Đỗ Kh. – Giá người, giá bom
22/10/2009 | 3:26 chiều | 10 Comments
Category: Chính trị - Xã hội, Thế giới
Thẻ: Afghanistan > bồi thường > chiến tranh
Buổi nói chuyện của Marc W Herold tại Harvard Law School ngày 15.10.2009 về Afghanistan có vài con số liên hệ đến chiến tranh Việt Nam và đáng để ý, xin trích dẫn.
Số thường dân thiệt mạng bởi 100 ton bom ném xuống (đây là ton Mỹ, “short ton”, tức 907 kg)
Đức, Đệ nhị Thế chiến: 100 ton chết 47,4 thường dân
Bắc Việt, 1964-1967: 100 ton/8.7 thường dân
Bắc Việt, 1972: 100 ton/8,6 thường dân
Lào, 1965-73: 100 ton/14,6-20,8 thường dân
Cam Bốt, 1969-73: 100 ton/11,5-34,4 thường dân
Iraq, 1991: 100 ton/3,8 thường dân
Yugoslavia, 1999: 100 ton/9,2 thường dân
Afghanistan, 10-12.2001: 100 ton/18,4-21,1 thường dân
Iraq, 3-4.2003: 100 ton/14,8-17,5 thường dân
Afghanistan, 2006: 100 ton/250-295 thường dân
Afghanistan, 2007: 100 ton/178-229 thường dân
Afghanistan, ½ năm 2008: 100 ton/43-53 thường dân
Một bảng khác được tác giả dùng để so sánh tiền bồi thường các nạn nhân (thường dân). Số này dùng USD/PPP (Mãi lực tương đương vì 1 USD ở Iran “lớn” hơn, hay mãi lực cao hơn ở Mỹ trong khi ở đâu đó Tây Âu chẳng hạn thì ngược lại).
Hoa Kỳ, 1988: 1.850.000 USD PPP (Lockerbie)
Hoa Kỳ, 2002: 1.800.000 (Wold Trade Center)
Ý, 1998: 2.017.000
Nhật, 2001: 1.010.000
Trung Quốc, 1999: 687.000
Nam Hàn, 2002: 276.250
Iran, 1998: 125.172
Ấn Độ: 16.032 (Bhopal)
Afghanistan: 8.000
Mỗi thường dân Afghanistan bị quân đội Hoa Kỳ lỡ tay hạ sát, súng cướp cò, bom ném nhầm hay lựu đạn đã gỡ chốt ra rồi gắn lại không được thôi thì ném vào nhà người ta vậy… thì gia đình nạn nhân được bồi thường 2.000 USD (tức 8.000 USD-PPP). Theo tác giả, số tiền mỗi người Afghanistan kiếm được trong một đời lao động (tuổi thọ trung bình là 40 và thu nhập trung bình 300 USD/năm) là 3.300-5.000 USD (13.200-20.000 USD PPP).
Theo lệ địa phương bồi thường thiệt mạng tại Afghanistan (diya) thì số tiền vào khoảng 25.000 USD (100.000 USD PPP) nhưng quân đội Mỹ thì túng thiếu hay là bủn xỉn hơn (gấp 12 lần) một tài xế Afghanistan gây ra tai nạn lưu thông chết người.
Nhưng giờ nói đến tổn phí tiền bom thì lại khác!
Một trái bom bình thường (không có điện tử hướng dẫn, tức thứ rẻ nhất ) thuộc loại Mk84, nặng 2 ton giá đơn vị là 3.100 USD. Vậy 1 ton căn bản là 1.550 USD. Làm ăn về dài, xin không nói đến giá bom GBU (1 ton, 29.000 USD) hay Tomahawk (1 ton, 380.000 USD).
100 ton= 155.000 USD giết được có 43-53 thường dân. Để (lỡ) sát hại một người vô tội trong 6 tháng đầu 2008 tại Afghanistan, giá thành (chưa kể tiền xăng nhớt máy bay) đã là 2.925-3.604 USD rồi. Đây là giá chót , không thể nào bớt thêm được, đừng kỳ kèo.Vậy mà, mỗi cái thây không toàn, còn phải bồi thường thêm 2.000 USD nữa, thảo nào ngân sách không thâm thủng!
Bình luận
10 Comments (bài “Đỗ Kh. – Giá người, giá bom”)
Tôi khác ông Đỗ Kh., không đến nỗi phí vài trống canh để tự hỏi làm sao một chính thể lâm thời, một nhà nước non trẻ, được dựng nên sau những cuộc chiến lại bị chống đối dù là bởi bọn mất nết hay được nết. Tôi chỉ lấy làm lạ có xứ sở tuyệt đối không có gì để chống như Bắc Hàn hay một vài xứ sở mà ở đó chống đối là hiện tượng hy hữu.
Tôi dùng thuật nhấp chuột và google (cũng được một vài trống canh) thử thì thấy hiện ra bà Malalai Joya http://www.malalaijoya.com/index1024.htm, đại biểu bị quốc hội Afghanistan trục xuất và treo giò vì phát biểu linh tinh. Theo bà lắm mồm này thì chính quyền Karzai và các sứ quân hiện cũng chẳng khác gì Taliban cả http://www.independent.co.uk/news/world/malalai-joya-the-woman-who-will-not-be-silenced-1763127.html.
Hội Phụ nữ Cách mạng Afghanistan (RAWA) http://www.rawa.org/index.php là hội được thành lập để chống đối chính quyền thân Liên Xô từ 1977. Sau đó họ chống đối xâm chiếm Liên Xô, chống đối chính quyền sứ quân, rồi chống đối Taliban. Giờ thì lại chống Karzai và xâm chiếm NATO. Sao ai cũng chống là cái gì, không chịu ở nhà nấu bếp, bọn đàn bà mất nết.
Vậy là sao?
Đế quốc Mỹ có nhiều thứ để người như ông Đỗ Kh. lên án. Tuy nhiên, cách ông phàn nàn với… bất công về việc quân đội Mỹ trả giá thấp hơn người lái taxi vì tội ngộ sát hay việc kêu ca giá bom mìn tôi cho là ông Đỗ Kh. lăn tăn. Lý do: dù được may mắn sinh ra khi tiếng súng trên đất nước đã dứt nhưng với trải nghiệm cá nhân tôi hiểu phần nào hậu quả ghê gớm của chiến tranh đối với gia đình, xóm làng, tổ quốc, dân tộc. Ai, lấy gì có thể bù đắp cho được với chỉ một người thân trong gia đình tôi mất vì cuộc chiến, để rồi khi chào đời tôi đã không còn có họ bên mình?
Dù sao, người dân Afghanistan còn may mắn. Ngay sau chiến cuộc sắp mãn, đất nước họ đã có được những đổi thay đầy lạc quan so với trước khi cuộc chiến nổ ra; người dân xứ họ đã có thể tự do chọn ra người lãnh đạo đất nước…
Đế quốc Mĩ có thừa nguồn lực để đỡ đầu cho cá nhân, tổ chức nào đó nhưng không thể biến chúng thành một hệ thống máy cơ học hay thành con trâu mình có thể dắt mũi, điều khiển một cách tuyệt đối, lâu dài. Với lề thói quản lý sơ suất chẳng giống ai như vậy bị người ta cười là phải.
Giọt lệ Karzai
Nói chuyện ngày 10.12.2006 nhận kỷ niệm thứ 58 của Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền trên truyền hình quốc gia, Tổng thống Afghanistan (và cựu tư vấn của CT dầu khí Hoa Kỳ Unocal) đưa khăn tay lên mắt chấm chấm. “Chúng ta không ngăn được khủng bố từ Pakistan sang, và chúng ta không ngăn được liên minh (NATO) ném bom bọn khủng bố”. Ông tiếp “Và con em chúng ta đang phải chết vì vậy”, một giọt nước mắt đơn độc lăn trên má và rơi xuống ngực áo. “Đây là độc ác ở mức độ cao nhất”, môi ông run rẩy “Quá sức (too much) là độc ác” http://www.mathaba.net/news/?x=547050 .
Theo Liên hiệp quốc, số nạn nhân thường dân chết bởi tay Liên minh Tây Phương cao hơn là số chết bởi tay Taliban http://www.counterpunch.org/szabo07202007.html . Unocal là CT năm 1997 mời một phái đoàn Taliban sang Texas thương thuyết về dự án một ống dẫn dầu 2 tỉ USD, tiện thể tham quan bể bơi của phó chủ tịch Unocal ở Sugarland http://130.94.183.89/magazine/pipeline.html .
Những thông tin này “lăn tăn (giọt lệ) và vô nghĩa” nếu ta không được thấy ông Hamid “trời đất sinh ra Mỹ ngủ thì tôi gác” Karzai khóc một lần nữa trên truyền hình quốc gia. Lần này hẳn là vì ông phải chấp nhận là bầu cử vừa qua là do ông gian lận và ông sẽ phải ra ứng cử ở vòng nhì.
Một vòng thì OK, hai vòng thì too much!
Hôm nay tôi dự một đám cưới Cam Bốt-Tiều Châu ở nhà hàng Chine Massena quận 13 Paris. Có nam ca sĩ hát Lodi (Creedence Clearwater Revival). Có nữ ca sĩ hát Mùa thu lá bay. Có nhảy tam vong và có nhảy cha cha, twist. Có cắt bánh, uống champagne tới một giờ sáng. Nói chung rất vui nhưng tiệc tàn không có AC 130 Spectre đến bắn đại bác 105 và 20 ly chết cả đám (cưới) vì truy lùng Taliban hay Khmer Đỏ (tàn ác, chúng ta đồng ý) gì đó.
Cái đó thì mới là vô nghĩa tuy không lăn tăn chút nào, chỉ có lăn đùng?
Chúng ta đều có thể google trên web, vậy thì chúng ta đều có thể biết ai khai sinh, ai đỡ đầu, ai thành lập Taliban (tàn ác, chúng ta vẫn đồng ý) và bằng tiền của ai vậy?
Iran? Bằng tiền của Liên Xô?
Thưa ông Đỗ Kh.,
Nếu bàn về cái giá của chiến tranh bạo lực theo tôi cách phân tích số liệu của ông là lăn tăn, vô nghĩa.
Tôi không hề lẫm lẫn, đánh đồng giữa cái chết của các nạn nhân bị hành quyết dưới chế độ Taliban dù nhân danh tôn giáo, đạo đức, luật pháp hay bất cứ thứ gì với những cái chết do tên đạn vô tình. Không hiểu bây giờ còn bao nhiêu người dân Afghanistan và trên thế giới nói chung muốn thấy lại một chính thể Taliban độc tài những với án phạt treo cổ, ném đá hay…đọp và những thứ luật lệ khắc nghiệt, bệnh hoạn khác thuộc về chúng?
Thông tin, dữ liệu về nhiều sự kiện xảy ra trong thế giới này chỉ cần một cú nhấp chuột với gúc gồ là bất kì ai cũng có thể đạt được. Tuy nhiên, cách đánh giá, kết luận về chúng nơi mỗi người có khác biệt mong được ông xem như là: „Tẻ vui thôi cũng tính trời biết sao“. Chúc ông Đỗ ngày cuối tuần bình an, vui vẻ.
Chúa hỏi người Mỹ, các con sản xuất vũ khí để làm gì, thì họ trả lời là “Dạ để tự vệ”, và hỏi người Nga câu hỏi tương tự và họ trả lời là “Dạ để bảo vệ nước Nga”. Và hỏi TQ thì được trả lời là “Dạ để giữ gìn hòa bình cho thế giới”, và Chúa đã hỏi cả 3 là thế thì vũ khí có giết người không, cả 3 đều cười cười và nói “Dạ có”!
Trong phạm vi của bài viết trên, tôi chỉ đề cập đến thái độ rẻ rúng của Hoa Kỳ với mạng sống của thường dân địa phương (ở đây là Afghanistan, nhưng vì Hoa Kỳ là một siêu cường toàn cầu nên đâu cũng có thể là “địa phương” hết, Bosnia hay là Iraq).
Thứ nhất, coi thường bằng cách bất cẩn, nhằm nhò gì thường dân lẻ tẻ. Hoặc, ngược lại, vì cẩn trọng với sinh mạng binh sĩ Mỹ nên dùng drone không người lái, dùng phi pháo tại một chiến trường không có tên lửa hay cao xạ phòng không (may ra thì còn sót lại vài cái Stinger do chính Mỹ viện trợ và cao cấp nhất là đại liên 14,5mm KPV).
Thứ nhì, là lỡ giết oan rồi, việc bồi thường lại bần tiện, so ngay cả với thông lệ bản xứ, không bằng 1 phần 10. Thiệt hại kinh tế một mạng khốn khổ Afghanistan là 3.000-5.000 USD, quân đội Mỹ cũng không đạt nổi, trong khi chi tiêu quốc phòng ngầm nổi là bao nhiêu thì con số lớn quá không ai nhớ nổi. Đại khái, chi tiêu quốc phòng Mỹ bằng chi tiêu quốc phòng của cả thế giới cộng lại (2008, 711 tỉ USD và 48% của chi tiêu quốc phòng toàn cầu http://www.globalissues.org/article/75/world-military-spending#InContextUSMilitarySpendingVersusRestoftheWorld ).
Năm 1988, để bãi đơn kiện của Iran trước toà án quốc tế về chuyến bay 655 hàng không dân sự bị chiến hạm “siêu khủng” điện tử USS Vincennes bắn hạ, Hoa Kỳ đã trả 131,8 triệu USD. Nhắc lại, chuyến 655 đang bay trên lộ trình dân sự thường xuyên trong không phận Iran và tàu lạ Vincennes lúc đó đang xâm phạm hải phận Iran. Hoa Kỳ trả tiền theo kiểu “tôi thương thì cho” chứ không nhận lỗi, 300.000 USD cho một mạng kiếm ra tiền, 150.000 USD cho một mạng Iran ăn hại. Các công dân nước ngoài trên chuyến bay này được hưởng một giá khác (kiểu giá Việt kiều khác giá nội địa). Trong bảng so sánh của Marc W Herold, ông chia nhầm 132 triệu cho 290 và đi đến số USD-PPP là 125.172 vào năm 1998 (sự cố năm 1988 và thỏa thuận trả tiền năm 1996). Nếu tính chỉ số PPP là 2,43 (CIA World Factbook) thì như vậy bồi thường (không nhận lỗi) là 729.000 /364.500 USD-PPP.
Điều ông không nhầm là bồi thường thiệt mạng (có nhận lỗi) tại Afghanistan hiện nay là 8.000 USD-PPP. Ngày 1.7.2002, một đám cưới ồn ào tại Uruzagan làm phiền…quân lực Mỹ, bèn bị phi cơ AC-130 oanh kích, giết 48 người và bị thương 117 người kể cả ăn tiệc lẫn hàng xóm xa không được mời dự (theo Quân đội Mỹ, theo UN là 80 người chết http://www.rawa.org/s-wedding.htm ). Chính quyền Hamid Karzai đã bồi thường 200 nạn nhân này 18.100 USD.
Taliban chỉ thỉnh thoảng giết người bằng giây thòng lọng thôi như thông tin của ông Nguyễn Văn Nguyên. Chắc ông nghĩ đến chính quyền Iran http://damau.org/archives/7555 hay Iraq sau khi lôi ra toà và lên án tử hình (một ví dụ truyền hình thế giới là Saddam Hussein http://video.google.com/videoplay?docid=7084063147248915625# ).
Taliban không có buồn tẻ như thế và vui hơn nhiều. Sát nhân thì cắt tiết, ngoại tình thì mang ra sân vận động ném đá tập thể còn đồng tính thì mang ra chân tường xếp hàng, rồi giật mìn cho tường đổ đè lên. Ai mà sống sót thì được ân xá! Nếu phạm nhân đồng tính sống sót này bị phát hiện là ngoài tội đồng tính còn có tội…ngoại tình (chứ sao, đời nhiều kẻ gian ác đủ điều) thì tôi chắc là không được ân xá mà mang ra ném đá.
Với lại, ông không thể đổ đồng nạn nhân của Mỹ và nạn nhân Taliban, vàng thau như thế. Tuy vàng thau, đồng gì thì cũng chết hết nhưng Mỹ giết đây là giết lầm, sơ ý giật mình hay ném rơi ném vãi không có chủ ý. Đây là sơ xuất thôi, vì người điều khiển Predator ở bang Nevada hay Colorado còn bận theo dõi Super Bowl một mắt nên nhận nút giết nhầm cả nhà ở Helmand. Đánh giặc từ xa như vậy thì phải đâm ra lầm lẫn, kiểu ở Mỹ mà ái ân với lại một cô webcam ở Philippines ấy mà. Xin nhắc lại, đây là lầm lẫn, được Hoa Kỳ công nhận và như thế mới có chuyện bồi thường. Taliban ngược lại, không bao giờ lầm lẫn hết, lên án nhanh chóng và thủ tục hành chánh đơn giản, đọp vào sau gáy.
Hình ảnh tội ác Taliban cũng như “thì lỡ thôi mà” của Hoa Kỳ được sưu tập trên trạm của RAWA (Hội Phụ nữ Cách Mạng Afghanistan) ở đây http://www.rawa.org/gallery.html .
Chủ ý giết thường dân hay tù hàng binh địch là tội ác chiến tranh. Năm 2001, sứ quân Rachid Dostum (đồng minh của Hoa Kỳ và hiện nay đồng minh cột trụ của ông Hamid 49,67% Karzai) cùng với Lực lượng Đặc biệt Mỹ (“De Opresso Liber”, giải phóng người bị áp bức) tổ chức cuộc thuyên chuyển 8.000 tù binh từ trại giam Sherberghan đến Dasht I Leili. Các tù nhân này được đưa lên container xe tải (thùng sắt bít bùng vận chuyển hàng) ra sa mạc. Mỗi 40 ft container (12m trên 2m35= 28 m2) chứa 200 đến 300 người, thì phải chịu vậy, container đâu mà sẵn thế. Khi tù binh đập vách đòi không khí thì có lính thương tình nã súng vào container để làm lỗ hổng, quên mất là bên trong có 7, 8 người một mét vuông. Nhưng có lẽ không đủ lỗ, vì khi đến nơi chỉ còn có 3.015 tù binh sống sót. Số khác biệt biến mất, sa mạc nhiều ảo ảnh.
Phim tài liệu “The Convoy of Death” (Đoàn xe tử thần) http://video.google.com/videoplay?docid=-6050857680395448306# đã chiếu TV nhiều nơi nhưng đến nay chưa lên truyền hình ở Mỹ. Chính quyền ông Bush đã ngăn chặn mọi cuộc điều tra. Tháng 6.2009 ông Obama đã ra lệnh điều tra về chuyện ngăn chặn điều tra này (chứ không phải điều tra về chuyện thảm sát). Nếu nội vụ vỡ lở, sẽ rắc rối lắm, không phải chỉ bồi thường 5.000 mạng mỗi mạng 2.000 USD là xong vì đây không phải là giết lầm.
Lầm cái gì, đích thị là hàng binh Taliban!
Thay vì dùng bom, quân đội Mỹ và đồng minh có thể học theo cách của chính quyền Taliban trước đây khi họ đã dùng thòng lọng để giết người dân vô tội cũng tại Afghanistan. Thòng lọng thay cho bom xem chừng góp phần ngăn chặn hữu hiệu thâm thủng ngân sách.