Hoàng Ngọc-Tuấn – Quan điểm của tôi về việc xuất bản tác phẩm
05/12/2009 | 2:00 chiều | 43 Comments
Category: Tư tưởng, Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: Kiểm duyệt > Tự do tư tưởng
Tôi không hề chống đối bất kỳ tác giả nào muốn xuất bản tác phẩm của mình ở bất kỳ nơi nào trên thế giới. Đó là quyền của mỗi tác giả. Tôi cho rằng bất kỳ tác phẩm nào có giá trị thì nên được xuất bản rộng rãi chừng nào tốt chừng ấy, nghĩa là nên in thật nhiều, nên được dịch ra tất cả những thứ ngôn ngữ có thể dịch được, và nên xuất bản ở tất cả những quốc gia nào có thể xuất bản được.
Tuy nhiên, tôi xem quyền tự do tư tưởng tự do diễn đạt là điều quý báu hơn cả. Vì thế, tôi không ủng hộ và không tham gia vào những sự xuất bản ở bất kỳ nơi nào mà tác phẩm phải chịu bị kiểm duyệt, cắt xén, sửa đổi, ngược lại với ý muốn của chính tác giả.
Tất nhiên khi một cá nhân tác giả sẵn sàng thoả hiệp hay nhượng bộ với một hệ thống kiểm duyệt, chấp nhận tác phẩm của mình bị cắt xén, sửa đổi theo ý muốn của nhà cầm quyền, thì đó là quyền của cá nhân tác giả ấy. Riêng tôi, tôi không bao giờ thoả hiệp hay nhượng bộ như thế.[1]
Có những người cho rằng cần phải thoả hiệp hay nhượng bộ như thế thì tác phẩm của mình mới có thể được phổ biến đến nhiều độc giả hơn. Riêng tôi, tôi có quan niệm khác.
Tôi cho rằng ngay cả nếu một tác phẩm tiếng Việt được dịch sang Trung văn và xuất bản tại Trung Quốc, nơi có dân số hơn một tỷ người, thì tác giả cũng không nên vì thế mà sẵn sàng thoả hiệp và nhượng bộ với hệ thống kiểm duyệt của chính quyền Trung Quốc và chấp nhận để những tư tưởng tự do của mình, những chữ, câu, đoạn văn của mình, bị gọt bỏ và sửa đổi cho vừa với cái khuôn ý thức hệ của chính quyền Trung Quốc.
Năm 2002, một nhà xuất bản ở Hà Nội ngỏ ý muốn tái bản cuốn Văn học Hiện đại và Hậu Hiện đại qua thực tiễn sáng tác và góc nhìn lý thuyết của tôi vì họ thấy cuốn sách này rất cần thiết cho giới nghiên cứu và sinh viên khoa văn chương. Tôi đồng ý, nhưng đưa ra điều kiện rằng họ phải tái bản nguyên vẹn đúng như nội dung của ấn bản lần thứ nhất năm 2001 do nhà Văn Nghệ xuất bản tại California, và họ không được cắt xén hay sửa đổi bất kỳ chi tiết nào. Vài tháng sau, nhà xuất bản ấy ở Hà Nội gửi cho tôi một bản đề nghị những chi tiết cần cắt xén và sửa đổi. Tôi không đồng ý.
Thế rồi cuốn sách được một số người hảo tâm chuyển sang một nhà xuất bản thứ nhì ở Hà Nội. Vài tháng sau, nhà xuất bản thứ nhì cũng gửi cho tôi một bản đề nghị những chi tiết cần cắt xén và sửa đổi, kèm một lá thư thuyết phục tôi rằng những chi tiết ấy nhất thiết phải được “biên tập” thì mới có thể được giấy phép xuất bản. Tôi vẫn không đồng ý.
Cuốn sách lại được chuyển cho một nhà xuất bản thứ ba ở Hà Nội. Cũng thế, tôi lại nhận được những đề nghị cắt xén và sửa đổi cụ thể, kèm một lá thư thuyết phục. Tuy nhiên, tôi vẫn không đồng ý. Và hôm nay, tại tư gia của tôi ở Sydney, tôi còn giữ một hộp đựng những bản đề nghị “biên tập” kèm những lá thư thuyết phục ấy như một vật kỷ niệm khá khôi hài.
Điều thú vị là hầu như cả ba nhà xuất bản ấy đều đề nghị cắt xén và sửa đổi những chi tiết trùng hợp với nhau, chứng tỏ họ đều tuân theo những qui định bất khả di dịch của một hệ thống kiểm duyệt chặt chẽ. Ngoài ra, chỉ có một vài điểm khác biệt nho nhỏ (nhưng khá buồn cười) giữa các nhà xuất bản ấy. Đó là: mỗi nhà xuất bản lại đề nghị tôi bỏ bớt một hai câu văn khác nhau, không phải vì lý do chính trị, mà vì những câu văn ấy đụng chạm đến người này hay người nọ có quan hệ trong công việc với mỗi nhà xuất bản! Một điều buồn cười khác là mỗi nhà xuất bản lại tự ý sửa đổi một vài thuật ngữ mới mà họ không hiểu, vì họ chưa từng gặp, và họ thay thế vào đó bằng những chữ rất khác nội dung!
Có phải chỉ vì không chịu để cho họ xoá bỏ, cắt xén, sửa đổi một số chữ, câu, đoạn văn trong sách của tôi mà tôi nhất định không đồng ý xuất bản? Đúng như thế, vì những chữ, câu, đoạn văn ấy lại chính là những chi tiết biểu lộ quyền tự do tư tưởng và tự do diễn đạt của tôi. Đó là những chi tiết mang tính phê phán quyết liệt và thẳng thắn đối với những thế lực trói buộc tư duy và cản trở sự sáng tạo nghệ thuật, và nội dung phê phán ấy được diễn đạt bằng chính văn phong của tôi. Thật vậy, nếu tôi chấp nhận để cho họ xoá bỏ, cắt xén, sửa đổi những chi tiết ấy, thì cuốn sách của tôi chỉ còn là một cuốn sách thuần tuý học thuật mà một tác giả khác cũng có thể viết được, và trong đó không còn dấu vết của những quan điểm của cá nhân tôi — những quan điểm về văn hoá, văn học và nghệ thuật nhưng không thể tách rời khỏi những bối cảnh chính trị, xã hội và lịch sử được diễn dịch qua lăng kính và bút pháp của riêng tôi.
Liệu tôi có nên hy sinh một điều như thế để cho cuốn sách của tôi được xuất bản ở Việt Nam hay bất kỳ nơi nào khác trên thế giới? Không đời nào. Vì hy sinh điều ấy thì, trước hết, tác phẩm ấy không còn là chính nó và, trầm trọng hơn nữa, tôi cảm thấy hy sinh điều ấy là hy sinh chính cái phẩm cách của tôi như một người cầm bút với quyền tự do tư tưởng và tự do diễn đạt. Đúng ra, tôi nghĩ rằng quyền tự do tư tưởng và tự do diễn đạt còn quan trọng hơn cả cái chức nghiệp của một người cầm bút. Đó là những quyền căn bản của mọi con người trên mặt đất. Ngày nào tôi đánh mất quyền tự do tư tưởng và tự do diễn đạt thì ngày đó tôi không thể sống đúng nghĩa như một con người.
© 2009 Hoàng Ngọc-Tuấn
© 2009 talawas blog
[1]Trong trường hợp xuất bản một cuốn sách có sự đóng góp của nhiều tác giả, người đại diện cho tập thể tác giả ấy phải được sự đồng ý của từng cá nhân tác giả về từng chi tiết bị cắt xén, sửa đổi có liên quan đến cá nhân tác giả ấy. Nếu tất cả các tác giả đều đồng tình thoả hiệp và nhượng bộ với sự cắt xén, sửa đổi ấy, thì người đại diện mới có thể đồng ý cho nhà xuất bản ấn hành cuốn sách. Nếu chưa có sự đồng tình tuyệt đối của tập thể tác giả, mà người đại diện vẫn cho phép xuất bản, thì đó là một sự sai lầm trầm trọng, vi phạm đến quyền tự do tư tưởng và cả phẩm cách của tác giả liên hệ.
Bình luận
43 Comments (bài “Hoàng Ngọc-Tuấn – Quan điểm của tôi về việc xuất bản tác phẩm”)
« Trang trước 1 2 3 Trang sau »
Tác giả Hoàng Ngọc Tuấn:
“Tất nhiên khi một cá nhân tác giả sẵn sàng thoả hiệp hay nhượng bộ với một hệ thống kiểm duyệt, chấp nhận tác phẩm của mình bị cắt xén, sửa đổi theo ý muốn của nhà cầm quyền, thì đó là quyền của cá nhân tác giả ấy. Riêng tôi, tôi không bao giờ thoả hiệp hay nhượng bộ như thế”.
William Duiker, tác giả HCM, A Life cũng đã từng “không bao giờ thoả hiệp hay nhượng bộ như thế” trước khi Quốc hội Âu châu công bố định nghĩa cộng sản là “T…A… chống nhân loai.”
Có thể HNT còn hiểu rõ hơn William Duiker vì có đội ngũ trí thức Nguyễn Mạnh Tường đi trước…
Cám ơn lời tuyên bố HNT có duyên…
Hiểu dược ạ !
“Tôi có cảm giác dường như các vị trí thức bác sỹ, luật sư, tiến sỹ… ở hải ngoại bây giờ sợ mất phần với ông tướng, ông đại nhạc sỹ đã vinh qui bái tổ, áo gấm về làng, cố gắng làm chút gì để có danh với núi sông. Tôi thật tình không hiểu nổi. (HĐD)
Còn nhớ ở miền Nam, thời thịnh trị của các Tướng (sau 1963)có cái hiện tượng trong khách sảnh sang trọng nơi tư dinh ông Tướng này, ông Tướng nọ thường có những buổi “gặp gỡ” nhà văn này, nữ sĩ nọ mà ở đó những tiếng “Đại bác đêm đêm dội về thành phố” tưởng chừng như xa lắc, bàn về cái hiện tượng ấy, một ông bạn đồng nghiệp nổi tiếng “ác khẩu” của tôi ở Toà cũng như ở ngoài đời phẩm bình: “Có gì lạ, chúng có đủ thứ rồi, chỉ còn thiếu “nhà văn” thôi mờ!” Tôi nhắc lại chuyện này vì thấy nó có cái gì hao hao như là chuyện mà ông bạn thắc mắc đó.
“Không gian” như có dây tơ…
“So sánh hai ngòi bút Đặng Tiến với Hoàng Ngọc-Tuấn, nhất là dưới khía cạnh thái độ của cá nhân hai vị đối với sinh hoạt văn học trong nước, tôi e độc giả Khanh Phương chỉ gây thêm phản tác dụng đối với lập luận của mình.”
(TVT)
Thưa, đúng lắm! Hơn nữa chỉ ngay với những ai có chút quan tâm đến sinh hoạt văn học, nghệ thuật đó đây cũng không thể không biết đến cái không gian giữa những HNT, NHQ với ĐT nó có một cái gì mong manh “như có dây tơ”, thế mà một người thực sự sống trong sinh hoạt đó lại có một résumé khá thẩm quyền như đã tự giới thiệu mà lại không biết tới thì tôi nghĩ cũng là không được “sành” lắm vậy .
@Hưng Quốc
“Để chỉ ra 4 từ dùng không đúng, liệu bác dùng từ “vấn nạn” có hơi “nặng” và nghiêm trọng quá không?” (HQ)
Bạn đã trả lời dùm cho rồi đó và, tôi chỉ còn biết cám ơn.(ptv)
Tôi có cảm giác dường như các vị trí thức bác sỹ, luật sư, tiến sỹ… ở hải ngoại bây giờ sợ mất phần với ông tướng, ông đại nhạc sỹ đã vinh qui bái tổ, áo gấm về làng, cố gắng làm chút gì để có danh với núi sông. Tôi thật tình không hiểu nỗi. Tại sao bà Đặng Hòa Bình có thể tự tay in lại tác phẩm “Ở Một Nơi Ai Cũng Quen Nhau” của nhà văn quá cố Hoàng Ngọc Tuấn (không phải HNT trên Talawas này) hay ông Trần Hoài Thư tự in 4 cuốn Văn Miền Nam, ông bác sỹ Nguyễn Đức Tùng lại không thể tự tay xuất bản cho đứa con tinh thần đầy “giá trị nghệ thuật” của mình ở hải ngoại này? Tài chánh ư? Chỉ hơn tiền vé máy bay đi về và ăn ở khách sạn một chút thôi. Sau đó, nếu tác giả (và đồng tác giả) cho phép phía VN tái bản với sự cắt xén cho phù hợp đưòng lối chính trị trong nước thì cũng còn bản gốc đã nên hình ở hải ngoại để so sánh. Bộ “Sông Côn Mùa Lũ” của nhà văn Nguyễn Mộng Giác đã nằm trong trường hợp này.
Ông bác sỹ Nguyễn Đức Tùng đã theo chủ nghĩa “có còn hơn không, có còn hơn không” của Nguyễn Tất Nhiên; và quên đi một điều rằng “có” đôi khi không thơm bằng “không”.
1. Có phải “tự do tư tưởng cá nhân” là cái quyền tự cho mình đặt ra những vùng cấm kỵ trong tư tưởng? Có thể áp dụng chính lý luận của Khanh Phuong để nói rằng các nhà xuất bản ở Việt Nam được đề cập đến ở đây “không thể đòi hỏi một người không phải anh lại cũng ‘tự do tư tưởng’ giống hệt anh.” Chính vì vậy việc mời một tác giả xuất bản sách ở Việt Nam để rồi tự cho mình cái quyền cắt xén là một chuyện không thể chấp nhận được. Tác giả Hoàng Ngọc-Tuấn đã rất tự trọng và nhất quán trong cách hành xử của mình. Cần lưu ý là HNT không xin để sách của mình “được” xuất bản ở VN dưới dạng sách in.
2. Cần phân biệt giữa hiệu đính và kiểm duyệt.
3. Việc xuất bản một cuốn sách “in” ở Việt Nam có thật sự quan trọng không? Tôi tin là không. Xuất bản dưới dạng ấn bản điện tử, hoặc xuất bản như nhóm Mở Miệng cũng là xuất bản. Cho dù các hình thức này không được hệ thống xuất bản chính thống nhìn nhận. Cách mà tác giả chọn để đứa con tinh thần của mình đến nguyên vẹn nhất với người đọc là quyền và sự lựa chọn của tác giả. Chính vì vậy nói rằng sách cần phải xuất bản dưới dạng “in” do các nhà xuất bản trong nước chủ trì thì sinh viên và giới trí thức mới có thể tiếp cận được là ngụy biện.
4. Xuất bản một đứa con tinh thần là một vấn đề nghiêm túc chớ không phải là “vui thôi mà”.
5. Hình như có một kịch bản “chiếm lĩnh trận địa” đang diễn ra trong “mặt trận tư tưởng”. Hệ thống tư tưởng chính thống trong nước tỏ ra vẻ mình cũng cổ xúy những cái mới, những khuynh hướng “tiền vệ”, v.v., trong mục đích làm cho mình được nhìn phù hợp với thời đại hơn, có vẻ có học hơn, và thậm chí sang cả hơn nữa. Nhưng đồng thời lại bao sân và đặt ra những vùng cấm kỵ cho những cái “mới” và “tiên phong” đó, với mục đích biến chúng thành vô hại cho hệ tư tưởng chính thống của mình. Tiếp theo sẽ là sự xuất hiện những học giả, nhà nghiên cứu đưa ra đủ thứ bài vở về các vấn đề đó trong một không gian văn hóa kép kín để lấn át các tiếng nói độc lập hoặc ở trong hoặc ở bên ngoài cái biên cương văn hóa độc đoán đó. Trong ấy chỉ là “ta với ta”.
Ông Hoàng Ngọc-Tuấn viết: “Tôi xem quyền tự do tư tưởng, tự do diễn đạt là điều quý báu hơn cả. Vì thế, tôi không ủng hộ và không tham gia vào những sự xuất bản ở bất kỳ nơi nào mà tác phẩm phải chịu bị kiểm duyệt, cắt xén, sửa đổi, ngược lại với ý muốn của chính tác giả.”
Nhằm phản bác ông Hoàng Ngọc-Tuấn, độc giả Khanh Phương cho rằng: “Anh không thể đòi hỏi một người không phải anh lại cũng ‘tự do tư tưởng’ giống hệt anh.”
Hễ là con người thì có những giá trị của con người mà con người nào cũng chấp nhận, chừng nào còn muốn làm con người. Tự do tư tưởng là một trong các giá trị đó. Tự do tư tưởng gồm tự do tôn giáo, tự do ngôn luận, tự do báo chí. Tự do tư tưởng chống lại cuồng tín, kiểm duyệt; trong lĩnh vực tâm linh nó chống lại tôn giáo pháp đình, trong phạm vi xã hội, nó chống lại hủ tục v.v..
Mặt khác, kiểm duyệt là đặc quyền phán xét, phân tích một tác phẩm ấn loát (sách, báo…) hoặc một tác phẩm thính thị (phim, tivi, kịch…) nhằm cho phép tác phẩm liên hệ được phổ biến hay bị cấm đoán. Thông thường hơn cả, kiểm duyệt là đặc quyền của một chính phủ loại quốc xã hay loại toàn trị.
Cần nhắc lại những định nghĩa như thế để độc giả Khanh Phương thấy rằng khi ông Hoàng Ngọc-Tuấn nói đến “tự do tư tưởng” hay “kiểm duyệt” thì ông muốn mọi người hiểu theo nghĩa mà mọi người sẽ hiểu, nên hiểu, cần hiểu, phải hiểu; và mọi người đương nhiên sẵn sàng hiểu như ông Hoàng Ngọc-Tuấn muốn. Không có vấn đề “anh” và “không phải anh”. Không chấp nhận kiểm duyệt là không chấp nhận kiểm duyệt, đã thế thì còn nêu “tiêu chí kiểm duyệt” ra làm gì nữa?
So sánh hai ngòi bút Đặng Tiến với Hoàng Ngọc-Tuấn, nhất là dưới khía cạnh thái độ của cá nhân hai vị đối với sinh hoạt văn học trong nước, tôi e độc giả Khanh Phương chỉ gây thêm phản tác dụng đối với lập luận của mình.
Khanh Dương viết:
“Tôi yêu Vietnam… Mỗi người có tự trọng đều phải lo lắng cho quyền tự do tư tưởng của cá nhân họ, không đợi người khác phải lo giùm”.
Câu trên chỉ là biện bạch, chống chế với dụng ý riêng, nhất là trong trường hợp của VN, của những người ở VN, mà ai ở đây cũng đều biết rõ, dù sống trong nước hay không. Có thể trên là câu nói của ai đó khi bị bắt giữ buộc phải nói trên truyền hình, như trường hợp Ls Lê Công Định, hay ai đó nói thế khi công an đứng đằng sau, hoặc nằm ngay trong lòng họ. Lúc đó, bị uy hiếp trực tiếp hay gián tiếp, không thể nói họ còn tự trọng gì hay không, và phải nói sao cho vừa ý muốn kẻ uy hiếp họ. Sau cùng, cũng có thể là lời của kẻ uy hiếp người: đừng xen vào chuyện (tự do) người khác, đèn nhà ai nấy rạng!
Nói thay người không thể nói được, cho là ông Hoàng Ngọc-Tuấn làm thế ở đây, là nghĩa vụ hay vì tình liên đới, nên là chuyện chính đáng mà nhiều người từng làm và sẽ vẫn làm.
sách mà bị bóc ý văn
giống bánh chưng bị bóc nhân ấy mà
bác nào ăn tạm cho qua
nhạt mồm em nghĩ chẳng thà đổ đi
@Phùng Tường Vân:
Trong phản hồi với Hoamiennam bác viết:
“Trong một đoạn văn ngắn trên đây, tôi nhìn ra có đến ít nhất 4 vấn nạn”
Để chỉ ra 4 từ dùng không đúng (bác thật tinh tường), liệu bác dùng từ “vấn nạn” có hơi “nặng” và nghiêm trọng quá không?
Kính,
Khanh Phuong: Gần đây, nhà phê bình Đặng Tiến có in cuốn sách ở VN, đâu có ai thắc mắc chi về “tự do tư tưởng” đâu nhỉ?
Thì ai mà thắc mắc làm gì!
Khi Tố Hữu vừa chết, Đặng Tiến liền có bài ca tụng: “Nhà thơ Tố Hữu, qua đời ngày 9 tháng 12 năm 2002, thọ 82 tuổi, là một tác gia chủ yếu trong nền văn học, thi ca Việt Nam thế kỷ XX. Trước tác của ông cơ bản là thơ chính trị, đấu tranh cho độc lập, thống nhất đất nước, ngợi ca dân tộc, đề cao lý tưởng cộng sản và chủ nghĩa xã hội…”
Nguyễn Đình Thi vừa chết thì Đặng Tiến có bài khen tới mây xanh: “Nhà văn Nguyễn Ðình Thi qua đời tại Hà Nội chiều ngày 18/4/2003, hưởng thọ 79 tuổi. Anh là một khuôn mặt quan trọng, đã gắn liền tài năng và tên tuổi mình vào lịch sử văn học đất nước, từ những cuộc tranh đấu giành chủ quyền, đến hai cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước.”
Ông Khanh Phuong ơi,
Việc các bác NTH & HNT hay nhiều văn nghệ sĩ khác trong và ngoài nước không chấp nhận được trò chơi kiểm duyệt để biến những tác phẩm văn học thành công cụ tuyên truyền của một chế độ hầu hết đều dựa trên sự ngụy tạo là chuyện của họ! Mà họ đây là nhiều lắm đó! Cứ hỏi nhóm Mở Miệng, 5 Con Ngựa Trời và bao nhiêu văn nghệ sĩ tiêu biểu của văn nghệ sĩ trong nước ở “lề bên kia” là biết ngay.
Còn bác và một số khác sẵn sàng chấp nhận những trò ngụy tạo này như là chuyện “đương nhiên” và “luồn lách” để “đóng góp” (hay lợi dụng để có tiếng) thì cũng nên chịu khó bị người khác phê phán vậy!
Không bị chê bây giờ thì vài hay vài chục năm nữa cũng bị chê thôi! Đó là giá tất yếu phải trả cho những loại người “lợi dụng thời cơ bằng mọi cách” trong lĩnh vực văn học.
Vì vậy, thôi đi nhé, đừng ngụy biện bằng những lý luận theo cách sơ đẳng mà tiếp tục làm trò cười (chế nhạo đó) cho thiên hạ trên diễn đàn nhé.
Tôn xin được chỉ ra sự nôn nóng và có phần võ đoán trong bài viết của các anh Nguyễn Tôn Hiệt – Hoàng Ngọc-Tuấn như sau:
Các anh đã đồng nhất hai lãnh vực không thể nào đồng nhất được, đó là:
– (Nếu) Xuất bản tác phẩm ở Việt Nam
– (Thì) Chắc chắn 1000 % sẽ bị cắt cúp, xuyên tạc đến nỗi mất cả quan điểm tự do tư tưởng cá nhân, xâm phạm đến cả tư tưởng cá nhân của những cộng sự nếu có sử dụng tư liệu, quan điểm của họ
Các anh mới chỉ nêu ra được một ví dụ, đó là trường hợp anh Hoàng Ngọc-Tuấn được mời in sách ở Việt nam, nhưng không thành. Tất nhiên, từ một ví dụ đó mà suy ra tất cả các trường hợp đều giống như vậy thì thật là nực cười.
Thứ nhất, tự do tư tưởng cá nhân chắc chắn là một lãnh vực không thể áp đặt từ người này sang người kia. Anh không thể đòi hỏi một người không phải anh lại cũng “tự do tư tưởng” giống hệt anh.
Vì vậy, anh không thể đem cái điều chỉ cá nhân anh, chấp nhận hay không chấp nhận, cái điều mà cá nhân anh xem là “tự do, trung thực” biến thành tiêu chí “tự do, trung thực” của nhân loại.
Thứ hai, hệ thống kiểm duyệt trong nước có những tiêu chí của họ, đó là điều chắc chắn. Nhưng ngay cả thông qua phân tích một ví dụ trường hợp anh Hoàng Ngọc-Tuấn, thì cũng không thể khái quát được hết tất cả các tiêu chí về kiểm duyệt. Đó là chưa kể nhận thức của người viết bài về tiêu chí kiểm duyệt, là của cá nhân và hoàn toàn có thể không chính xác so với tình hình thực tiễn.
Thứ ba, mỗi tác phẩm cụ thể có một phạm vi tự do tư tưởng, phạm vi học thuật khác nhau và phương thức biểu hiện các phạm vi ấy khác nhau. Tác phẩm của anh Hoàng Ngọc-Tuấn có “tự do tư tưởng” và lối biểu hiện tự do tư tưởng ấy khiến cho 3 nhà xuất bản trong nước không chấp nhận được, nhưng tác phẩm của người khác, với tự do tư tưởng của người đó, biểu hiện theo hình thức của người đó, được một nhà xuất bản khác và người kiểm duyệt chấp nhận, thì anh lấy căn chứ chi để thắc mắc?
Gần đây, nhà phê bình Đặng Tiến có in cuốn sách ở VN, đâu có ai thắc mắc chi về “tự do tư tưởng” đâu nhỉ?
Chào anh Phùng Tường Vân
Cám ơn anh,
Vì hấp tấp nên chọn từ không chính xác.
Gởi phản hồi rồi đi ngủ, nhưng ngủ không yên mấy vì nghiệm lại lời phản hồi của mình. Sáng nay thức dậy thì khà… khà… gặp anh.
Vâng, tôi muốn nói đến thể loại sáng tác.
Chào
HMN
Tôi vừa bổ sung ở cuối bài viết nàỵ vài hình ảnh về sự “biên tập” của nhà xuất bản ở Hà Nội đối với cuốn sách của tôi. Mời quý độc giả thưởng lãm.
Tôi cũng vừa đăng lại bài này trên Tiền Vệ hôm nay, với các hình ảnh lớn hơn và rõ ràng hơn. Mời quý độc giả vào xem:
http://tienve.org/home/literature/viewLiterature.do?action=viewArtwork&artworkId=9557