Tôn Vân Anh – Ý kiến về công an, Đào Hiếu và thường dân
22/09/2009 | 7:00 sáng | 5 Comments
Category: Chính trị - Xã hội
Thẻ: Công an Việt Nam > Đào Hiếu > Tọa độ chính trị > Vai trò của trí thức
talawas – Trước những sự kiện chính trị dồn dập liên quan đến các nhà hoạt động dân chủ, các nhà bất đồng chính kiến, các nhà nghiên cứu độc lập, các blogger và nhà báo tại Việt Nam trong thời gian qua, những người quan tâm trong và ngoài nước đã bày tỏ nhiều quan điểm, nhận định khác nhau, thậm chí xung khắc nhau nặng nề. Chúng tôi cho rằng việc những quan điểm khác nhau như vậy có cơ hội xuất hiện là dấu hiệu tốt cho tiến trình nhận thức chính trị chung của tất cả các bên liên quan, trong đó có “số đông thầm lặng” không trực tiếp tham gia phát ngôn.
Trong tinh thần ấy, chúng tôi chuyển đến độc giả tranh luận giữa chị Tôn Vân Anh, một nhà hoạt động dân chủ và nhân quyền thuộc thế hệ trẻ sống tại Ba Lan, một năm trước từng bị Đại sứ quán Việt Nam tại Ba Lan từ chối cấp / đổi hộ chiếu mới, vì “đã có những hoạt động đi ngược lại lợi ích của Nhà nước, nhân dân Việt Nam và quan hệ truyền thống Việt Nam – Ba Lan”, và nhà văn Đào Hiếu, nổi tiếng với những tác phẩm và bài viết công khai phê phán sự biến chất của chế độ cách mạng mà ông từng tham gia đấu tranh cho nó, và mới đây đã tuyên bố phải đóng cửa trang web Lề Bên Trái (www.daohieu.com) được nhiều người quan tâm của mình dưới sức ép của công an Việt Nam.
_______________
Bài trả lời phỏng vấn mới đây của nhà văn Đào Hiếu xung quanh việc anh phải đóng cửa trang web, dưới sức ép công an, khiến tôi nhớ tới một bộ phim ấn tượng mang tên Przesłuchanie (Thẩm tra) của đạo diễn Ryszard Bugajski phát hành chui tại Ba Lan năm 1982, kể về các cuộc tra hỏi một nữ diễn viên bị Công an Nhân dân Ba Lan vô tình bắt được trong một cuộc rà quét các nhân vật chống đối. Bị tra khảo, nhục mạ tới tận cùng chịu đựng, cô làm lương tâm của một viên sĩ quan an ninh rung động. Cuối cùng anh ta phải tự vẫn để bằng cách đó cắt đứt vòng luẩn quẩn của độc tài.
So với những gì mà các blogger, các nhà hoạt động dân chủ kể lại (Võ Tấn Huân, Người Buôn Gió, Mẹ Nấm), các cuộc thẩm vấn an ninh thực hiện tại Việt Nam không giống các cuộc tra hỏi, đánh đập mà nạn nhân là nhiều nhà dân chủ Ba Lan trước kia. Cũng chưa bao giờ, tại Ba Lan, người ta không những đầu hàng mà đầu hàng xong rồi còn có ý băn khoăn hỏi người khác “tại sao không thể hiện bức xúc”. Có thể Ba Lan từng có những người như vậy nhưng chẳng có đài quốc tế nào coi họ là tiếng nói đáng chiếm thời lượng của đài.
Thái độ đối với công an cũng là điều đáng nói. Có một số cho rằng công an Việt Nam “chỉ” là bộ phận thi hành mệnh lệch cấp trên giao cho. Nhưng tận cùng thâm tâm chẳng ai thỏa mãn với lời bào chữa đó. Bởi tận cùng thâm tâm, ta không thể đồng ý để người khác trù dập, bỏ tù, giết hại, đánh đập thường dân dù có nhân danh cái gì đi nữa. Người còn chút tính người không bao giờ hành hạ người khác, kể cả để thực hiện bổn phận “nuôi sống gia đình”.
Những người công an được giao nhiệm vụ hành hạ các nhà dân chủ đơn giản chỉ là những kẻ đã táng tận lương tâm. Nhẹ hơn chút thì họ là những người đã bị nhồi sọ. Nói chung, họ bị thiếu suy nghĩ của một con người bình thường dù có thể họ có trang bị đầy đủ cho gia đình mình, đầu tư cho con cái mình bằng số tiền và vị thế dành được nhờ hành hạ người khác. Hệ quả của những hành hạ này là người dân còn tha hồ gánh chịu bằng mất nước, mất biển, mất thể diện, mất nhân quyền. Có mơ hồ quá không khi tới lúc này còn nói rằng mấy anh công an “chỉ” làm việc được giao, chỉ đóng vai trò thụ động trong công cuộc bảo tồn chế độ độc tài? Ai là người bắt bớ, giam cầm, ám sát, thủ tiêu? Ai là người chơi đểu bằng đuổi việc, cắt lương các đối tượng bất kham độc tài? Ai nói những lời răn đe, ép hiếp gia đình những nhà yêu nước? “Cấp trên”?
Về phong trào được anh Đào Hiếu gọi là “đầu hàng tập thể”, điều kì lạ nhất là anh “không biết trách ai” trong khi mọi việc đã quá rõ ràng. Cái sự “không biết” đó kéo theo một dãy các loại hiểu lầm, lấn cấn.
Một số các anh chị hoạt động dân chủ đang lấn cấn không định nghĩa được đối phương của mình là ai và công an là gì.
Thật thà mà nói, không ai khác làm ta lấn cấn ngoài chính chúng ta.
Không phải bởi ngu đần mà bởi có sự e dè, không dám suy xét tới cùng. Suy xét tới cùng buộc ta phải đối diện với hình ảnh nhà nước Việt Nam còn tệ hại hơn những mô tả của nhóm người vẫn bị chửi là “cực đoan” từng mô tả.
Chỉ cần điểm lại 3 tháng qua để biết thế nào là bẽ bàng cho những ai sẵn sàng ngậm bồ hòn chỉ để trông chờ một bước lùi trong bạo hành của đối phương. Không có bước lùi nào dù nhỏ từ phía bạo quyền, với bất kì ai, từ Nguyễn Tiến Trung tới những blogger như Mẹ Nấm, những nhà báo như Đoan Trang…
Nếu coi phát biểu của anh Đào Hiếu là tiêu biểu cho suy nghĩ của một số người thì những người ấy nên xác định lại vị trí của mình trong cuộc chiến, sau khi đã xác định được đối phương.
Muốn hay không, trí thức vẫn là bộ phận không rời của đội quân luôn cần chất xám, đạo đức và minh khôi. Vai trò trí thức khác với vai trò thường dân. Người trí thức Việt Nam nên biết ơn người dân vì họ đã làm hết bổn phận của dân, trong xã hội độc tài. “Chị buôn bán ngoài chợ, phu xe xích-lô, công chức. Họ đều nhìn thấy vấn đề hết.” Như vậy đã là quá nhiều! Còn muốn gì hơn nữa? Hãy biết ơn họ, những người buôn bán ngoài chợ, những anh xích-lô, công chức đã nhìn thấy vấn đề! Không nên dè bỉu, dù chỉ tức thới, là họ “ít đọc”, “không thể hiện bức xúc”… Thà nói toạc: “Thường dân ơi, hãy vẹn toàn cho trí thức nhẹ nợ” có phải dễ nghe hơn?
Việc lên tiếng, thể hiện bức xúc chẳng bao giờ là việc của số đông hay hầu hết người dân, một khi xã hội chưa dân chủ. Đó là việc của trí thức, nhà báo – những công cụ có bổn phận nói lên những gì người dân không làm được.
Trong trường hợp trí thức từ bỏ bổn phận xã hội của người trí thức mà vẫn không biết trách ai, có thể tự trách mình.
Warszawa 20 tháng 9 năm 2009
© 2009 Tôn Vân Anh
© 2009 talawas blog
Bình luận
5 Comments (bài “Tôn Vân Anh – Ý kiến về công an, Đào Hiếu và thường dân”)
Câu “tại sao không thể hiện bức xúc” tôi viết để mô tả cách trình bày của người có ý trách cớ dân thường không làm gì trong khi chính mình đã bước lùi. Tôi đã cho câu này vào ngoặc kép để khái quát hóa ý đó.
Theo tôi biết, Mẹ Nấm không có những phát biểu tương tự như Đào Hiếu hay anh Võ Tấn Huân.
Khi đề cập tới Mẹ Nấm trong một số các nhân vật khác, tôi đề cập để so sánh mức độ đàn áp giữa VN và BL cộng sản, như đoạn anh trích lại.
Một cách khách quan, các câu chữ của tôi viết không phức tạp.
Các cụm từ “chưa bao giờ”, “có thể”… đứng cạnh nhau làm anh khó hiểu, tôi đành chịu. Nói chung tôi chưa bao giờ nhìn thấy mưa trên sa mạc, có thể trên sa mạc từng có mưa mà tôi không biết vì đài BBC Ba Lan ngữ chưa bao giờ đưa tin đó… Anh không hiểu tôi đành chịu.
Các cuộc thảo luận tranh giành câu chữ thường không đi tới đâu. Bài viết của tôi không khuyến khích kiểu tranh luận đó.
Nếu anh thiện chí với những người như tôi, anh làm ơn lắng nghe với tinh thần thiện chí đó. Cảm ơn anh.
Thưa Chị Tôn Vân Anh,
Tôi rất vui khi đọc lời đáp của Chị; có điều, tôi tin chắc sự nhầm lẫn không ở phía tôi. Tôi đã đọc câu “tại sao không thể hiện bức xúc” trên một blog và vừa cố tìm lại nguồn của nó, tiếc rằng trang blog đó đã không còn nguyên dạng. Nhưng tôi vẫn có thể chứng minh nhận xét của mình.
– Đúng là Chị dành bài viết này cho anh Đào Hiếu; nhưng câu trên [“tại sao không thể hiện bức xúc”] hoàn toàn không nằm trong bài trả lời của Đào Hiếu với BBC.
– Toàn bộ đoạn viết của Chị:
„So với những gì mà các blogger, các nhà hoạt động dân chủ kể lại (Võ Tấn Huân, Người Buôn Gió, Mẹ Nấm), các cuộc thẩm vấn an ninh thực hiện tại Việt Nam không giống các cuộc tra hỏi, đánh đập mà nạn nhân là nhiều nhà dân chủ Ba Lan trước kia. Cũng chưa bao giờ, tại Ba Lan, người ta không những đầu hàng mà đầu hàng xong rồi còn có ý băn khoăn hỏi người khác “tại sao không thể hiện bức xúc”. Có thể Ba Lan từng có những người như vậy nhưng chẳng có đài quốc tế nào coi họ là tiếng nói đáng chiếm thời lượng của đài.“
Trong đoạn này, không có Đào Hiếu; mà ĐH cũng chưa bị tù.
Ngoài ra, khi dùng „cũng chưa bao giờ, tại Ba Lan,…” rồi, thì không nên viết „có thể Ba Lan từng có…” ngay sau đó.
Tôi tin lời giới thiệu của talawas blog: „chị Tôn Vân Anh, một nhà hoạt động dân chủ và nhân quyền thuộc thế hệ trẻ sống tại Ba Lan“ và Chị có thể tin rằng tôi ủng hộ những người như thế.
Trân trọng.
Hi Tôn Văn,
“Nếu tôi không nhầm thì điều đó chị dành cho Em „Mẹ Nấm“
Thưa, anh đã nhầm. Điều đó tôi dành cho anh Đào Hiếu như có thể đọc trong đầu đề của bài viết.
Chia sẻ:
Thêm chút thông tin, xin dẫn 2 link để cùng đọc và thông cảm:
http://bauxitevietnam.info/10293/tieng-noi-cua-the-he-tre-thu-ngo-gui-me-nam-chi-doan-trang-va-anh-thanh-hieu/
http://bauxitevietnam.info/c/10475.html
Và tôi vẫn lấn bấn (day dứt) mãi với câu thơ của Tản Đà:
Dân hai-nhăm (nay là gần trăm) triệu, không người lớn,
Nước bốn ngàn năm vẫn trẻ con.
Thưa Chị Tôn Vân Anh,
Tôi đã đọc bài chính luận của Chị và xin thành thực nói rằng có nhiều phản cảm. Ai cũng thấy rằng cuộc đấu tranh cho Tiến bộ Xã hội Việt nam đang sôi động và những người đấu tranh ở Việt Nam đang gặp nhiều áp lực từ phía chính quyền. Những trao đổi sôi động trên các trang web cho thấy nhiều nhận thức cần được đào sâu, nhìn rõ thêm: thế nào là cách mạng? thế nào là trí thức và thế nào là người trí thức dấn thân? Việc chưa xác định rõ khái niệm, thí dụ, làm cho việc dùng từ „cải lương“ đã không xuôi sẻ khi áp nó vào người trí thức. Trong lĩnh vực tri thức, „cải lương“ hay „cải cách“ mang ý nghĩa cải biến cho tốt hơn, trong khi đối với những người cách mạng thì cải lương mang tính nửa vời, không triệt để gần như một loại kẻ thù. Thí dụ thế để Chị thấy rằng không thể đòi hỏi những người trí thức với vị trí đơn độc của mình đóng vai những người hùng cách mạng.
Anh Đào Hiếu đã nói lại nhiều. Trong ý kiến ngắn này tôi chỉ xin nói điều phản cảm của mình khi đọc lời của Chị: „Cũng chưa bao giờ, tại Ba Lan, người ta không những đầu hàng mà đầu hàng xong rồi còn có ý băn khoăn hỏi người khác ‚tại sao không thể hiện bức xúc’“. Nếu tôi không nhầm thì điều đó chị dành cho Em „Mẹ Nấm“ – Nếu thật như thế thì Chị đã bất cận nhân tình. „Mẹ Nấm“ 31 tuổi, là một người nội trợ với con thơ chưa đầy 3 năm tuổi. Tôi thấy những gì Em làm là đã rất nhiều và đáng để một tấm gương cho mình học tập. Thế hệ trước chúng ta như những vị đáng kính trong IDS đã làm công việc bằng trí óc (phản biện), thế hệ trẻ hơn đang làm công việc của trái tim đối với quê hương đất nước. Xin hãy dành cho họ sự kính trọng nhiều hơn!
[…]