Dũng Vũ – Kỹ sư Green Card
09/03/2010 | 12:02 chiều | 18 Comments
Category: Khoa học
Thẻ: Tin học > Tin tặc
Tôi có thói quen đi làm mỗi ngày bằng xe bus. Ở trạm xe, tôi thường gặp những người Ấn Độ cũng đón xe bus đi làm như tôi vậy. Họ là những kỹ sư tin học – thường gọi là kỹ sư Green Card – được gửi sang Đức làm việc.
Mỗi lần gặp nhau, chúng tôi lại được dịp trò chuyện vui vẻ trên quãng đường dẫn đến nhà ga lớn. Đến nơi, mọi người phải đổi xe, chia tay, đi tiếp về công sở mình.
Hãng tôi cũng có nhiều kỹ sư Green Card. Không chỉ người Ấn Độ mà còn có người Hungary, Nga, Ukraine, Ba Lan, Tiệp, Tunisia, Ai Cập, Nam Dương, Thái Lan, v.v. Họ làm việc vài ba tháng rồi về nước. Vài tháng sau lại trở qua. Trung bình mỗi năm họ xa nhà từ sáu đến tám tháng. Có người làm lâu hơn còn đưa cả vợ sang.
Kỹ sư Green Card thường lãnh một hợp đồng trọn gói. Mỗi tuần làm 5 ngày; mỗi ngày 8 tiếng. Tiền khách sạn, bảo hiểm hãng trả. Tiền xe mình tự trả. Lương tháng tùy công việc khoảng 1500-2000 Euro miễn thuế.
Mặc dù số lương ấy thua lương kỹ sư Đức nhưng đối với họ vẫn là nhiều so với mức thu nhập thấp ở nước họ. Các bạn Ấn Độ của tôi tự hào kể rằng những kỹ sư như họ đã tạo nên một tầng lớp trung lưu trong nước. Đa số họ còn trẻ, chịu khó đi làm xa nhà vài năm, rút kinh nghiệm, làm quen khách hàng, dành dụm vốn mở cơ sơ làm tư trong nước sau này.
Nhìn chung họ rất lạc quan và phấn đấu. Họ được kính trọng và hãnh diện trong tư thế một kỹ sư tin học Green Card.
Thế nhờ đâu họ đã thành công ? Chắc chắn phải cần kiến thức. Nhưng chưa đủ. Cái quan trọng hơn cả là được tin cậy. Giỏi cách mấy mà thiếu chữ tín thì không ai dám hợp tác.
Những kỹ sư Green Card ý thức được điều ấy và từng tâm sự với tôi rằng, chặng đường gian khổ nhất của họ không phải là cố gắng học thành tài mà là tạo uy tín để ký được hợp đồng. Việc này không dễ. Người ở xứ kỹ nghệ Tây phương thường có tâm lý xem thường người ở xứ kém phát triển. Các bạn ấy thừa biết và tự tin mình có thể thuyết được mọi người kể cả vị khách hàng khó chịu nhất như người Đức. Và họ đã thành công.
Theo nhận xét của tôi, trong suốt nhiều năm làm việc chung, giới kỹ sư Green Card đã tạo được uy tín không những cho bản thân mình mà còn cho tập thể mình. Làm đúng việc, phẩm chất tốt, có trách nhiệm, minh bạch, lương thiện.
Thực ra những công việc của họ chỉ là việc phụ, không đòi hỏi kiến thức cao cấp hoặc trí sáng tạo, kỹ sư tin học Việt Nam cũng làm được. Chẳng hạn, trong một đồ án nghiên cứu hoặc phát triển của chúng tôi có nhiều module nhỏ, dù ít quan trọng nhưng cũng cần được lập trình, chúng tôi sẽ giao việc này cho họ. Họ chỉ cần làm đúng theo yêu cầu, đại để, viết bằng ngôn ngữ gì (C++, C#, STEP 7,…), giữ đúng giao diện dữ liệu (data interface) gì, theo giải thuật gì, test đúng yêu cầu và chuyển giao kết quả. Họ không cần biết đồ án của chúng tôi làm gì và cũng không được tìm hiểu. Đặc biệt nhất là họ phải có trách nhiệm về vấn đề bảo vệ thông tin (information security).
Bảo vệ thông tin là mối quan tâm hàng đầu của giới kỹ nghệ Tây phương. Các kỹ sư Green Card phải ký cam kết tuân thủ mọi yêu cầu mà họ đã tự đọc và được nghe cắt nghĩa. Không riêng họ, cả nhân viên nội bộ như chúng tôi hàng năm cũng phải làm việc này. Tối kỵ là những hành vi tin tặc, gián điệp, giả mạo, đánh cắp thông tin.
Thế nhưng trên thực tế, những hành vi tiêu cực ấy không tránh khỏi và dẫn đến sự bất tín. Trung Quốc là một trường hợp tiêu biểu. Tất nhiên vấn đề ấy nơi nào cũng có nhưng trường hợp Trung Quốc thì nổi bật vì quá phổ biến.
Trong hãng tôi đã xảy ra vụ người Trung Quốc sang tu nghiệp chụp hình, sao chép tài liệu trái phép. Hãng xe Mercedes cũng bị những sinh viên Trung Quốc được nhận vào làm hè đánh cắp sơ đồ kỹ thuật fax về nước. Các hãng BMW, Audi cũng bị sao chép sản phẩm. Cả chính quyền Đức cũng là nạn nhân của các vụ tin tặc Trung Quốc[1]. Tháng 9 năm 2009 vừa qua, cảnh sát Đức đã đột nhập vào một căn nhà tại Munich, bắt bốn người tinh nghi làm gián điệp tin học cho Trung Quốc, nhưng Trung Quốc lại đổ thừa đó là nhóm người Uigur lưu vong phản động chống chính quyền Trung Quốc[2].
Kết quả là tập thể người Trung Quốc bị mang tiếng. Hãng tôi từ vụ kể trên không nhận kỹ sư Trung Quốc vào làm việc như những kỹ sư ngoại quốc khác nữa. Hãng Mercedes cũng không muốn nhận sinh viên Trung Quốc vào làm hè. Nhắc đến Trung Quốc là người ta lại liên tưởng đến tin tặc, ăn cắp, bất lương, khó tin tưởng được.
Nên nhớ cảnh sát hành sự ở các xứ kỹ nghệ rất quan tâm đến các hoạt động tin tặc bất kể từ đâu. Họ có thừa tài chính, nhân lực, kỹ thuật để nắm bắt thông tin. “Kết quả” sẽ được gửi tới những cơ quan liên hệ, đặc biệt là giới kỹ nghệ.
Tuy không đến nỗi trầm trọng như trường hợp Trung Quốc nhưng Việt Nam cũng đã được biết đến về các hoạt động tin tặc. Thực ra giới kỹ nghệ Tây phương không để ý nhiều và hơn nữa nó cũng chẳng liên can gì tới họ. Dẫu vậy trong thâm tâm, họ vẫn có thành kiến rằng người Việt cũng giống người Trung Quốc, còn chậm tiến, quen thói hành xử tiểu nhân. Thật phiền toái khi phải làm việc chung với những người như vậy. Trên thế giới còn biết bao người đàng hoàng, không nhất thiết phải hợp tác với người khó tin tưởng.
Không rõ ở các nơi khác ra sao, nhưng nơi tôi làm việc, nhìn vào một bộ phận RD (Research & Development) khổng lồ gồm mấy chục ngàn chuyên gia, kỹ sư Đức lẫn quốc tế đủ các nước, chưa bao giờ thấy một kỹ sư tin học Green Card từ Việt Nam, Trung Quốc được nhận vào làm việc. Tại sao có người Thái Lan, người Nam Dương mà không có người Việt? Tại người Việt dở hơn? Hay vì vấn đề uy tín?
Công bằng mà nói, chính ở những xứ kỹ nghệ như Mỹ, Pháp, Đức, Nhật, v.v. cũng có nạn tin tặc chứ không riêng gì ở những xứ yếu hơn. Nhưng trên thực tế những xứ mạnh vẫn có thành kiến với những xứ yếu nhiều hơn.
Dẫu đôi khi phải hứng chịu những thành kiến bất công từ sự kỳ thị ngoại quốc, những kỹ sư Green Card xứ yếu cũng vượt qua nhờ tạo được uy tín rằng mình không phải là kẻ hacker, gian trá, nhỏ mọn. Ấn Độ có vô số kỹ sư tin học đang làm việc khắp nơi trên thế giới và hàng năm đã đem lại cho đất nước nhiều tỉ đô la. Các nước khác cũng thành công. Đất nước họ trở nên giàu có một phần cũng là nhờ nguồn lao động trí tuệ cao cấp này.
Còn Việt Nam? Người cộng sản Việt Nam thường tự hào về “đỉnh cao trí tuệ”, thì cũng nên chứng minh mình có trí tuệ. Hãy chứng minh mình có thể làm ra sản phẩm trí tuệ bổ ích bán khắp thế giới, hoặc làm được những công việc bình thường như những kỹ sư Green Card kia, đem lại lợi ích, uy tín cho đất nước.
Nên tập trung làm công việc trí tuệ đó thay vì làm tin tặc, làm mất thanh danh đất nước, làm mang tiếng xấu chung cho tập thể kỹ sư Việt Nam vô tội đang tìm đường tiến trên thị trường quốc tế. Nên tập trung làm công việc trí tuệ thay vì chỉ biết đào được gì bán đó, xuất khẩu lao động đi ở đợ, làm culi.
Stuttgart 03.2010
© 2010 Dũng Vũ
© 2010 talawas
[1] Xem http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-52715129.html. Xem thêm chi tiết: tạp chí Spiegel số 35/2007 Die gelben Spione
[2] Xem http://www.net-tribune.de/nt/node/14558/news/Razzia-gegen-mutmassliche-chinesische-Spione-in-Muenchen. Xem thêm: http://wissen.spiegel.de/wissen/image/show.html?did=52715129&aref=image036/2007/08/25/ROSP200703500180034.PDF&thumb=false
Tôi đồng ý điểm này:
Không thể so sánh NBC với những kỹ sư được đào tạo [thành tài] trong nước vì NBC được đào tạo bậc đại học và cao học ở nước ngoài. Có một sự khác biệt ở đó.
Tôi không đồng ý điểm này:
Nếu một nhà toán học được đào tạo [cơ bản] trong nước mà cuối cùng lại ra nước ngoài làm việc thì không có gì đáng trách, còn những kỹ sư được đào tạo trong nước mà lại đi làm cho nước ngoài lại phải cảm thấy xấu hổ [hay ít nhất thì cũng không có gì hãnh diện].
1. Làm việc ở đâu cũng là đóng góp cho nhân loại, không cần phải ra nước ngoài mới là đóng góp cho nhân loại.
2. Nhà toán học nếu ra nước ngoài vì điều kiện làm việc nghiên cứu khá hơn thì tại sao lý do của người kỹ sư ra nước ngoài không phải là một lý do tương tự? Người kỹ sư Greencard so với người kỹ sư ở nước sở tại có thể làm những việc thấp kém hơn nhưng:
a. Chắc gì những việc làm ở trong nước dành cho họ đã được như vậy?
b. Ở một nước có nền công nghiệp tiên tiến thì sẽ có cơ hội tiếp xúc với kỹ thuật mới nhiều hơn [như nhà toán học muốn nghiên cứu ở một trường nước ngoài vậy].
3. Không phải cứ không có lợi ích kinh tế trước mắt thì không đóng góp được gì cho xã hội nên có đi cũng không đáng trách. Đóng góp không cứ phải là đóng góp kinh tế, mà còn là đóng góp tri thức.
Tóm lại, tôi cảm thấy rất rõ ràng là trước khi trách từng cá nhân không thể đóng góp gì cho hệ thống cần phải xem lại cái hệ thống đó có tạo điều kiện thuận lợi cho những cá nhân này đóng góp không đã.
Vấn đề tác giả Dũng Vũ đặt ra thật rõ ràng:
“Hãy chứng minh mình có thể làm ra sản phẩm trí tuệ bổ ích bán khắp thế giới, hoặc làm được những công việc BÌNH THƯỜNG như những kỹ sư Green Card kia, đem lại lợi ích, uy tín cho đất nước.
Nên tập trung làm công việc trí tuệ đó thay vì làm tin tặc, làm mất thanh danh đất nước, làm mang tiếng xấu chung cho tập thể kỹ sư Việt Nam vô tội đang tìm đường tiến trên thị trường quốc tế. Nên tập trung làm công việc trí tuệ thay vì chỉ biết đào được gì bán đó, xuất khẩu lao động đi ở đợ, làm culi.” (DV)
Nếu chưa làm được việc gì “VĨ ĐẠI” thì hãy làm những công việc bình thường như những kỹ sư Green Card kia “Làm đúng việc, phẩm chất tốt, có trách nhiệm, minh bạch, lương thiện.” (DV) thay vì đi làm “tin tặc”, “đào được gì bán đó, xuất khẩu lao động đi ở đợ, làm culi.”
Chuyện đao to búa lớn “tự hào”, “khâm phục”, “vinh nhục”, “chảy máu chất xám”, theo tôi đọc, tác giả không đặt ra trong bài viết.
@ Nguyễn Tâm Bảo:
Ông viết “Một bên thì tốn 300 triệu để đào tạo một kỹ sư tin học, một bên thì làm ra 100 triệu bằng cách bán sức lao động cho các chủ thầu xây dựng. Bên nào hiệu quả hơn, nếu xét về mặt kinh tế?”.
1. Thí dụ được đưa ra với cách tính toán như trên đây của ông NTB rõ ràng đã có sự sai sót sơ đẳng. Chi phí cơ hội chỉ được cân nhắc để lựa chọn dự án đầu tư, không bao giờ người ta phản ánh nó trong chi phí đầu tư hay báo cáo tài chính hết cả. Nghĩa là đầu tư cho dự án làm thợ xây (A) là 0 đồng, cho dự án làm kỹ sư tin học (B)là 200 triệu.
Dự án nào có chi phí cơ hội lớn nhất sẽ được chọn đầu tư. Hiểu đơn giản, một người có quỹ thời gian là 1 giờ để làm việc, chắc chắn anh ta sẽ chọn một việc nào có giờ công cao nhất, nghĩa là, nếu từ bỏ công việc này anh ta sẽ chịu một chi phí cơ hội lớn nhất. Như thế, trong thời hạn 4 năm, rõ ràng dự án A (lãi 0+100=100 triệu)hiệu quả hơn dụ án B (lãi -200+0=-200 triệu). Tuy nhên, dự án không phải kết thúc ở năm thứ 4, đây là sự đầu tư lâu dài, có thể gắn liền với suốt quãng đời còn lại của chủ dự án (30-40 năm) nên kết luận không thể đơn giản như thế. Trong thị trường lao động tự do, nếu một kỹ sư tin học sống đọc thân ở Đức với mức lương ban đầu là 2000 Euro/tháng tất nhiên sẽ không phải là mức bất biến. Một chút cải thiện về đồng lương trong tương lai của anh kỹ sư này dễ là con số lớn hơn khoản thu nhập chính của anh thợ xây ở Việt Nam. Lương không phải là tất cả mà anh ta còn có phần an sinh, hưu bổng, chi phí học đường cho con cái – cũng là đồng lương gián tiếp từ sức lao động của anh ta.
Thấy ông NTB bình luận là thế nhưng không hiểu sao bao nhiều người chẳng phải là kỹ sư gì ráo trọi cũng tìm mọi cách vượt biên cho được để tìm cơ hội đổi đời, dù phải trốn tránh khắp xứ người, dù phải làm bất cứ công việc nặng nhọc như thế nào.
Một thực tế như tôi biết, một người thợ thợ hồ ít nhậu nhẹt, chơi bời, ít bị gián đoạn công việc giữa các công trình xây dựng, mỗi tháng chắt góp được 2 triệu đồng sau khi đã khấu trừ chi phí ăn ở làm một điều không hề đơn giản. Tôi đã chứng kiến có anh chàng đi làm thợ hồ suốt năm, giáp tết về tới nhà còn nhờ mẹ … trả tiền xe ôm giùm. Có anh trước khi về nhà giả vờ cắt rách túi quần rồi về thanh minh ….bị kẻ gian rạch túi.
Những người như Giáo sư Ngô Bảo Châu không hề bán chất xám cho ai cả. Sản phẩm lao động của họ là những công trình công bố rộng rãi, đồng nghiệp của họ ở bất cứ đâu trên thế giới đều đọc được. Đó là đặc thù của nghiên cứu cơ bản: nó phục vụ cho nhân loại nói chung chứ không phải cho một công ty hay một quốc gia nào hết. Vì thế nên việc Ngô Bảo Châu làm việc ở Mỹ hay ở Việt Nam, đối với nhân loại nói chung hay với cộng đồng Toán học nói riêng, thì không khác mấy. Cái khác nhau có tính cách cá nhân: ông Ngô Bảo Châu chọn làm việc ở nơi nào mà ông ta thấy thoải mái nhất, để có thể làm việc hiệu quả nhất.
Ông Ngô Bảo Châu được đào tạo ở Pháp, không phải bằng sự đầu tư của xã hội Việt Nam (không tính đến những năm tháng học phổ thông, khi đó chưa đến tuổi lao động, và quyền được giáo dục cho hết phổ thông được coi là nhân quyền cơ bản của mọi người). Tóm lại, ông NBC không có trách niệm phải trả nợ xã hội Việt Nam.
Hơn nữa, cho dù Việt Nam bỏ tiền đầu tư để đào tạo ra một nhà khoa học cơ bản, nhưng sau đó người này bỏ sang Mỹ làm việc, thì cũng không có gì đáng trách vì đó là phần đóng góp nhỏ nhoi của Việt Nam cho nền khoa học nói chung của nhân loại. Sản phẩm lao động của người này, dù làm ra ở Việt Nam hay làm ra ở Mỹ, cũng chưa có tác dụng cụ thể gì đối với nền kinh tế.
Khác hẳn với nghiên cứu khoa học cơ bản. Một kỹ sư được đào tạo ở một trường đại học công lập Việt Nam là một sự đầu tư của xã hội. Mà mọi sự đầu tư đều có mục đích sinh lợi nhuận. Anh ta có trách nhiệm lao động để trả nợ cho xã hội. Nếu anh ta học xong rồi chuồn ra nước ngoài làm việc, thì đó là quịt nợ, không biết xấu hổ thì thôi chứ hãnh diện làm sao được?
Ngô Bảo Châu hay Vũ Minh Khương không bị ai bóc lột, không bị trả lương thấp hơn đồng nghiệp bản xứ, không bị giao cho những công việc thấp kém hơn so với đồng nghiệp cùng trình độ chuyên môn… Ở đâu thì họ cũng là niềm tự hào cho người Việt. Còn những kỹ sư Green Card thì có thể là niềm tự hào của gia đình họ, chứ xã hội nói chung chẳng kỳ vọng gì vào họ cả.
Người CSVN hay tự hào mình là “Đỉnh cao trí tuệ” nhưng lại không chấp nhận trí thức ngay từ đầu. Vậy trí tuệ có được là do vác liềm vác búa lâu năm?
Bởi CSVN không sản xuất được chất xám và còn kỳ thị chất xám nữa cho nên sau 75 chất xám ở miền Nam mới chảy (chạy) đi nơi khác.
Chất xám khó sống chung được với CS nhất là những người có tâm huyết bởi thay vì phục vụ đất nước thì phải thần phục giai cấp thống trị, vừa tham lam, ích kỷ, dối trá lẫn bất tài…
Trách là trách những thái độ không hay ho của chất xám được đào tạo trong một môi trường giáo dục không lành mạnh như ở VN nhưng phải chấp nhận một điều rất thực tế là đất có lành thì mới mong chim đến đậu. Ngày nào không còn CS thống trị tôi tin rằng chất xám VN sẽ “Châu về Hợp phố”, thế thôi.
Bác Nguyễn Tâm Bảo!
Theo bác Việt Nam mình có chất xám để mà… chảy máu chất xám không ạ? Cái vụ Intel phỏng vấn kỹ sư tin học VN để làm việc ngay tại VN gì đó là thế nào? Nó tìm chất xám của mình để làm việc cho nó trên chính nước mình, thế thì nhục hay vinh ạ? Mình muốn làm cho nó lắm, nhưng mình không đủ chất xám cho nó xài, thế là nó lại đi thuê thằng nước ngoài khác vào VN làm, thế là có chảy máu không ạ?
Có người nói về Gs Ngô Bảo Châu đang… bán chất xám cho bọn Tây rồi, thế là vinh hay nhục? Còn bác TS Vũ Minh Khương học xong Harvard thì sang ngồi ở Singapore chứ hổng có chịu về nước, vậy là vinh hay nhục ạ?
Câu chuyện ba gia đình nghèo
Gia đình thứ nhất có 5 người con. Cha mẹ nghèo nên bốn người con đầu phải bỏ học giữa chừng để đi làm thợ xây, cùng với cha mẹ nuôi cậu em út học đại học. Cậu út ra trường thành kỹ sư tin học, đi làm cho một công ty nước ngoài, rồi lấy vợ, rồi sinh con, rồi mua nhà ở Hà Nội. Cậu ta hãnh diện vì nỗ lực học hành đã giúp cậu ta gia nhập giới trung lưu thành thị, có đời sống khá giả hơn ít nhất 70% dân lao động khác. Nhưng vì hưởng mức sống trung lưu nên mỗi năm cậu chỉ gửi được vài triệu về quê biếu cha mẹ và các anh chị làm quà tết. Các anh chị của cậu ta thì chẳng tích cóp được gì, vì những năm đi làm chỉ để nuôi em học đại học, nên suốt đời vẫn chỉ làm công nhân như cha mẹ họ. Con cái họ sau này cũng lại chỉ làm công nhân chứ không được may mắn như mấy đứa em họ trên thành phố, con của chú út.
Gia đình thứ hai cũng có năm người con. Cha mẹ làm việc chăm chỉ, nhưng cũng chỉ đủ sức để nuôi năm người con học hết Trung học. Họ lần lượt tốt nghiệp rồi đi làm thợ xây, dù trong lòng ai cũng muốn có cơ hội học thành kỹ sư. Học được tính chăm chỉ của cha mẹ, họ lao động cần mẫn, tích cóp vốn liếng và kỹ năng. Mấy năm sau đã thạo nghề, lại có vốn liếng nên họ cùng nhau lập công ty riêng, tự tìm các gói thầu riêng. Công ty của họ ngày một khấm khá, mở rộng kinh doanh, tạo việc làm cho hàng ngàn lao động địa phương. Con cái họ sau đó không vất vả như cha chú mà đều vào đại học, đứa học quản trị kinh doanh, đứa thành kỹ sư. Gia đình họ từ một gia đình công nhân đã trở thành một đại gia ở địa phương.
Gia đình thứ ba cũng có năm người con, nhưng ông bố thì bê tha hung hãn, bà mẹ thì lười nhác lắm điều. Cả năm đứa con chẳng đứa nào học hết Phổ thông, làm đủ các nghề lao đông kiếm sống. Nhà dột từ nóc, nên cả mấy đứa con đều làm ít ăn nhiều, lại thích nói phét, hay dè bỉu chê bai nhau. Đứa lớn may mắn chạy được chân lao động xuất khẩu đông Âu, đóng được vài thùng hàng gửi về, thì tinh tướng như Vua. Sau khi đông Âu sụp đổ thì chuồn sang Đức, bây giờ cũng là Kiều dân nhưng làm gì thì không rõ. Đứa út sang Mã Lai làm thuê, ba năm rồi vẫn chưa trả hết nợ đã vay ngân hàng để đóng cho các công ty xuất khẩu lao động. Mấy đứa ở giữa vẫn làm công nhân, bị cả ông anh cả lẫn thằng em út khinh khi vì không xuất ngoại. Dù sao họ cũng khá hơn cha mẹ ngày xưa ở chỗ cũng có xe máy Trung Quốc để đi, có quần áo Sida để mặc, có đủ gạo để ăn … nhưng tương lai con cái ra sao thì chưa biết.
Gia đình thứ nhất tương tự như trường hợp Ấn Độ. Đào tạo được vài kỹ sư tin học hàng đầu thế giới nhưng chỉ để đi làm thuê cho nước ngoài.
Gia đình thứ hai tương tự như Hàn Quốc. Cả một thế hệ người Hàn làm việc chăm chỉ, vừa học vừa làm, để chỉ trong vài chục năm đã tạo dựng được một nền kinh tế công nghiệp đứng hàng thứ 12 trên thế giới như bây giờ. Những người tạo dựng nên các đế chế công nghiệp như Hyundai, Daewoo, Samsung … đều chỉ là những người lao động bình thường không hề có cơ hội đi học đại học.
Gia đình thứ ba … giống nước nào chắc ai cũng biết rồi … khổ lắm đừng nói nữa.
Nói đến nhục, một kỹ sư [hay gì cũng thế] ra trường mà đành phải chọn một công ty nước ngoài hay phải ở lại nước ngoài làm chứ không muốn trở về nước làm việc thì cái nỗi nhục lớn nhất nằm ở cái chính phủ không thể tạo được điều kiện cho người kỹ sư quay về xây dựng xã hội.
Tất nhiên nếu chỉ nói vậy thôi thì cũng không công bằng lắm, vì có nước giàu, nước nghèo, cơ hội phát triển không đồng đều. Nhưng nói vậy vẫn đỡ hơn là nói người kỹ sư không biết nhục, vì cái lỗi của hệ thống lớn hơn cái lỗi cá nhân.
Nói như bạn Tâm Bảo thì người càng giỏi càng cần học xong là quay về đóng góp xây dựng xã hội ngay, nói như thế thì cần phải trách những người như Ngô Bảo Châu sao học xong không sớm về nước để làm việc và nghiên cứu, để xã hội Việt Nam mất đi một nhân tài như vậy trong công cuộc xây dựng đất nước.
Còn nếu Ngô Bảo Châu về Việt Nam từ mười mấy năm trước [sau khi học xong] rồi có làm nên ngô khoai gì không thì hình như nhiều người cũng đoán được…
Tôi không thấy việc đi làm kỹ sư Green Card có gì đáng hãnh diện cả, nếu không nói là một nỗi nhục. Vì như tác giả viết: “Thực ra những công việc của họ chỉ là việc phụ, không đòi hỏi kiến thức cao cấp hoặc trí sáng tạo… Họ không cần biết đồ án của chúng tôi làm gì và cũng không được tìm hiểu.”
Cái việc thuê lao động từ nước nghèo sang làm những việc nặng nhọc mà người bản xứ không làm thì người phương Tây đã làm từ xưa đến nay rồi. Thế kỷ 19, Hoa Kỳ đã đưa hàng trăm ngàn lao công Trung Quốc sang xây dựng hệ thống đường ray xe lửa. Họ làm vậy vì không thể xích cổ nô lệ da đen từ châu Phi nữa.
Bây giờ cũng thế thôi, họ thuê kỹ sư Green Card với giá rẻ mạt để làm những việc “nặng nhọc” (nhàm chán) mà kỹ sư bản xứ không thèm làm nữa.
Một kỹ sư Green Card người Ấn có thể hãnh diện với hàng trăm triệu đồng bào của anh ta có đẳng cấp thấp hèn đang sống trong các khu ổ chuột, vì nhờ đi bán sức lao động ở nước ngoài mà anh ta và gia đình có được mức sống trung lưu khấm khá mà hình như chỉ khoảng 30% dân số được hưởng.
Trong một xã hội mà 40% dân số mù chữ, thì việc được học đại học là một đặc ân lớn. Vì thế tôi nghĩ một kỹ sư Ấn biết suy nghĩ sẽ thấy nhục vì cái việc học hành của mình đã không góp phần lớn hơn làm thay đổi xã hội Ấn, không giúp cho nền kinh tế Ấn phát triển nhanh hơn, không giúp cho người nghèo Ấn bớt khổ hơn … mà chỉ đủ để giúp cho bản thân và gia đình bằng cách đi làm thuê ở nước ngoài.
Tất nhiên, một kỹ sư tin học ở Việt Nam mà không chịu học hành tử tế thì có khi còn nhục hơn một kỹ sư Ấn, vì với trình độ thấp kém anh ta không những không thể đi làm thuê ở nước ngoài để tự nuôi thân, mà còn ăn bám vào xã hội … kém hơn cả một anh thợ xây nếu xét về những đóng góp cho xã hội.
Thưa ông Tâm Bảo,
tôi phải công nhận với ông một điều là ở VN, việc đào tạo thợ lành nghề đang cần thiết hơn cho xã hội và có hiệu quả hơn cho gia đình là đào tạo cán bộ đại học kiểu hiện nay. Cách đây không lâu tôi đã nói chuyện với anh bạn hiện phụ trách khu kỹ nghệ cao SG và ảnh cũng khẳng định với tôi như vậy.
Như mà cái cách so sánh của ông giũa anh kỹ sư phầm mềm và anh thợ hồ thì không ổn. Chẳng có nguời mẹ nào đã cho con học xong tú tài mà lại thích cho nó đi làm thợ hồ để kiếm tiền truớc mắt cả. Chẳng xã hội nào có thể chịu nổi cái tốn thất về trí tuệ đó.
Ở các nuớc công nghiệp, thanh niên tốt nghiệp phổ thông, kể cả tú tài (Abitur ở Đức), nếu không vào đại học cũng đuợc chuyển đi học nghề 2-3 năm và chi phí cho quá trình này không phải là không đáng kể. Nhưng xã hội lại không coi đó là tổn thất. Cái quý nhất sẽ không bị mất: Tri thức. Từ đó sẽ có tất cả. Hơn nữa trí thức sẽ là tài sản chung của nhân loại. Tất cả những gì phương Tây phát minh ra, từ điện thoại di động đến nhà bank hoặc dân chủ, nhân quyền, đều đang cải thiện cuộc sống của người dân VN.
Còn nếu chỉ suy tính lợi truớc mắt, thậm chí sợ đào tạo trí thức rồi chúng bỏ đi green cards hết bị lỗ thì sẽ dẫn đến cái cảnh hiện này là: Cả chục ông, vừa “tiến sỹ” vừa “sau đại học” kiêm chủ tịch của các tỉnh không biết làm gì với tài nguyên, đem cho TQ thuê để nhanh có lãi, bỏ dân mình đói. Hơn thế nữa vì thiếu trí thức, nguời dân có quyền hưởng các nguồn lợi đó mà không biết gì cả, tronng khi vẫn phải lẩm bẩm ơn ông nọ ơn bà kia.
Tôi thấy tác giả Dũng Vũ nêu vấn đề rất trúng, anh tiếc cho dân tộc ta, cho trí tuệ của nguời Việt ta. Trong khi đó cách phản biện của ông có cái gì không ổn, đem định lượng để chọi với định tính.
Về giới trí thứ Ấn Độ.
Khi nói đến khả năng và tư cách của giới trí thức Ấn Độ là muốn nói đến cái khả năng học tập và tinh thần làm việc của họ : học thì giỏi, hành ở đâu thì không dở trò lưu manh, đánh cắp; còn chuyện chảy máu chất xám là chuyện chẳng xa lạ gì nhưng lại hoàn toàn là một chuyện khác, chẳng thể nhập nhằng được !
Đào tạo ra được kỹ sư có môi trường làm việc tuyệt vời ở trong nước luôn rồi thì còn gì bằng, đâu có gì phải bàn nữa?
Còn nếu chưa được vậy thì sự chảy máu chất xám là không tránh khỏi. Nhưng cũng từ sự chảy máu chất xám này dần dần mới có cơ hội để thay đổi.
Và rõ ràng là vẫn còn hơn là chất xám không chảy đi đâu hết mà chảy vô các cơ quan an ninh để hack các websites đối lập. Đơn giản vậy thôi chứ có ai cổ vũ chảy máu chất xám đâu hè?
Ôi ngài Khổng Khâu ! Ngày xưa ngài đề xướng Nhân Nghĩa Lễ Trí Tín. Ngày nay, con cháu ngài đem ngài ra làm vị Thần mong truyền bá tư tưởng ngài khắp 5 châu 4 bể với hàng ngàn Viện Khổng Học. Thế nhưng, trong 5 chữ Nhân Nghĩa Lễ Trí Tín thì con cháu ngài ngày nay đã làm được 1/2 chữ chưa?
Nhân nỗi gì, đề cao bạo lực, chém giết? Nghĩa kiểu gì khi đối xử với con dân mình như trâu chó, Cha Mẹ già yếu mà con cái ở nước ngoài xin về thăm không được cấp chiếu khán chỉ vì… chống độc tài, đảng trị. Lễ gì lại có thứ đập phá đền đài, miếu vũ, chùa chiền, thánh tượng trong phong trào CM Văn hóa. Trí đâu phải là phường khôn vặt, lừa bịp, mánh mung để thủ lợi? Và Tín thì thôi, khỏi cần nói đã có KS Dũng Vũ nói ở trên khá đủ rồi. Một “chuẩn mực” hạ đẳng như thế mà lại đòi phổ cập ra khắp thế giới tư tưởng Khổng Tử về chiều, đã xẹp hơi từ lâu ngay chính nước Tàu thì thật… khiếp đảm cho nhân dân thế giới! “Treo đầu Khổng, bán thịt Mác” (xin nhại câu “Treo đầu heo, bán thịt chó” của tục ngữ Việt) là cách làm ăn đặc trưng và lành nghề của các chú Ba từ xưa tới nay. Mại dô, mại dô!!
Có hai bà mẹ, bà A và bà B, có con trai tốt nghiệp phổ thông.
Bà A muốn con thành kỹ sư tin học, nên vay tiền ngân hàng cho con học đại học. Thằng bé mỗi tháng ngốn của mẹ 2 triệu, bốn năm đại học là mất toi 100 triệu. Nếu tính theo mô hình đầu tư cho giáo dục kiểu “nhà nước và nhân dân cùng làm” ở Việt Nam, cưa đôi năm mươi năm mươi, thì nhà nước cũng đã đầu tư 100 triệu cho chàng kỹ sư này. Tóm lại, xã hội mất 200 triệu để đào tạo ra một kỹ sư tin học. Nếu tính cả “opportunity cost” nữa, tức là số tiền mất đi vì cậu ta đi học thay cho đi làm phụ hồ, thì tổng số tiền đầu tư sẽ là 300 triệu.
Bà B nhẩm tính số tiền quá to, nên quyết định cho con trai đi làm thợ xây, lương mỗi tháng 2 triệu. Trong thời buổi xây dựng tràn lan như ngày nay thì thợ xây không sợ thất nghiệp. Sau bốn năm cậu con trai đã làm ra cho gia đình là 100 triệu.
Một bên thì tốn 300 triệu để đào tạo một kỹ sư tin học, một bên thì làm ra 100 triệu bằng cách bán sức lao động cho các chủ thầu xây dựng. Bên nào hiệu quả hơn, nếu xét về mặt kinh tế?
Có mấy trường hợp như sau. Cậu kỹ sư có trình độ cao, ra trường làm việc cho một công ty phần mềm ăn nên làm ra, lương khởi điểm là 10 triệu. Như vậy chỉ một thời gian ngắn là sức lao động của cậu ta đã đủ để trả nợ cho gia đình và xã hội, sau đó là làm lợi. Rõ ràng hơn xa anh chàng thợ xây rồi.
Trường hợp thứ hai là cậu ta … trở thành kỹ sư Green Card bên Đức. Lương tháng 2 ngàn EURO. Nhưng cây cao thì gió lớn, cậu ta lấy vợ, có con, và sống cuộc sống trung lưu nơi xứ người. 2 ngàn EURO thấp hơn lương kỹ sư Đức, chỉ đủ để sống một cách tương đối thoải mái. Chẳng có dư giả nhiều nên mỗi năm cậu ta chỉ gửi về cho gia đình chừng vài ngàn EURO, đóng góp một phần nhỏ vào dòng kiều hối. Trong trường hợp này thì đóng góp của cậu kỹ sư cho xã hội lại thua xa đóng góp của anh chàng thợ xây.
Trường hợp tồi tệ nhất là cậu sinh viên mê mải chơi Game Online, học hành chểnh mảng, nên cũng tốt nghiệp ra trường nhưng không xin được việc làm. Cuối cùng cha mẹ phải chạy vạy mới xin cho một chân coi phòng máy tính ở một cơ quan nhà nước, lương công chức là 3 triệu/tháng. Cuộc đời cậu ta sẽ lại giống như cuộc đời hàng trăm ngàn công chức rỗi việc trong bộ máy nhà nước, ăn bám vào xã hội.
Tóm lại, đào tạo ra những kỹ sư tin học giỏi để rồi gửi họ đi làm kỹ sư Green Card như ông Dũng Vũ đề nghị thì … thà đào tạo ra những thợ xây hoặc xuất khẩu lao động đi Hàn Quốc còn có lợi ích về kinh tế hơn.
Việc Ấn Độ đào tạo nhiều chuyên gia tin học, nhưng nền công nghiệp thông tin lại chưa phát triển đủ mạnh để sử dụng hết, buộc phải xuất khẩu đi các nước, thực ra là điều đáng tiếc chứ không phải đáng khâm phục. Đó là sự chảy máu chất xám.
Dũng Vũ – Kỹ sư Green Card
09/03/2010 | 12:02 chiều
“Còn Việt Nam…
….Nên tập trung làm công việc trí tuệ đó thay vì làm tin tặc, làm mất thanh danh đất nước, làm mang tiếng xấu chung cho tập thể kỹ sư Việt Nam vô tội đang tìm đường tiến trên thị trường quốc tế. Nên tập trung làm công việc trí tuệ thay vì chỉ biết đào được gì bán đó, xuất khẩu lao động đi ở đợ, làm culi.”
Từ lâu tôi vẫn được nghe nói đến khả năng và tư cách của giới trí thức Ấn Độ, nhất là về lãnh vực tin học, nên rất thích thú được đọc bài viết bổ ích của ông Dũng Vũ, bằng những sự kiện cụ thể, kinh nghiệm cá nhân và không gian làm việc của đất nước mình cư ngụ, rồi suy rộng ra, ông đặt một vấn đề mới mẻ, nhất là đặt ra những câu hỏi cho những người có trách nhiệm tạo dựng một thế hệ trí thức cho đất nước Việt Nam nếu như những cái đầu biết suy nghĩ của họ có một tỷ lệ khá hơn so với cái…bụng tham độc chỉ đẻ ra hết ý tưởng hài hước này đến những dự án dốt nát nọ tỉ như : đến năm…thì những cán bộ của Thành Ủy Hà nội đều phải có học vị Tiến sĩ, trong vài năm tới phải có thêm 2 vạn Tiến Sĩ rồi lại còn lo xa đến mức xin đất lập Văn Miếu mới dựng bi ký đề danh các ông Tiến sĩ (gi)ấy nữa chứ. Cơ khổ !
Xin cảm ơn tác giả, có đôi chữ trong bài viết mong được bàn lại với ông, tôi nghĩ có một lỗi typo trong nhóm chữ “cảnh sát hành sự”, chắc là ông muốn nói “cảnh sát hình sự” vì những hackers được coi là những can phạm hình sự trong tất cả mọi pháp chế văn minh và ở câu cuối từ “culi”, tuy đúng nhưng có hơi bỉ thử chăng ?