Đinh Từ Thức – Cái chết của Paul Léandri
20/03/2010 | 1:18 sáng | 1 bình luận
Category: Chiến tranh Việt Nam, Lịch sử
Thẻ: Ký giả Paul Léandri
Ngày 3 tháng 3, 2010, BBC loan tin:
Một nhóm phóng viên chiến trường nổi tiếng từng tham gia tường thuật cuộc chiến Việt Nam sẽ có cuộc hội tụ hy hữu ở TP HCM vào tháng Tư này nhân kỷ niệm 35 năm ngày kết thúc chiến tranh.
Được biết trong số họ có những tên tuổi như Peter Arnett (phóng viên AP, người đoạt giải Pulitzer năm 1965 về phóng sự); Horst Faas (AP, Pulitzer 1965 và 1972 về ảnh); Neal Ulevich (AP, Pulitzer 1977 về ảnh), Barry Hillenbrand (tạp chí Time); Tim Page (tạp chí Time); Don North ̣(hãng ABC); Ken Wagner (CBS); Jim Laurie (NBC); Carl Robinson (AP); Dirck Halstead (UPI và Time).
Ngoài ra, đại diện cho phóng viên nhiếp ảnh huyền thoại Larry Burrows, người đã tử trận năm 1971 ở Lào, là con trai ông – Russell Burrows.
Cuộc hội tụ có thể là lần cuối của các phóng viên lão làng và một triển lãm ảnh thời chiến tranh Việt Nam sẽ được tổ chức tại Khách sạn Caravelle, nơi mà trước kia các hãng CBS và NBC đã đặt trụ sở.
Ông Carl Robinson, phóng viên hãng Associated Press tại Sài Gòn từ 1968 tới 1975 cho biết: “Chúng tôi đã nghĩ rằng cuộc gặp gỡ 5 năm trước đây là cuộc cuối cùng”.
“Tuy nhiên sau khi Hubert Van Es [người chụp bức hình di tản bằng trực thăng năm 1975] qua đời năm ngoái, danh sách trao đổi thư từ gồm 300 người của chúng tôi đã có ý kiến sẽ gặp nhau thêm lần nữa.”[1]
Những ký giả trong nhóm trên đây, chắc sẽ không quên tên một đồng nghiệp, là Paul Léandri của hãng thông tấn Pháp AFP, người đã thiệt mạng vào ngày 14 tháng 3, 1975. Tuy chuyện xảy ra ngay tại Sài Gòn, giữa cơ quan đầu não có nhiệm vụ thi hành luật pháp và bảo vệ an ninh là Tổng nha Cảnh sát, mà cho đến nay, 35 năm sau, vẫn chưa biết rõ đầu đuôi.
Nhà nghiên cứu lịch sử tên tuổi Tạ Chí Đại Trường, đã ghi lại “đầu ra” của chuyện này trong bài “Một khoảnh Việt Nam Cộng Hòa nối dài” như sau:
Ngay trước cửa nhà là cổng chính Bộ Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia. Lúc đó vào khoảng 7 giờ tối (?). Cả nhà ăn cơm tối vừa xong, kẻ đứng người ngồi. Khoảng đường thường bị chận cả ba đầu (phía đường Cộng Hoà, phía rạp Quốc Thanh trên đường Võ Tánh, ngã tư Nguyễn Cư Trinh Phát Diệm) nên ít xe qua lại tuy mấy hôm nay cổng Bộ Tư lệnh rộn rịp hơn với tầng lính gác dày hơn. Nhưng, có tiếng xe hơi xả máy mạnh. Ồ lên. Tiếng người hỗn độn. Một loạt súng nhỏ, tiếp theo, vài tiếng rời rạc. Viên đạn xuyên qua mái tôn. Tiếng bánh xe rít lảo đảo. Người cháu rể lăn vào góc tường. Lặng đi một lúc rồi thấy có người lấp ló nấp từ vách tường nhà nhìn ra. Một chiếc xe màu sẫm hướng từ cổng chạy ra quẹo trái, đã đâm vào vách nhà bên cạnh, cách mấy căn, làm trụ cổng đổ sang bên. Một hai chiếc honda hai bánh dừng phía sau. Đám Cảnh sát ùa vây quanh. Có người đàn bà nào rì rầm – mà tiếng nống lên dễ sợ: “Người chết trong xe…” Căn nhà lầu bên phía xa đâm bóng đè xuống cho thấy mập mờ bên trong một dáng người gục đầu trên vô lăng.
Chuyện sau đó là những thủ tục thường lệ của việc lập biên bản. Nhưng có điều lạ là có một hai xe có vẻ của quan chức lớn đến quan sát rồi đi; từ trong cổng có người ra tước súng đám cảnh sát gác. Được biết nạn nhân là một phóng viên người Pháp trốn chạy, bên trong la ó đuổi bắt, bên ngoài tưởng là biệt kích phá hoại liền thẳng tay nổ súng. Một chức quyền lầm bầm với đám đông quen biết: “Vừa mới lạy sói trán để Pháp nó nối lại bang giao, bây giờ lại có vụ này!”
Hôm sau thì báo chí cho biết nạn nhân là viên Phó Giám đốc phòng Thông tin Pháp đến trả lời về vụ loan tin thất thủ Ban Mê Thuột. Quan điểm gọi là “loan tin trung thực” quả cũng có điều tàn nhẫn đối với tình cảnh bối rối của chủ nhà. Báo chí đổ lỗi cho thái độ hách dịch của người phóng viên, nhưng cung cách phóng xe hấp tấp chứng tỏ rằng ông ta cũng sợ. Và không biết rằng chủ nhà còn sợ hơn, bối rối hơn. Ở vụ đó tôi thấy lộ ra một tâm trạng hoảng hốt đến nỗi không còn kiểm soát hành động được nữa. Do tình cờ bị đẩy vào bên trong cơn lốc biến cố Ban Mê Thuột qua vụ nổ súng, tôi chợt thấy như báo hiệu cảnh “trời sụp”.[2]
Danh sách các ký giả thiệt mạng vì nghề nghiệp tại Bảo tàng Truyền thông (Newseum) ở Thủ đô Washington, ghi như sau:
Paul Leandri Hãng tin: Agence France-Presse Chết 1975 Địa điểm: Việt Nam Cuộc chiến: Chiến tranh Việt Nam (1965-1975) Tiểu sử: Bị bắn vào đầu bởi cảnh sát Sài Gòn ngày 14 tháng 3 bên ngoài trụ sở trung ương sau khi không chịu dừng lại trước lời hô stop. Cảnh sát nói vụ nổ súng là một tai nạn, nhưng ông đã gọi cho các bạn trước khi đi gặp cảnh sát “phòng trường hợp có chuyện gì xảy ra”. Hôm trước đó, ông đã tường thuật về trận chiến Ban Mê Thuột, và được biết cảnh sát muốn rõ nguồn tin. Ông được 37 tuổi.[3]
Tuần báo TIME, số đề ngày 24 tháng 3, 1975, viết trong bài “South Viet Nam: Holding on” (Nam Việt Nam: Ráng cầm cự):
Tháng rồi Thiệu bỏ tù 19 nhà báo và đóng cửa năm báo đối lập; hiện nay, sự đàn áp của ông ta có vẻ đã khiến cho phong trào đối lập phải im tiếng. Gia tăng xử trí thiếu thiện cảm của chính quyền ông ta đối với báo chí nước ngoài đã đem lại thảm cảnh hồi tuần rồi khi Cảnh sát Sài Gòn ra lệnh cho ký giả Paul Léandri của Agence France Presse tới trụ sở trung ương của Cảnh sát để thảo luận về một bản tin. Leandri phản đối cuộc thẩm vấn, toan lái xe bỏ đi, và đã bị bắn chết.[4]
Ngày 17 tháng 3, 2009, tại Texas, Trung tâm Nghiên cứu tình báo thuộc CIA đã giải mật thêm 1.642 trang tài liệu mật về chiến tranh Việt Nam. Tài liệu này do sử gia Thomas Ahern, là một cựu viên chức CIA viết lại căn cứ theo tài liệu gốc lưu trữ tại CIA. Tài liệu này đề cập tới cái chết của Paul Léandri như sau:
Thủ tiêu phóng viên AFP
Đêm 12/3/1975, Ban Mê Thuột thất thủ nhưng không được giới quân sự lộ tin. Tuy nhiên, ngay hôm sau, 13/3, hãng tin Pháp AFP loan tin về việc Ban Mê Thuột thất thủ, trong đó có đoạn:
“Lúc cuộc tấn công vào Ban Mê Thuột mới bắt đầu, một số quan sát viên cho biết có sự hiện diện và gia tăng hoạt động của nhóm vũ trang người Thượng.
Dù muốn dù không, trong khi chờ đợi các nhân chứng khác, chắc chắn là toán vũ trang đầu tiên vào thành phố Ban Mê Thuột là người Thượng.
Đó là những toán vũ trang mở đường cho cộng sản địa phương. Còn bộ đội Bắc Việt thì, theo nhân chứng này, thật sự không thấy có mặt”.
Tác giả bản tin là nhà báo Paul Leandri, phó văn phòng AFP tại Sài Gòn, và bản tin này trở thành bản tin định mệnh đối với Paul Leandri.
Chính quyền Sài Gòn bực tức với bản tin vì hai điểm: Một là, lực lượng tấn công Ban Mê Thuột là dân quân địa phương chứ không phải quân đội chính quy của Bắc Việt.
Nếu là dân quân địa phương tấn công thì, về mặt chính trị, Sài Gòn có gì để mặc cả? Hai là, quân đội VNCH được Mỹ hậu thuẫn đông đảo và trang bị hiện đại đến tận răng lại dễ dàng bị dân quân địa phương đánh bại thì thực nhục nhã.
Chính quyền Thiệu phủ nhận tin này và buộc AFP phải nói ra xuất xứ nguồn tin. Paul Leandri chính thức trở thành nhà báo thân cộng sản và là cái gai cần phải nhổ trong mắt chính quyền quân sự Sài Gòn.
Trưa 14/3/1975, trong khi tàn quân của các đơn vị quân đội VNCH tháo chạy khỏi Ban Mê Thuột và Tổng thống Thiệu phải bay ra Cam Ranh họp kín với các tướng lĩnh quân đội về tương lai của Vùng 2 chiến thuật (Cao nguyên), Tổng nha Cảnh sát Quốc gia cử một sĩ quan đến văn phòng AFP tại Sài Gòn, gặp Paul Leandri để truy tìm nguồn của bản tin chết người của Paul Leandri được AFP loan đi toàn thế giới.
Cuộc gặp không có kết quả nên, chiều đó, Tổng nha Cảnh sát tống đạt giấy mời Paul Leandri đến trụ sở Tổng nha để thẩm vấn. Dường như linh cảm thấy sự nguy hiểm, nhá nhem tối hôm ấy, Paul Leandri mới đến trụ sở Tổng nha bằng xe hơi của văn phòng AFP Sài Gòn, do tài xế người Việt lái.
Trước khi đi, Paul Leandri cũng cẩn thận thông báo cho Sứ quán Pháp tại Sài Gòn về cuộc thẩm vấn. Rốt cục, Paul Leandri bị hạ sát bằng mấy phát đạn súng ngắn trong trụ sở Tổng nha ngay tối hôm ấy. Người bắn chết Paul Leandri là đại tá Cảnh sát VNCH Phạm Kim Quy.
Ngay sau đó, Tổng nha cảnh sát dựng hiện trường giả: đặt Paul Leandri lên ô tô của anh rồi cho xe đụng cổng ra vào của Tổng nha, cuối cùng dùng súng – đã được sử dụng – bắn vào xe của Paul Leandri từ phía sau như thể do ô tô của Paul Leandri vượt cổng nên lính gác đã nổ súng.
Tổng nha Cảnh sát, trực tiếp là đại tá Phạm Kim Quy, ép ông Nguyễn Ngọc Bích, lúc đó là Tổng Giám đốc Việt Tấn xã (hãng thông tấn của chính quyền Sài Gòn) đăng tải bản tường trình và mô tả lại cái chết của nhà báo Pháp Paul Leandri theo cách giải thích mà Tổng nha Cảnh sát soạn sẵn.
Mô tả như sau:
“Tại Sở Ngoại kiều (thuộc Tổng nha Cảnh sát Quốc gia), nhà báo Paul Leandri không trả lời về chi tiết bản tin trên mà chỉ la lối, đập phá đồ trong văn phòng chánh sở. Viên Chánh sở mời Paul Leandri sang Sở Tư pháp nằm ngay trong khuôn viên Tổng nha, Paul Leandri lên xe hơi di chuyển nhưng, khi xuống xe, ông không chịu vào văn phòng khối tư pháp mà chỉ đứng ngoài sân và tiếp tục lớn tiếng la lối.
Bất thần, Paul Leandri nhảy lên xe hơi, dùng chìa khóa riêng nổ máy, đạp hết ga phóng ra cổng. Nhân viên công vụ ngăn xe lại nhưng không được. Buộc lòng họ phải nổ súng cảnh cáo nhưng xe vẫn lao đi. Tới cổng gác thứ ba, dù bị hô dừng lại, Paul Leandri vẫn phóng xe ra khỏi cổng. Lính gác buộc lòng phải nổ súng bắn ba phát vào bánh xe và một viên đạn gây tử vong cho Paul Leandri…”
Theo tường trình của Tổng nha Cảnh sát, Paul Leandri lẽ ra phải bị trúng đạn từ phía sau. Nhưng hãng tin Mỹ UPI sau đó dẫn nguồn tin ngoại giao lại loan tải rằng Paul Leandri bị bắn từ nhiều phía. Đặc biệt, hãng AFP sau đó đưa tin rằng, theo yêu cầu của vợ nhà báo Paul Leandri – bà Hansi- và Đại sứ Pháp tại Sài Gòn ông Jean Marie Merillon, bác sĩ Rouffi tiến hành giám định pháp y xác Paul Leandri vào ngày 16/3/1975, tại Bệnh viện Grall.
Kết luận giám định cho thấy, Paul Leandri bị một viên đạn vào dưới tai trái, xuyên qua đầu từ trái sang phải khiến nạn nhân tử vong ngay; đồng thời miệng vết thương có nhiều vệt khói thuốc súng chứng tỏ nạn nhân bị bắn ở cự ly rất gần, không loại trừ khả năng bị kê súng vào đầu…
Cái chết của nhà báo Pháp Paul Leandri gây nên làn sóng phẫn nộ của báo giới quốc tế thời gian đó, tạo ra sự bất mãn càng dữ dội đối với chế độ Sài Gòn đang suy yếu.
Tại Paris, chiều 18/3/1975, nghiệp đoàn ký giả toàn quốc Pháp tập hợp hơn 300 nhà báo tụ họp trước trụ sở của AFP rồi diễu hành yên lặng đến tòa đại sứ VNCH. Nghiệp đoàn cũng kêu gọi các phân bộ địa phương tổ chức các cuộc biểu tình tương tự đến các tòa tổng lãnh sự VNCH ở Pháp.
Nhiều hãng thông tấn uy tín trên thế giới chính thức đòi Chính quyền Sài Gòn giải thích về cái chết của Paul Leandri. Thậm chí Viện Báo chí Quốc tế (IPI) có công văn gửi thẳng Tổng thống Thiệu phản kháng hành động sát hại nhà báo của Tổng nha Cảnh sát Sài Gòn.
Mọi chuyện chưa ngã ngũ thì Plâyku, Kontum rồi Huế, Đà Nẵng, Nha Trang… dồn dập thất thủ và ngày cáo chung của Chính quyền Sài Gòn 30/4/1975 ập đến, khiến cho cái chết của Paul Leandri chẳng còn được ai quan tâm nữa.[5]
Trận chiến Ban Mê Thuột do Tướng Văn Tiến Dũng điều quân tại mặt trận, và Tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp chỉ huy từ Hà Nội. Tướng Giáp cũng viết về cái chết của Paul Léandri trong cuốn Tổng hành dinh trong mùa xuân toàn thắng (Chương 5: Đòn điểm huyệt):
Trở lại vấn đề Buôn Ma Thuột, Thiệu yêu cầu “tử thủ”, chiếm lại bằng mọi giá.
Ngay chiều hôm ấy, Đài phát thanh Sài Gòn và Đài “quân đội cộng hoà” kêu gào đến thất thanh: “Tử thủ Buôn Ma Thuột!”
Không may cho nhà báo Pháp Pôn Lêăngđri (Paul Léandri) lại đưa tin: Buôn Ma Thuột đã bị thất thủ!
Bản tin của hãng thông tấn AFP khác nào một gáo nước lạnh dội lên đầu Thiệu. Nhà báo Pháp đã phải trả giá đắt về một tin chiến sự kịp thời, chính xác, bằng tính mệnh của mình.[6]
Một bài báo của ông Nguyễn Ngọc Bích, mang tựa đề “Chút kỷ niệm vụn hơn 30 năm: Sự thật trong chuyến đi Mỹ ‘cầu viện’ thất bại với ông Nguyễn Tiến Hưng”, đề ngày 27 tháng 6, 2005, do báo Người Việt Online đăng lại ngày 11 tháng 9, 2005, có đoạn sau:
Tôi cũng sống những giờ phút thật căng khi ông Phạm Kim Quy, đại-tá cảnh-sát, bắn chết ký-giả Agence France-Presse Paul Leandri rồi nhất quyết đòi VTX phải đưa ra cách giải-thích của bên Cảnh-sát Quốc gia. Đúng là vào những giờ phút như thế, đến như quốc gia còn không giữ được thì “họa vô đơn chí” thiết tưởng cũng không lạ![7]
Ông Nguyễn Tiến Hưng, Tổng trưởng Kế hoạch trong Chính phủ Trần Thiện Khiêm của Tổng thống Thiệu cũng nói tới cái chết của Paul Léandri trong cuốn Khi đồng minh tháo chạy:
Tôi đang dự một buổi họp đầy căng thẳng tại Dinh Độc Lập sau cuộc rút lui thảm hại này (rút lui khỏi Pleiku – ĐTT) thì Đại tá Cầm (Chánh Văn phòng Tổng thống) bước vào đưa một tin bất hạnh. Ông Paul Léandri, trưởng phòng thông tấn xã Agence France Presse ở Sài gòn bị cảnh sát bắn chết! Léandri loan tin “có số lính người Thượng (Montagnards) đã nổi loạn ở Hậu Bổn, chống lại quân đội VNCH”. Nha cảnh sát mời ông đến để thẩm vấn. Sau vài tiếng đồng hồ bị giữ lại, Leandri bỗng nhiên bước ra khỏi phòng, nhảy lên xe và lái vút đi. Khi cảnh sát huýt còi ngừng, ông cứ tiếp tục phóng. Cảnh sát rút súng bắn vài phát vào bánh xe để giữ lại. Chẳng may một viên đạn lạc trúng ngay người. Leandri gục chết tại chỗ! Phóng viên ngoại quốc vô cùng phẫn uất, phản kháng kịch liệt. Trong một tình hình vô cùng bất lợi cho Miền Nam về tất cả mọi phương diện quân sự, chính trị, kinh tế, và bộ mặt Miền Nam đã bị bôi nhọ bởi những hình ảnh dã man, độc tài, tham nhũng, bây giờ hình ảnh Leandri bị bắn gục chết lại được phóng đi khắp thế giới! Tổng thống Thiệu nghe tin này đã tái mặt. Ông liền chấm dứt buổi họp.[8]
Trong tác phẩm Sài Gòn sụp đổ (Et Saigon tomba), tác giả Pauk Dreyfrus, cũng là một nhà báo Pháp, bạn của Paul Léandri, viết:
Bạn đồng nghiệp của tôi là Paul Léandri, chỉ vì bị coi là phóng viên đầu tiên đã gửi điện báo tin Buôn Ma Thuột thất thủ về hãng tin AFP của Pháp, đã bị gọi đến Tổng nha cảnh sát Sài Gòn. Những nhà chức trách nói với Léandri, họ muốn biết anh có được nguồn tin này từ đâu.
Léandri phải ngồi đợi nhiều giờ trước khi bị chất vấn chính thức. Anh nóng ruột. Thấy trời đã tối mịt, anh tự động bỏ về. Vừa ngồi lên xe và mới bắt đầu nổ máy Léandri đã bị một viên cảnh sát nổ súng bắn. Anh chết ngay tại chỗ. Đó là dựa theo thông báo chính thức. Còn nhiều nhân chứng lại nói khác:
– Chúng tôi có những lý do để nghĩ rằng Léandri đã bị đánh chết ngay tại phòng hỏi cung rồi sau đó người ta bày ra chuyện anh chạy trốn nên bị bắn.
Để rõ sự thật, cần phải hỏi những nhân vật đứng đầu ngành cảnh sát của Thiệu. Tôi quen một người. Ông ta khẳng định có biết một quan chức cảnh sát có dính líu vào vụ giết hại Léandri và người này đã “thú tội”. Sau khi Sài Gòn thất thủ viên chức cảnh sát này rao bán câu chuyện rùm beng và có giá trị tiền nong này với một trong số các bạn đồng nghiệp của tôi. Nhưng anh ta đã bị tống ra khỏi cửa, không kịp có thời gian thương lượng ngã giá món hàng.[9]
Tất cả những tin đã dẫn về cái chết của Paul Léandri đều do những người có thẩm quyền viết ra. Nhưng mỗi tin đều có một hay nhiều chi tiết khó tin, hay đối chọi với tin khác. Theo ghi nhận của ông Tạ Chí Đại Trường, chiếc xe rồ máy, “từ cổng (Bộ Tư lệnh Cảnh sát) chạy ra quẹo trái, đã đâm vào vách nhà bên cạnh, cách mấy căn, làm trụ cổng đổ sang bên”, trong khi tin từ tài liệu giải mật của CIA nói Léandri bị bắn chết rồi đặt vào xe, dàn cảnh cho đụng cột cổng ra vào của Tổng nha. Ông Nguyễn Ngọc Bích nói giống tài liệu của CIA là Léandri bị ông Phạm Kim Quy bắn chết. Nhưng ông Bích là Tổng Giám Đốc VTX, không làm việc tại Tổng nha Cảnh sát, không cho biết làm thế nào ông biết chính Đại tá Quy bắn chết Léandri, bắn chết như thế nào và tại sao. Ông Nguyễn Tiến Hưng cho biết ông đang họp tại dinh Độc Lập sau cuộc rút lui bi thảm từ Pleiku, thì ông Thiệu nhận được tin Paul Léandri bị bắn chết. Nhưng Léandri bị giết chiều 14 tháng 3, ngày ông Thiệu bay ra họp mật với các tướng Trần Thiện Kiêm, Cao Văn Viên, Đặng Văn Quang và Phạm Văn Phú tại “Bạch dinh” ở Cam Ranh, hai ngày trước khi bắt đầu rút quân từ Cao Nguyên. Theo Tướng Giáp và tác giả Pauk Dreyfrus, Léandri bị cảnh sát mời, vì loan tin chính xác và sớm nhất việc mất Ban Mê Thuột. Nhưng theo các nguồn tin khác, Léandri gặp khó dễ vì loan tin sai sự thật, rằng: trận đánh là do người Thượng nổi dậy, không có quân chính quy Vắc Việt. Trước những nguồn tin như vậy, biết tin ai?
*
Nhà báo và cảnh sát tư pháp đều có sứ mạng làm cho sự thật được sáng tỏ. Một nhà báo thiệt mạng ngay tại cơ quan đầu não của cảnh sát tư pháp, thật mỉa mai, hơn một phần ba thế kỷ sau, vẫn chưa biết rõ sự thật. Trong 35 năm qua, các đồng nghiệp quốc tế của Paul Léandri cũng đã từng gặp nhau tại Sài Gòn, nhưng cái chết của anh vẫn không được làm sáng tỏ. Người viết nhắc lại vụ này hôm nay, với hy vọng có ai đó biết rõ nội vụ, sẽ cho biết đâu là sự thật.
Ngoài ra, vụ này còn là một kinh nghiệm ước mong đừng bao giờ tái diễn. Việt Nam hiện nay khác với Nam VN năm 1975, nhưng có những sự việc khiến người viết khó tránh khỏi liên tưởng tới tình hình 35 năm trước. Áp lực từ phía Bắc càng nặng, càng có nhiều nhà báo và giới đối lập miền Nam bị bắt, trong khi những nhà báo thực sự làm việc cho cộng sản như Phạm Xuân Ẩn, Huỳnh Bá Thành thì vẫn an toàn. Đâu phải Ban Mê Thuột còn hay mất là do một bản tin của AFP, mà khiến một nhà báo Pháp bị thiệt mạng, giữa lức cần sự hỗ trợ của dư luận quốc tế hơn bao giờ hết. Bây giờ cũng vậy, giữa lúc cần hậu thuẫn quốc tế để đối phó với phương Bắc, thì chế độ tự bôi bẩn mình bằng cách bỏ tù hàng loạt những người bất đồng chính kiến.
Phải chăng, nói như ông Tạ Chí Đại Trường: báo hiệu cảnh “trời sụp”, bao giờ cũng giống nhau?
© 2010 Đinh Từ Thức
© 2010 talawas
[1] http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2010/03/100303_saigonpress_gathering.shtml.
[2] http://www.thongluan.org/vn/modules.php?name=News&file=article&sid=3423.
[3] http://www.newseum.org/scripts/Journalist/Detail.asp?PhotoID=1112.
[4] http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,946500-3,00.html.
[5] http://www.tinkinhte.com/nd5/viewsubject/ho-so-mat-cua-cia-tai-viet-nam/ho-so-mat-cua-cia-gio-phut-dinh-menh-ky-iii-thu-tieu-phong-vien-afp/52919.s_82.1.html.
[6] http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237n4n0ntn3n31n343tq83a3q3m3237n3n.
[7] http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=32140&z=85.
[8] http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237n4n1nvn4n31n343tq83a3q3m3237n1nvn.
[9] http://www.quansuvn.net/index.php?topic=949.20.
Bình luận
1 bình luận (bài “Đinh Từ Thức – Cái chết của Paul Léandri”)
Xin góp thêm một giải thiết về cái chết của Paul Leandri.
Thông tin này từ thân phụ tôi là một người có nhiều giao tiếp với đại tá Phạm Kim Quy và giới Cảnh sát Tư pháp. Ông được giới này cho biết vào hôm xảy ra sự việc là đại tá Quy, một người vốn nóng tính, trong khi gây gổ với nhà báo Pháp, đã ra lệnh cho bộ hạ hiện diện là “Bắn chết thằng này cho tao!” Bộ hạ này đã nhanh nhẩu chấp hành nghiêm chỉnh câu lỡ lời của xếp.