Bùi Văn Phú – Đồng ý có những bất đồng
27/09/2009 | 2:17 sáng | 13 Comments
Category: talablog cùng độc giả
Thẻ: nguyên tắc tranh luận > talawas blog
Trước khi nhận lời mời làm một người đóng góp bài thường xuyên cho talawas blog, tôi có đặt câu hỏi với chị Phạm Thị Hoài về việc chọn đăng ý kiến cũng như phản biện của độc giả dưới bài viết của mình là theo tiêu chuẩn nào? Câu trả lời của chị đại ý là người viết phản hồi chịu trách nhiệm về phát biểu của mình.
Với talawas bộ cũ, những phản hồi trong mục “Ý kiến ngắn” rất thường đi vào chủ điểm và đó không phải là một nơi để xả rác như trên một số diễn đàn hay báo mạng khác. Tôi e ngại talawas với hình thức blog có thể có những góp ý ra ngoài chủ đề bài viết hay mang tính chỉ trích cá nhân thay vì bàn vào đề tài của bài chủ.
Trong những thư gửi đến blogger của talawas trước ngày ra mắt 15.03.2009 có một điểm cho phép người viết bài chủ được quyền không nhận ý kiến đóng góp của bạn đọc, nhưng cần cho ban quản lí biết lí do tại sao. Điều này cho tôi niềm tin là talawas blog sẽ không rơi vào trường hợp một số mạng khác với nhiều góp ý của độc giả đi rất xa với chủ đề của bài chủ.
Nhưng trong thời gian vừa qua trên talawas blog đã có một số bài viết gây tranh luận, thí dụ như bài của Trịnh Hữu Tuệ về cung cách xử sự của trí thức (Trịnh Hữu Tuệ – Của sự im lặng, 23.07.2009). Từ đó đưa đến những góp ý, lúc đầu còn liên hệ đến bài chủ, sau dần biến thành đề tài khác như về ngụy biện, về luận lí học.
Tôi đã tham gia tranh luận cũng như đã tổ chức và làm điều hợp viên cho nhiều buổi tranh luận từ ngày còn là sinh viên với những đề tài gây tranh cãi: cấm vận Việt Nam, bang giao Mỹ-Việt, ca sĩ trong nước đến Mỹ trình diễn, về Việt Nam làm việc, giáo dục song ngữ trong gia đình Việt Nam, hội nhập vào đời sống Mỹ v.v… Trong quá khứ có những người lớn tuổi đã tỏ ra bực mình khi bị tôi ngắt lời vì họ nói lòng vòng lạc đề hay trong phần nêu câu hỏi, thay vì hỏi tranh luận viên thì lại dùng diễn đàn để phát biểu linh tinh.
Trong tranh luận, một nguyên tắc mà những người tham gia phải đồng ý trước là: “We agree to disagree”, có nghĩa là “Chúng ta đồng ý có những ý kiến bất đồng” còn nếu không thì cuộc tranh luận không bao giờ chấm dứt, vì mỗi bên đã có cách nhìn hay quan điểm khác biệt về đề tài thảo luận.
Vì thế mô hình tổ chức tranh luận thường theo khuôn mẫu là khi một vấn đề được nêu lên, mỗi bên được phép trong một thời gian giới hạn nào đó để nói lên lập trường và đưa ra những luận điểm để bảo vệ, rồi bên kia sẽ đặt câu hỏi để triển khai hay tìm cách phản bác. Đối đáp qua lại vài lần như thế rồi thôi, chứ không kéo dài tranh cãi để có được thắng thua. Khán giả hay độc giả chính là những người học hỏi để quyết định mình theo phiá nào.
Trong hơn 6 tháng qua, với hơn 30 bài viết đã đóng góp trên talawas blog, tôi nhận thấy những phản hồi dành cho bài viết của mình đều trong tinh thần tôn trọng nhau và nhắm vào chủ đề, dù có những quan điểm hay nhận định khác biệt.
Riêng về những bài viết của Trịnh Hữu Tuệ đã gây tranh luận, lúc đầu có những phát biểu bất đồng rất đáng trân trọng, nhưng sau đã đi quá xa và hai bên như cùng quyết tâm đi đến thắng bại. Nếu tôi là anh Tuệ, tôi đã dùng quyền của một talawas blogger để chấm dứt tranh luận dưới bài chủ khi những góp ý đã đi lạc đề.
© Buivanphu 26.09.2009
Bình luận
13 Comments (bài “Bùi Văn Phú – Đồng ý có những bất đồng”)
Đề cập đến các vấn đề trong tranh luận là một đề tài lớn và rất thiết thực đối với người Việt chúng ta. Tôi xin được góp một vài ý nhỏ như sau :
– Rõ ràng chỉ khi có bất đồng thì mới có tranh luận và kết thúc một cuộc tranh luận vẫn có thể là bất đồng (cũ hoặc thêm bất đồng mới).
– Những tranh luận thực sự (thẳng thắn) bao giờ cũng gây ra nhiều xúc cảm mạnh (có thể vượt khỏi sự kiềm chế của người tranh luận). Do đó, chúng ta một mặt nên thông cảm cho người tranh luận với mình nếu có những phản ứng thiếu kiềm chế và một mặt chúng ta nên cố gắng giữ gìn ngôn từ, tránh dùng những từ ngữ có tính lăng mạ, chế giễu, xúc phạm, nước đôi hoặc kể cả đùa cợt.
– Tranh luận thường nhắm đến mục tiêu là tìm ra lẽ phải, nhưng việc giữ gìn, tôn tạo được tình cảm, sự trân trọng lẫn nhau cũng là một kết quả không kém quan trọng trong tranh luận.
– Có một điểm tôi mới có cảm giác là : Có tranh luận dù có thể có những lạc đề hay có những điều chúng ta không muốn (như được gọi là « rác rưởi ») vẫn hơn là có sự bất đồng mà không có tranh luận. Dĩ nhiên phải là tranh luận trên cơ sở bình đẳng cho tất cả các bên.
Các bác cho em xin… Công kích cá nhân chỉ hả dạ chút đỉnh mà lời viết ra, khó mà rút lại.
Bác Phùng Tường Vân,
“Tuấn mướp” là một cái tên thân ái tôi gọi một người anh em, ông PQT, không hề có một hàm ý bất kính nào cả. Tôi không chịu trách nhiệm về những “allusion” của những người khác.
Vậy thì nếu có người khác hạ mình xuống mức gọi bác là “Vân ” xong rồi nói đó là một cái tên thân ái họ gọi 1 người anh em, thì có được không?
Nếu ai cũng chơi cái trò gọi tên người khác như thế xong rồi nói đó là “một cái tên thân ái tôi gọi một người anh em, ông X, không hề có một hàm ý bất kính nào cả” thì Talawas thành cái gì?
Bác có thể nói một cách chân thật là bác thân ái với PQT tới nỗi bác có thể gọi bác ấy là “Tuấn mướp” trên 1 diễn đàn Talawas không?
Phải là một phụ nữ rất hiền thục!
Thưa đó là ý nghĩ của tôi về Bà Phạm Quang Tuấn bởi vì ngoài sự uyên bác, ông Tuấn có một thói tật mà phụ nữ nào cũng phải khiếp hãi, đó là sự dai mồm, sự nói dai kinh khủng.
Xin ông Tuấn hiểu cho đây là lời thán phục của tôi đối với hiền nội.
Bây giờ ông PQT được bác cho thành “Bà PQT”, một người chị em với bác?
Cũng muốn bắt chước bác PTV mà nhại Lê Đạt (trong “Ông bình vôi” của Phan Khôi):
“Những kiếp người sống lâu trăm tuổi
Y như một cái bình vôi
Càng sống càng tồi
Càng sống càng bé lại.”
(Lê Đạt)
Nay sửa thành “Cái thùng rỗng”:
Những loại người nói dai như lên đồng
Y như một cái thùng không
Càng nói, càng rỗng
Càng nói càng thấy dại.
“Lần sau bác nên uốn lưỡi vài lần trước khi phê bình người khác là hèn”.
1/ Trước hết là xin cảm ơn ông đã cho lời khuyên minh triết,
2/ Rất đáng tiếc đó lại là một lời cáo buộc hoàn toàn vô bằng đối với tôi,
3/ Thân ái chúc ông Tuấn “thường lạc vô tranh”!
Bác Phùng Tường Vân:
Tôi có một nhận xét nho nhỏ. Khi bác phê bình tôi thì bác rất mạnh miệng. Còn khi phê bình bác Lê Anh Dũng thì bác vòng vo, bóng gió, chịu khó làm thơ (“Ông đừng kiêu “dũng” quá không nên!”).
Thế mới biết, ai cũng biết sợ chứ không phải chỉ ông TH Dũng! 🙂 Lần sau bác nên uốn lưỡi vài lần trước khi phê bình người khác là hèn.
Phải là một phụ nữ rất hiền thục!
Thưa đó là ý nghĩ của tôi về Bà Phạm Quang Tuấn bởi vì ngoài sự uyên bác, ông Tuấn có một thói tật mà phụ nữ nào cũng phải khiếp hãi, đó là sự dai mồm, sự nói dai kinh khủng.
Xin ông Tuấn hiểu cho đây là lời thán phục của tôi đối với hiền nội.
Xin bổ túc ý kiến trước của tôi:
Những bài nhiều phản hồi, lạc đề nhiều, và có bác Tuệ tham gia, là ba bài sau đây:
Có bằng tiến sĩ mới đột phá tư duy, mục Spectrum (71 phản hồi)
Phạm Hồng Sơn – Bắt chước chưa hẳn đã xấu (54 phản hồi)
Phạm Toàn – Một nhà thơ không đến được Vườn Thơ IDS (76 phản hồi).
Cần phải làm rõ chuyện đó vì đoạn cuối bài của BV Phú ngụ ý rằng những phản hồi của người khác làm lạc đề bài của TH Tuệ, trong khi đó sự thực ngược lại: bác TH Tuệ là một trong những người rất hay làm lạc đề bài của người khác. Hầu như không phản hồi nào của bác Tuệ liên quan tới chuyện bằng Tiến sĩ, bắt chước chưa hẳn là xấu, hay IDS.
Một quan điểm đưa ra tất nhiên có 2 chiều hướng: tán thành và phản đối. Đó là lẽ thường tình.
Vừa qua theo dõi nhiều “cuộc phản biện” đã đi quá đà, thiếu tôn trọng lẫn nhau.
Tôi ủng hộ ý kiến bác Bùi văn Phú “We agree to disagree”.
Tranh luận trong một căn phòng hay hội trường với một số lượng khách mời nhất định thì ai ai cũng có thể nêu ra ý kiến của mình bao nhiêu lần cũng được miễn là thời gian cho phép.
Thế nhưng trên Talawas thời gian tuy rộng rãi hơn nhưng không phải chỉ có những người nhập cuộc trực tiếp viết mà còn những người “quan sát” nữa, số người này tuy không viết nhưng có thể đông hơn nhóm người kia.
Để tránh kéo dài cuộc tranh luận mà đôi khi xa đề hoặc gây phản cảm cho người đọc, có nên giới hạn các phản hồi cho mỗi đầu người tối đa – thí dụ – là 2 hoặc 3 lần không?
Cũng xin lưu ý bác BV Phú rằng những tranh luận về bài của tác giả Trịnh Hữu Tuệ đã kết thúc từ lâu. Những bài nhiều phản hồi, lạc đề nhiều, và có bác Tuệ tham gia, là hai bài sau đây:
Có bằng tiến sĩ mới đột phá tư duy, mục Spectrum (71 phản hồi)
Phạm Hồng Sơn – Bắt chước chưa hẳn đã xấu (54 phản hồi)
“Nếu tôi là anh Tuệ, tôi đã dùng quyền của một talawas blogger để chấm dứt tranh luận dưới bài chủ khi những góp ý đã đi lạc đề.”
Ý này rất vô lý. Việc chấm dứt tranh luận là phải do một người ngoài cuộc chứ tại sao lại để cho người trong cuộc quyết định? Rất ngạc nhiên là bác BVP lớn lên ở Mỹ mà lại có ý nghĩ như vậy. Bác thấy nguyên tắc đó có áp dụng trong debate ở Mỹ không?
talawas blog không phải là blog riêng của một người như blog của Đông A chẳng hạn, mà blogger muốn làm gì thì làm. Đã nhân danh talawas thì phải theo một số nguyên tắc, điều lệ chung nào đó và cách hành xử sẽ phản ánh lên (reflect on) talawas.
Dạo đó có ông Nguyễn Quang Duy đang tranh luận thì bỗng viết bài lăng mạ đối thủ vài câu rồi chạy, không cho phản hồi, không biết ông ta giải thích cho bbt talawas ra sao.
Rất cám ơn ý kiến của anh Bùi Văn Phú, xin được chia sẻ.