talawas blog

Chuyên mục:

10 giám tuyển, 100 nghệ sĩ đương đại, 10 nghệ sĩ nguồn (4)

14/09/2009 | 1:01 sáng | Chức năng bình luận bị tắt ở 10 giám tuyển, 100 nghệ sĩ đương đại, 10 nghệ sĩ nguồn (4)

Tác giả: Như Huy

Category: Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: >

(Xem kì 1, kì 2, kì 3)

Như Huy dịch

Sergio Edelstein

Tôi tuyển lựa những nghệ sĩ mà tôi biết và đã thỉnh thoảng theo dõi quỹ đạo nghệ thuật của họ; các nghệ sĩ mà tôi từng làm việc với họ theo những cách khác nhau, và hầu hết là những nghệ sĩ mà bản thân tôi – trong vai trò là một nghệ sĩ và giám tuyển – cảm thấy nới rộng được cách hiểu của mình về ý nghĩa của nghệ thuật. Với hầu hết các nghệ sĩ tôi tuyển lựa cho ấn phẩm này, tôi coi đây là dịp đầu tiên để viết về tác phẩm của họ, và bởi vậy, như một cơ hội để nới rộng và lập thức cho cách hiểu của tôi về những tác phẩm đó. Tôi hy vọng họ nhận ra từ lựa chọn của tôi một biểu hiện của sự biết ơn, và là sự cụ thể hóa một cơ hội đền đáp điều gì đó trở lại cho những gì tôi đã có được từ họ và từ tác phẩm của họ.

Massimiliano Gioni, the Wrong gallery

Chúng tôi quyết định tuyển lựa 10 nghệ sĩ có thể được miêu tả là những ứng cử viên không thích hợp nhất cho dự án Kem lạnh. Nói cách khác, chúng tôi tìm đến những chọn lựa sai; tức các nghệ sĩ trên 60 tuổi; những người không phải là nghệ sĩ đang lên, mà đã nổi danh hay đơn giản đã hoạt động đủ lâu để tạo nên giọng điệu rõ rệt mà ai cũng thấy nếu lắng nghe, kể cả thậm chí đôi khi tiếng thét, tiếng kêu hay tiếng thì thầm của những người này chưa bao giờ đến được tai của các gallery và giám tuyển. Chúng tôi tuyển lựa những nghệ sĩ và tác phẩm mà chúng tôi ngưỡng mộ, chúng tôi có hứng thú, tức những nghệ sĩ và tác phẩm đặt câu hỏi về các vai trò và hệ phân cấp của nghệ thuật đương đại khi nó được quảng bá và được hiểu chỉ qua những khuôn dạng nào đó. Song xin đừng hiểu lầm; đây không phải là một hình thức phê phán định chế (mà cũng có thể lắm chứ, song là một sự phê phán nhã nhặn; một đề nghị đơn giản; theo kiểu Jonathan Swift). Chúng tôi coi nó đậm chất của một sự nhắc nhở về một số sự vật nào đó hấp dẫn chúng tôi . Qua sự tuyển lựa này, chúng tôi cũng muốn đề cao ý tưởng rằng nghệ thuật không bị thối rữa như thức ăn, không bị hết hạn, và không luôn phải trở nên mới mẻ trẻ trung và hợp mốt theo cách hiểu có tính văn hóa chuộng lạ của các hội chợ, biennial, ấn phẩm và các triển lãm về chữ “mới” , tức cách hiểu đôi khi chỉ nhắm tới mục đích quảng bá. Đây cũng còn là sự nhắc nhở khẽ khàng rằng việc  quảng bá về một số nghệ sĩ nào đó luôn là một hành vi hạn chế và loại thải các nghệ sĩ khác, có nghĩa rằng mỗi cái được đều phải trả giá bằng một cái mất. Chúng tôi muốn nói về các nghệ sĩ mà chúng tôi chỉ đơn giản là rất ngưỡng mộ, tức những người hoạt động bên ngoài các văn cảnh và kênh mạng thông thường. Chính vì thế, đây còn là một nhắc nhở khẽ khàng nữa rằng có hiện diện nhiều thế giới nghệ thuật hơn là những gì chúng ta thường nghĩ. Chúng tôi thực sự hy vọng sự tuyển lựa của chúng tôi không bị nghĩ là thiên về đạo đức, bởi quả thật đây là các tác phẩm nổi bật, và qua sự có mặt của chúng trong Kem lạnh, chúng tôi muốn đặt câu hỏi rằng; liệu đã có người nào từng quan tâm tới việc ai thực hiện chúng và họ đã thực hiện khi nào hay chưa?

Một câu hỏi nhỏ, có liên quan tới dự án này mà tôi tự đặt ra cho bản thân cũng như cho người khác; Liệu có lạ lùng quá không khi chúng ta cứ muốn nói về “nghệ sĩ”, chứ không quan tâm nhiều tới “nghệ thuật”? Đây là tình trạng đặc thù của các giám tuyển; sự định tính giữa nghệ sĩ và nghệ thuật, tức một nỗi ám ảnh của nghệ thuật đương đại, trong khi ngành phê bình văn chương trước đây hoàn toàn bỏ qua sự định tính giữa văn bản và người viết.

Philippe Vergne

Thực sự là chúng ta nghĩ về nghệ sĩ, song khi giám tuyển, chúng ta đặt nghệ phẩm lên hàng đầu.

Olesya Turkina

Tác phẩm “Partial Eclipse with Mona Lisa” của Kazimir Malevich

Tác phẩm “Partial Eclipse with Mona Lisa” của Kazimir Malevich

Có vẻ là, bởi có một quá khứ định chế sâu đậm của nhiều năm dài làm việc trong bảo tàng, tôi đồng ý với Philippe Vergne. Tôi chỉ chọn tác phẩm. Vì sao? Đó là vì trong một bảo tàng có sưu tập tác phẩm, người ta sẽ sở hữu một kiểu virus làm ta đặc biệt nhậy cảm với nghệ phẩm. Nghệ phẩm cần phải được bảo quản tốt, trình bày tốt và nghiên cứu cẩn thận. Mối quan tâm đầu tiên là về nghệ phẩm (thêm vào đó, tại bảo tàng, nếu như đó không phải là bảo tàng nghệ thuật đương đại, sẽ chỉ có rất ít nghệ sĩ còn sống được bầy tác phẩm).

Truyền thống tập trung vào nghệ phẩm này có nguồn gốc từ các bảo tàng tiền phong do các nghệ sĩ thành lập, như bảo tàng GINKhUK của Malevich (thuộc Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia), nơi nghệ phẩm (chứ không phải nghệ sĩ) trình bày ra được các xu hướng và ý tưởng hình thức nào đó. Tôi trở thành giám tuyển vào cuối thập kỷ 80, khi nghệ thuật đương đại chưa được đưa vào các định chế của nước Nga hậu Xô-viết. Bạn sẽ không cần phải kính ngưỡng những tên tuổi nào đó và sẽ hoàn toàn tự do khi chọn lựa nghệ phẩm, và luôn luôn có thể chờ đợi điều gì mới mẻ từ nghệ sĩ.

Bây giờ nói đến việc chọn lựa các nghệ phẩm. Lần đầu tiên tôi nhìn thấy tác phẩm sắp đặt video nhiều kênh [multi-channel installation], Babel Series, của Candice Breitz là tại Biennale Istanbul (1999). Cộng hưởng khắp phòng trưng bày là giọng phát ra từ hình ảnh quay chân dung ngôi sao nhạc pop đang lặp đi lặp lại đến mỏi mệt các âm tiết theo kiểu trẻ em đánh vần. MTV gần đây mới đổ bộ vào nước Nga, và mọi người chưa đủ thời gian để chán ngán nó. Tác phẩm của Breitz đã mãi mãi biến đổi thái độ cá nhân của tôi với khuôn dạng âm nhạc lóng lánh đó. Và nó vẫn còn cộng hưởng trong kinh nghiệm riêng tư của tôi, như ở tác phẩm Mother+Father mà tôi xem tại Venice Biennale (2005). Cảm xúc của tôi về một tác phẩm cũ luôn thay đổi; có khi nó làm tôi cười, có khi lại làm tôi khóc. Và tôi vẫn luôn chờ đón các tác phẩm mới mẻ và bất ngờ từ những nghệ sĩ từng làm việc rất lâu năm với tôi

Có lẽ không được chuyên nghiệp cho lắm, song khi nghĩ về nghệ thuật, tôi luôn cho phép bản thân quên đi (trong chốc lát) các nhà tài trợ và các thời hạn chót cũng như các định chế để đón đợi các trải nghiệm thẩm mỹ và phản thẩm mỹ. Tôi không thể quên đi đặc tính gây tác động của nghệ thuật. Đó là một thứ ma túy với tôi – và có lẽ không chỉ với riêng tôi. Vào lúc ngay chính ý niệm về công lý xã hội bừng dậy trước mắt chúng ta, nó sẽ giúp chúng ta cảm thấy rằng nghệ thuật là quê hương tự do duy nhất còn sót lại, tức nơi ta còn có thể tạo ra các tác động. Thế rồi sẽ xuất hiện câu hỏi về trách nhiệm xã hội, về khả năng tiềm tàng của nghệ phẩm, tức những gì nằm ngoài lãnh địa của việc phải đưa ra một quyết định (lựa chọn cũng có nghĩa là phải mua) để trả lại sự tự do cho cảm xúc, cho trải nghiệm. Có lẽ, quan điểm này là quá lãng mạn.

Sergio Edelsztein

Bởi từng có một gallery vào thập kỷ 80 và 90, kinh nghiệm nghề nghiệp của tôi hầu hết là theo kiểu làm việc trực tiếp với cá nhân họa sĩ. Kiểu làm việc này dựa vào một mối quan hệ công việc chặt chẽ với một nhóm nhỏ nghệ sĩ. Tôi vẫn còn nhớ những cuộc đối thoại triền miên và tới bến với các nghệ sĩ, qua đó biết được rằng họ đang theo đuổi những gì với tiến trình sáng tạo của mình. Khi bàn về việc lựa chọn một nghệ sĩ, đối nghịch lại với việc lựa chọn một nghệ phẩm, tôi tự hỏi liệu có bao nhiêu người trong chúng ta nắm được thông tin cập nhật về tác phẩm của các nghệ sĩ không tham gia trong một dự án mới nhất. Rất khó để chỉ ra điểm khởi đầu của một tiến trình giám tuyển – nó nằm đâu đó nơi chuỗi liên tục của tâm thần chúng ta, được tạo ra bằng các tác phẩm, những cái tên, và trải nghiệm thường nhật của chúng ta – bất chấp việc có tính chuyên nghiệp hay không, có tính trí tuệ hay chỉ là phàm tục. Các sự vật sẽ tự động tìm được vị trí của chúng, còn sự duy lý dành cho các ý tưởng luôn chỉ tới trong hồi niệm.

Lisette Lagnado

Đôi lúc chúng ta tập trung vào nghệ sĩ (ví dụ như khi tuyển lựa nghệ sĩ cho Kem lạnh); song đôi lúc chúng ta lại phải tập trung nhiều hơn vào nghệ phẩm (khi chuẩn bị cho một triển lãm nhóm chẳng hạn). Đôi khi, ta cần chính xác một tác phẩm nào đó của một nghệ sĩ, song điều này không có nghĩa rằng ta sẽ bác đi các tác phẩm khác của nghệ sĩ đó. Luôn là một sự thảo luận và thương thỏa triền miên với nghệ sĩ, và tôi luôn phải hỏi: “Ngài thấy thoải mái với sự tuyển lựa này chưa? Ngài đã thấy hạnh phúc với cách trình bày này chưa?”, nếu câu trả lời là “có”, tôi sẽ dấn tới, còn nếu là “không”, chúng tôi sẽ phải thảo luận tiếp. Nếu như không tìm được giải pháp chung, ngay lập tức tôi tạo cơ hội cho nghệ sĩ rút ra khỏi cuộc triển lãm. Tôi làm việc theo một quy trình rất minh bạch. Tôi đưa ra đề nghị, và chúng tôi sẽ cùng tranh luận. Ngay khi tôi nhận thấy rằng nghệ sĩ không sẵn lòng tranh luận, tôi lập tức mất hứng thú. Kể cả khi nghệ sĩ đó có thể là Goya của thời đại này đi chăng nữa, thì tôi cũng vẫn thích ngưng cộng tác hơn là ép buộc anh ta phải làm việc với mình. Vấn đề ở đây là sự đối tác chứ không phải sự đối lập, giữa nghệ sỹ và giám tuyển. Cũng có một số nghệ sĩ mà tôi ngưỡng mộ và muốn làm việc, song nếu quan điểm của họ công khai chống lại vai trò của giám tuyển, xin lỗi, tôi sẽ thôi ngay. Đây không phải một cuộc chiến, mà là vấn đề của tình bằng hữu.

Tác phẩm “Colosseum” của Huang Yong Ping

Tác phẩm “Colosseum” của Huang Yong Ping

Một điểm quan trọng là các giám tuyển không tuyển lựa nghệ sĩ, mà chúng tôi được họ chọn lựa. Họ đến với chúng tôi, và phát biểu về các mối quan tâm của họ. Đây là lý do tại sao mà khi tổ chức các workshop, tôi luôn cảnh báo các nghệ sĩ và các giám tuyển trẻ rằng; tuyển lựa mà một tiến trình đến từ hai phía; đời sống, và tình yêu đã là như thế; vậy tại sao công việc lại không ? Bởi vậy, tôi đã giảng giải cho các nghệ sĩ trẻ rằng, họ cần đọc những gì giám tuyển viết trước khi yêu cầu sự cộng tác. Không một nghệ sĩ nào nên cùng lúc và một cách trung thực, vừa đọc Yve-Allain Bois, lại vừa mê Nicolas Bourriaud. Họ buộc phải chọn lựa. Mỗi giám tuyển có một nền tảng và các khuôn phép khoa học nghiêm cẩn riêng. Nếu là một nghệ sĩ trẻ, khi tìm đến một phê bình gia, hay thậm chí một gallery, trước hết anh/chị ta phải là fan của các quan niệm nghệ thuật của phê bình gia hay gallery đó. Các giám tuyển không phải là những địa chỉ bày sẵn ra trong cuốn sổ vàng điện thoại. Bạn không thể cứ ngồi đó rồi quay số hú họa từ vần A cho tới vần Z. Tuy nhiên, không may làm sao, đôi khi mọi chuyện vẫn cứ xảy ra theo kiểu này.

Shanim M Momin

Đọc lại toàn bộ cuộc đối thoại này, cụ thể là về thực hành giám tuyển, ta sẽ thấy ra một sự căng thẳng bất thường, tức điều đang định nghĩa chính chúng ta. Có một cấp độ nào đó của sự biện hộ và tự vệ, một mặt trong việc tường giải về công việc, còn mặt kia, là một sự tự ý thức  thiếu kiên nhẫn của chúng ta. Điều này phơi bày một cách chính xác vị thế của người giám tuyển nghệ thuật đương đại. Jens Hoffmann đã chỉ ra rằng, thật lố bịch khi chúng ta đòi hỏi duy trì vị thế là người phục vụ thuần khiết của nghệ sĩ, tức người chỉ làm mỗi việc là tạo điều kiện cho các thiên tài xuất hiện, theo cái quan niệm chung dễ được đại chúng chấp nhận. Tất cả chúng ta đều ý thức về sức tác động (đam mê và nghiêm cẩn, nhìn một cách lý tưởng) từ các khía cạnh có tính biên tập và tạo khung cốt nơi công việc của chúng ta, mà đối với một số người, những khía cạnh này sẽ lên tới mức độ lớn lao hơn đối với một số người khác. Cá nhân tôi thiên theo mô hình cộng sinh mà Jens và Massimiliano đưa ra, tức mô hình mà ở đó chúng ta từ khước việc đặt ra yêu sách, bởi mô hình này ngụ ý việc chúng ta cũng chính là những nghệ sĩ. Sự phân biệt quan yếu ở đây nằm ở đóng góp của chúng ta trong việc tạo nên hình hài cho cuộc triển lãm; Các định chế và quan trọng hơn, văn cảnh cho tác phẩm xuất hiện cũng như cho triển lãm được trưng bày đều cần được nhìn nhận một cách có phê phán. Đây chính là điểm khác biệt giữa cách chúng ta và cách mà các giám tuyển trong quá khứ tự định nghĩa bản thân.

Đồng thời với ý niệm này là một quan điểm đậm màu biện hộ không ngừng xuất hiện khắp nơi và có lẽ đang thịnh hành trong phạm vi công việc giám tuyển nơi các định chế, tức những nơi hiện hữu nhu cầu cần xác nhận về tầm quan trọng của chúng ta, raison d’être [lý do tồn tại] của chúng ta, sự đóng góp của chúng ta. Đây là một khía cạnh quan trọng của sự giám tuyển thành công – và nói một cách cơ bản, nếu ta có thể trả lời thật khẳng quyết rằng chúng ta đang thêm điều gì đó vào diễn ngôn chung, phần còn lại của vở ballet ý hệ mà chúng ta trình diễn sẽ vững vàng hơn để trở nên khả tín.

Sự đóng góp này vào diễn ngôn hoàn toàn có thể gây ra vấn đề, cụ thể là trong phạm vi một định chế, bởi cách mà chúng ta định nghĩa bản thân sẽ cấu tạo nên động lực cho các khu vực còn lại của định chế, và tiếp đó, sẽ tác động trực tiếp đến công việc của các nhà đại diện nghệ thuật hay các nhà sưu tập. Giám tuyển muốn vừa được chỉ định quyền lực, vừa được chỉ định vị thế, tức những gì là đòi hỏi chính đáng của chúng ta, song cũng lại phải chơi trò chơi của kẻ bị hại – trước những ”sự đã rồi” mà thị trường áp đặt lên thực hành của chúng ta. Tình trạng có chút không được đảm bảo này , sinh ra từ sự mâu thuẫn nội tại nơi vị thế của chúng ta, một lần nữa, lại là điều gì đó rất đặc trưng nơi người giám tuyển làm việc cho định chế. Như ai đó đã chỉ ra, không chỉ liên đới “một cách đơn thuần” tới nghệ thuật và nghệ sĩ cũng như tới việc tạo hình hài cho các triển lãm, cho các ý tưởng, cho sự đối thoại, v.v., tức sự liên đới mà hầu hết chúng ta sẽ trích dẫn như là lõi cốt công việc của chúng ta, còn có một địa bàn lớn lao của các trách nhiệm khác ít hấp dẫn hơn, và càng ít minh bạch hơn nơi công việc của chúng ta. Trong lịch sử gần đây của các định chế, giám tuyển không chỉ bị đòi hỏi phải sắm vai trò của người thương thỏa xã hội (giữa mọi cấp độ của bào tàng và công chúng, từ các thành viên quản trị và nhà tài trợ, cho tới các phê bình gia, nghệ sĩ, công chúng, v.v.), của một giám đốc tài chính, của một người phát ngôn PR,mà – thứ lỗi cho tôi nếu điều này là hơi kiêu ngạo – họ cũng còn  là một dạng trọng tài đạo đức cư trú bên trong định chế; kẻ để mắt tới mọi vấn đề và kẻ bảo vệ sự thuần thực, song cùng lúc vẫn phải duy trì được sự cởi mở trước các mối quan hệ và mô hình kinh tế mới, tức những gì có thể mang lại các bệ đỡ sáng tạo giúp định chế dễ dàng thích nghi hơn với sự sản tạo nghệ thuật. Tôi biết nhiều giám tuyển sẽ coi đây mà một vị trí có tính thỏa hiệp, và tôi cũng đồng tình  rằng vị trí này sẽ phải đối mặt với nhiều áp lực đến mức có thể gây hại cho chất lượng của tác phẩm. Tuy nhiên, tôi sẽ là người phản đối quan điểm trên; bởi nếu bao quát được toàn bộ công việc, vị trí này có thể  kiểm soát tốt hơn quá trình   tạo hình hài và tổ chức cho cả định chế lẫn sự tiếp nhận tác phẩm. Đây là một cuộc chiến khó khăn, song việc tạo ra những chuyển biến và thay đổi chút ít nơi con cá mập khổng lồ có tên định chế không chỉ là sự thỏa mãn riêng tư của giám tuyển mà còn  dẫn tới sự cộng hưởng về lâu về dài, và có tính mở rộng. Đây là một quan điểm theo kiểu [Williams-ND] Burroughs ở nơi mà sự lật đổ chân thực nhất – chứ không phải hình ảnh sáng láng nhất, sự hấp dẫn nhất, hiệu ứng được thấy ra rõ nhất, – chính  là sự lật đổ ngay từ trong nội tại, tức điều chỉ xảy ra từng chút, từng chút một

Trong khi chưa thể đưa ra một quan điểm mới, tôi thấy việc biết bao người vẫn cứ bám riết lấy ý niệm rằng chỉ ở ngoại biên, hay ở khu vực bên ngoài định chế mới sở hữu “chân lý” hay  nghĩa, là rất đánh bực mình và ở trường hợp hay ho nhất thì nó chỉ có tính hoài cổ, nếu không muốn nói là nguy hiểm – bởi sẽ quá an toàn cho việc tưởng tượng rằng có một nơi nào khác để đến và nơi ấy nằm ngoài thực tại mà chúng ta đang sống. Vấn đề đơn giản chỉ là khả năng hành động. Dẫu phải chịu áp lực từ rất nhiều quyền thế và mối quan hệ vào lúc phải thương thỏa trong phạm vi thế giới nghệ thuật, thuyết lý tưởng của tôi cư ngụ nơi sự châm biếm nhắm vào ý tưởng lãng mạn về giám tuyển, và nơi niềm tin của tôi rằng;  chỉ sự tiếp cận và làm việc sâu vào “bản chất”  đối tượng, có lẽ mới tạo ra được cơ hội cho sự cách tân và trình bày mới mẻ nhất.

Các nghệ sĩ trẻ đang-lên được giám tuyển vào dự án Kem lạnh

1.Viktor Alimpiev

2. Jeniffer Allora + Guillermo Calzadila

3. Ryoko Aoki

4. Atelier Bow-Wow

5. Gianfranco Baruchello

6. Thomas Bayrle

7. Robert Bechtle

8. Guy Ben-Ner

9. Monica Bovincini

10.  Carol Bove

11.  Mark Bradford

12.  Candice breitz

13.  Mattew Buckingham

14.  Sergei Bugaev aka Africa

15.  Cao Fei

16.  Filipa César

17.  Chen Shaoxiong

18.  Phil Collins

19.  Ximena Cuevas

20.  Sue de Beer

21.  Angela Detanico + Rafael Lain

22.  Vladimir Dubosarsky + Alexander Vinogradov

23.  Rob Fisher

24.  Alicia Frankovich

25.  Ryan Gander

26.  Gelitin

27.  Hannah Greely

28.  Cao Guimarães

29.  Guyton/Walker

30.  Sharon Hayes

31.  Jay Heikes

32.  Diango Hernández

33.  Evan Holloway

34.  Marine Hugonnier

35.  Roddy Hunter

36.  Dorothy Lannone

37.  Runa Islam

38.  Matthew Day Jackson

39.  Cameron Jamie

40.  Ann Veronica Janssens

41.  Anna Jermolaeva

42.  Daniel Johnston

43.  Brian Jungen

44.  Sora Kim

45.  Terence Koh

46.  Irina Korina

47.  Jirí Kovanda

48.  Jim Lambie

49.  Maria Lassnig

50.  Tim Lee

51.  Ann Lislegaard

52.  Jarbas Lopes

53.  Vladislav Mamyshev-Monroe

54.  Marcellvs L

55.  Marape

56.  Daria Martin

57.  Anthony McCall

58.  David Medalla

59.  Christine Meisner

60.  Aernout Mik

61.  Momus

62.  Ingrid Mwangi + Robert Hutter

63.  Kelly Nipper

64.  Tam Ochiai

65.  Yoshua Okon

66.  Joa4o Onofree

67.  Tsuyoshi Ozawa

68.  Chloe Piene

69.  Kristen Pieroth

70.  Mathias Poledna

71.  Marjetica Potrc

72.  Kerim Ragimov

73.  Carol Rama

74.  Sara Ramo

75.  Nicolás Robbio

76.  Eva Rothschild

77.  Natasha Sadr Haghighian

78.  Markus Schinwald

79.  Michael Schmidt

80.  Tino Sehgal

81.  Shimabuku

82.  Gedi Sibony

83.  Paul Sietsema

84.  Doron Solomons

85.  Eliezer Sonnenschein

86.  Aya Takano

87.  Tai R

88.  Koki Tanaka

89.  Mungo Thomson

90.  Kerry Tribe

91.  Donald Urquhart

92.  Banks Violette

93.  Ulla von Brandenburg

94.  Wang Jianwei

95.  Nari Ward

96.  Jordan Wolfson

97.  Zu Zhen

98.  Yang Fudong

99.  Yevgeniy Yufit

100. Zheng Guogu

10 nghệ sĩ nguồn được giám tuyển vào dự án Kem lạnh

  1. John Baldessari
  2. Gilbert and George
  3. Dan Graham
  4. Rebecca Horn
  5. Huang Yong Ping
  6. Kazimir Malevich
  7. Cildo Meireles
  8. Cady Noland
  9. Robert Smithson
  10. Elaine Sturtevant

Bản tiếng Việt © 2009 Như Huy

Bản tiếng Việt © 2009 talawas blog

Bình luận

Không có bình luận (bài “10 giám tuyển, 100 nghệ sĩ đương đại, 10 nghệ sĩ nguồn (4)”)

Comments are closed.

  • talawas - Lời tạm biệt

  • Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam… đọc tiếp >>>