhận thấy đây là một xã hội vận hành nền móng chính trị đối ngược hoàn toàn với học thuyết xã hội không giai cấp và xã hội không có tài sản riêng của Karl Marx đặt ra trong luận cương về chủ nghĩa Cộng Sản, trong đó giai cấp vô sản làm chủ đất nước. Ông có thể giải thích về sự hình thành mâu thuẫn này và sự tồn tại một cách rất hợp lý trong thể chế chính trị tư tưởng Cộng sản theo đường lối XHCN của nhà nước Việt Nam, trong khi không một ai có thể đả kích sự nghịch lý này để thay đổi thể chế chính trị đúng theo thực tế nó đang vận hành được không?
Nếu ông có thể có nhã ý giải thích được những khó hiểu của tôi, tôi hy vọng bài viết lần này của ông có thể sẽ trọn vẹn hơn về mặt nêu vấn đề và suy nghĩ để tạo hướng giải quyết vấn đề đó.
Ông Lê Thượng đúc kết một câu rất ngắn gọn nhưng rất đúng: “Bây giờ mỗi nhóm lấy một mảnh chia nhau. Cám ơn!”
“BÂY GIỜ MỖI NHÓM LẤY MỘT MẢNH CHIA NHAU” tức là toàn dân ai cũng có phần, toàn dân làm chủ. Qủa thật là nếu không có ĐCSVN thì Việt Nam bị xóa tên trên bản đồ thế giới từ lâu rồi.
Không “CẢM ƠN !” công lao đó của ĐCSVN thì đúng là vong ân bội nghĩa.
Không thể không nhất trí với ông Lê Thượng !
1) Căn cứ vào chỉ số Gini để cho thấy Mỹ xấu Việt Nam tốt là điều hết sức tào lao! Theo bảng Gini này: http://hdrstats.undp.org/en/indicators/display_cf_xls_indicator.cfm?indic_byyear_id=161
thì Ethiopia: Gini=29.9 hay Ukraine: Gini=28.2 cao hơn Mỹ nhiều. Thế mà Ethiopia hàng năm dân chúng chờ đợi bốc thăm may mắn để xin được visa vào Mỹ đổi đời (http://www.dvlotteryhelp.com/DVLottery/Ethopia.php). Hay như gái Ukraine phải mò sang Macau làm gái để cho anh annamit thất nghiệp ở Mỹ có dịp phét lác (http://www.talawas.org/?p=16641).
2) Ừ, thôi thì cứ cho Mỹ xấu đi, nhưng tại sao VN cứ phải nhăm nhăm vào Mỹ để phát triển? Cũng trong bảng nói trên, còn biết bao nhiêu nước (Sweden, Norway, Japan, …) có chỉ số Gini cực thấp, chỉ số HDI cực cao (http://en.wikipedia.org/wiki/Human_Development_Index) bởi vì có nền dân chủ tột bực (http://en.wikipedia.org/wiki/Democracy_Index) thì tại sao VN không chịu theo đó mà phát triển? Có nhà nước phi dân chủ độc tài độc đảng nào lọt vào top 20 của các bảng trên không?
Chuyện chó đẻ
http://www.vanchuongviet.org/vietnamese/vanhoc_tacpham.asp?TPID=12400&LOAIID=2&TGID=1625
Các cô dâu đấy có thể đổi đời để khi đẻ thì có thể đặt tên con như chó (như con Trung Kiên trong chuyện này). Các tên chó được ưa chuộng là Trung Hiếu, Kiên Định, Lập Trường, Anh Hùng, Nhân Dân, Anh Dũng …
“Đưa đất nước tiến tới một xã hội Công bằng, Dân chủ, Văn minh.. “ Câu này ai thường xài thì chắc là ông Đỗ Kh biết rõ?
Chỉ số Gini cao ở các nước CS như TQ là vì áp dụng cái chính sách kinh tế Tân tự do thời thượng của Anh- Mỹ (mà VN đã áp dụng rồi).
Vậy thì nên trách ai?
“Nếu không có ĐCSVN lãnh đạo nhân dân đánh Pháp, Nhật, Mỹ và đồng minh thì Việt Nam đã bị xé thành bao nhiêu mảnh rồi.”
Bây giờ mỗi nhóm lấy một mảnh chia nhau. Cám ơn!
Xin cám ơn góp ý của Nguyên Anh.
“Bao nhiêu người có tâm huyết, muốn thay đổi, nhưng thay đổi thế nào? Nếu thay đổi mà mất ổn định, tình hình xấu hơn cả Thái Lan, Indonesia, Philippines, thì thà cứ để yên cho Đảng Cộng sản lãnh đạo.”
Là câu của linh mục Nguyễn Văn Lý. Phần tôi, đã cẩn thận rào đón trước khi trích dẫn
“Tôi có nhiều điều không đồng ý với linh mục Nguyễn Văn Lý ngay cả trong phát biểu sau đây (khi ông rời tù). Nhưng bịt miệng ông thì tôi không đành mà ngược lại: ”
Bài viết ở trên (Shanxi) minh hoạ sự chênh lệch giàu nghèo tại Trung Quốc hiện nay, theo tôi là một điều không tốt. Phát triển của bất bình đẳng tại TQ là một hiện tượng mới, từ 30 năm nay, sau khi TQ áp dụng phần nào chính sách kinh tế Tân Tự do chủ nghĩa thời thượng tại Anh-Mỹ.
Chính sách này tại Hoa Kỳ đã đào sâu thêm hố chênh lệch xã hội, người rất giàu thì rất giàu thêm mà người nghèo cũng lại, lạ thế đấy, nghèo thêm (lương tối thiểu năm 2010 thấp hơn lương tối thiểu của 1976 đến 25%!), tôi thấy cũng là một điều không tốt.
Ở phần cuối (thường là phần dành cho kết luận), tôi viết “Việt Nam đi sau trào lưu cuả Trung Quốc 15 năm, ta tin rằng rồi sẽ đuổi kịp (ở đây vẫn nói giới hạn thôi về mặt này). Cho đến giờ thì vẫn thường thường bậc trung, buông thả thì cũng cần phải có thời gian chứ, tuy có nhiều dấu hiệu để mà phê phán.” Đây muốn nói là VN đang đi theo vết đổ của TQ về mặt này, theo tôi lại cũng không tốt.
Trở lại ông Nguyễn Văn Lý, tôi xin phép chỉ đồng ý cái phần “muốn thay đổi, nhưng thay đổi thế nào?”. Đây là chuyện rất lớn. Bài viết của tôi ở trên chỉ giới hạn ở một thí dụ về bất bình đẳng gia tăng trong xã hội TQ và theo thiển ý, lại là con đường VN đang đi đến, nếu không có gì… thay đổi.
Bạn Nguyên Anh !
1. “thế nào là “quá” thì phải được quy định rõ ràng bởi hiến pháp, luật pháp”
Tôi chưa thấy bất kỳ Hiến pháp nào hiện nay quy định rõ mức độ “quá” này cả.
“Tự do, dân chủ, nhân quyền cũng không nên “quá” bị hạn chế.”
Cả cái “quá” này nữa. Mỗi người có một quan điểm riêng mà.
2. “Những bài viết mà Anh Dũng cho là “vạch trần cái khuyết điểm ở các quốc gia khác” sẽ trở nên vô nghĩa, không cần thiết, thậm chí được xem là không tốt khi nó được dùng để chuyển tải quan điểm “tôi biết tôi xấu, nhưng có ai tốt đâu mà yêu cầu tôi bỏ cái xấu của tôi.””
Cái quan điểm “tôi biết tôi xấu, nhưng có ai tốt đâu mà YÊU CẦU tôi bỏ cái xấu của tôi.” là đúng đấy chứ.
Vì thứ nhất, nếu “xấu” thì chẳng có tư cách gì mà “yêu cầu” người khác phải này nọ cả. Góp ý để cùng nhau tiến bộ là đáng hoan nghênh, nhưng không phải “yêu cầu” hay lên mặt dạy đời nhau ( chẳng hạn: YÊU CẦU chính phủ Chính phủ Việt Nam trả tự do vô điều kiện cho các những nhà hoạt động dân chủ vừa bị bắt ).
Đã là BÌNH ĐẲNG thì sao lại có một bên tự cho mình tư cách YÊU CẦU bên kia ?
Vì thứ hai, nếu góp ý thiện chí và bình đẳng ( chẳng hạn, khuyên: các bạn nên làm thế này thì phù hợp, thì cải thiện được tình hình, thì tốt hơn,…) thì Chính phủ Việt Nam luôn hoan nghênh. Như hợp tác đào tạo báo chí, hợp tác phòng chống tham nhũng, hợp tác cải cách tư pháp,…Cái xấu không thể cứ hô hào “phải từ bỏ” là xong, vì nếu như vậy được thì ai cũng có thể hoàn hảo ngay lập tức.
3. “Anh Dũng nghĩ như thế nào khi một kẻ cướp nói như thế với một quan tòa?’
Chính phủ Việt Nam không phải kẻ cướp, Chính phủ các nước khác cũng không phải quan tòa. Chúng ta tranh luận trên nền tảng BÌNH ĐẲNG.
4. “Sự thất vọng của tôi nằm ở nơi người ta đã khảo sát và cho hay rằng VN sẽ mất thêm nhiều thế hệ nữa mới đuổi kịp Indonesia, Thái Lan, nếu hôm nay họ dừng lại tại chỗ. Xấu hơn cả Thái Lan, Indonesia vào thời điểm nào? Xấu hơn bao nhiêu? Nếu không xác định được thời điểm và mức độ xấu hơn thì tôi tin chắc hiện nay VN chúng ta đã xấu hơn họ rồi.”
Ông Đỗ Kh. viết vậy đúng là chưa rõ nghĩa. Nhưng nếu viết thế này: “Nếu thay đổi mà mất ổn định, tình hình xấu hơn cả Afganistan, Irac, những quốc gia nghèo đói châu Phi,…thì thà cứ để yên cho Đảng Cộng sản lãnh đạo.” thì bạn Nguyên Anh sẽ không lăn tăn gì nữa ?
5. Việc bạn so sánh với thời Ngô Quyền là khập khiễng. Thời đó các quốc gia liên hệ và biết về nhau rất hạn chế. Có loạn 12 xứ quân thì cũng là chuyện nội bộ và ít có nguy cơ bị can thiệp.
Nhưng bây giờ tình hình thay đổi chóng mặt rồi. Thông tin tức thời, tình báo đầy rẫy, ngồi tít bên Mỹ mà ấn nút thì tên lửa đạn đạo nó san phẳng vài thành phố ở Việt Nam trong nháy mắt, hàng không mẫu hạm rồi tàu ngầm nguyên tử nó lượn khắp ngoài khơi.
Chẳng nói đâu xa, mới mấy chục năm trước mà Chính quyền VNCH đã rước Mỹ và đồng minh vào rồi. Nếu không có ĐCSVN lãnh đạo nhân dân đánh Pháp, Nhật, Mỹ và đồng minh thì Việt Nam đã bị xé thành bao nhiêu mảnh rồi.
Chào Anh Dũng,
Anh Dũng viết “Vậy thì tự do, dân chủ, nhân quyền cũng không nên “quá”?
Đúng, nếu các điều vừa nêu mà “quá” thì “loạn” sẽ gần kề. Tuy nhiên cần nói rỏ thêm là:
– Tự do, dân chủ, nhân quyền không nên “quá”; thế nào là “quá” thì phải được quy định rõ ràng bởi hiến pháp, luật pháp do nhân dân đồng thuận soạn thảo, thông qua các đại biểu tham dự quốc hội lập hiến, quốc hội lập pháp hoàn toàn được tự do ứng cử, tự do đề cử và tự do bầu cử. Không một cơ quan, đoàn thể nào “quá” tự kiêu cho mình là đại diện cho toàn thể nhân dân.
– Tự do, dân chủ, nhân quyền cũng không nên “quá” bị hạn chế.
Qua những bài viết của ông Đỗ Kh. trên talawas, tôi cho rằng ông ấy đã được đi đến nhiều nơi trên thế giới, biết nhiều các vấn đề ở nhiều quốc gia. Việc nói lên những khiếm khuyết về những lãnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, v.v. của các quốc gia trên thế giới là điều cần thiết.
Sự cần thiết của nó là giúp những ai đang nắm quyền lãnh đạo quốc gia; qua đó, sẽ tiên liệu được cộng đồng quốc gia mình có rơi vào những khiếm khuyết ấy hay không? Nếu có thì xây dựng ngay những biện pháp ngăn chặn ngay từ lúc nó chưa xuất hiện hoặc tìm cách giải trừ những khiếm khuyết đã và đang tồn tại.
Sự cần thiết của nó là giúp những ai có ý thức bổn phận với quê hương đất nước; qua đó, sẽ đánh giá được chỉ số những khiếm khuyết của quốc gia mình, lên tiếng với nhà cầm quyền để các cơ quan chức năng có biện pháp làm thuyên giảm những khiếm khuyết đang mắc, sẽ mắc, hầu cải thiện đời sống nhân dân mình.
Những bài viết mà Anh Dũng cho là “vạch trần cái khuyết điểm ở các quốc gia khác” sẽ trở nên vô nghĩa, không cần thiết, thậm chí được xem là không tốt khi nó được dùng để chuyển tải quan điểm “tôi biết tôi xấu, nhưng có ai tốt đâu mà yêu cầu tôi bỏ cái xấu của tôi.” Anh Dũng nghĩ như thế nào khi một kẻ cướp nói như thế với một quan tòa?
Đánh lên một tiếng chuông cảnh tỉnh những vấn nạn xã hội ở các mô hình kinh tế mà VN đang hướng tới như Mỹ hay Trung Quốc là một điều nên làm. Nhưng tôi hết sức thất vọng với ông Đỗ Kh. khi ông ấy viết ở phản hồi 20/03/2010 lúc 4:05 sáng:
“Bao nhiêu người có tâm huyết, muốn thay đổi, nhưng thay đổi thế nào? Nếu thay đổi mà mất ổn định, tình hình xấu hơn cả Thái Lan, Indonesia, Philippines, thì thà cứ để yên cho Đảng Cộng sản lãnh đạo.”
Sự thất vọng của tôi nằm ở nơi người ta đã khảo sát và cho hay rằng VN sẽ mất thêm nhiều thế hệ nữa mới đuổi kịp Indonesia, Thái Lan, nếu hôm nay họ dừng lại tại chỗ. Xấu hơn cả Thái Lan, Indonesia vào thời điểm nào? Xấu hơn bao nhiêu? Nếu không xác định được thời điểm và mức độ xấu hơn thì tôi tin chắc hiện nay VN chúng ta đã xấu hơn họ rồi.
Lo ngại tính mất ổn định trong quá trình thay đổi là đúng. Thế nhưng, giả sử chúng ta quay trở lại thời kỳ Ngô Quyền giành độc lập. Có lẽ, rất nhiều người thời đó cũng đã lên tiếng “độc lập mà làm gì, sẽ mất ổn định, sẽ rối loạn mà thôi”. Lập luận này đã đúng khi loạn 12 sứ quân sau đó hoành hành dân tộc chúng ta. Tuy nhiên, con người không phải là một tĩnh vật, càng không phải là một động vật chỉ biết lặp lại quá khứ. Dân tộc VN đã vượt qua được cái mất ổn định ban đầu tất yếu ấy. Quốc gia VN có trên bản đồ thế giới cũng nhờ tổ tiên chúng ta không ngại rối loạn, mất ổn định; quyết thay da đổi thịt để dân tộc VN không bị đè đầu cưỡi cổ bởi ngoại bang.
Rất mong được trao đổi với Anh Dũng, nhưng như tôi đã nói, nếu chúng ta “quá” lý thuyết suông thì sẽ không tốt cho mọi người.
Các ông-bà-cô-dì-bác-anh-chị-em-cháu Anh Dũng nói: “Vậy thì việc ông Đỗ Kh. vạch trần cái khuyết điểm ở các quốc gia khác là đáng hoan nghênh”.
Rất đúng! Đề nghị Talawas cho đăng thêm các bài “vạch trần” (“làm rõ”, “đanh thép tố cáo” !!!) các khuyết điểm toàn thể mọi nơi trên thế giới, mỗi kỳ một nước, từ Phi châu đến Mỹ châu, từ Á châu sang Bắc cực! Trước mắt có Đỗ Kh. phụ trách Mỹ, Ma cau. Ai muốn viết đăng ký tiếp vào danh sách. Tuy nhiên, để tránh sự phiến diện chỉ chúi mũi vào chính trị, Talawas nên xen kẽ giữa các bài vạch trần tố cáo vào các bài viết về du hí, chơi gái ở Bali, Macau, vân vân, …
Bạn Nguyen Anh có tư tưởng: “Phàm cái gì “quá” đều chẳng tốt cho mọi người.”
Vậy thì tự do, dân chủ, nhân quyền cũng không nên “quá”?
Vậy thì việc ông Đỗ Kh. vạch trần cái khuyết điểm ở các quốc gia khác là đáng hoan nghênh vì nó làm cho talawas không “quá” đến mức cực đoan, phiến diện do chỉ biết chĩa mũi dùi vào khuyết điểm ở Việt Nam?
Khác nhau rất nhiều. Những người giàu có ở những nước tư bản xuất phát từ giới thường dân. Nhân viên chính phủ, ngay cả tổng thống, cũng không sánh vào đâu so với những người dân giàu trong đất nước họ. Còn ở những nước độc tài, số người giàu này chính là quan chức chính phủ. Thời 9/11, NPR điều tra về các cảng ở Mỹ, lòi ra ông thủ tướng Trung Hoa. 65% lợi nhuận từ cảng New York rơi vào túi ông này. Mà đây chỉ là “một” trong những capital ventures của ông ta. Marx có sống lại cũng không tưởng tượng được đệ tử của mình lại “ngầu” thế.
Độc đảng phát xuất từ một tư tưởng thống soái, tự thân đã cho ra một kết luận chắc chắn rằng tư tưởng thống soái phải duy nhất đúng. Từ cái duy nhất đúng của tư tưởng này dẫn đến sự loại trừ mọi thứ khác, ngoại trừ những bản tụng ca tôn vinh sự duy nhất đúng của nó. Cho tới lúc nào đó ngay cả sự tôn vinh không-nhiệt-thành-lắm cũng trở thành vấn đề, chưa kể những chuyện bình thường của khoa học và nghệ thuật là đặt lại vấn đề. Vụ bịt miệng của cha Lý nổi như cồn vì có được tấm hình, nhưng những vụ bịt mồm khủng khiếp hơn dẫn đến thủ tiêu hay làm tàn lụi đời của những chủ nhân những cái mồm từ trước tới nay có ai nghĩ tới chăng?
Chuyện độc tài và dân chủ là sự khác nhau giữa có lựa chọn và hoàn toàn vắng bóng sự lựa chọn. Khả năng chọn sai của một dân tộc là có nhưng chọn sai lắm thì cũng phải một lần chọn đúng. Cũng như bộ não con người, xã hội sẽ dần dần đưa vào bộ nhớ những cái đúng mà giảm thiểu khả năng sai. Độc tài chỉ lăm le cái ghế (tính thống trị chính đáng), nó chỉ học được cách giấu diếm tội lỗi của nó khéo léo hơn. Còn những cái gọi là thành quả kinh tế chỉ là những kết quả không nằm trong dự tính, và tất nhiên nó cũng (chả cần phải) học cướp công một cách khéo léo hơn.
Việc ủng hộ một chế độ độc tài và không đồng ý với hành động bịt miệng cha Lý của chính chế độ đó, Leon Festinger đã nghiên cứu từ lâu.
Và để trả lời câu hỏi những người như vậy chắc ngủ không ngon giấc lắm. Rất tiếc câu trả lời là rất ngon, đôi khi lại ngon hơn cả người bình thường.